Սեպտեմբերի 17-ին Վրաստանի Ազգային գրադարանի սրահում Հայաստանի Հանրապետության անկախության 22-րդ տարեդարձին նվիրված` հայ եւ վրաց նկարիչների աշխատանքների ցուցահանդես էին կազմակերպել Վրաստանում ՀՀ դեսպանությունը եւ Հայ առաքելական եկեղեցու վիրահայոց թեմին կից «Հայարտուն» մշակութային կենտրոնը` Վրաստանի հայ նկարիչների եւ Վրաստանի հայ երաժիշտների միությունների կազմակերպական աջակցությամբ:

Ցուցահանդեսին բացման խոսքով հանդես եկավ Վրաստանում ՀՀ արտակարգ եւ լիազոր դեսպան Հովհաննես Մանուկյանը: Դեսպան Մանուկյանը, շնորհավորելով ներկաներին Հայաստանի Հանրապետության անկախության 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ, մասնավորապես նշեց. «1991թ. հռչակված հայկական պետության անկախությունը թերեւս վերջին մի քանի դարերի ընթացքում մեր ժողովրդի   ամենանշանակալից ձեռքբերումն է: Սա այն տոնն է, որի մասին դարեր շարունակ երազել են մեր ազգի լավագույն ներկայացուցիչները եւ հանուն որի արել ամեն հնարավորն ու նույնիսկ անհնարինը»:

Երևանյան կրկեսի թատերախումբը համերգային շրջագայություն է սկսում Սյունիքի մարզում: Սեպտեմբերի 17-ին թատերախումբը ելույթներով հանդես կգա Քաջարանում, Կապանում, Մեղրիում, Սիսիանում և Գորիսում:

Էկվիլիբրիստների, ծաղրածուների, ձեռնածուների և աճպարարների ելույթներով  հագեցած բազմաժանր ծրագրում ընդգրկվել են նաեւ 4 նոր համարներ, որոնք պատրաստել են  Լեոնիդ Ենգիբարյանի անվան Երևանի կրկեսային ստուդիայի սաները` Նաիրա Պետրոսյանի ղեկավարությամբ: Նրանց համարները ընտրվել են ստուդիայի ընդունելության քննության արդյունքում: Ի դեպ` Երևանի կրկեսային ստուդիան շարունակում է ընդունելությունը և հրավիրում շնորհալի երիտասարդների: Նրանք, ովքեր կառաջարկեն հետաքրքիր, նոր կրկեսային համարներ, նույնպես կմասնակցեն հուրախաղերին:

Մինչ կառուցվում է կրկեսի շենքը, Երևանյան կրկեսի թատերախումբը տարբեր մարզերում կազմակերպում է արտագնա համերգներ: Այս տարի օրինակ` կրկեսն իսկական տոն մատուցեց Լոռվա, Շիրակի, Տավուշի եւ Արարատի բնակիչներին: Երևանի կրկեսի դերասանները նաև առաջին անգամ ելույթներով հանդես եկան Արցախում:

Սեպտեմբերի 12-ին Փարիզում տեղակայված Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության կենտրոնակայանում Ֆրանկոֆոնիայի մշտական խորհրդում ՀՀ նորանշանակ ներկայացուցիչ, դեսպան Քրիստիան Տեր-Ստեփանյանն իր նշանակման հայտագիրը հանձնեց կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Աբդու Դիուֆին:

Պարոն Դիուֆը, բարձր գնահատելով Հայաստանի ակտիվ ներգրավվածությունը Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության գործունեությանը, շնորհավորեց դեսպան Ստեփանյանին նշանակման կապակցությամբ եւ հույս հատնեց, որ նրա նշանակումը կնպաստի կազմակերպության հետ ՀՀ հարաբերությունների էլ ավելի սերտացմանը:

Զրույցի ընթացքում դեսպան Տեր-Ստեփանյանը եւ ՖՄԿ գլխավոր քարտուղարը մտքեր փոխանակեցին Հայաստանի եւ ՖՄԿ հետագա ծրագրերի վերաբերյալ` գոհունակությամբ արձանագրելով Ֆրանկոֆոն երկրների ընտանիքի լիիրավ անդամ դառնալուն հաջորդած ՀՀ-ՖՄԿ հարաբերությունների զարգացումը: Կողմերը հատուկ ընդգծեցին Հայաստանի եւ ՖՄԿ միջեւ ստորագրված լեզվական ծրագրի իրականացման ապահովման, ինչպես նաեւ Հայաստանյան բուհերի եւ Ֆրանկոֆոնիայի համալսարանական գործակալության միջեւ հաստատված հարաբերությունների սերտացմանն ուղղված քայլերի հաջողությունը եւ դրանք շարունակաբար ամրապնդելու կարեւորությունը:

Զրույցի ընթացքում անդրադարձ եղավ նաեւ Ֆրանսիայի Նիս քաղաքում այս պահին ընթացող Ֆրանկոֆոնիայի խաղերին Հայաստանի պատվիրակության մասնակցությանն ու արդեն արձանագրած հաջողություններին:

Լույս է տեսել Ռաֆայել Իշխանյանի «Պատկերազարդ պատմություն հայոց» գրքի նոր հրատարակությունը: Մինչև սեպտեմբերի կեսը գիրքն արդեն գրախանութներում կլինի:

«Անտարես» հրատարակչությունը եռահատոր աշխատությունն ամփոփել է մեկ գրքում: Գրավիչ արտաքին, որակյալ թուղթ, ընթերցելու համար հարմար  տառաչափ և հնագիտական գտածոների ու պատմական դրվագների  բազմաթիվ նկարներ: Գիրքն առաջին անգամ ձեռքը վերցնելիս այս հատկանիշներն են աչքի զարնում:

Իսկ մի  քանի էջ կարդալուց  հետո ընթերցողը կհասկանա, որ հենց այս գրքով է պետք կրթել աճող սերնդին: Սա գիրք է, որից կարող են օրինակ վերցնել ժամանակակից դասագիրք գրողները, որոնք ոչ մի կերպ չեն կարողանում լուծել գիտականության և մատչելիության համատեղելիության խնդիրը:

Երեք մասից կազմված գրքում  մատչելի զրույցների միջոցով ներկայացված է հայոց պատմությունը` սկսած հին ժամանակներից մինչև Բագրատունիների թագավորության անկումը:

Գրքի առաջին մասում ներկայացված են հայ ժողովրդի ծագումը, հայոց հնագույն պատմությունն ըստ այլալեզու վկայությունների, Վանի Արարատյան թագավորության, Երվանդունիների, Արտաշեսյանների և Արշակունիների արքայատոհմերի պատմությունը:

Երկրորդ գրքում հեղինակը ներկայացնում է քրիստոնեության ընդունումը, Արշակունիների հարստության անկումը, հայ դպրության սկզբնավորումը և հայոց պետականության անկումը:

Երրորդ գրքում արդեն ներկայացված են Պարսկաստանին ենթակա Մարզպանական Հայաստանի պատմությունն ու ազատագրական պայքարները, արաբական տիրապետությունը Հայաստանում և Բագրատունիների կողմից հայոց պետականության վերականգնումը, ապա դինաստիայի անկումը:

Ցավոք սրտի, հեղինակը չի հասցրել գրել գրքի չորրորդ հատորը, որում պետք է ներկայացներ Կիլիկյան Հայաստանի պատմությունը: 90-ականների դժվարին օրերին հեղինակն ասում էր, որ գրքի 4-րդ մասը մտքում պատրաստի ունի, մնում է միայն շարադրել: Բայց չէր շտապում, քանի որ  նրա գրքերը սովորաբար երկարատև պայքարի արդյունքում էին հրատարակվում, իսկ գրքի 2-րդ և 3-րդ հատորները դեռևս տպագրված չէին:  Մինչդեռ, ըստ նախնական գաղափարի, գիրքը պետք է վեցհատորյակ լիներ:

Հետաքրքիր զուգադիպությամբ գիրքն առաջին անգամ հրատարակվել է Արցախյան շարժման տարիներին և կոչված  էր հայ մանուկին ու երիտասարդին ոչ միայն սովորեցնել իր պատմությունը, օգնել խուսափելու պատմական սխալների կրկնությունից:

Այսօր ևս Հայաստանի համար աշխարհաքաղաքական առումով բարդ ժամանակներ են, երբ անընդմեջ երկընտրանքի առջև ենք: Եվ մեծից փոքր հասկանում ենք, որ հարկ է ճիշտ կողմնորոշվել, որպեսզի դարերի խորքից մինչև XXI դարը հասած հայությունը կարողանա պահպանել պետականությունը: Վերահրատարակված գիրքը  ևս մեկ անգամ հիշեցնում է բոլորին, որ արևմտամետ կամ ռուսամետ լինելուց առաջ` նախ պետք է լինել հայամետ: Եվ սա արվում է ոչ թե քարոզով, այլ պատմական փաստերը կողք կողքի դնելով:

Իշխանյանը պատմական օրինակներով ընթերցողի մեջ սերմանում է այն միտքը, որ պետք է հավասարակշռված  անկախ քաղաքականություն վարել հարևանների հետ` հօգուտ հայրենիքի և պետականության:  Նա հիշեցնում է, որ «քաղաքականության  մեջ միևնույն կրոնը դավանելը նշանակություն չունի, որ ամեն պետություն իր շահն ունի, և հայերի գեղեցիկ աչքերի համար ոչ ոք նրանց չի օգնել և չի օգնի»:

Ասվածի ապացույցը Արշակունիների հարստությունից Արշակ Երկրորդի և նրա որդու` Պապի վախճանն է: «Հայրը զոհ գնաց մի հակառակորդի` պարսիկների, իսկ որդին մյուսի` Հռոմի դավերին: Հայքը թուլանում էր»,- գրում է հեղինակը:

Գրքի ամենակարևոր յուրահատկությունն այն է, որ  հեղինակը կարողացել է հայոց պատմության կարևորագույն իրադարձությունները ներկայացնել մատչելի լեզվով: Գիրքը հավասարապես ըմբռնելի ու գրավիչ է  թե՛ դպրոցահասակ փոքրիկի համար, որը նոր-նոր է սկսում պատմության ուսումնասիրությունը,  թե՛ գիտակ  մեծահասակի համար:

Հեղինակը աշխատության սկզբում բացատրում է ընթերցողին պատմական տերմինները և մի շարք բառեր, որոնք ներկայիս դասագրքերը չեն բացատրում, և բեռը մնում է ծնողի ուսերին, մինչդեռ ամեն ծնող չէ, որ ունի բավարար գիտելիք կամ ժամանակ այդ ամենը երեխային բացատրելու համար: Օրինակ` սովորեցնում է, թե ինչ է «մ.թ.ա»-ն և «մ.թ.»-ն, ինչպես հաշվել, թե օրինակ` մ.թ.ա. 95 թվականը մեզանից քանի տարի առաջ է եղել, ինչպես որոշել, թե տվյալ թվականը որ դարն է: Նա անհրաժեշտ է համարել նաև տեղեկացնել ընթերցողին, թե ինչ են պապիրուսը, մագաղաթը, ինչպես են պատրաստվել և կիրառվել: Ավելին, ընթերցողը գիտելիք է ստանում նաև, թե մեր պատմության մասին  տեղեկություններն ինչ աղբյուրներից ենք ստանում, ինչպես է պատմությունը գրվում:

Այս ամենը ժամանակին տողերիս հեղինակին բացատրել են ծնողները, քանի որ դասագիրքը նման գիտելիքներ չէր տալիս: Այս աշխատությունը, փաստորեն, լուծում է երեխայի` դասն ինքնուրույն սովորելու խնդիրը,  թեպետ այն դպրոցական դասագիրք չէ:

Աշխատության մյուս կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ մշտապես կարևորվում է լեզվի` որպես ազգ կերտող և պահող գործոնի դերը: «Զուտ հայկական ամեն առանձնահատկություն իր հիմքում ունի հայոց լեզուն,- բացատրում է Իշխանյանն իր ընթերցողին:- Իրոք, դարերի ընթացքում հայերի գլխավոր ու վճռական առանձնահատկությունը, որը միայն հայերինն է եղել, և որը չի ունեցել ու չունի ուրիշ որևէ ժողովուրդ, լեզուն է` հայոց լեզուն»:

Իշխանյանը հմտորեն կապակցում է հայոց լեզուն և հայոց պատմությունը, ընթերցողին բացատրում, որ չկա հայ առանց հայոց լեզվի,  և չկա հայոց լեզու առանց հայի, քանի որ այն լեզուն, որով չեն խոսում, մեռած է:

Ցավոք, այսօր դպրոցում միջառարկայական կապն այնքան էլ հստակ չէ: Մինդեռ ներկայիս դասագրքերի հեղինակները կարող են Իշխանյանից օրինակ վերցնել, թե ինչպես է պետք մատուցել միջառարկայական կապը:

Կասկած չկա, որ «Պատկերազարդ պատմություն հայոց» գիրքը կարդացած աշակերտն իր գիտելիքներով կփայլի ոչ միայն պատմության, այլև մայրենիի դասաժամին:

«Պատկերազարդ պատմություն հայոց»-ը գիրք է, որ ամեն հայ գեթ մեկ անգամ պետք է կարդա, որպեսզի ներսում խլրտա ազգասիրության ոգին, հպարտությունը, որպեսզի երբևէ հանկարծ չարտաբերի օտարների կողմից հայերի մեջ սերմանված այն միտքը,  թե հայոց պատմությունը պարտությունների շարան է, թե հայերը եկվոր են կամ իրենց մեջ ամփոփում են ամենայն վատը: Սա գիրք է, որ ամեն օր պետք է աչքի առաջ ունենալ, իսկ կարդացած ամեն մի տողն էլ ականջին օղ անել:

Լոկառնոյի միջազգային կինոփառատոնի շրջանակներում օգոստոսի 9-ից 13-ը տեղի ունեցավ «Բաց դռներ»  հատուկ ծրագիրը:  «Բաց դռներ» -ի շրջանակներում  «Ոսկե ծիրան» Երևանի միջազգային կինոփառատոնի հետ համագործակցությամբ Լոկառնոյի կինոփառատոնը ներկայացրեց նաև վերջին 20 տարվա ընթացքում նկարահանված հայկական ֆիլմերի ընտրանի. այդ թվում` Հարություն Խաչատրյանի «Պոետի վերադարձը», Թամարա Ստեփանյանի «Անթեղ», Մարիա Սահակյանի «Այդ ես չեմ», Հովհաննես Գալստյանի «Խճճված զուգահեռներ» , Սուրեն Բաբայանի «Մի նայիր հայելուն» և Վարդան Հովհաննիսյանի «Պատմություներ պատերազմի և խաղաղության  օրերից» ֆիմերը:

«Բաց դռներ» ծրագիրը յուրաքանչյուր տարի կենտրոնանում  է որևէ տարածաշրջանի վրա և այս տարի ծրագիրը նվիրված էր Կովկասի տարածաշրջանի երեք երկրներին՝ Հայաստանին, Ադրբեջանին և Վրաստանին:
«Բաց դռներ» ծրագրին Հայաստանից ներկայացվել էին լիամետրաժ ֆիլմերի 38 նախագիծ, որոնցից ընտրվել  էին 5-ը` Օքսանա Միրզոյանի «Անդունդ», Նորա Մարտիրոսյանի «Տարածք», Լևոն Մինասյանի «Երկրորդ ճանապարհորդությունը», Նարինե Մկրտչյանի և Արսեն Ազատյանի «Դաշտ», Նիկա Շեկի և Սարիկ Հովսեփյանի «Երկար այգիներ» նախագծերը: Ընդհանուր առմամբ 3 երկրից ստացվել էր մոտ 116 հայտ, որի արդյունքում նախընտրական փուլն հաղթահարել էին 12-ը:
Մեծ ուրախությամբ տեղեկացնում ենք, որ Օքսանա Միրզոյանի «Անդունդ» նախագիծը հինգ մրցանակակիրների թվում էր:

Փաթիլ-փաթիլ մաղելով

Ձյուն էր գալիս դաշտերում.

Փաթիլները խաղալով

Իջնում էին ու պարում:

Այս բանաստեղծությունը Լոռու մարզի Ալավերդի համայնքի Ակներ գյուղական թաղամասում 1912թ. ծնված Հովիկ Մուրադյանը գրել է 14 տարեկան հասակում: 1938թ. բանասեր Արամ Շահենը (Հայրյան) տարվա եղանակներին նվիրված իր կազմած ժողովածուում դրել է այս բանաստեղծությունը Ղազարոս Աղայանի բանաստեղծության կողքին:

Օրերս Ակների մենավոր բռնչենու հովանու հերքո, որտեղ բազալտե մահարձանի տակ ամփոփված է վաղամեռ տաղանդավոր լրագրող, բանաստեղծ Հովիկ Հարությունի Մուրադյանի շիրիմը, տեղի ունեցավ նրա՝ վերջերս հրատարակված «Բերքի երգը» գրքի շնորհանդեսը:

Երիտասարդ Հովիկ Մուրադյանի երազանքն է եղել՝ «Գոնե իրենից հետո տպագրված ունենալ մի գրքույկ»:

Եվ ահա, նրա մահից 80 տարի անց, պոետի բաղձանքը իրականություն են դարձրել թատերական արվեստին նվիրյալներ, համագյուղացիներ Ռուբեն Հակոբյանն ու Ռուսլան Սադաղյանը, դրանով իսկ իրենց հոգու պարտքը կատարել 1912 թվականին ծնված և 1934 թվականին կյանքին հրաժեշտ տված պոետին:

Եվ, ինչպես մանկագիր Սուրեն Մուրադյանն է գրքի առաջաբանում գրում, «Հովիկ Մուրադյանը շնորհալի բանաստեղծ էր: Տպագրվում էր շրջանային «Պղնձի ֆրոնտ»-ում, «Պիոներ կանչ»-ում, «Պիոներ ղեկ»-ում…»: Նրան մտերիմ են եղել մեծանուն գրողներ, լրագրողներ: Երբ մահացել է, գրչակից ընկերներ Սերոբ Սարգսյանը, Արմո Հարենցը, Հայրապետ Հայրապետյանը, Նեմրութը, Էդուարդ Իսաբեկյանը, Սուրեն Հարությունյանը, Վարդգես Բաբախանյանը և Սարգիս Դարբնին են Երևանից տեղափոխել դին Ակներ ու համագյուղացիների հետ հողին հանձնել գյուղի մենավոր բռնչենու տակ:

Եվ մահարձանին փորագրված 1912-1934թթ. հետ նաև գրվել են Հովիկի՝ մահվանից երկու օր առաջ ընկերներին ասված խոսքերը. «Դուրյանն եմ ես, նա էլ այս հասակում մեռավ»:

Նրա շիրիմին միշտ այցի են գնացել ահել ու ջահել, թարմ ծաղիկներ դրել մահարձանի պատվանդանին: Գրքի շնորհանդեսի օրն էլ ծաղկեփնջեր դրվեցին, կատարվեց մոմավառություն:

…Ժողովածուն կազմողների և տպագրության ծախսերը հոգացած «Մանես» բարեգործական հիմնադրամի պատասխանատուների հասցեին ջերմ խոսքեր ասաց Ալավերդու քաղաքապետ Արտավազդ Վարոսյանը: Սիրո և հարգանքի սրտաբուխ խոսքեր ասացին «Մանես» բարեգործական հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Ավետիք Թամազյանը և Ակների դպրոցի տնօրեն Անահիտ Ծատինյանը: Շուտով Ակների կրթօջախը կունենա Հովիկ Մուրադյանին նվիրված անկյուն, որտեղ նրա կյանքը և ստեղծագործական ժառանգությունը բնութագրող նյութերի կողքին տեղ կգտնի նաև նրա «Բերքի երգը» ժողովածուն: Գրքույկում ոչ միայն նրա բանաստեղծություններն են, այլև պատմվածքները, մի փունջ նրա թղթակցություններից, ինչպես նաև նրա նամակները, նրա մասին ասված խոսքերը և հարազատների մոտ որպես սրբացած մասունքներ պահվող նրա փաստաթղթերի կրկնօրինակները:

Լրագրող Արմենուհի Սադաղյանը արտասանեց պոետին նվիրված բանաստեղծությունը:

Հովիկ Մուրադյանի ստեղծագործությունների արտասանությամբ հանդես եկան «Ասմունքի թատրոն»-ի սաներ Վիկտորյա Կոնինյանը, Մարգարիտ Մուրադյանը, Լուսինե Սադաղյանը, Ալլա Ծատինյանը, Լուսինե և Ալինա Շավինյանները:

Աշուղ Ջիվանու և ժողովրդական երգերի կատարմամբ հանդես եկավ ակներցի երգիչ-երաժիշտ Ջիվան Կոնինյանը:

Վաղարշակ ՂՈՐԽՄԱԶՅԱՆ

Դանիական ազգային հեռարձակող DR  հեռուստաընկերությունն այսօր հայտարարել է, որ «Եվրատեսիլ-2014» երգի համաեվրոպական մրցույթը կանցկացվի Կոպենհագենում՝ B&W Hallerne համերգասրահում: Քաղաքի ընտրությունը հավանության է արժանացել Եվրոպական հեռարձակողների միության և մրցույթի ղեկավար մարմնի կողմից:

Այդ օրերին B&W Hallerne համերգասրահը և դրան հարող տարածքը կփոխակերպվեն Եվրատեսիլյան կղզու, որտեղ կհյուրընկալվեն մրցույթի մասնակիցները, լրագրողները և երկրպագուները: 2014 թվականի մրցույթը կրում է  «Join Us» («Միացիր մեզ») խորագիրը:

Կոպենհագենը նախկինում 2 անգամ հյուրընկալել է Եվրատեսիլը՝ 1964 և 2001 թվականներին, իսկ 2005-ին այստեղ անց են կացվել մրցույթի 50-ամյակին նվիրված տոնակատարությունները:

Հիշեցնենք, որ այս տարվա մայիսին Շվեդիայի Մալմո քաղաքում կայացած մրցույթում հաղթող ճանաչվեց Դանիան ներկայացնող Էմմելի դե Ֆորեսթը՝ իր հայրենիք բերելով հաջորդ տարվա շոուի անցկացման իրավունքը:

2014-ի մայիսին կայանալիք համաեվրոպական երգի մրցույթն ուղիղ եթերում հնարավորություն կունենա դիտելու 170 միլիոն մարդ աշխարհի 40 երկրից՝ այդ թվում Առաջին ալիքի հեռուստադիտողները:

Առաջին ալիքի հասարակայնության հետ կապերի բաժին

Լուսանկարը` PanArmenianPhoto-ի

«Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնը մեկ ամիս է՝ վերջացել է, սակայն շատերը դեռ շարունակում են խոսել այդ մասին: Ներկայացնում ենք «Անկախի»  բացառիկ հարցազրույցը «Երկու հոգու միջև» ֆիլմի ռեժիսոր Լորանս Պերիգոյի հետ:

– Լորանս, ինչի՞ մասին է ֆիլմը:

– Այն մենեջմենթի դասախոս Քրիսի մասին է, որն իրականում իրեն ո՛չ տղամարդ է զգում, ո՛չ էլ կին, այլ ավելի շուտ զույգ սեռերի միջև: Քրիսը, 60-ը բոլորելով, կատարում է իր կյանքի ամենամեծ և պատասխանատու քայլը` սեռափոխման վիրահատություն Թաիլանդում, որի շնորհիվ դառնում է Քրիստա:

– Ինչո՞ւ ֆիլմի համար ընտրեցիր հենց այդ թեման:

– Ուսանելով մարդաբանություն, սոցիոլոգիա` ինձ հետաքրքրում էին գենդերային, սեռային հարցերը: Սովորելու տարիներին հասկացա, որ գենդերային խնդիրները, մարդիկ տարբեր երկրներում տարբեր կերպ են ընկալվում և ներկայացվում: Ուստի ֆիլմի միջոցով փորձեցի ճանաչել աշխարհն ու կոտրել կարծրատիպերը:

– Ինչպե՞ս գտար ֆիլմի հերոսին:

– Երբ դեռ ուսանող էի, հանդիպեցի հայրիկիս ընկերոջը՝ Քրիսին, որը շշուկով ինձ ասաց. «Մի քանի օրից մեկնելու եմ Բանգկոկ` սեռս փոխելու»: Ես անմիջապես դիմեցի համալսարան, որտեղ սովորում էի, գումար և տեսախցիկ ստանալու համար, և Քրիսի հետ մեկնեցի Թաիլանդ: Բացի այդ,  դա իմ մագիստրոսական թեզն էր:

– Հետաքրքիր է: Իսկ ինչպիսի՞ն էր Քրիսի/Քրիստայի արձագանքը ֆիլմում նկարահանվելուն:

– Նա ինքն էր ցանկանում ներկայացնել սեփական պատմությունը, որպեսզի աշխարհն իմանա այդ խնդրի մասին:

– Սեռափոխություն… Մի տեսակ խորթ է մեր երկրի համար: Ինչպիսի՞ն էր մարդկանց արձագանքը ֆիլմը դիտելուց հետո:

– Երևանում, օրինակ` մարդիկ հետաքրքրությամբ էին դիտում, սակայն շատ հաճախ, հատկապես` տղամարդիկ,  ամոթ էին համարում և հրաժարվում էին այն դիտել:

– Անգամ եթե ֆիլմի գլխավոր դերակատարը խիզախ է, այնուամենայնիվ նրա աչքերում նկատելի էր խորը քողարկված թախիծ: Նա երբևէ զղջացե՞լ է արած քայլի համար:

– Քրիստան երբեք այդպիսի բան չի ասել: Ընդհակառակը, նա միշտ ցույց է տվել, որ երջանիկ է, հատկապես` վիրահատությունից հետո:

– Ֆիլմից կարելի է դատել, որ Քրիստայի ընկերներն ու մտերիմները նրան ընդունել են:

– Իրականում մարդիկ հաճախ թաքցնում են իրենց կասկածներն ու կարծիքները: Այնպես որ, չենք կարող իմանալ՝ ինչպես են նրանք վերաբերվում այդ խնդրին և Քրիստայի արած քայլին:

– Որքանո՞վ է գեղագիտական և բարոյական նկարահանել իրական վիրահատությունը:

– Վիրահատություն նկարահանելն այդքան զզվելի չէ, որքան թվում է: Իրականում տեսախցիկը չի արտացոլում պատկերի ամբողջ ազդեցությունը՝ կարծես պաշտպանելով մեր հոգեկանը:

– Որքա՞ն ժամանակ պահանջվեց ֆիլմի նկարահանման համար:

– Քրիստի կյանքին հետևել եմ մեկ տարի, որի ընթացքում իր բժշկին նա համոզում էր վիրահատությունից հետո հորմոններ ընդունել:

– Կպատմե՞ս քո կարիերայի մասին: Ինչպե՞ս դարձար կինոռեժիսոր:

– 19 տարեկանում մեկնեցի Փարիզից` Նյոշատելի (Շվեյցարիա) համալսարանում մարդաբանություն, Rec Pruductions կինոընկերությունում նկարահանում և մոնտաժ սովորելու, այնուհետև՝ Canal Onex-ում աշխատելու համար: 2006-ին երկու ամսով ուղևորվեցի Հնդկաստան որպես Պոլ Ռոնյոնիի «Աստվածների պարը» ֆիլմի ռեժիսորի ասիստենտ, իսկ 2008-2009 թթ. նկարահանեցի Քրիստա Մութի սեռափոխման ընթացքը «Երկու հոգու միջև» վավերագրական ֆիլմում: Իսկ 2010-ին աշխատանքի անցա RTS-ում, որտեղ էլ դարձա ուղիղ եթերով հեռարձակվող շոուների և լուրերի թողարկման ռեժիսոր:

– Կարո՞ղ ես երեք բառով նկարագրել քո անձը:

– Հմմ՜, փորձեմ… Նախ և առաջ հետաքրքրասիրությունը, որի շնորհիվ ծանոթանում եմ տարբեր մարդկանց հետ, կատարելության անվերջ ձգտումը, որը երբեմն ինձ ուժասպառ է անում և, վերջապես, զգացմունքայնությունը, որի շնորհիվ կարողանում եմ ֆիլմեր նկարահանել:

– Նոր ծրագրեր կա՞ն:

– Այո: Ցանկանում եմ անկախ ծրագիր ունենալ հեռուստատեսությունում: Ապագան ցույց կտա:

– Իսկ ե՞րբ կարող են մարդիկ դիտել «Երկու հոգու միջև» ֆիլմը:

– Պետք է սպասել մոտ մեկ-երկու տարի: Այդ ընթացքում ֆիլմը պետք է վաճառեմ DVD-ի տեսքով, այնուհետև տեղադրեմ համացանցում:

Հարցազրույցը` Ելենա ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ

Այսօր առավոտյան Դուբլինում,  75 տարեկանում մահացել է բանաստեղծ, գրականության գծով Նոբելյան մրցանակակիր Շեյմաս Հինին:

Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է “Նատուրալիստի մահը”: Նա  բանաստեղծություների 10 ժողովածու է լույս ընծայել, մի շարք էսսեների ու թարգմանությունների հեղինակ է:

1995-ին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի “պոեզիայի քնարական գեղեցկության ու գեղագիտական խորության համար, որը մեր առջև բացում է  զարմանահրաշ առօրյան ու կենդանացնում անցյալը”: Նա նաև Թ.Ս.Էլիոթի ու Դևիդ Կոենի մրցանակների դափնեկիր էր:

Սթիվ Ջոբսի կերպարի մեջ մտնելու համար, դերասան Էշթն Կատչերն ուսումնասիրել է ոչ միայն Ջոբսի խառնվածքը, այլև իր վրա է փորձել նրա կենսակերպը:

Հայտնի է, որ Ջոբսն ինքն իրեն հսկում էր ամբողջ կյանքում: Նա խստիվ հետևում էր սննդակարգին:

”7 օր” ամսագրին տված հարցազրույցում Կատչերը պատմել է.”Ինձ թվում էր, որ բնական խաղալու համար պետք է ոչ միայն այդ մարդու մասին իմանամ, այլև փորձեմ այն ամենը, ինչ նա է արել: Հակառակ դեպքում` մարդուն չես կարող զգալ, եթե նրա մաշկի մեջ չես մտնում: Կարդացի այն գիրքը, որը Ջոբսը համարում էր իր սնդդակարգի սուրբ գիրքը: Այն հիմնված է մի գաղափարի վրա, որ  միայն խաղողաշաքարն է օգտակար առողջությանը”:

Որոշ ժամանակ Էշթնը հետևեց այդ սննդակարգին, սակայն հետևանքն անմխիթար էր.”Երևում է` այդ գրքի հեղինակը ճիշտ չէ: Պատկերացրեք, մեկ շաբաթ ես կերա միայն խաղող, հաջորդ շաբաթ` գազար: Հետո վերջնականապես վերածվեցի բուսակերի: Ու… հայտնվեցի հիվանդանոցում”:

Դերասանի օրգանիզմը չդիմացավ նման փորձարարությանը: Նա պատմել է, որ հետազոտությունով պարզվել է, որ նրա մոտ շաքարի մակարդակն արյան մեջ փոփոխվել է, իրեն տանջել են ենթաստամոսագեղձի ցավերը.”Բժիշկներն ապշած էին: Փորձն իհարկե չստացվեց, դրա փոխարեն ես հիմա ավելի եմ հիանում Սթիվի կամքի ուժով”:

Այսօր Երևանի Նորարար փորձարական արվեստի կենտրոնում (ՆՓԱԿ) տեղի ունեցավ «Սպասումից վեր. Պատմություններ թուրք-հայկական սահմանից» մուլտիմեդիա ցուցահանդեսի բացման արարողությունը, որը իրականացվել է Հրանտ Դինքի Հիմնադրամի, Գյումրու «Երիտասարդական նախաձեռնությունների կենտրոն» ՀԿ-ի, Galata Fotoğrafhanesi և Free Press Unlimited կազմակերպությունները համատեղ ջանքերով: Հանդիսատեսի դատին ներկայացվեցին ծրագրի մասնակիցների արած լուսանկարները՝ Կարսում և Գյումրիում:

Փակվելով 1993 թվականին` թուրք-հայկական սահմանը շարունակում է բաժանել մարդկանց, գյուղերը, երկաթուղին, երեխաների ծիծաղը և հիշողությունները: «Սպասումից վեր» ցուցահանդեսը պատկերում է Կարս և Գյումրի սահմանային քաղաքների միջև տարիներ շարունակ դադարեցված երկխոսությունը:
Բացի լուսանկարներից, ցուցահանդեսի այցելուները հնարավորություն ունեցան դիտելու հինգ փաստագրական ֆիլմ, որոնք հանդիսանում են Ալեքսեյ Մանուկյանի, Անիլ Չիզմեսիօղլուի, Անուշ Բաբաջանյանի, Արիֆ Յամանի, Արմենուհի Վարդանյանի, Դենիզ Պեկիյիսսիի, Էրեն Այթուղի, Մարիաննա Վարդանյանի, Սոֆյա Դանիելյանի և Վոլկան Դողարի համատեղ աշխատանքը: Ֆիլմերը նկարահանվել են «Մուլտիմեդիա երկխոսության համար» ծրագրի շրջանակներում, որը հովանավորվում է Նիդեռլանդների Թագավորության Գլխավոր Հյուպատոսարանի և Բրիտանիայի և ԱՄՆ դեսպանատան կողմից: Ցուցահանդեսը, որը Ստամբուլից հետո տեղափոխվեց Երևան, հանդիսատեսի համար բաց կլինեն մինչև սեպտեմբերի 7-ը:

«Ասմունքի եւ խոսքի իմացության տեր մարդը պետք է անցկացնի հանդիսություններ Ուրախ հանդիսությունն ասոցացվում է թամադայության հետ: Թամադա խոսքն անցել է, դա արդեն հետին էտապում է, կարեւոր է լինել գիտակ, իմացությամբ հարուստ»,-այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտնիներն ու անհայտները հանդիսավար, հանդիսավարություն, թե՞ թամադայություն թեմայի շուրջ նշեց ասմունքող, հանդիսավար Լիանա Զուրաբյանը:

Նրա խոսքով ինքն ունի շնորհ ասմունքելու, նա պարտավոր է ծառայել իր ժողովրդին.

«Կենացը կյանք է, յուրաքանչյուր մարդու համար բաժակ բարձրացնելով մենք պետք է ներկայացնենք նրա կյանքը, ներկան, անցյալը եւ ապագան, շատ կարեւոր է ունենալ մեծ բառապաշար: Մենք բոլորս ապրում ենք այս ժամանակավոր հյուրանոցում եւ ունենք առաքելություն»:

Հանդիսավարը կարծում է, որ խոսքը ուժ է, իսկ կին հանդիսավար ընտրում են այն մարդիկ, ում մտահորիզոնը ավելի զարգացած է: Կենացը գովք է, բայց ռեստորաններում կուլտուրան պակասում է, մատուցողներին, օպերատորներին եւ անգամ երաժիշտներին պակասում է ներքին կուտուրան:

Հանդիսավար Նարինե Զուրաբյանի համոզմամբ հարսանեկան արարողությունը նման է մեծ լսարանի, նա էլ իրեն մանկավարժ է զգում, անհրաժեշտ է հյուրերի հետ անցկասցնել լուրջ կյանքի դաս.

«Խոսքի հետ միաժամանակ կարեւոր է իմպրովիզ հասկացությունը: Ցանկացած հարսանիք տարբեր է լինում, կան դասական մարդիկ, կան ռաբիսներ, կան կլասիկներ: Մենք փորձում ենք ելակետ գտնել, համեմել նրանց եւ ուրախացնել»:

Նրա պնդմամբ կան նաեւ տարօրինակ պահանջներով պատվերներ, արտասահմանից եկած հայերի մի մասի համար միեւնույն է, թե ինչպես կանցնի միջոցառումը: Գերադասելի է կինը միկրոֆոնով, քան թե տղամարդը կանացի զգեստով:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ