Քաղաքական գործիչը հայտնվել է  սկանդալի կենտրոնում  Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ սեքսուալ ստրկության նպատակայնության ու անհրաժեշտության  մասին չմտածված ու բացահայտ սեքսիստական հայտարարության պատճառով:

Ճապոնական Օսակիի քաղաքապետ Տորու Հաշիմոտոն, որը հայտարարել է, թե կանանց  ճապոնացի զինվորների հետ սեքսի հարկադրանքն օգնել է մարտական կարգուկանոն հաստատելուն ու կտրուկ նվազեցրել է բռնությունների ու այլ հանցագործությունների թիվը, հայտնվել է սկանդալի կենտրոնում:

Նրա խոսքով,  այն ժամանակվա քաղաքական ու ռազմական ղեկավարությունը գիտակցում էր, որ զինվորները, որոնք ամեն օր  իրենց կյանքն են վտանգում, պետք է   կանոնավոր կերպով սեքսուալ լիցքաթափում ստանան:

Պատմաբանները հաստատում են, որ Երկրոդ աշխարհամարտի ժամանակ ճապոնացիների կողմից սեքսուալ ստրկության է ենթարկվել 200 հազար կին, այդ թվում` Չինաստանի, Կորեական թերակղզու բնակչուհիներ:

Հնդկաստանում մարտական ստորաբաժանման առաջին կին զինծառայող Շանթի Տիգան մահկանացուն է կնքել արևմտյան Բենգալիայի հիվանդանոցում:

Հայտնի է, որ կինը  հիվանդանոցում բուժվում էր  նախօրեին`  իր հերթապահության ժամանակ, անհայտ անձանց հարձակումից հետո: Ավելի ուշ նրան հայտնաբերեցին հիվանդանոցի զուգարանում կախված:

Հետաքննությունը հակված է կատարվածը գնահատել որպես ինքնասպանություն, քանի որ հիվանդանոցում անվտանգության միջոցներ են ձեռնարկված, իսկ մինչև զուգարան գնալը կնոջն ուղեկցել են  թիկնապահն ու որդին:

Ոստիկանությունում հայտնել են, որ  զոհվածի նկատմամբ հետաքննություն էր սկսված տեղաբնակներից  աշխատանքի տեղավորման նպատակով դրամական տեսքով  կաշառք վերցնելու գործով:

2011-ին Շանթի Տիգան դարձավ Հնդկաստանում առաջին կինը, որը որպես շարքային գործի անցավ հնդկական բանակի մարտական ստորաբաժանման մեջ: Մինչ նա կանայք ծառայում էին որպես սպա` օժանդակ ստորաբաժանումներում:

Բրիտանիայի ոստիկանությունը ձերբակալել է 6 մարդու, որոնցից 4-ը  ենթադրաբար  Ռուսաստանից են: Ձերբակալվել է նաև 9  կին` Ռուսաստանից, Բուլղարիայից, Լատվիայից: Կանանց հատուկ կենտրոն են տեղափոխել, որտեղ նրանք հոգեբանական աջակցություն կստանան:

Երեքշաբթի առավոտյան ոստիկանները 13 հասցե  են ստուգել: Սքոթլանդ Յարդի մարդկանց առևտրի ու մարմնավաճառության դեմ պայքարի ստորաբաժանման աշխատակիցները կասկածյալների նկատմամբ հսկողություն էին սահմանել 3 ամիս առաջ:Նրանց խոսքով, ավազակախումբը վերահսկում էր բորդելների բարդ կառուցվածքով ցանցը: Ունեին թիկնապահներ ու հաշվապահ, սեփական կայք, որտեղ գովազդներ էին տեղադրում:

Կանանց բերում էին Արևելյան Եվրոպայի երկրներից: Նրանց աշխատանք էին խոստանում`  առանց մեկ բառ անգամ  սեքսուալ ենթատեքստի մասին ակնարկի, հիմնականում նրանց առաջարկվում էր հյուրանոցներում ադմինիստրատորի աշխատանք: Սակայն, Բրիտանիա տեղափոխելով, ստիպում էին մարմնավաճառությամբ զբաղվել` հակառակ պարագայում սպառնալով Ռուսաստանում մնացած ընտանիքի հետ հաշվեհարդար տեսնել:

Ցանցի հիմնական օղակը Ուորիկ-Ռոուրդում գտնվող 9 բնակարաններն էին, որոնք  վարձով էին տրվում որպես բորդել:

Ոստիկանության գնահատմամբ, կանայք տարեկան այդ բնակարաններում կարող էին աշխատել շուրջ 20 հազար ֆունտ:

Ենթադրվում է, որ ավազակապետը ռուսաստանցի 44-ամյա մի կին է:

Բացահայտմանը նպաստել են զոհերից մի քանիսը, որոնք համարձակություն են ունեցել պատմելու իրենց տառապանքների մասին:

Քենիայի ոստիկանությունն արցունքաբեր գազ  ու ջրցան սարք է կիրառել ակցիայի մասնակիցների դեմ, որոնք քննադատում են քենիացի խորհրդարանականների աշխատավարձերի բարձրացումը:

Որոշ ցուցարարներ խորհրդարանի շենքի մոտ են տարել խոզեր, որոնք, ըստ նրանց, խորհրդանշում են քաղաքական գործիչների ագահությունը:

Հաղորդագրության մեջ ասվում է, որ Քենիայի պատգամավորներն  աշխատավարձերի ու նպաստների կտրուկ բարձրացում են պահանջում: Սակայն նախագահ Ուհուրու Քենիաթան խորհրդարանականներին կոչ է անում հրաժարվել իրենց պահանջներից ու մեծ ուշադրություն հատկացնել ընտրողների կարիքներին:

Նիգերիայի նախագահ Գուդլակ Ջոնաթանը “Բոկո Հարամ” խմբավորման հարձակման պատճառով երկրի երեք` Ադալավա, Բոռնո և Յոբե նահանգներում արտակարգ իրադրություն մտցնելու  հրահանգ է տվել:

“Մենք բախվել ենք   ոչ միայն սովորական հանցագործների, այլ ապստամբների հետ, որոնք վտանգի տակ են դնում մեր  երկրի միասնությունն ու ամբողջականությունը: Մենք կգտնենք մեղավորներին ու նրանց պատասխանատվության կենթարկենք”:

“Բոկո Հարամ” խմբավորումը ձգտում է շարիաթի օրենքները հաստատել Նիգերիայի հյուսիսային շրջաններում: Խմբավորման թիրախ են անվտանգության ուժերը, եկեղեցին ու կրթական հիմնարկները: Խմբավորման ձեռքից 2010-ին զոհվել է ավելի քան 2000 մարդ:

Գերմանական Die Welt-ը հարցազրույց է ունեցել ամստերդամցի 70-ամյա մարմնավաճառ զույգի` Լուիզ և Մարտինա Ֆոկենսների հետ, որոնք գրեթե կես դար զբաղվել են մարմնավաճառությամբ  Ամստերդամի “կարմիր լապտերների” թաղամասում: Մարտին նրանք թոշակի անցան, սակայն ասում են, որ չեն պատրաստվում հրաժարվել իրենց սիրած գործից:

Քույրերն ասում են, որ շարունակում են հանդիպել տղամարդկանց հետ ու հայտարարել են, որ դեռևս կարող են երիտասարդներին  օրինակ ծառայել: Նրանք խոստովանում են, իհարկե, որ տարիքն իրենն անում է.Մարտինան 2009-ից հետո “աշխատանքի” է ներկայացել շաբաթական  ընդամենը երկու անգամ` արթրիտի պատճառով: Նրանք նոր սերնդին հարգանքով են վերաբերվում, սակայն կարծում  են , որ XXI դարի աղջիկներն   իրենց այնքան էլ   խելացի չեն պահում:

“Առաջ ինտիմ սպասարկման ոլորտի ներկայացուցիչները միմյանց նկատմամբ հարգալից էին, ասես հարազատներ լինեին, ինչն այսօր հազվադեպ է պատահում: Բացի այդ,  շատ  հաճախորդ գրավելու նպատակով գին են իջեցնում, ինչը լրջորեն ազդել է շուկայի վրա: Նախկինում աղջիկների վրա ավելի շատ հագուստ կար, քան հիմա: Դա յուրօրինակ խաղ էր. հաճախորդը յուրաքանչյուր  հանված կտորի համար վճարում էր,  արդյունքում մի կլորիկ գումար էր ստացվում: Իսկ այսօր աղջիկները փողոցում կիսամերկ են կանգնում, ինչը ազդում է և գրավչության , և այն գումարի վրա, որ նա ստանում է աշխատանքի ավարտին”:

Քույրերը փողոց են ելել 20 տարեկանում` ֆինանսական ծանր դրության պատճառով: Լուիզա Ֆոկենսը խոստովանել է, որ մարմնավաճառությամբ զբաղվել ստիպել է ամուսինը, հաճախ` ուժի սպառնալիքով: Սեքսով զբաղվելու արդյունքում Լուիզան ամուսնուն  Alfa Romeo ավտոմեքենա է գնել, ինչի համար բոլորովին չի զղջում: Ավտոմեքենայով ամուսինը նրան “աշխատանքի” էր տանում. դա էականորեն ազդել էր իր “գնի “ վրա:

Ֆոկենս քույրերն  Ամստերդամի լեգենդ են: Նրանք “Տիկիններն Ամստերդամից” գիրք են հրատարակել ու դոկումենտալ “Հանդիպում Ֆոկենս քույրերի հետ” ֆիլմի հերոսն են:

Պոպոկատեպետլ հրաբխի սեյսմիկ ակտիվության կտրուկ մեծացումից հետո Մեքսիկայում գտնվող հրաբխի մոտակայքում բնակվող մարդիկ խիստ նախազգուշացում են ստացել:

Շաբաթ օրը Մեխիկո քաղաքի մոտակայքում գտնվող 5,451 մետր բարձրություն ունեցող հրաբուխը, որը նաև հայտնի է Պոպո անվամբ,  ցնցվել և դղրդացել է, իսկ վերջին մի քանի օրվա ընթացքում մոխիր, լավա և ծուխ է արձակվում այդտեղից:

Իշխանությունները փակել են հրաբխի շուրջ բացառման գոտին և պատրաստվել են  մոտակա քաղաքների բնակչությանը էվակուացնելուն, քանի որ փորձագետները տեղեկացնում են, որ հրաբխից բարձրացող գոլորշու բարձրությունը կարող է հասնել 800 մետրի:

Իշխանությունները էվակուացիայի համար նախազգուշացրել են շրջակա երկու կենտրոնական նահանգների քաղաքների, ինչպես նաև մայրաքաղաքի բնակչությանը: Բնակչության էվակուացիայի հետ կապված հատուկ օթևաններ են պատրաստվել:

Պոպոկատեպետլ անվանումը ացտեկական լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «ծխացող լեռ»: Պոպոն տասնամյակներ շարունակ քնած վիճակում էր գտնվում, սակայն 1994թ-ից ի վեր սկսել է գրեթե ամեն օր փոքր քանակությամբ մոխիր արձակել: Այս արձակումները ինտենսիվացել են երկու շաբաթ առաջ և անցած հանգստյան օրերին ավելի մեծ քանակությամբ արձակումներ են եղել:

Փորձագետները Պոպոկատեպետլը համարում են աշխարհի ամենամեծ ավերիչ պոտենցիալն ունեցող հրաբուխներից մեկը:

Բրազիլիայի իշխանությունները որոշել են, որ պետմարմինները չպետք է մերժեն նույնասեռ զույգերին գրանցել իրենց միությունը:

Բրազիլիայի արդարադատության ազգային խորհուրդը, որը երկրի դատական համակարգի վերահսկողությունն է իրականացնում, ենթադրում է, որ սխալ է նման մարդկանց միայն քաղաքացիական միությունը հաստատող  փաստաթուղթ տրամադրելը, եթե նրանք կամենում են լիարժեք ամուսնության վկայական ստանալ:

2011-ին երկրի Գերագույն դատարանը,  չնայած եկեղեցու ընդդիմությանը, նույն սեռի ներկայացուցիչներին թույլատրեց քաղաքացիական միություն ու ամուսնություն կնքել: Ներկայում միասեռ ամուսնություններն օրինական են երկրի ընդամենը մի քանի նահանգում:

Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը այսօր պաշտոնական այցով մեկնել է ԱՄՆ-ը՝ նախագահ Բարաք Օբամայի հրավերով: «Anadolu» գործակալությունը հաղորդում է, որ այցի շրջանակներում մայիսի 16-ին Էրդողանը կհանդիպի ԱՄՆ-ի նախագահի հետ: Ստացված տեղեկության համաձայն՝ Էրդողանն ու Օբաման քննարկելու են երկկողմ հարաբերությունների զարգացմանը և տարածաշրջանային ու միջազգային օրակարգին առնչվող հարցեր: Այնուհետև բանակցություններ կընթանան արդեն ընդլայնված՝ պատվիրակությունների մակարդակով: Երկու երկրների ներկայացուցիչները հանդես կգան համատեղ մամլո ասուլիսով:
Թուրքիայի վարչապետին ամերիկյան այցի ժամանակ ուղեկցում են արտգործնախարար Ահմեդ Դավութօղլուն, էկոնոմիկայի նախարար Զաֆեր Չաղլայան, Եվրոմիության հարցերով նախարար Էգեմեն Բաղըշը և մի շարք թուրք գործարարներ:

Անցյալ տարվա հոկտեմբերին Միացյալ Նահանգների Գերագույն դատարանը հարցրել էր Օբամայի վարչակազմին, թե արդյոք պետք է վերանայի Դաշնային վերաքննիչ դատարանի որոշումը, որը չեղյալ էր համարել Հայոց ցեղասպանության ժամանակաշրջանում կյանքի ապահովագրության հայցերի վաղեմության ժամկետի երկարացման մասին Կալիֆորնիայի օրենքը (Բաժին 354.4):

Միացյալ Նահանգների կառավարության շահերը Գերագույն դատարանում ներկայացնող Գլխավոր փաստաբանն անցյալ շաբաթ պատասխան էր ներկայացրել դատարան: Նա կոչ էր արել Գերագույն դատարանին չքննել հայցը, և ուժի մեջ թողնել 9-րդ շրջանային վերաքննիչ դատարանի որոշումը, ըստ որի, Կալիֆորնիայի օրենքը «անթույլատրելիորեն» ներխուժել է դաշնային կառավարության արտաքին գործերի լիազորությունների սահմաններից ներս:

Հաշվի առնելով նախագահ Օբամայի՝ Թուրքիայի առաջ խոնարհվելու տխրահռչակ համբավը, հատկապես Հայոց ցեղասպանության հարցերով, զարմանալի չէ, որ վարչակազմի միջնորդագիրը շատ ավելի զիջողական էր, քան այն հարցը, թե արդյոք Գերագույն դատարանը պետք է քննի սույն հայցը:

Միացյալ Նահանգների փաստաբանը հետևյալ անհիմն պնդումները կատարեց.

– Հակառակ հայ հայցվորների պնդումների՝ «Կալիֆորնիայի նահանգը չի գործել իր ավանդական իրավասության շրջանակներում», այսինքն՝ ապահովագրության կարգավորման.

– Կալիֆորնիայի օրենքը «ներխուժում է դաշնային կառավարության արտաքին գործերի հիմնական լիազորությունների սահմաններից ներս» և վճիռներ կայացնում՝ «հիմնված քաղաքական վիճելի հարցերի վրա, որոնք Օսմանյան կայսրությունում տեղի են ունեցել գրեթե մեկ դար առաջ».

–  Այս օրենքը, բացի պարզապես ներխուժումից, «կխանգարի Թուրքիայի հետ արտաքին հարաբերություններին»: Նախագահ Բիլ Քլինտոնը և Ջորջ Բուշ կրտսերը դեմ են արտահայտվել Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ Կոնգրեսի բանաձևերին, պնդելով որ նման միջոցառումները «կվնասեն Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների բարելավմանն ուղղված ջանքերին».

– Բաժին 354.4-ը «անթույլատրելիորեն կներխուժի դաշնային կառավարության արտաքին գործերի լիազորությունների» այն ասպարեզը, որտեղ Միացյալ Նահանգները «գործել է Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ընկած ժամանակաշրջանում ամերիկացի քաղաքացիների որոշ հայցեր լուծելու համար՝ Անկարայի համաձայնագրի (25 հոկտեմբերի 1934 թ.), Ամերիկյան Լոզանի դաշնագրի (6 օգոստոսի 1923 թ.) և Բեռլինի դաշնագրի ու պահանջների համաձայնագրի (10 օգոստոսի 1922 թ.) միջոցով:

Պարտավոր ենք մի քանի հերքումներ ներկայացնել Միացյալ Նահանգների փաստաբանի սխալ և քաղաքական միտումներով պայմանավորված պնդումների առնչությամբ.

– Կալիֆորնիայի օրենքը չի ներխուժում դաշնային կառավարության արտաքին գործերի լիազորությունների սահմաններից ներս, քանի որ այն պարզապես փորձում է կարգավորել ապահովագրական ընկերությունների պարտավորությունները, որոնք Կալիֆորնիայի նահանգի իրավասության շրջանակներում են: Սույն օրենքը հնարավորություն է տալիս ուղղելու պատմական մի բացթողում՝ ստիպելով ապահովագրական ընկերություններին իրենց մահացած հաճախորդների ժառանգներին վճարել ժամկետանց  գումարները:

– Սույն գործով ամբաստանյալները գերմանական ապահովագրական ընկերություններն են, այլ ոչ թե Թուրքիան, չնայած վերջինս հակընդդեմ միջնորդագիր էր ներկայացրել դատավարությանը: Հատկանշական է, որ Միացյալ Նահանգների փաստաբանի միջնորդագիրն արտացոլում է Թուրքիայի առաջ քաշած որոշ փաստարկները:

– Միացյալ Նահանգների փաստաբանն ընտրողաբար հիշատակում է Քլինտոնի և Բուշի վարչակազմերի՝ Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ Կոնգրեսի բանաձևերին դեմ արտահայտվելը, անտեսելով Միացյալ Նահանգների ավելի վաղ տեսակետները Ցեղասպանության ճանաչման վերաբերյալ, այդ թվում՝ 1975 և 1984 թվականներին Ներկայացուցիչների պալատի կողմից ընդունված երկու  բանաձևերը, 1981թ. նախագահ Ռեյգանի ընդունած նախագահական Հռչակագիրը և 1951 թ. Միացյալ Նահանգների կառավարության կողմից Արդարադատության միջազգային դատարան ներկայացրած՝ Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող փաստաթուղթը:

– Միացյալ Նահանգների փաստաբանի հիշատակած բոլոր երեք պայմանագրերը (համաձայնագրերը) առնչություն չունեն սույն հայցի հետ: Անկարայի համաձայնագիրը և Ամերիկյան Լոզանի դաշնագիրը առնչվում են Թուրքիայի Հանրապետությանը և ոչ թե գերմանական ապահովագրական ընկերություններին: Բացի այդ, Ամերիկյան Լոզանի դաշնագիրը, որպես չվավերացված պայմանագիր, իրավական ուժ չունի: Միացյալ Նահանգների փաստաբանը հակասում է ինքն իրեն՝ ընդունելով, որ Կալիֆորնիայի օրենքը «հստակորեն չի հակասում Անկարայի համաձայնագրին, Ամերիկյան Լոզանի դաշնագրին կամ Բեռլինի դաշնագրին ու պահանջների համաձայնագրին», որոնք «քննարկում են միայն այն հայցերը, որոնք ներկայացվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանում ԱՄՆ քաղաքացիներ համարվող անձանց կողմից, այլ ոչ թե նրանց, որոնք ԱՄՆ քաղաքացի են դարձել պատերազմի ավարտից հետո»:

Միացյալ Նահանգների փաստաբանի «իրավական կարծիքը» իր բոլոր առումներով թերի լինելուց բացի, ավելի շուտ քաղաքական հայտարարություն է, որն ամերիկյան քաղաքացիներին զրկում է ապահովագրական հայցերով հանդես գալու իրավունքից:

Մնում է միայն հուսալ, որ Գերագույն դատարանը կանտեսի Միացյալ Նահանգների փաստաբանի միջնորդագիրը և կհամաձայնի քննել գործը, սակայն այդ հավանականությունը քիչ է, քանի որ Դատարանը ընդունում է իրեն դիմած գործերի չնչին տոկոսը:

Եթե չվիճարկվեն Միացյալ Նահանգների փաստաբանի չհիմնավորված փաստարկները, ապա դրանք կարող են խիստ ժխտական ազդեցություն ունենալ ցեղասպանության հետ կապված փոխհատուցումների հետագա բոլոր ջանքերի վրա, հատկապես Հայոց ցեղասպանության հարյուրամյա տարելիցի նախօրեին:

Ամերիկահայ համայնքի ղեկավարները պետք է ձեռնարկեն բոլոր հնարավոր միջոցները Միացյալ Նահանգների փաստաբանի քաղաքական միտումներով պայմանավորված փաստարկներին հակազդելու համար՝ կասեցնելով բոլոր կապերը Օբամայի վարչակազմի հետ, բողոքի ցույցեր կազմակերպելով նախագահական ելույթների ժամանակ, ձգտելով Կոնգրեսի միջամտությամբ ստեղծել դաշնային հանձնաժողով ցեղասպանության վնասների փոխհատուցման համար՝ Հոլոքոստի գույքի հարցերով հանձնաժողովի նմանությամբ, և փոփոխություն մտցնելով Կալիֆորնիայի օրենքի 354.4-րդ բաժնում՝ շրջանցելու համար ներկայացված առարկությունները, անկախ նրանից, թե դրանք որքան անհիմն են: Բացի այդ, Հայաստանի կառավարությունը պետք է անհապաղ հետ կանչի իր ստորագրությունը Հայ-թուրքական արձանագրություններից, որոնք որպես պատրվակ բազմիցս հիշատակվում են Սպիտակ տան և ԱՄՆ դատարանների կողմից՝ Հայոց ցեղասպանությանն առնչվող ջանքերին ընդդիմանալու համար, իբր թե չխոչընդոտելու համար Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունները, որոնք գոյություն չունեն:

Այժմ  ակնհայտ է, որ նախագահ Օբամայի կողմից ոգեկոչման ամենամյա ուղերձներում «Մեծ եղեռն» եզրույթի խաբուսիկ օգտագործումն ամենևին էլ հավասարազոր չէ Հայոց ցեղասպանության ճանաչմանը՝ ի հեճուկս որոշ միամիտ անձանց  ուրախ-զվարթ հայտարարությունների:

Վերջապես, ամերիկահայ համայնքը պետք է վերանայի Կոնգրեսի բանաձևերի միջոցով Ցեղասպանության ճանաչման իր ռազմավարությունը, որոնք ոչ միայն ավելորդ են, այլև բացասական ազդեցությունն են ունենում, քանի որ այս անհաջող փորձերը ոտնահարում են նախկինում ընդունված բանաձևերը և կասկածի տակ դնում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման վերաբերյալ Միացյալ Նահանգների վաղուց ընդունած դիրքորոշումը:

Հարութ Սասունյան

«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր

Քաղաքական բանականության ճշտած օրինաչափութիւններին հաղորդակից մարդկանց համար տարօրինակ չի հնչում իհարկե ՄԱԿ-ի դատապարտումն ու արծարծած պահանջները Թուրքիայում տեղի ունեցած ահաբեկչական վերջին գործողությունների առումով։ ՄԱԿ ԱԽ-ը պահանջել է պատասխանատվության ենթարկել Թուրքիայի Ռեյհանլը քաղաքում իրականացված ահաբեկչության կազմակերպիչներին ու կատարողներին: ՄԱԿ ԱԽ-ի տարածած հաղորդագրությունում ընդգծվում է, որ անհրաժեշտ է պատասխանատվության ենթարկել այն անձանց, որոնք նախապատրաստել, կազմակերպել, ֆինանսավորել և հովանավորել են ամեն տեսակի դատապարտման արժանի ահաբեկչական այդ գործողությունները: Դրանում ասվում է, որ ՄԱԿ ԱԽ-ն ամենալուրջ ձևով դատապարտում է այդ սարսափելի գործողությունները: Փաստաթուղթը բոլոր երկրներին կոչ է անում Թուրքիայի հետ համագործակցել ահաբեկչությունների հետաքննման հարցում:

Բաքուն այստեղ ցուցադրել է փութկոտություն՝ հրապարակում կատարելով այն մասին, որ հենց ինքն է նախաձեռնել նման փաստաթղթի ձեւակերպումն ու որդեգրումը, հենվելով ՄԱԿ-ի ԱԽ-ի իր ժամանակաւոր անդամի հանգամանքի վրա։

Բաքվի նախաձեռնությունը կարող էր օդում նմալ եւ փոշիանալ, եթե ՄԱԿ-ի ԱԽ-ի մնացյալ անդամները չհամաձայնեին նման դատապարտագրի վաւերացմանը։ Կամ էլ դրանցից որեւէ մնայուն անդամ օտագործեր իր վետոյի իրաւունքը եւ տապալեր այս փաստաթղթի որդեգրումը։ Սա պարզապես այն բանի համար, որ Բաքվի ծառայությունը զուտ ինքնագնահատանքի սահմաններից դուրս գալու որեւէ հիմնաւորում չունի։

Թե բոլոր ուժերը պիտի որ դատապարտեին մարդկանց կյանքեր խլած ահաբեկչական արարքը, սա եւս նույնքան ակնկալելի էր։ Գուցե օգտակար կլինի այստեղ երկու դիտարկում նշել։ Առաջինը այն, որ Սիրիայում եւ Իրաքում նման ահաբեկչական գործողությունները չեն արժանանում նման արագ եւ խիստ դատապարտումների, այն էլ ՄԱԿ-ի ԱԽ-ի մակարդակով։ Դրա համար էլ քաղաքական բանականության հետեւողի ըմբռնողության սահմաններում հեշտ կտեղաւորվի ՄԱԿ-ի ԱԽ-ի առած այս քայլը։

Երկրորդ կետը գուցե աւելի դիտարժան է։ Փաստաղթում ասվում է, որ բոլոր երկրներին կոչ է անում Թուրքիայի հետ համագործակցել ահաբեկչությունների հետաքննման հարցում:

Պետությունների հակաահաբեկչական բաժանմունքների միջեւ համագործակցության մեքենականությունը նոր չէ որ ճշտվել է։ ՆԱՏՕ-ն ունի համանուն բաժանմունք, իր ստորաբաժանումներով։ Այս բաժանմունքը ահաբեկչական կազմակերպությունների նորացված ցուցակ էր հրապարակել, որտեղ ջնջել էր քրդական կազմակերպությունը։

Ե՛ւ նորացված ցուցակը ե՛ւ ահաբեկչական գործողությունների վայրը խոսում են քրդական ուղղվածության առումով վտանգազերծվածության մասին։

Հստակ է ամբաստանության ուղղությունը Անկարայի կողմից։ Թուրքիայի արտգործնախարարը պահանջում է միջազգային ընտանիքի միջամտությունը Սիրայում։ Միջամտության ակնկալված բնույթը պարզ է այս դեպքում։ Աւելին, Դաւութողլուն ակնկալում է, որ միջազգային ընտանիքն անհապաղ միացյալ կեցվածք որդեգրի Սիրիայի վարչակարգի դեմ։

Ի դեպ, Անկարան խնամքով անուշադրության է մատնում իր ռազմական օդանաւի ջախջախումը Սիրիայի սահմանի մոտակայքում։

Այս բոլորը տեղի են ունենում այն պահին, երբ Վաշինգտոնն ու Մոսկվան փորձում են համադրել ժամացույցի սլաքները Սիրիայի հարցի լուծման համար միջազգային ժողովի թվականի ճշտման համար։

Երեվի կանխահաս է նկատել, որ Սիրիայի հարցի ուղղությամբ համաձայնության միտող ժողովների կազմակերպման գործընթացին զուգահեռ ահաբեկչական գործողություններ են ծաւալում Թուրքիայում։

Շահան Գանտահարյան

«Ազդակ»-ի գլխավոր խմբագիր

Գիտնականները երեքշաբթի ներկայացրել են նոր և ավելի մատչելի պատվաստանյութ ընդդեմ փորլուծություն առաջացնող վիրուսի, որն ամեն տարի խլում է 100,000 հնդիկ երեխաների կյանք:
Ջրազրկում և փորկապություն առաջացնող ռոտավիրուսից ողջ աշխարհում մահանում է տարեկան 453,000 մարդ: Այն առավելապես տարածվախ է Աֆրիկայում և Ասիայում:
Հնդկաստանի կենսատեխնոլոգիայի վարչության տնօրեն Կ. Վիջարագհավանն ասել է, որ սա միջազգային համագործակցության արդյունք է, սակայն դրա կիրառման համար անհրաժեշտ է ստանալ Նյու Դելիի համաձայնությունը:
Ռոտավակ անունը կրող պատվաստանյութը կպատրաստվի Հիդերաբադում գտնվող Bharat Biotech դեղագործական ընկերությունում:
Հնդկաստանում ռոտավիրուսի պատճառով տարեկան հոսփիթալացվում է 884,000 մարդ: Այն պետությանը տալիս է 72 մլն դոլարի վնաս:

Սիրիայի երկամյա հակամարտության ընթացքում մահացել է 94.000 մարդ, երեքշաբթի ասել է Սիրիայի Մարդու իրավունքների պաշտպանը:
Երկու օր առաջ հայտարարվել էր, որ մահացածների թիվը հասնում է 82,257: Վերանայելուց հետո պարզվել է, որ այն գերազանցել է 94.000-ը:
Մոնիտորինգ իրականացնող խումբն ասել է, որ փոփոխությունը կապված է Տարտուսից և Լատակիայից ստացված նոր տվյալներից:
Հիմնականում ակտիվիստներից և բժիշկներից բաղկացած բրիտանական դիտորդների խումբն կիրակի հրապարակել էր 2011 մարտից մինչ այժմ վարչակարգի դեմ ապստամբությունների հետևանքով մահացածների թիվը, որը հասնում եր 82.257-ի՝ ներառյալ 34.473 քաղաքացիներ:

ՀՀ փոխվարչապետ, տարածքային կառավարման նախարար, Հայաստանում մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) հարցերով խորհրդի նախագահ Արմեն Գեւորգյանը մայիսի 13-ին Նյու Յորքում մասնակցեց ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի բարձր մակարդակի հանդիպման նիստին: Հանդիպման նպատակն է գնահատել 2010թ-ին ընդունված Մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) դեմ պայքարի ՄԱԿ-ի գլոբալ գործողությունների ծրագրի իրականացման առաջընթացը:

Նիստի ընթացում ՀՀ փոխվարչապետը հանդես եկավ ելույթով` ներկայացնելով Հայաստանում թրաֆիքինգի դեմ պայքարի ուղղությամբ վերջին տարիներին կատարված աշխատանքները:

Այցի շրջանակում փոխվարչապետը նույն օրը հանդիպեց ԱՄՆ պետքարտուղարության մարդկանց թրաֆիքինգի դեմ պայքարի եւ մոնիտորինգի գրասենյակի ղեկավար, հատուկ հանձնարարություններով դեսպան Լուիս ՍիդեԲակայի (Luis CdeBaca) հետ:

Զրուցակիցները քննարկեցին թարֆիքինգի դեմ պայքարի ոլորտում համագործակցության, Հայաստանի կողմից իրականացվող աշխատանքներին վերաբերող հարցեր:

Փոխվարչապետը Հայաստանի կառավարության անունից շնորհակալություն հայտնեց թրաֆիքինգի դեմ պայքարի ոլորտում ԱՄՆ պետքարտուղարության կողմից ցուցաբերվող օժանդակության համար: Նա վերահաստատեց երեւույթի դեմ պայքարն ակտիվորեն շարունակելու ՀՀ իշխանությունների պատրաստակամությունը:

Ա. Գեւորգյանը նշեց, որ Հայաստանի իշխանությունները մեծ նշանակություն են տալիս թրաֆիքինգի դեմ պայքարին եւ այս ոլորտում կարեւորում են ինչպես երկկողմ մակարդակով, այնպես էլ միջազգային կազմակերպությունների հետ համագործակցությունը: Մասնավորապես Եվրոպայի խորհրդի`Մարդկանց շահագործման (թրաֆիկինգի) դեմ պայքարի մասին կոնվենցիայի շրջանակում Հայաստանը սերտորեն համագործակցում է ԵԽ փորձագիտական խմբի (GRETA) հետ: Նա նշեց, որ թրաֆիքինգի դեմ պայքարում պետությունը գործընկեր է համարում նաեւ հասարակական կազմակերպություններին, որոնք ներգրավված են նաեւ իր ղեկավարած խորհրդի կազմում:

Ա. Գեւորգյանը տեղեկացրեց կատարված աշխատանքների մասին` նշելով, որ արդեն տասնամյակից ավելի է, ինչ Հայաստանն պայքարում է այդ երեւույթի դեմ: Իրականացվել են օրենսդրական դաշտի բարեփոխումներ, ստեղծվել է միջգերատեսչական կենսունակ համակարգ, մշակվել է թրաֆիքինգի զոհերի պաշտպանության եւ աջակցության Ազգային ուղղորդման կարգը:

ՀՀ կառավարության կողմից արդեն հաստատվել է նաեւ “Հայաստանի Հանրապետությունում 2013-2015 թթ. ընթացքում մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) դեմ պայքարի կազմակերպման ազգային ծրագիրը”, որը մշակելիս հաշվի են առնվել նաեւ ԱՄՆ պետքարտուղարության զեկույցի եւ Հայաստանի կողմից ԵԽ Մարդկանց շահագործման (թրաֆիքինգի) դեմ պայքարի կոնվենցիայի դրույթների կատարման վերաբերյալ առաջին զեկույցի առաջարկները:

Արձանագրելով, որ կան տեսանելի արդյունքներ` փոխվարչապետը միաժամանակ նշեց, որ ոչ բոլոր խնդիրներն են լուծված`հաշվի առնելով նաեւ թրաֆիքինգի երեւույթի փոփոխական բնույթը եւ տարիների ընթացքում ի հայտ եկող նոր մարտահրավերները: Կարեւորելով թրաֆիքինգի դեմ պայքարի ոլորտում հետագա համագործակցությունը` նա միաժամանակ ընդգծեց, որ հայկական կողմը ԱՄՆ պետքարտուղարության կողմից պատրաստված համապատասխան զեկույցներում իրավիճակի օբյեկտիվ արտացոլում եւ գնահատական է ակնկալում:

Լուիս ՍիդեԲական իր հերթին Հայաստանի հետ համագործակցությունն արդյունավետ համարեց` դրական գնահատելով երեւույթի դեմ պայքարի ուղղությամբ Հայաստանի կողմից իրականացված աշխատանքները եւ վերջին շրջանում տեսանալի առաջընթացը: Նա նշեց, որ ԱՄՆ պետքարտուղարությունը պատրաստակամ է շարունակել աջակցությունը թրաֆիքինգի դեմ պայքարի հարցում եւ հատկապես բարձր է գնահատում առաջընթացի դինամիկան:

ՀՀ փոխվարչապետ Արմեն Գեւորգյանի մյուս հանդիպումը ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի (UNICEF) գործադիր տնօրեն Էնթընի Լեյքի (Anthony Lake) հետ էր: Կողմերն անդրադարձան համագործակցության ներկա մակարդակին եւ քննարկեցին հետագա փոխգործակցությանն առնչվող հարցեր:

Փոխվարչապետը գոհունակությամբ նշեց, որ Հայաստանում 1994 թվականից գործող կազմակերպության գրասենյակն իր զգալի ներդրումն է ունեցել երեխաների ամենատարբեր խնդիրները լուծելու գործում: Նա հատկապես կարեւորեց կրթության, առողջապահության ոլորտներում իրականացվող ծրագրերը, ինչպես նաեւ սոցիալական ծառայությունների զարգացման բանգավառում համատեղ աշխատանքները: Փոխվարչապետը մասնավորպես ընդգծեց ինտեգրված սոցիալական ծառայությունների ներդրման գործընթացում հիմնադրամի հայաստանյան գրասենյակի հետ ձեւավորված արդյունավետ գործակցությունը:

Ա. Գեւորգյանը նաեւ ողջունելի համարեց, որ 2010-2015թթ. իրականացվող ծրագրում որպես առաջնայնություն են նշվել ՀՀ իշխանությունների հետ համագործակցության արդյունքում նախանշված ոլորտները, ինչը հնարավորություն է ընձեռում համատեղ ջանքերով լուծել առկա խնդիրները:

Նշելով, որ ՄԱԿ-ի Մանկական հիմնադրամի երեւանյան գրասենյակը վերջին տարիներին առանձնակի ուշադրություն է դարձնում զարգացմանը նպաստող ծրագրերի իրականացմանը` փոխվարչապետը հույս հայտնեց, որ այդ միտումները կշարունակեն:

Հիմնադրամի գործադիր տնօրենն իր հերթին արդյունավետ համարեց Հայաստանում իրականացվող ծրագրերը` հավաստիացնելով, որ պատրաստակամ են շարունակել փոխգործակցությունը եւ աջակացել Հայաստանի կառավարությանը` ծրագրով նախանշված ոլորտներում հաջողության հասնելու համար:

ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի (UNFPA) գործադիր տնօրեն Բաբատունդ Օսոտիմեհինի (Babatunde Osotimehin) հետ հանդիպմանը փոխվարչապետը ՀՀ կառավարության անունից շնորհակալություն հայտնեց ՀՀ 2011թ. մարդահամարի անցկացմանը հիմնադրամի ցուցաբերած աջակցության համար` նշելով, որ մարդահամարի արդյունքների մշակման աշխատանքները դեռեւս շարունակվում են:

Կողմերը կարեւորեցին ՄԱԿ-ի անդամ երկրներում տվյալների բազների ստեղծմանն ուղղված աշխատանքները` արձանագրելով, որ դրանց առկայությունը նպաստում է առավել արդյունավետ եւ հասցեական ծրագերի իրականացմանը: Զրուցակիցները քննարկեցին նաեւ հետագա համագործակցության ընդլայնմանն առնչվող հարցեր:

Նյու Յորքում ավարտելով հանդիպումները` փոխվարչապետը վերադարձավ Երեւան:

Բաքվի վերաքննիչ դատարանը մերժել է “Հուրալ” թերթի գլխավոր խմբագիր Ավազ Զեյնալովի՝ Բաքվի ծանր հանցագործությունների դատարանի վճռի բողոքարկման հայցը:
Ինչպես հաղորդում է ադրբեջանական “Contact.az” կայքը, մարտի 12-ին Բաքվի ծանր հանցագործությունների դատարանը Զեյնալովին մեղավոր է ճանաչել խոշոր չափերի կաշառք վերցնելու, հարկերից խուսափելու մեջ՝ դատապարտելով 9 տարի ազատազրկման:
Զեյնալովը ձերբակալավել է 2011թ. հոկտեմբերին՝ նախկին պատգամավոր Գյուլար Ահմեդովայի հայցի հիման վրա: Վերջինս ներկայում ազատազրկված է խարդախության համար: Դատավարության ընթացքում ներկայացված մեղադրանքները չեն հիմնավորվել:
Զեյնալովի փաստաբանը դատարանի որոշումը անարդար և անօրինական են որակել:
Նրանք մտադիր են վճիռը բողոքարկել նաև Գերագույն դատարանում, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում:
Զեյնալին հայտարարել է, որ ձերբակալվել է քաղաքական պատվերով և խոսքի ազատության զոհ է:

Ադրբեջանի իշխող “Ենի Ազերբայջան” (Նոր Ադրբեջան) կուսակցության համահիմնադիր, կուսակցության քաղխորհրդի անդամ Ալի Ալիրզաևը սենսացիոն հայտարարություն է արել Ադրբեջանում տեղի ունենալիք նախագահական ընտրությունների առնչությամբ:

Ինչպես հաղորդում է “Haqqin.az”-ը, “Ենի Մուսավաթ” թերթին տված հարցազրույցի ժամանակ քաղաքական գործիչը ընդգծել է, որ չի բացառում` գալիք նախագահական ընտրություններում գործող նախագահ Իլհամ Ալիևի փոխարեն կարող է իր թեկնածությունն առաջադրել  նրա կինը՝ պատգամավոր Մեհրիբան  Ալիևան:

“Ես այդ տարբերակը չեմ բացառում: Եթե օբյեկտիվ լինենք, ապա այլ թեկնածուի ես չեմ էլ տեսնում: Ադրբեջանի պայմաններում, հաշվի առնելով ընտրազանգվածի տրամադրությունները և այլ պատճառներ, նման արդյունքը սպասելի է”,-ասել է նա:

Ալիրզաևը նաև ընդգծել է, որ “Ենի Ազերբայջանը” ներկայում Ադրբեջանի ամենաուժեղ քաղաքական ուժն է և եթե պաշտպանի ինչ-որ մեկի թեկնածությունը, ապա այդ թեկնածուի հաղթանակը երաշխավորված է:

Ադրբեջանի նախագահական ընտրությունները նախանշված են 2013թ-ի հոկտեմբերին:

Հավելենք, որ 2008թ. Ադրբեջանի Սահմանադրության մեջ կատարվել են փոփոխություններ: Համաձայն դրանց` գործող նախագահ Իլհամ Ալիևը կարող է երրորդ անգամ իր թեկնածությունն առաջադրել ընտրություններում (մինչև այդ նախագահական ընտրություններում միևնույն անձը կարող էր երկու անգամ անընդմեջ իր թեկնածությունն առաջադրել):