Դեր-էզ-Զոր քաղաքում, որը Սիրիայի արևելքում է գտնվում, պոլիոմիելիտից 13 երեխայի  մահ է արձանագրվել, նրանց մեծ մասը  մինչև 2 տարեկան էր:

Երկրում  հիվանդության 20 դեպք է գրանցվել: Գենետիկ անալիզով պարզվել է, որ վարակը Պակիստանից է ծագում: Անցած տարի նման վարակներ են հայտնաբերվել Եգիպտոսում, Իսրայելում, իսկ Պաղեստինում` 2013-ի սկզբին:

Մասնագետները հիվանդության բռնկումը բացատրում են ռազմական գործողություններով, որոնք արդեն 2 տարի Սիրիայում չեն դադարում: Ռիսկի խմբում մինչև 5 տարեկան երեխաներն են: ՄԱԿ-ը (ՅՈՒՆԻՍԵՖ) և ԱՀԿ-ն  պլանավորում են  երեխաների զանգվածային պատվաստում ոչ միայն  Սիրիայում, այլև մերձավորարևելյան մյուս երկրներում: Նրանց հաշվարկներով կպատվաստվի ավելի քան 20 մլն երեխա:

Ներկայում պոլիոմիելիտով վարակման դեպքերը բնորոշ են միայն  Պակիստանին, Սիրիային ու Նիգերիային:

Մեր կենցաղն անհնար է պատկերացնել առանց սննդային պլաստիկի: Ամառային շատ սրճարաններ կամ արագ սննդի կետեր օգտագործում են պլաստիկ ամաններ: Գրեթե բոլոր զովացուցիչներն ու շշալցված ջրերը պլաստիկի մեջ են:

Կարելի է ենթադրել, որ եթե պլաստիկն ամենուր է, ուրեմն անվտանգ է ու չարժե դրա մասին մտածել: Մինչև որոշ սահման` դա ճիշտ է, եթե  օգտագործման պայմաններին հետևում ենք: Պլաստիկ շշերն ու ամանները պատրաստվում են զանազան պոլիմերներից: Դրանցից ամենաշատ կիրառվողը բազմավինիլքլորիդն է, պրոպիլենը, պոլիէթիլենը, պոլիկարբոնատը: Այդ նյութերն անվտանգ են ու սննդի մեջ էլ չեն ընկնում; Սակայն, որոշ դեպքերում դրանք սկսում են թույներ արտադրել, որոնք, հայտնվելով օրգանիզմում, վնաս են հասցնում: Ե՞րբ է այդպես լինում: Երբ մթերքը երկար է մնում սառնարանում, ու մարդն իր ծուլության պատճառով փորձում է սնունդը տաքացնել այն պլաստիկ ամանով, որով գնել է խանութից: Գործնականում բոլոր պոլիմերները ժամանակի ընթացքում «ծերանում» են: Դրա հետևանքով պլաստիկ իրերում քայքայում է  սկսվում: Արժե նշել, որ պլաստիկ արտադրանքի որոշ տեսակներ տարբեր պայմաններում են թունավոր դառնում, մեկը չի կարելի լվանալ, մյուսը` տաքացնել: Այսինքն` եթե կիրառման պայմանները խախտվում են, ապա այն դառնում է թունավոր ու վտանգավոր առողջության համար: Ուստի միշտ ուշադրություն դարձրեք մակնշման վրա: Պլաստիկ իրերի վրա միշտ էլ պայմանական նշաններ են դրվում` ընդունված գրեթե բոլոր երկրներում: Ամանի տակ 3 նետերով եռանկյուն է պատկերված, որում 1-ից 7 թվերն են, իսկ դրա տակ` պլաստիկի տառային կոդը:

1 թիվը  և տառային PETE կոդը ասում է, որ այդ ամանը պատրաստված է պոլիէթիլենտերեֆտալատից: Դա ամենատարածված սննդի պլաստիկն է: Դրանից պատրաստվում են շշեր, փաթեթավորման համար տարբեր ամաններ ու միանգամյա օգտագործման բաժակներ: Այն կիրառվում է ջուր, հյութեր, զովացուցիչներ պահելու համար:

2-ը և HDPE կոդը  ցույց են տալիս, որ փաթեթավորման տարան պատրաստված է բարձր ճնշման պոլիէթիլենից:Այն օգտագործվում է կաթնամթերքի, շամպունի, լվացամիջոցների ու սպիտակեցնող նյութերի համար:

3-ն ու PVC-ն ասում են, որ իրը պատրաստված է պոլիվինիլքլորիդից, որն օգտագործվում է սննդային յուղերի, ապակիների ու հայելիների լվացման հեղուկի համար: Այս պլաստիկն է օգտագործվում պլաստիկե խողովակների, հատակի  ծածկույթների, ձգվող առաստաղների, լոգասենյակի վարագույրի, պլաստիկե լուսամուտների, այգու կահույքի  պատրաստման նպատակով: Փաստորեն, մենք  ապրում ենք պոլիվինիլքլորիդի թագավորությունում: Բայց չգիտենք, որ այն պլաստմասսայի ամենավտանգավոր տեսակն է, որը  գրեթե անհնար է վերամշակել: Այրելու դեպքում վտանգավոր դիօքսիններ է արտադրում, որոնք քաղցկեղային հիվանդություններ կարող են առաջացնել:

4 և LDPE կոդը նշանակում է, որ այդ պլաստիկը ստեղծվել է ցածր ճնշման պոլիէթեիլենից: Այն օգտագործվում է տոպրակներ ու փափուկ  փաթեթավորման համար, կարելի է վերամշակել. սա սննդային պլաստիկներից թերևս ամենաանվտանգն է:

5 և PP կոդը պոլիպրոպիլենն է: Դրանից են պարտաստվում շշերի կափարիչները, թթվասերի, յոգուրտի, կետչուպի, մանանեխի ու մանկական սննդի շշերը: Դրանից նաև խաղալիքներ են պատրաստվում: Մարդու համար անվտանգ պլաստիկ է: Միակ թերությունն այն է, որ բացասական ջերմաստիճանի դեպքում դառնում է փխրուն:

6 և PS`  նախատեսված են պոլիստիրոլի համար, որից պատրաստվում են թռչունների վանդակի տակդիրները, մսամթերքի ամանները, մեկանգամյա բաժակներ ու ամաններ: Սա երկրորդային մշակման չի ենթարկվում, քանի որ պոլիվինիլքլորիդը տաքացնելիս քաղցկեղածին նյութեր է անջատում:

7 թիվն ու OTHER կոդը նշանակում է տարբեր պոլիմերների խառնուրդ: Այս խմբում  են պոլիկարբոնատից պատրաստված ապրանքները, որոնք երկար օգտագործելու ու հաճախակի լվանալու դեպքում կարող են  առողջության համար վտանգավոր բիսֆենոլ Ա անջատել:

Մեզ զանազան պոլիմերներ են շրջապատում, որոնցից պատրաստվում է սննդի պլաստիկը: Փաթեթավորման վրա նշված սննդի պահպանման ժամկետը  վերաբերում է նաև սննդի պլաստիկին: Մի մոռացեք, որ պոլիմերային փաթեթը պետք է օգտագործել ըստ նշանակության ու մեծ զգուշությամբ:

Էուստոմա,Լիզանտուս կամ “իռլանդական վարդ”. ահա այս հիասքանչ բույսի անվանումների ոչ լրիվ ցանկը, որին իսկապես  կարելի է ոչ սովորական վարդի տեղ դնել:

Էուստոման պատկանում է  երկշաքիլավորների ընտանիքին, նրա հայրենիքը Կենտրոնական Ամերիկան է, որտեղ տաք  և խոնավ կլիմա է: Սա հարկավոր է անպայման հաշվի առնել բույսը տանը կամ այգում աճեցնելու ժամանակ:

Էուստոմայի ծաղիկները տարբեր գունավորում են ունենում `պարզից մինչև թավշյա, իսկ ձևը հիշեցնում է վարդին:

Էուստոմայի տերևները էլիպսաձև են, մոմանման և թույլ  մոխրագույն երանգով: Լիզանտուսի տարբեր տեսակներ հասնում են  50-70 սմ: Կան նաև կարճ աճող տեսակներ, որոնք հասնում են 30սմ, դրանք  կարելի է  աճեցնել տանը` թաղարի մեջ:

Էուստոմայի ժամանակակից հիբրիդներն ու տեսակները.

Ամեն տարի վաճառքի են  հանվում  Էուստոմայի տարատեսակների  ավելի շատ սերմեր: Այժմ Լիզանտուսը հասանելի է ոչ միայն մասնագետ բուսաբաններին, այլև սիրողական ծաղկաբույծներին:
Վաճառվում են նաև Էուստոմայի բազմագույն ծաղիկներով փնջեր և ծաղկող բույսը թաղարի մեջ:

Էուստոմայի  աճեցումը պաշտպանված հողում և այգում.

Էուստոման կարելի է աճեցնել որպես բազմամյա, երկամյա կամ միամյա բույս:

Արտադրական պայմաններում լիզանտուսն  աճեցնում են փնջերի համար, այն համեմատվում է մեխակի աճեցման հետ: Բույսը հասցնում են ծաղկման, կտրատում և հետո արմատներից աճեցնում բույսի ծաղիկների նոր սերունդ:
Տնային պայմաններում լիզանտուսի ծաղիկները ծաղկելուց հետո կտրում են, իսկ բույսի վերականգնումը նույնն է: Ամռանը Էուստոման կարելի է աճեցնել դրսում` տնկելով այն ստվերում:Սակայն պետք է հաշվի առնել, որ նա սիրում է տաք, խոնավ և թարմ օդ: Այդ պատճառով բույսը ավելի լավ է աճում ջերմոցներում և ձմեռսյին այգիներում, որոնք հաճախ պետք է օդափոխել: Բույսը սիրում է պայծառ ու ցրված լուսավորություն:
Հանգստի ժամանակ լիզանտուսը համակերպվում է լույսի պակասի հետ

Ակտիվ աճի և ծաղկման շրջանում լիզանտուսի համար ամենագերադասելի ջերմաստիճանը 20-25 աստիճանն է, իսկ ձմռանը այն կարելի պահել  10-15 աստիճան Ցելսիուս  ջերմաստիճանում:

Լիզանտուս աճեցնելու ժամանակ հարկավոր չէ մեծ թաղար օգտագործել, և թաղարի հատակին անհրաժեշտ է մի շերտ դրենաժ լցնել:

Լիզանտուսի հողը պետք է լինի տորֆային, թեթև և ավելացվի մի քիչ փայտածուխ: Էուստոմայի խնամքում ամենաբարդը  ջրելու ճիշտ ռեժիմն է: Հողը հարկավոր է խոնավ պահել, բայց ոչ թաց:

Լիզանտուսի լավ ծաղկման համար անհրաժեշտ են նաև պարարտանյութերը, որ   ամեն շաբաթ տալիս են բույսի աճի ընթացքում:

Նոր մարդու ծնունդն ինքնին հրաշք է, ու իզուր չէ, որ այդ հրաշքի հետ կապված բազմաթիվ նախապաշարումներ, լեգենդներ ու տաբուներ կան: Դրանցից մի քանիսն այնքան հաստատուն են որոշ մշակույթներում, որ գիտնականներին մնում է ուսումնասիրել ու դրանց գիտական բացատրություն տալ, հերքել կամ էլ հաստատել ժողովրդական  հավատալիքներն ու կանխատեսումները:

Մասնագետներ կան տարբեր երկրներում, որոնք զբաղվում են այդ հավատալիքների հավաքմամբ: Արիզոնայից դոկտոր Շենն Թասոնը հավաքել է դրանք ու «Ձեռքերդ հեռու փորից» վերնագրով գիրք գրել:

Այրոցքը պտղի մազոտության մասին է հուշում

Պարզվել է, որ Ջոն Հոփկինսի համալսարանում 2009-ին  այրոցք ունեցող  64 հետազոտվող  մայրիկներն իրոք լույս աշխարհ են բերել գլխի մազերի գերաճով բալիկներ: Ոչ մի գիտական բացատրություն այդ երևույթը չունի: «Բախտավոր աստղի տակ է ծնվել կամ «շապիկով է ծնվել» (ընդունված է մյուս լեզուներում), նշանակում է փառք, հարստություն: Իսկապես, շատ ականավոր մարդիկ են ծնվել «շապիկով». Նապոլեոն, Բայրոն, մի քիչ էլ Կեսարը (ըստ Սվետոնիոսի): Մեր ամեն ինչը փափուկ բողբոջի մեջ է ապրում` in uteri, որի ներքին շերտը կոչվում է ամնիոն, իսկ արտաքինը` քորիոն: Ամնիոտիկ պարկը կամ էլ դրա մի հատվածը երբեմն ծննդաբերության ժամանակ կպչում է երեխայի գլխին (մեր ջանասեր մայրիկները հաճախ քերելով հանում են այն): Իսկ երբեմն էլ երեխան ծնվում է լրիվ թափանցիկ ամնիոտիկ պարկով: Դա  հետաքրքիր է, ոչ ավելի: Երեխան հարստության ու փառքի  պետք է հետագայում ինքնուրույն հասնի:

Տրամադրության տատանումները վատ ազդեցություն կարող են ունենալ պտղի վրա

Իրոք: Սակայն մի բան էլ կա.  հղիության  ժամանակ կինը նյարդային է ու շատ զգայուն: Այս դեպքում հորմոններն են ամեն ինչ որոշում: Եթե կինը քմահաճ է ու հետն էլ փնթփնթան, ոչինչ, իսկ եթե գոռում է ու ճչում, ապա չպետք է մոռանալ, որ մոր արգանդում  արդեն 6 ամսական երեխան հրաշալի լսում է, իսկ մոր ձայնը` ամենից լավ: Ուրեմն պահպանենք մեզ ու  բոլորին բարձր ձայներից:

Պլացենտոֆագիա

Արևելքի երկրներում հավատում են, որ  ընկերքը բուժում է ասթման, թոքային հիվանդությունները, դեպրեսիան, ամրացնում է իմունիտետը: Հնդկացիները մինչ օրս մի սովորույթ ունեն: Մայրական  ընկերքի վրա, ի պատիվ նորածնի, ծառ են տնկում: Դա դառնում է նրա պահապան տոտեմը:

Ասիական շատ երկրներում էլ ընկերքը չորացնում են ու դրանից հմայիլներ  են պատրաստում:

Բազմապտղությունը միշտ էլ անպտղության բուժման հետևանք է

Սա ևս ճիշտ չէ: Երկվորյակներն ու եռվորյակները բնական երևույթ են: Չնայած կան որոշ «բայցեր»:  35 տարեկանից հետո երկվորյակ ունենալու հավանականությունը մեծ է: Որքան մեծ է պտուղը, այնքան մեծ է բազմապտղության հավանականությունը: Բազմապտղությունը մայրական կողմից է ժառանգվում: Աֆրիկացիները հաճախ են երկվորյակներ ունենում: Նիգերիայի հարավում մի բնակավայր կա` Իհբո-Օրա, որն անվանում են երկվորյակների երկիր: Այնտեղ կինը հազվադեպ է ընդամենը մեկ երեխա ծնում:

Երկվորյակները գիտության ոսկե ֆոնդն են, սակայն նրանք քիչ են ողջ աշխարհում` ընդամենը 1,2%:

Բջջային հեռախոսն ազդում է պտղի վրա

Դա ճիշտ է:  Հնարավորինս պետք է խուսափել բջջայինից ու փորից էլ հեռու բռնել: Հնարավորության դեպքում խոսեք բարձրախոսով:

Լիալուսնի ժամանակ երեխաներ շատ են ծնվում

Ստուգել են Իտալիայում ու Ֆրանսիայում: Ավելի ճիշտ` լիալուսնի ժամանակ մարդիկ ավելի նյարդային են: Սակայն ծննդաբերությունների թիվը համաչափ է:

Կծու–թթու սննդից երեխան փորիկում ծակծկոցներ կունենա

Ոչ մի կապ չունի երեխայի փորիկի վիճակի հետ: Այն,  ինչ համային բնութագիր է տալիս սննդին, երեխային չի հասնում Ուրեմն, եթե հղին կծվի, թթվի պահանջ ունի ու բժիշկն էլ թույլատրում է, մի զրկեք ձեզ: Շատ պետք չէ, քանի որ այն շատ էլ ջուր է «խմացնում», որն արդեն երիկամների համար ծանրաբեռնվածության պատճառ է դառնում:

Սեքսը հղիության ժամանակ կարող է երեխայի գլուխը վնասել

Բացարձակ սխալ է: Բայց բժիշկները խորհուրդ չեն տալիս վիժման վտանգի, վարակների ու վնասվածքների պատճառով: Հանուն երեխայի արժե մի քիչ էլ ժուժկալ կյանքով ապրել:

Հղիության ժամանակ ատամների մասնագիտական մաքրում չի թույլատրվում (լնդերի բուժում, ատամնաքրի հեռացում)

Սա ևս սխալ է:Հղի թե ոչ, ատամների մաքրում հարկավոր է անել յուրաքանչյուր 6 ամիսը մեկ: Հակառակը` պետք է ու նույնիսկ պարտադիր է, քանի որ յուրաքանչյուր հղիություն «մեկ ատամ» զոհ է պահանջում: Հղիության պլանավորումից առաջ հարկավոր է բուժել բերանը, քանի որ, եթե հղիության ժամանակ խնդիր առաջանա,  չի բացառվում, որ նարկոզի կամ ցավազրկողի անհրաժեշտություն առաջանա, ինչը, հասկանալի է, ցանկալի չէ:

Իտալիացի ֆերմերը լուրջ հիվանդացել էր. երկար ժամանակ նա հազում էր ու արյուն թքում, հետո նիհարեց 35 կգ: Տղամարդը, որի անունը չի հայտնվում,  ենթադրում էր, որ իր իմունիտետն է թուլացել նիկոտինի բազմամյա օգտագործումից: Պարզվեց, որ նրա թոքերն իսկապես էլ լավ վիճակում չեն:  Թոքերում սնկեր էին աճել:

Բժիշկները երկար ժամանակ չէին կարողանում հասկանալ, թե ինչ է կատարվում 42-ամյա տղամարդու հետ և նրան հակաբիոտիկներով բուժում նշանակեցին: Դրանք ոչ միայն չօգնեցին, այլև վատթարացրին նրա ինքնազգացողությունը: Ի վերջո, հերթական մանրազննին հետազոտության ժամանակ բժիշկները նրա թոքերում  իսկական սնկանոց հայտնաբերեցին: Դրանցից մի քանիսի ծիլերը 8 սմ երկարություն ունեին:

Փորձառու վիրաբույժ Մարչելո Միգլորեի խոսքով, հնարավոր է , որ ֆերմերի թոքեր դաշտում աշխատելու  ընթացքում  ասպերգիլյոզ վարակ է ընկել: Դրանց սպորները թափանցել են չնչուղիներ, իսկ հետո նպաստավոր տեղ գտել ու բազմացել:

Ասպերգիլը բորբոսասնկի տեսակ է, որը կարող է բնադրվել թույլ իմունիտետ ունեցող օրգանիզմում: Եթե այդ հիվանդությունը չբուժվի, ապա կհանգեցնի մահվան: Բարեբախտաբար, 16 շաբաթ բուժվելուց հետո, բժիշկները եկան այն եզրահանգման, որ իրենց հիվանդը լրիվ առողջ է, ու նրա կյանքին վտանգ չի սպառնում:

Բաղադրությունը

2 կտոր հավի կրծքամիս

200 գ պանիր (ցանկացած)

6 ձու

մայրենու ընկույզ (կամ հունական) 100 գ

300 գ խաղող (կանաչ ու սև` 150-ական գ)

թթվասեր` 200 գ

200 գ մայոնեզ

ձեթ`տապակելու համար

կարրի:

Պատրաստման եղանակը

Միսը համեմել կարիով: Տապակել, ապա հեռացնել ոսկրերն ու մանր կտրատել: Մայոնեզը խառնել թթվասերի հետ: Ձուն պինդ խաշել ու միջին մեծության անցքերով քերիչով անցկացնել: Մայրենու ընկույզը  բովել: Խաղողը լվանալ ու հատիկները կիսել, հեռացնել կորիզները:

Աղցանը շերտերով է դասավորվում` յուրաքանչյուրի վրա պետք է ցանել մանրացրած ընկույզ: Առաջին շերտը լցնում ենք պատրաստի հավի միսը: 2-րդը` մայոնեզային խառնուրդի կեսը: Երրորդ շերտը ձուն է: 4-րդը` պանիրը: 5-րդը կրկին  մայոնեզային խառնուրդը, որի վրա նույնպես ընկույզ պետք է շաղ տալ: Ապա վրան սև ու կանաչ խաղողը դասավորել հերթագայորեն:

Ի դեպ, նույնը կարելի է պատրաստել նաև տավարի մսով ու ավելացնել շամպինյոն:

Հիմք ընդունելով միջազգային մասնագիտական աղբյուրներից (Եվրոպայի դեղգործակալություն և ԱՄՆ Դեղերի և սննդի վարչություն) ստացված գրությունները, ինչպես նաև ՀՀ ԱՆ դեղաբանական խորհրդի արձանագրությունը, ՀՀ ԱՆ «Դեղերի և բժշկական տեխնոլոգիաների փորձագիտական կենտրոն» ՓԲԸ-ի եզրակացությունը և այն, որ կետոկոնազոլ պարունակող ներքին ընդունման դեղաձևերի օգուտ/ռիսկ հարաբերակցությունը` լյարդաթունայնության դեպքերի հաճախացման և վտանգավորության աճի պատճառով գնահատվում է բացասական` ՀՀ առողջապահության նախարարի 2013 թվականի հոկտեմբերի 28-ի թիվ 2867-Ա հրամանով անվավեր է ճանաչվել Ռուսաստանի Դաշնության  «Ակրիխին Ֆարմասյութիկալս Քո.» ընկերության արտադրության «Միկոզորալ դեղահատեր 200մգ  N30», Հնդկաստանի «Նաբրոս Ֆարմա ՊՎՏ., ՍՊ» ընկերության արտադրության «Անտիգրիբոկ Նիզոմաքս դեղահատեր 200մգ N10», Հայաստանի Հանրապետության «Արփիմեդ» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության «Կետոկոնազոլ դեղահատեր 200մգ (10)», Իտալիայի «Յանսեն-Սիլագ Ս.Պ.Ա., Ջոնսոն և Ջոնսոն ՍՊԸ, Ռուսաստան-ի համար» ընկերության արտադրության «Նիզորալ դեղահատեր 200մգ N10 և N30» դեղերի գրանցումը:

Առողջապահության նախարարության հասարակայնության հետ կապերի և լրատվության վարչությունից տեղեկացնում են, որ նախարարի հանձնարարությամբ նշված դեղերի շրջանառությունը  դադարեցվել է Հայաստանի Հանրապետությունում և սկսվել է հետհավաքման գործընթացը:

Հայաստանում շրջանառվող դեղերի վերաբերյալ Ազգային ժողովում ՀՀ առողջապահության նախարար Դերենիկ Դումանյանին ուղղված հարցադրումների և դրանց առնչվող որոշ լրատվամիջոցների մեկնաբանությունների առթիվ ՀՀ ԱՆ Դեղերի փորձագիտական կենտրոնը պարզաբանում է:

Այսօր Հայաստանում փորձ է արվում օրինական համարել չգրանցված դեղերի ներկրումը` անվանելով այն «զուգահեռ ներմուծում», մինչդեռ եվրոպական երկրների փորձը ցույց է տալիս, որ խնդիրը լուրջ կարգավորման կարիք ունի: ՀՀ կառավարությունը 2011 թվականին թույլատրելով փաթեթավորման ոչ էական փոփոխություններով դեղերի ներմուծումը, բնականաբար, նպատակ չէր հետապնդում գների իջեցման միջոցով վտանգել բնակչության առողջությունը։ Որոշման մեջ հստակ նշված է, որ բոլոր դեղերը պետք է լինեն Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված։ Թյուր է այն կարծիքը, որ դեղերը գրանցված համարելու համար բավական է համընկնեն դեղերի անունները: Օրենսդրական հստակ պահանջ է, որ ներկրվող դեղը բոլոր ցուցանիշներով պետք է համապատասխանի գրանցանմուշին և գրանցամատյանում ընդգրկված տվյալներին` անվանում, բաղադրակազմ, դեղաձև, դեղաչափ, թողարկման ձև, փաթեթավորում, արտադրող (ներառյալ` գրանցման հավաստագրի իրավատեր), արտադրող երկիր, դեղատնից բացթողնման կարգ: Հայաստանում շրջանառվող դեղի որակի անվտանգության և արդյունավետության ապահովման համար պատասխանատվություն է կրում միայն գրանցման հավաստագրի իրավատերը: Եթե այս ցուցանիշերից առկա է անգամ չնչին տարբերություն, ապա հավաստագրի իրավատիրոջից բացի որևէ մեկը չի կարող հայտարարել, որ խոսքը Հայաստանում գրանցված նույն դեղի մասին է: Առավել ևս, եթե դեղերի փաթեթները սպառողի համար անհասկանալի օտար լեզուներով են, որոնց վրա բացակայում է արտադրողի մասին նշումը։ Մամուլում շահարկվող «զուգահեռ ներմուծմանն» առնչվող բոլոր դեպքերում գրանցման հավաստագրի իրավատերը հրաժարվում է պատասխանատվություն կրել գրանցանմուշին չհամապատասխանող դեղերի համար: Միջազգային փորձագետների դիտարկումներով «զուգահեռ ներմուծում» երևույթը լի է կեղծ դեղերի տարածման վտանգով։ Եվրոպայի Խորհրդի զեկույցում արձանագրված է. «Դեղերի իրացումից ստացվող եկամուտների և զուգահեռ ներմուծման մյուս ասպեկտների վերաբերյալ վերջին ուսումնասիրությունները հստակ ցույց են տալիս, որ զուգահեռ ներմուծումից պացիենտները չեն շահում (շահողը միայն ներմուծողներն են) և  բավարար հիմքեր կան պնդելու, որ դեղերի զուգահեռ ներկրումը հանրության համար բացասական երևույթ է, քանի որ այն հնարավորություն է ստեղծում դեղերի կեղծման համար»:  Ասվածը հաստատում է  Վրաստանի փորձը,  որտեղ  «զուգահեռ ներմուծման» հսկողություն չի իրականացնվում: Արդյունքում վրացական շուկայում առկա են կեղծ դեղեր, որոնք փորձ է արվում ներկրել Հայաստան նույնիսկ օրինական ճանապարհով: Ի դեպ, դեղերի ներմուծման հավաստագրման քսանամյա պատմության ընթացքում նման դեպք չէր արձանագրվել:

Հարկ է նշել, որ գրանցանմուշի հետ անհամապատասխանության ցանկացած ոչ էական թվացող տարբերություն կարելի է դիտարկել որպես դեղի կեղծման ահազանգ: Այդ է պատճառը, որ ներմուծվող դեղերի փորձաքննության ժամանակ ՀՀ առողջապահության նախարարության Դեղերի փորձագիտական կենտրոնի մասնագետներն, անմիջապես մաքսային պահեստներում ստուգելով դեղի տեղափոխման և պահպանման պայմանները, կատարում են նմուշառում, ներկրվող խմբաքանակներից վերցված նմուշների փաթեթները և կիրառման հրահանգները կենտրոնում համեմատվում են գրանցված դեղի հետ: Փաթեթի անհամապատասխանության ժամանակ իրականացվում են լաբորատոր փորձաքննություն, մանրամասն ուսումնասիրություններ, ինչպես նաև պարզաբանումներ դեղի համար պատասխանատու կազմակերպության հետ, որպեսզի հնարավորինս կանխվի անորակ և ոչ անվտանգ դեղերի մուտքը հանրապետություն: Այս գործընթացի արդյունքում էր, որ հնարավոր եղավ հայտնաբերել Վրաստանից Հայաստան ներկրվող երեք կեղծ դեղերը (սանդոստատին, դոստինեքս, ռոցեֆին), որոնց կեղծման դեպքը հաստատվել է նաև դեղերի գրանցման հավաստագրերի իրավատերերի կողմից: Վերջին մեկ տարվա ընթացքում դեղերի ներկրման փորձաքննության արդյունքում չի թույլատրվել ևս  12 անորակ  դեղի ներմուծումը հանրապետություն:

Դեղի առանձնահատկությունն այն է, որ դրա նկատմամբ երբեք չպետք է կորցնել զգոնությունը, քանի որ բացարձակ անվտանգ դեղ գոյություն չունի: Բացի այդ, դեղի որակը կարող է փոփոխվել ոչ ճիշտ պահպանման հետևանքով: Ուստի, պետք է հսկողություն իրականացնել շրջանառության բոլոր փուլերում: Այդ նպատակով  ստեղծվել է նախարարության տեսչական ծառայությունը, որը հսկողություն կիրականացնի նաև դեղատնային գործունեության նկատմամբ:

Տեղեկացնում ենք նաև, որ «Նատալի ֆարմի» դեղատներում ուսումնասիրությունների ժամանակ «Պրեգնիլ» դեղի նշված սերիան չի հայտնաբերվել: Սովորաբար, նման փաստերի հրապարակումից հետո դժավարանում է խախտման բացահայտման գործընթացը: Այս առթիվ հիշեցնում ենք, որ ինչպես բազմիցս է ասվել, Դեղերի փորձագիտական կենտրոնը տեսչական ստուգումներ անելու, ինչպես նաև պատժելու լիազորություններ չունի։ Շուկայից ստացվող յուրաքանչյուր ահազանգ ուսումնասիրվում և ընդունվում են համապատասխան կարգավորիչ որոշումներ:

Ինչ վերաբերում է դեղերի մատչելիության խնդրին, ապա պետք է նշել, որ «Դեղերի մասին» նոր օրենքի նախագիծը բազմաթիվ այլ խնդիրների հետ մեկտեղ նաև այդ խնդրի լուծման նպատակ է հետապնդում` սահմանելով գների կարգավորման պահանջ:

Էդվարդ Մունկ «Հիվանդ երեխան»

Էպիլեպսիան կամ ընկնավորությունը նյարդային համակարգի  հիվանդություն է,  բնութագրվում է պարբերաբար կրկնվող նոպաներով, որոնք հանգեցնում են շարժողական, վեգետատիվ ու մտածողության ժամանակավոր խանգարման: Հիվանդությունը կապված է  նեյրոնների չափազանց ակտիվությամբ, ինչի հետևանքով առաջանում են նեյրոնային լիցքաթափումներ, որոնք հանգեցնում են էպիլեպտիկ նոպայի:

Հիվանդության տարածվածությունը հասուն բնակչության շրջանում  կազմում է 0,3-1%, ու հաճախ հիվանդությունն առաջանում է մինչև 20 տարեկանը: Նոպաներն անսպասելի են սկսվում, անհամաչափ ընդմիջումներով: Տարածված կարծիք կա , որ էպիլեպսիան չի բուժվում: Սակայն ժամանակակից դեղամիջոցները հնարավորություն են տալիս հիվանդների 65%-ին ազատվել նոպաներից, իսկ 20%-ին` էականորեն նվազեցնել նոպաների քանակը:

Պատճառները

Տարբեր տարիքների համար հիվանդության առաջացման  պատճառները տարբեր են: Փոքր տարիքի երեխաների համար հիմնական պատճառը  մոր հղիության ժամանակ հիպօքսիան է` թթվածնային քաղցը, ներարգանդային փուլում զանազան ինֆեկցիաները (հերպես, կարմրախտ) կամ էլ  գլխուղեղի բնածին արատները: Գոյություն ունի նաև ժառանգականության գործոն: Եթե ծնողներից մեկը հիվանդ է էպիլեպսիայով, ապա երեխայի` հիվանդությունը ժառանգելու հավանականությունը 8% է: Էպիլեպսիան լինում է առաջնային (իդիոպաթիկ), չպարզված պատճառներով և երկրորդային (սիմպտոմատիկ), որն առաջանում է ուղեղի տարբեր հիավանդությունների հետևանքով:

Ախտանշանները

Օջախային նոպաների ժամանակ ցնցումներ են լինում, ու մարմնի որոշ հատվածներում առաջանում է անզգայացում: Դրանք կարճատև տեսողական, համային կամ լսողական հալուցինացիաներով են ուղեկցվում, կենտրոնացման անհնարինությամբ ու առանց պատճառի վախի նոպայով: 30 վայրկյանանոց այդ նոպաների ժամանակ նույնիսկ հնարավոր է, որ հիվանդի  գիտակցությունը պահպանվի: Նոպայից հետո հիվանդը շարունակում է ընդհատված գործողությունը:

Ծանր են համարվում այն նոպաները, որոնց ժամանակ ցնցումներ են առաջանում: Մինչ նոպան սկսվելը` մի քանի ժամ առաջ, հիվանդն ագրեսիվ է դառնում, տագնապալից վիճակ է ստեղծվում ու քրտնարտադրություն: Նոպայից առաջ հիվանդն իր շուրջը կատարվողի նկատմամբ ասես  դառնում է անտարբեր, որից հետո կորցնում է գիտակցությունն ու սկսում է ցնցվել: Սովորաբար այդ նոպաները տևում են 2-5 րոպե և  սկսվում են մկանների լարվածությունով: Հնարավոր է, որ հիվանդը անգամ լեզուն ու այտերը կծի: Մաշկի վրա կապտություն է առաջանում,  բիբերն անշարժանում են, հնարավոր է` բերանում փրփուր  և վերջույթների ռիթմիկ ցնցումներ առաջանան կամ նույնիսկ ակամա միզարձակում: Նոպայից հետո սովորաբար հիվանդը ոչինչ չի հիշում, բողոքում է գլխացավից ու շուտ էլ քնում է:

Աբսաններ կամ առանց ցնցումների նոպաներ հիմնականում լինում են մանկության ու դեռահասության տարիներին, որի ժամանակ երեխան ասես քարանում է, գիտակցությունը մի քանի վայրկյանով անջատվում է, իսկ հայացքը սևեռվում մի կետի:Նման նոպայի ժամանակ, որը սովորաբար 5-20 րոպե է տևում, երեխայի կոպերն են ցնցվում ու գլուխը ետ է ընկնում: Հաճախ այդ նոպաները հասունացման հետ անհետ անցնում են: Հիվանդության ախտորոշումը կատարվում է հիվանդի ու ընտանիքի անդամների մանրամասն հարցուփորձից:  Բժիշկը հիվանդին խնդրում է պատմել իր զգացումները մինչ նոպան ու դրանից հետո, ինչը հնարավորություն է տալիս որոշելու նոպայի տեսակը:

Բուժումը

Հարկավոր է հնարավորինս շուտ ու համալիր բուժում սկսել,  որը երկարատև  է ու չի կարելի ընդհատել:  Դեղամիջոցներն ընտրվում  են հիվանդության տեսակին համապատասխան: Դեղորայքային բուժումը կարելի է դադարեցնել միայն այն ժամանակ, երբ առնվազն 2 տարի նոպա չի լինում, ընդ որում, դեղորայքի չափաբաժինն այդ ընթացքում պետք է աստիճանաբար նվազեցնել:  Կարևոր է, որ դեղորայքի դադարեցման համար նորմալ ուղեղագիր լինի (էնցեֆալոգրամ): Երեխաների մոտ էպիլեպսիան բուժելու նպատակով  նրա կենսակերպն էապես փոխելու անհրաժեշտություն չկա:

Դեղորայքային բուժումը համադրվում է սննդակարգի, աշխատանքի որոշակի ռեժիմի ու հանգստի հետ: Հիվանդների սննդում պետք է կոֆեինի պարունակությունը շատ քիչ լինի, հնարավորության դեպքում բացառվի  նաև կծուն, թթուն ու ալկոհոլը:

Կանխարգելման նպատակով պետք է խուսափել վնասվածքներից, ուղեղի   վարակիչ հիվանդություններից , ծննդաբերական վնասվածքներից:

Կարևոր է. նոպայի ժամանակ չի կարելի հիվանդին տեղափոխել: Արձակել է պետք  կոճակներն ու գլխի տակ փափուկ բան դնել: Որպեսզի լեզուն շնչուղու մեջ չհայտնվի, գլուխը պետք է կողքի թեքել: Հարկավոր է հիշել, որ նոպայից հետո հիվանդը վատ է կողմնորոշվում տարածության մեջ, ուստի նրան առանց ուշադրության չի կարելի թողնել:

Բարդությունները

Էպիլեպսիան լուրջ հիվանդություն է, որը կարող է մի շարք բարդությունների հանգեցնել:

– Ամենաբարդը նոպայի ժամանակ վնասվածք ստանալու հավանականությունն է, քանի որ պատահում է, որ այդ վնասվածքը մահացու ելք է ունենում:

– Ցնցումների ժամանակ շնչառության խանգարումը կարող է հանգեցնել թոքերում հեղուկի կուտակման, որն էլ թոքամզաբորբի է հանգեցնում:

– Նոպաների ժամանակ ակամա կծելու հետևանքով վնասվում է լեզուն:

– Էպիլեպսիայով հիվանդները պետք է զգույշ լինեն, քանի որ նոպաները լինում են անսպասելի, անկանխատեսելի տեղերում, ուստի պետք է հրաժարվեն լոգանք ընդունելուց, բավարարվեն ցնցուղով, կահույքը լավ կլինի` ապակյա չլինի, առավել ևս` սուր եզրերով: Մահճակալը պետք է պատին կպած լինի, իսկ հատակը փափուկ գորգով կամ էլ բարձերով ծածկած: Ճիշտ կլինի, որ էպիլեպսիայով հիվանդները մենակ չապրեն:

Հանրահայտ էպիլեպտիկներ

Բժշկական գրականության մեջ հիմնականում ասվում է, որ էպիլեպսիան հոգեկան խանգարում է, սակայն մասնագետների մեծ մասն այժմ հակված է կարծելու, որ այն ոչ մի ընդհանուր բան չունի հոգեկան հիվանդության կամ թուլության հետ: Ասում են, որ էպիլեպսիան տկարամտության կարող է հանգեցնել: Սակայն, եթե հաշվի առնվի այն փաստը, որ շատ ու շատ հայտնի մարդիկ են տառապել էպիլեպսիայով, ապա այս հիվանդությունը տկարամտության հետ ևս չպետք է կապել: Նապոլեոն, Հուլիսոս Կեսար,  ռուս դասական Ֆյոդր Դոստոևսկի. շատերի հիվանդության ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ քրոնիկ էպիլեպսիան լիովին համադրելի է բարձր կամ նույնիսկ շատ բարձր ինտելեկտի հետ ու ոչ մի դեպքում չի խանգարում հանճարեղությանը: Նոպաները չեն նվազեցնում մտավոր կարողությունը:

Կամիլ Պիսարոն Վան Գոգի մասին ասել է. «Այդ մարդը կա՛մ պետք է խենթանար, կա՛մ էլ գերազանցեր մեզ բոլորիս: Ես չէի էլ սպասում, որ երկու ենթադրություններն էլ կհաստատվեն»: 30 տարեկանում բացահայտված տաղանդ, որի կտավներից ոչ մեկը չվաճառվեց նրա կենդանության օրոք: Նա նույնիսկ միջնակարգ դպրոց չէր ավարտել, սակայն մայրենիից բացի, տիրապետում էր ֆրանսերենին, անգլերենին ու գերմաներենին: Իր կյանքի համար պայքարել է ամբողջ ուժով, սակայն երկու անգամ էլ ինքնասպանության փորձ է կատարել:

Հուլիոս Կեսար. նրա հիվանդության մասին գիտեր Շեքսպիրը: Նա իր ողբերգության մեջ նկարագրում է այդ տեսարանը. «Այնժամ նա կորցրեց գիտակցությունն ու ընկավ: Նա ընկավ շուկայի հրապարակում: Նրա բերանից փրփուր էր դուրս գալիս: Նա չէր խոսում»: Կեսարի էպիլեպտիկ լինելու մասին են վկայում հին հռոմեական աղբյուրները:

Ֆրանսիացի  գրող Գյուստավ Ֆլոբերի մոտ առաջին անգամ նոպաներ են եղել 22 տարեկանում:

Ֆյոդր Դոստոևսկի. նա ամենահայտնին է էպիլեպտիկների մեջ:

Հին Իռլանդիայում էպիլեպսիան անվանել են «Սբ Պողոսի հիվանդություն», քանի որ առաքյալը տառապել է էպիլեպսիայով:

Նապոլեոն Բոնապարտի կենսագրության մեջ, որը լույս է տեսել 1838-ին, պատմվում է նաև նրա նոպաների մասին:

Ալֆրեդ Նոբել. քիչ էր մնացել, որ նա կյանքի առաջին տարիներին իր մահացած քույրերի ու եղբայրների ճակատագրին արժանանար: Շատ հիվանդոտ էր, ֆիզիկապես թույլ: Եվ միայն մոր խնամքի շնորհիվ է կենդանի մնացել: Տարիներ անց այդ նոպաներն անցել են: Նա դրանք նկարագրել  է որպես ցնցումներ ու հոգեվարք:

Ճանաչված էպիլեպտիկների ցուցակը շատ մեծ է, ուստի կարելի է թվարկել նրանցից մի քանիսի անունը: Անգլիացի բանաստեղծ Լորդ Բայրոն, իտալացի հանճարեղ քանդակագործ, նկարիչ, գյուտարար, փիլիսոփա Լեոնարդո դա Վինչի, Էլթոն Ջոն, Միքելանջելո, Նիկոլո Պագանինի, Լենին, Թոմաս Էդիսոն, Իսահակ Նյուտոն, Բլեզ Պասկալ, Պյութագորաս, կոմպոզիտորներ Հենդելը, Շումանը, Չայկովսկին, Բեռլիոզը, Բեթհովենը: Գրողներ ու փիլիսոփաներ Արիստոտելը, Դանթեն, Ագաթա Քրիստին, Լյուիս Քերոլը, Չարլզ Դիկկենսը, Սոկրատեսը:

Մեքսիկայում մեկնարկել է գիրության դեմ պայքարի քարոզարշավը: Գիրության դեմ պայքարի շրջանակներում Մեքսիկայում լրացուցիչ հարկեր են սահմանել վտանգավոր սննդի ու կալորիական ըմպելիքի համար: Այն մթերքներից, որոնց 100 գ 275 կկալ է պարունակվում,  կգանձվի 8% ավելի: Քաղցր ըմպելիքների համար նախատեսվում է հարկել յուրաքանչյուր մեկ լիտրի համար` 1 պեսո:

Մեքսիկայի  նախագահ Էնրիկե Պենյա Նետոն համաքաղաքացիներին կոչ է արել ֆիզիկական վարժություններ կատարել օրական մեկ ժամ:

Բացի այդ, երկրի սուպերմարկետներում մթերքների վրա  կնշվի “սննդարար արժեքը”: Այդպիսով, մեքսիկացիները կտեսնեն, թե որ մթերքներն են օգտակար, որոնք` ոչ: Հետագայում առողջապահության նախարարությունը պլանավորում է  ստուգել Մեքսիկայի յուրաքանչյուր բնակչի:

Մեքսիկայում գիրությունը լուրջ խնդիր է համարվում. երկրում 10 բնակիչներից 7-ն ավելրոդ քաշ ունեն:

Արևմուտքի մասնագետները կազմակերպել  ու մեծ սոցհարցում են  անցկացրել, որին մասնակցել է 2 հազար կին: Հարցումն օգնել է կանանց հիմնական վախերի ցուցակ կազմել:

Հարցման արդյունքներով պարզվել է, որ կանայք ամենաշատը վախենում են ընտանիքի անդամներին կորցնելուց կամ էլ կենդանի թաղվելուց: Երկրորդ հորիզոնականում հրապարակային ելույթն է: Վախերի առաջին տասնյակում է մահը, հրդեհը, բարձրությունը, սարդը, ավտովթարը, հրապարակային պախարակումը: Ընդ որում, հետաքրքրական է, որ ծերության հանդեպ վախն այս ցուցակում 14-րդ տեղում է :

Հարցման ընթացքում պարզվեց, որ կանայք նաև անհեթեթ վախեր են ունենում, ասենք` աղավնիներից, փոքր նավերից ու ձկների հպումից:

Շատ համեղ, նուրբ ու թեթևակի փխրուն, բերանում հալչող, ոչ այնքան քաղցր տորթ է:

Բաղադրությունը խմորի համար

150 գ կարագ

150 գ շաքարավազ

6 ձու

75 գ նուշ

50 գ  ալյուր

40 գ կակաո

Կրեմի համար

300 գ ծիրանի մուրաբա

1 ճ/գդալ կիտրոնահյութ

100 գ շոկոլադ

70 գ կարագ:

Պատրաստման եղանակը

Խմորի պատրաստման համար հարկավոր է կարագն ու շաքարավազն այնքան հարել, մինչև գույնը բացվի, ապա ավելացնել դեղնուցը` 2-ական ու հարել ամեն անգամ: Ավելացնել կակաոն ու ալյուրը և հարիչով  թույլ արագության տակ խառնել: Ավելացնել նախապես մաքրած, բոված ու աղացած նուշը: Լավ խառնել: Սպիտակուցն առանձին հարել այնքան, որ վերածվի պինդ փրփուրի, ապա ավելացնել խմորին ու հարել այնքան, մինչև որ այն փափկի:

Խմորը լցնել կարագապատ ու ալյուր ցանած կաղապարի մեջ, թխել 40 րոպե 180⁰С տաքացված ջեռոցում:

Երբ պատրաստ լինի թխվածքը, հովանալուց հետո մեջտեղից լայնքով կիսել:

Մուրաբան լցնել մաղի մեջ, որ հյութը քամվի, ապա ավելացնել կիտրոնահյութն ու  թեթևակի եփել: Ստացված խառնուրդը քսել կիսած հատվածում ու թխվածքի երեսին, իսկ երբ այն սառչի, պետք է պատել շոկոլադե ջնարակով: Դրա համար պետք է կարագն ու շոկոլադը միասին հալեցնել ու դրանով ցողել տորթը:

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության պաշտոնական կայքէջում  զետեղվել է նոր տեղեկատվություն Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում հոկտեմբերի 17-ին 22 երեխայի  մոտ սուր թորշոմած կաթվածահարության (ՍԹԿ) խմբակային հիվանդացման վերաբերյալ։ Կատարվել է 10 երեխայի լաբորատոր հետազոտություններ, որոնց արդյունքներով բոլորի մոտ հայտնաբերվել է առաջին տիպի վայրի պոլիովիրուս (WPV1): Վերջնական գենետիկ հետազոտության արդյունքում կպարզվի,  թե անջատված վիրուսները որտեղից են ներկրվել: Հիվանդ երեխաների մեծ մասը մինչև 2 տարեկան է։ Նրանք պատվաստված չեն պոլիոմիելիտի դեմ կամ թերի են պատվաստված:  Պոլիոմիելիտի դեմ պատվաստումներում ենթակա երեխաների ընդգրկման հաշվարկային ցուցանիշը Սիրիայում  2010 թվականի 91 %-ից մինչև 2012 թվականը նվազել է` դառնալով 68%: Ի դեպ, Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում 1999 թվականից ի վեր վայրի պոլիովիրուսներ չէին հայտնաբերվել:

Դեռ մինչև վարակի լաբորատոր հաստատումը Սիրիայի և հարևան երկրների առողջապահության ոլորտի ներկայացուցիչները բռնկման արագ արձագանքման համապարփակ հակահամաճարակային միջոցառումներ էին պլանավորվում: Հոկտեմբերի 24-ից Սիրայում սկսվել է լայնամասշտաբ լրացուցիչ պատվաստումների կամպանիա, որի ընթացքում մոտ 1.6 միլիոն երեխա պետք է պատվաստվի պոլիոմիելիտի, կարմրուկի, կարմրախտի և խոզուկի դեմ:

Սիրիայի ողջ տարածքում և հարևան երկրներում նոյեմբերի սկզբներին մեկնարկելու է լայնածավալ պատվաստումների կամպանիա, որը նախատեսվում է ավարտին հասցնել վեց կամ ութ ամսվա ընթացքում՝ կախված համաճարակային իրավիճակի զարգացումից:

Նկատի ունենալով Սիրիայի քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական ներկայիս ծանր իրավիճակը, և պոլիոմիելիտի դեմ պատվաստումներում ցածր ընդգրկվածության արդյունքում խոցելի խմբերի առկայությունը, ինչպես նաև բնակչության ակտիվ տեղաշարժը՝ առաջին տիպի վայրի պոլիովիրուսների հետագա միջազգային տարածման վտանգը շատ բարձր է:

Հաշվի առնելով ստեղծված իրավիճակը Առողջապահության համշխարհային կազմակերպությունը բոլոր ճանապարհորդներին խորհուրդ է տալիս պոլիոմիելիտով ախտահարված տարածքներ մեկնելիս կամ  այդ տարածքներից ժամանելիս պատվաստվել պոլիոմիելիտի դեմ:

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տեղեկատվության համաձայն ( http://www.who.int/csr/don/2013_10_19_polio/en/ )`  Սիրիայի Դեր-ալ–Զոր նահանգում գրանցվել է պոլիոմիելիտի կասկածով խմբակային հիվանդացման դեպքեր: Լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքում երկուսի մոտ հնարավոր է հաստատվի «վայրի» պոլիովիրուսի առկայություն: Դեպքերի մեծամասնությունը մինչև երկու տարեկան երեխաներ են, որոնց մոտ առկա է սուր թորշոմած կաթվածահարություն` պոլիոմիելիտի ախտանշաններից մեկը: Սիրիայի արևելյան նահանգում մինչև հինգ տարեկան ավելի քան 100000 երեխա պոլիովիրուսներով  վարակվելու ռիսկ ունեն:

Պոլիոմիելիտը կայուն հաշմանդամություն առաջացնող անբուժելի հիվանդություն է: Այն կարող է կանխարգելվել միայն պատվաստումների միջոցով: Պոլիովիրուսն ախտահարում է նյարդային համակարգը` ժամերի ընթացքում առաջացնելով կաթվածահարություն: Հիվանդությունը համարվում է էնդեմիկ Նիգերիայում, Պակիստանում և Աֆղանստանում, սակայն եզակի դեպքեր հանդիպում են նաև այլ երկրներում:

Սիրիայի հարևան երկրներում պլանավորվում է իրականացնել պոլիոմիելիտի դեմ լրացուցիչ պատվաստումների կամպանիա` հիմնական ուշադրությունը դարձնելով փախստականներին:

Հաշվի առնելով Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից երկրներին ուղղված արագ արձագանքման կոչը, ինչպես նաև սիրիահայ մեր հայրենակիցների ներգաղթը Հայաստանի Հանրապետություն, երկրում պոլիոմիելիտի ներկրումը և հետագա տարածումը կանխարգելելու նպատակով ՀՀ  առողջապահության նախարարությունը հորդորում է վերջին մեկ ամսվա ընթացքում Հայաստանի Հանրապետություն ներգաղթած մինչև 15 տարեկան սիրիահայ մեր հայրենակիցներին դիմել բնակության վայրի ամբուլատոր-պոլիկլինիկական կազմակերպություններին հիվանդության վաղաժամ հայտնաբերման, պոլիոմիելիտի դեմ անվճար պատվաստումներ և խորհրդատվություն ստանալու համար:

Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը ՀՀ առողջապահության նախարար Դերենիկ Դումանյանի ուղեկցությամբ այցելել է ,: Կառավարության ղեկավարը ծանոթացել է կենտրոնը համալրած ժամանակակից թվային ստացիոնար ռենտգեն սարքավորման հնարավորություններին:
Սարքավորումը, որը կենտրոնին նվիրաբերել է «Սամսունգ» ընկերությունը և միակն է Հայաստանում ու երկրորդն ԱՊՀ տարածքում, գործում է արագ՝ առավելագույնս ապահովելով նաև հետազոտվողների անվտանգությունը: Սարքավորումը թույլ կտա մեկ ժամում հետազոտել շուրջ 200 հիվանդի:
Բժշկական կենտրոնը հնարավորություն է ընձեռելու նաև Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ուսանողներին գործնական դասընթացներ անցկացնել նշված սարքավորումով:

Քաղաքացիներին մաշկի քաղցկեղի ռիսկերից պաշտպանելու նպատակով  պետության իշխանությունները պատրաստվում են շատ շուտով սոլյարիի արգելք մտցնել:

Մինչ աշխարհի քաղաքական ղեկավարությունը մտածում է դրա մասին, Ավստրալիան որոշել է ավելի առաջ գնալ ու արգելել  արհեստական արևայրուքի սարքերի կիրառումը: Դրան դրդել է այն փաստը, որ կանաչ մայրցամաքի տարածքում ախտորոշված քաղցկեղների 80%-ը այսպես, թե այնպես, կապված է մաշկի քաղցկեղի հետ:

Շատ երկրներ արդեն անչափահասների` սոլյարի հաճախելու արգելք են մտցրել: Վտանգավոր տեխնոլոգիայից լրիվ հրաժարվել է Բրազիլիան:

Հոկտեմբերի 26-ին ձեռքի վերքերի գանգատով «Նորք» ինֆեկցիոն հիվանդանոց է դիմել հիվանդ «սիբիրյան խոց (մաշկային  ձև)» նախնական ախտորոշումով: Կազմակերպված լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքում ախտորոշումը հաստատվել է: Հիվանդի մոտ հիվանդությունն ընթանում է միջին ծանրության,  կազմակերպված անհրաժեշտ բուժման արդյունքում արձանագրվել է առողջացման դրական տեղաշարժ:

Վարակի աղբյուրի պարզաբանման նպատակով ՀՀ առողջապահության նախարարության մասնագետները ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության և ՀՀ ԳՆ սննդամթերքի անվտանգության պետական ծառայության մասնագետների հետ համատեղ ձեռնարկել են անհրաժեշտ միջոցառումներ։ Արդյունքում պարզվել է, որ վարակի հավանական աղբյուրը վարակված մսեղիքի օգտագործումն է:

Հիվանդության տեղայնացման և հնարավոր հիվանդների վաղաժամ հայտնաբերման նպատակով կազմակերպվել և շարունակվում են իրականացվել կանխարգելիչ և հակահամաճարակային միջոցառումներ՝

–          կասկածելի այլ հիվանդների վաղաժամ հայտնաբերման նպատակով ձեռնարկված միջոցառումների արդյունքում ներկայումս կասկածելի հիվանդներ չեն հայտնաբերվել,

–          որպես վարակի հավանական աղբյուր առգրավվել է մսեղքը,

–          կազմակերպվել են ախտահանման աշխատանքներ:

Առողջապահության նախարարությունից տեղեկացնում են, որ աշխատանքները շարունակվում են։