Բաղադրությունը
Հավի թևիկներ` 1 կգ
սոյայի թանձրահյութ` 3 ճ. գդալ
կոճապղպեղ` 1 մատի չափով
կանաչ սոխ` 2 փունջ
կոկա-կոլա` 1 լ
աղ, սև պղպեղ:

Պատրաստման եղանակը
Եռման ջրով հավի թևիկները եփել 5-7 րոպե, ապա մարինացնել կոճապղպեղով ու սոյայի թանձրահյութով:
Դրանից հետո շարել մարինադի հետ տապակի մեջ ու թեթևակի եփից հետո ավելացնել կոլան այնպես, որ թևիկներն ամբողջությամբ ծածկվեն, ապա աղ ու պղպեղով համեմել ու եփել մինչև վերջնականապես պատրաստ լինելը:
Ջեռոցից հանել ու դասավորել ափսեի մեջ,վրան կտրատած կանաչ սոխ լցնել:

Հատուկ ապարանջանը թույլ կտա խուսափել վտանգավոր արևահարությունից: Այն կհուշի արևահարության վտանգավորության  ռիսկի մեծացման մասին ու թույլ կտա արևահարվել օգուտով ու  խուսափել ճառագայթային վնասվածքներից: Արևն օրգանիզմին օգուտ է, այն նպաստում է D վիտամինի սինթեզին, սակայն ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների  չափազանցությունը կարող անգամ մաշկի այրվածքներ ու նույնիսկ  քաղցկեղ առաջացնել: Իսկ անընդհատ արևապաշտպան քսուքների կիրառությունն էլ կարող է հանգեցնել է D վիտամինի գոյացման պրոցեսի դանդաղեցման ու ի վերջո է D վիտամինի աբավարարության, գրում է New Scientist -ը:

Այս ապարաջանի տվիչը կարող է հուշել  արևային ճառագայթների ոչ բավարար լինելու կամ էլ ավելցուկի մասին: Վտանգավոր մակարդակի դեպքում տվիչը սկսում է թարթել լուսադիոդներով: Այն անջրաթափանց է, պաշտպանված փոշուց ու խոնավությունից: Սպասվում է, որ նոր արևապաշտպան ապարանջանները վաճառքում կհայտնվեն այս տարի:

Անկախ

Սրտաբանությունն այն հազվադեպ բնագավառներից է Հայաստանում, որը միշտ առաջնակարգ դիրքերում է հարևան երկրների համեմատ: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ նման կարծիք հայտնեց «Քանկոր» սրտանոթային բուժկենտրոնի ղեկավար, սրտաբան Շահեն Խաչատրյանը: Սրտաբանը ցավով նշեց, որ օր օրի մասնագետներից շատերի մոտ երկիրը լքելու և արտերկրում աշխատանք գտնելու մտադրություններն ավելանում են:

«Հայաստանում լավ սրտաբանական դպրոց կա, և այդ դպրոցի ներկայացուցիչները ճանաչված մասնագետներ են: Ցավով եմ նշում, բայց բժշկությամբ զբաղվելը Հայաստանում եկամտաբեր աշխատանք չէ»,- ասաց Շահեն Խաչատրյանը: Նրա խոսքով` այն գումարները, որոնք վճարվում են վիրահատության դիմաց, չեն բավարարում վիրահատություններ անցկացնելու համար, քանի որ վիրահատության համար անհրաժեշտ բոլոր գործիքները և նյութերը ներկրվում են արտերկրից, այն էլ՝ եվրոպական լավագույն երկրներից, ինչը բավական թանկ է:

«Մենք նյութերի վրա ենք գումարը ծախսում: Սակայն Միացյալ Նահանգներում նույն թելերով, նույն գործիքներով վիրահատության գինը տատանվում է 50.000-60.000 դոլարի սահմաններում, իսկ Հայաստանում վիրահատությունը 5000 դոլար է: Մեզ մոտ վիրահատության 95 տոկոսը ինքնարժեքն է՝ վիրահատության ծախսը, ընդամենը 5 տոկոսից էլ աշխատավարձ ենք տալիս: Այդ է պատճառը, որ մեր բժիշկներն ու քույրերը լավ չեն ապրում, իսկ բժիշկների շրջանում մեծանում է արտագաղթի միտումը»,- ասաց Շահեն Խաչատրյանը:

Անդրադառնալով պետպատվերով վիրահատվող հիվանդներիցն` բանախոսը նշեց, որ  նրանց համար տրված գումարը նույնպես չի բավարարում վիրահատությունն իրականացնելու համար:

«Ինչպե՞ս կարող է բժիշկը մտնել վիրահատարան, վիրահատել հիվանդին՝ չիմանալով կփրկի՞ նրան, թե՞ ոչ և կստանա՞ դրա դիմաց գումար, թե՞ ոչ: Այնպես է ստացվել, որ կոռուպցիոն դաշտի կենտրոնում հայտնվել են հենց բժիշկներ»,- ասաց Շահեն Խաչատրյանը` վստահաբար ասելով, որ Հայաստանում բժշկությամբ զբաղվելը ոչ եկամտաբեր բնագավառ է:

Սրտաբանի խոսքով` այս ամենի մեջ մի դրական բան կա. սրտաբանական ծառայությունների և սրտաբանների որակը Հայաստանում բավականին բարձր է: Եթե 90-ականների սկզբներին Հայաստանում սիրտ-անոթային հիվանդություններից մահանում էին 64-65 տարեկանում, ապա այսօր՝ 70-72»: Այս փաստը սրտաբանը պայմանավորում է բժշկության որակի բարձրացմամբ: Հայաստանում արդեն մոտ 30.000 մարդ է վիրահատվել, որոնցից շատերը պետք է մահացած լինեին, սակայն ապրում են վիրահատությունների շնորհիվ:

 Այսօր Երևանում բացվեց ամբուլատոր-ախտորոշիչ և հիվանդանոցային ծառայություններ մատուցող «Մեդլայն կլինիկ» կենտրոնը` հագեցած ախտորոշիչ նորագույն սարքավորումներով, այդ թվում` համակարգչային շերտագրության, թվային ռենտգեն, թրեդմիլ և այլ սարքավորումներով։ 50 մահճակալ ունեցող կլինիկայում ծավալված երեք վիրասրահներում կկատարվեն ինչպես բաց, այնպես էլ լապարոսկոպիկ եղանակով վիրահատություններ։ Վիրաբուժական ուղղվածություն ունեցող կլինիկայում ստեղծվել են ժամանակակից սարքավորումներով հագեցած վերակենդանացման, հետվիրահատական բաժին, հարակից անհրաժեշտ ծառայություններ, հարմարավետ հիվանդասենյակներ։

Կենտրոնի բացմանը ներկա էին ՀՀ առողջապահության նախարար Դերենիկ Դումանյանը, առոջապահական հիմնարկների ղեկավարներ, բժիշկներ:

Պատասխանելով լրագրողների հարցերին`  Դերենիկ Դումանյանը խրախուսեց մասնավոր ներդրողի կողմից նման կլինիկա ստեղծելու գաղափարը։ «Լիցենզավորման գործակալության և ԾԻԳ-ի  մեր մասնագետները մշտապես հետևել են շինարարության ընթացքին և անհրաժեշտ խորհրդատվություններ տվել, որպեսզի բոլոր ծառայությունները համապատասխանեն սահմանված նորմերին ու պահանջներին։ Արդյունքում այսօր բացվում է բավականին հարմարավետ հիվանդանոց»,- ասաց նախարարը:

ՀՀ կառավարության ս.թ. մարտի 27-ի նիստի որոշմամբ «Տուբերկուլոզի դեմ պայքարի ազգային գրասենյակ» ՊՈԱԿ-ը վերանվանվել է «Տուբերկուլոզի դեմ պայքարի ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի, վերջինիս միացվել է ՀՀ առողջապահության նախարարության «Հանրապետական հակատուբերկուլոզային դիսպանսեր» ՓԲԸ-ն: Նորաստեղծ ՊՈԱԿ-ի լիազորության մեջ են մտել ինչպես տուբերկուլոզի դեմ պայքարի ազգային ծրագրից բխող միջոցառումների իրականացումը, այնպես էլ բժշկական օգնության և սպասարկման ծառայությունների մատուցումը, ինչի շնորհիվ կբարձրանա բժշկական օգնության և սպասարկման որակը, կբարելավվի ֆինանսական միջոցների արդյունավետ և նպատակային օգտագործումը: Մեկ այլ որոշմամբ գործադիրը առողջապահության բնագավառի ՊՈԱԿ տնօրենին ներկայացվող 65 տարին լրացած չլինելու պարտադիր պայմաններից մեկը տարածել է հարյուր տոկոս պետական սեփականությամբ բաժնետիրական ընկերության տնօրենի վրա` դրսևորելով միատեսակ մոտեցում և նպաստելով աշխատաշուկայի մրցունակության բարձրացմանը:

Այսօր Երևանում բացվեց ամբուլատոր-ախտորոշիչ և հիվանդանոցային ծառայություններ մատուցող «Մեդլայն կլինիկ» կենտրոնը` հագեցած ախտորոշիչ նորագույն սարքավորումներով, այդ թվում` համակարգչային շերտագրության, թվային ռենտգեն, թրեդմիլ և այլ սարքավորումներով։ 50 մահճակալ ունեցող կլինիկայում ծավալված երեք վիրասրահներում կկատարվեն ինչպես բաց, այնպես էլ լապարոսկոպիկ եղանակով վիրահատություններ։ Վիրաբուժական ուղղվածություն ունեցող կլինիկայում ստեղծվել են ժամանակակից սարքավորումներով հագեցած վերակենդանացման, հետվիրահատական բաժին, հարակից անհրաժեշտ ծառայություններ, հարմարավետ հիվանդասենյակներ։

Կենտրոնի բացմանը ներկա էին ՀՀ առողջապահության նախարար Դերենիկ Դումանյանը, առոջապահական հիմնարկների ղեկավարներ, բժիշկներ:

Պատասխանելով լրագրողների հարցերին`  Դերենիկ Դումանյանը խրախուսեց մասնավոր ներդրողի կողմից նման կլինիկա ստեղծելու գաղափարը։ «Լիցենզավորման գործակալության և ԾԻԳ-ի  մեր մասնագետները մշտապես հետևել են շինարարության ընթացքին և անհրաժեշտ խորհրդատվություններ տվել, որպեսզի բոլոր ծառայությունները համապատասխանեն սահմանված նորմերին ու պահանջներին։ Արդյունքում այսօր բացվում է բավականին հարմարավետ հիվանդանոց»,- ասաց նախարարը:

Անկախ

ՀՀ առողջապահության նախարար Դերենիկ Դումանյանի մոտ  մարզպետարանների առողջապահության պատասխանատուների  մասնակցությամբ կայացած գործակարգավարական հերթական խորհրդակցության ժամանակ հիմնականում քննարկվեցին Շիրակի մարզի առողջապահության ոլորտի խնդիրները։ Առիթն անցած շաբաթ նախարարի Շիրակի մարզ կատարած աշխատանքային այցի ընթացքում բարձրացված հարցերն էին։

«Ակնհայտ է, որ Գյումրու ծննդատանը կառավարման ոչ արդյունավետ համակարգ ունենք։ Թե՛ այստեղ, թե՛ Ավստրիական մոր և մանկան հիվանդանոցում ծավալված է 30-ական մահճակալ։ Սակայն առաջինում եթե 100-ից ավելի բուժաշխատող ունեն, ապա երկրորդում` 32։ Երկու տարի առաջ իրականացված վերանորոգումից հետո Ավստրիական մոր և մանկան հիվանդանոցում նաև ծննունդներ են ընդունում։ Ու քանի որ այտեղ շատ ավելի լավ պայմաններ են, կանայք նախընտրում են այս հիվանդանոցը։ Մենք արհեստականորեն չենք կարող լուծարել որևէ բուժհիմնարկ և ոչ էլ կանանց ուղղորդել այս կամ այն ծննդատուն։ Առկա խնդիրները երկու օր առաջ հանգամանորեն քննարկել ենք ինձ մոտ կայացած խորհրդակցության ժամանակ։ Ես այն կարծիքին եմ, որ այսօր խնդրին պետք է շատ ավելի ընդգրկուն լուծում տանք»,- նշեց Դերենիկ Դումանյանը` հանձնարարելով նախարարության կառուցվածքային և առանձնացված ստորաբաժանումների ղեկավարներին մանրամասն ուսումնասիրել, թե Գյումրին հիվանդանոցային և պոլիկլինիկական ինչպիսի և ինչ ծավալների ծառայությունների կարիք ունի։ Նախարարն առաջարկեց ուսումնասիրել  նաև մասնավոր բուժհաստատությունների կողմից իրականացվող բժշկական ծառայությունները։

«Գյումրու փորձով այնուհետև կանդրադառնանք այլ մարզերում և խոշոր քաղաքներում բժշկական ծառայությունների օպտիմալ կառուցվածք ունենալուն։ Սրանով մենք կօգնենք նաև մասնավոր ներդրողներին։ Եթե որևէ մեկը ցանկանա այս կամ այն քաղաքում որևէ ծառայություն կազմակերպել, ապա նրան կկարողանանք ճիշտ ուղղորդել»,-ասաց նախարարը։

Շիրակի մարզի շտապօգնության ծառայության խնդիրների քննարկման ժամանակ Դերենիկ Դումանյանը հանձնարարեց վերանայել ողջ հանրապետության գյուղական բնակավայրերում այդ ծառայության անխափան կազմակերպման նպատակով կատարված քարտեզագրումը։

Մարզպետարանների առողջապահության պատասխանատուներին նախարարը հանձնարարեց մշտական հսկողություն սահմանել դեպի Երևան ուղեգրումների նկատմամբ։ Նաև հանձնարարեց տեղի հիվանդանոցների ղեկավարներին խստորեն զգուշացնել, որ պետական պատվերով  բուժվող հիվանդներին պարտադիր իրազեկման թերթիկներ տրամադրվեն։

Խորհրդակցության ընթացքում քննարկվեցին այլ հարցեր ևս, նախարարին զեկուցեցին մարզերում կանանց առողջության պահպանման միամսյակի արդյունքները։

Անկախ

Ծխողները գրեթե չեն զգում դառնահամ, ասվում է ֆրանսիացի գիտնականների հոդվածներում, որոնք հրապարակվել են Chemosensory Perception-ում:

Նման եզրահանգման են եկել գիտնականները` 451 մարդու մասնակցությամբ  հետազոտությունների արդյունքներով:

Մասնագետներն ուսումնասիրել են, թե ինչպես են ծխողների մոտ փոփոխվում համային ռեցեպտորները, ինչպես նաև,  նրանց` քաղցրի, դառը, աղի ու կծու, թթու  համերի ընկալումը:

Ուսումնասիրության ընթացքում նրանց հաջողվել է  պարզել, որ ինչպես և ծխողները, այնպես էլ չծխողները միանման են ընկալում քաղցր աղի ու թթու համերը, իսկ այ, օրինակ, դառնահամի նկատմամբ ծխողներն անընկալունակ են:

Հենց դրանով է բացատրվում այն փաստը, որ ծխողները գերադասում են դառը ու թունդ սուրճը:

Անկախ

Սովորաբար, ցրվածությունը, անուշադրությունը, մոռացկոտությունը կապում են  տարիքի հետ: Սակայն, ուսումասիրությամբ հաջողվել է պարզել, որ միշտ չէ, որ թվարկված ախտանշանները նշանակում են, որ ծերանում ենք:

Գիտնականները կարծում են, որ պատճառը  DRD2 գենն է; Բացի այդ,  DRD2 գենն ազդում է տարբեր նյարդային ազդակների` ուղեղին փոխանցմանը:

DRD2 գեն ունեցող մարդը դառնում է ցրված, մոռացկոտ, երբեմն էլ վատ հիշողության պատճառով սխալներ է թույլ տալիս: Նման մարդիկ դժվարությամբ են մտապահում ցանկացած տեղեկություն: Նման կարճատև մոռացկոտությունը հաճախ կենցաղում ու աշխատավայրում դառնում է  խդիրների պատճառ:

Տվյալ գենը 2 տարբերակով է հանդես գալիս. 500 կամավորների մասնակցությամբ անցկացված ուսումնասիրությամբ պարզվեց, որ նրանց մեկ  քառորդի մոտ ազոտական հիմքով ցիտոզինը ունակ է վերածվելու թիմինի  (Т):

DRD2 –ն համադրությամբ ու կամավորների պատմություններով գիտնականները կարողացան հայտնաբերել, որ թիմինով տարբերակը կրողները ավելի ցրված են ու մոռացկոտ, քան ցիտոզինով տարբերակը կրողները:

 Անկախ

Բաղադրությունը
2 ձու
1 բ. թթվասեր
կես բ. խտ, կաթ (խմորի համար)
կես բ. խտ, կաթ (տոգորման համար)
1 թ. գդ. սոդա
1,5 բ. ալյուր
1,5 ճ. գդալ կակաո
Կրեմի համար հարկավոր է `
1 բ. եփած խտ. կաթ
կես տուփ կարագ:
Պատրաստումը
1. Կակաոն խառնել կարագի հետ, ձուն հարել, լավ խառնել իրար: Ավելացնել խտացրած կաթը, խառնել, ապա լցնել ալյուրը` սոդայի հետ:
2. Ամբողջը խառնել, լցնել կաղպարների մեջ, դրանք նախապես կարագոտել ու կալկա փռել տակը: Ջեռոցը տաքացնել 180-190 աստիճան: Թխել 30-35 րոպե, ապա հանել ու թողնել, որ լրիվ սառչի:
Դրանից հետո հանել կաղապարից ու լայնակի կտրվածքով 2 հավասար մասի բաժանել:
4. Կրեմի համար թեթևակի փափկացրած կարագը խառնել եփած խտ. կաթի ու կակաոյի հետ և լավ խառնել: Երկու հավասար մասերը տոգորել սովորական խտ. կաթով, ապա նոր միայն քսել եփած խտ. կաթով պատրաստած կրեմը: Ձևավորել շոկոլադե ջնարակով:

Մարտի 20-ը Երջանկության միջազգային օրն է:
2012-ին ՄԱԿ-ը մարտի 20-ը հայտարարեց Երջանկության միջազգային օր` պաշտպանելով այն գաղափարը, որ երջանկության ձգտումը ընդհանուր է մեր մոլորակի բոլոր մարդկանց համար: Օրը կոչված է ցույց տալու նաև, որ երջանկությունը մարդկության հիմնական նպատակներից է:
Առողջություն ու երջանկություն. մարդու համար կարևոր ու նշանակալի են երկուսն էլ: Չէ՞ որ, եթե մարդը լավ առողջություն ունի, ապա նա ցանկացած գործ կարող է անել, ու ցանկացած նպատակակետ հասանելի կդառնա: Կարելի է ճանապարհորդել ու լավ վաստակել, օրերով զբաղվել արվեստով, սպորտով. մի խոսքով, ցանկացած գործով: Իսկ եթե դրան էլ ավելանա երջանկության զգացումը, ապա պարզապես իդեալական կյանք կստացվի` ծով հնարավորություններով ու հաճույքներով:
Իսկ արդյոք երջանկության զգացումն ազդո՞ւմ է առողջության վրա: Ցանկացած մարդ այդ հարցին կպատասխանի` եթե առողջ ես, ուրեմն երջանիկ ես:
Կրոնական տարբեր դավանանքի պատկանողները ծուլությունը, հուսալքությունն ու անհավատությունը սարսափելի մեղք են համարում: Քրիստոնեությունը դրանք մահացու մեղքեր է համարում, որոնք սպանում են հոգին ու մարմնական հիվանդության հանգեցնում:
Իսկ ի՞նչ է մտածում բժշկությունը
Պաշտոնական բժշկության բազմաթիվ հետազոտություններով ու բժշկական պրակտիկայով ապացուցվել է, որ ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ հոգեբանական հիվանդությունների մեծ մասն առաջանում է ոչ ճիշտ հուզական տրամադրվածության հետևանքով:
Վատ տրամադրության, տրտմության, ծուլության կամ բաժանման ապրումների, դժբախտ սիրո և կամ մտերիմ մարդու մահվան պատճառով մարդիկ տարբեր հիվանդությունների տեր են դառնում. անճանաչելիության աստիճան նիհարում են, տառապում գլխացավերից, կորցնում քունը, թմրանյութեր կամ հակադեպրեսանտներ ընդունում, հաճախ ստամոքսի խնդիրներ են ունենում, քրոնիկ գլխացավեր, ասթմա, բորբոքային ու շնչուղիների, արյան հիվանդություններ, չհիմնավորված տագնապներ ու վախեր և անգամ` քաղցկեղ:
Ինչի՞ց են առաջանում հիվանդությունները
Բնականաբար, հարց կառաջանա, թե ինչպես կարող է վշտից կամ դժբախտությունից հիվանդություն առաջանալ:
Փաստորեն, հիվանդությունների մեծ մասն առաջանում է երջանկության բացակայությունից: Բժիշկների մի մասը կարծում է, որ հիվանդությունները միայն իրական պատճառ կարող են ունենալ: Մինչդեռ հիվանդություններից մեծ մասի պատճառը երջանկության բացակայությունն է: Ինչպես իմաստուն ու իրականում շատ պրակտիկ կրոնն է ասում, հուսահատությունը մահացու մեղք է: Եվ ով տրվում է այդ մեղքին, դատապարտված է դժբախտության ու հայտնվում է ցանկացած հիվանդությամբ հիվանդանալու ռիսկի խմբում: Չէ՞ որ կյանքում ամեն ինչ փոխկապակցված է:
Շատերն ականատես եղած կլինեն դեպքերի, երբ մարդիկ ապաքինվում են անբուժելի համարվող հիվանդությունից` կյանքի իմաստավորման շնորհիվ: Եվ հակառակը` խամրել են ասես` կորցնելով կյանքի երջանկությունը: Երբեմն մարդն ինքն է իրեն մատնում դեպրեսիայի, գլխացավերի, իսկ հետո հրաժարվում է բուժվելուց կամ էլ դուրս գալուց այդ վիճակից` պատճառաբանելով նույն գլխացավը:
Երջանիկ մարդիկ առողջ են
«Ես գիտեմ «դժվար» բառը, ես գիտեմ «երկարատևը»: Սակայն ես չգիտեմ «անհնարին» բառը»,- ասում է Դևիդ Բեքհեմը:
Այո, քանի որ իրականում երջանիկները հիվանդանալու ժամանակ ու ցանկություն չունեն: Հիվանդանում են հիմնականում նրանք, ովքեր անելու բան չունեն կամ էլ նրանք, ովքեր չեն սիրում աշխատանքն ու ուսումը:
Երջանկությունն ու գեղեցկությունը
Երջանկությունն օգնում է գեղեցիկ լինել: Ընդհանրապես գեղեցկությունն ու երջանկությունն անքակտելի են: Համենայն դեպս, փողոցում երջանիկ մարդկանց վրա շատերն են ուշադրություն դարձնում:
Իհարկե, ավելի շատ դուր է գալիս ժպտացող դեմքը, քան միշտ խոժոռը: Բացի այդ, երջանիկ մարդիկ քիչ կնճիռներ ունեն: Իսկ ե՞րբ է մարդը կնճոռտվում` երբ ինչ-որ բանից դժգոհ է:
Կյանքում նպատակ ունենալը երկարացնում է կյանքը
Սերը, ցանկություններն ու ձգտումները, առավել ևս` երջանկությունը երկարացնում են կյանքը: Երբ տարեցները կորցնում են հետաքրքրությունները, մարում են արագ: «Երջանկությունը բացառում է ծերությունը: Ով կարողանում է պահպանել գեղեցիկը տեսնելու հատկությունը, նա չի ծերանում»,- ասում է Ֆրանց Կաֆկան:
Հետևաբար, որքան շատ ցանկություններ ունեք ու հետաքրքրություններ, այնքան ապրելու ցանկությունը մեծ է ու դրանով ավելի շատ ազատ էներգիա, առողջություն, պատճառ ու երջանկություն կունենաք:
Երջանկությունը երկարացնում է կյանքը
Ակտիվ ստեղծագործելու, արարելու, նոր բան ստեղծելու, աճեցնելու, երջանկությունից ճախրելու ցանկությունն ապրելու ցանկությունն է:
Իսկ հուսահատությունն ու ծուլությունը, ըստ էության, հենց ապրելու ցանկության բացակայությունն է, այսինքն` ինքնասպանությանը հավասարազոր մի բան ու ընդհանրապես, հանցագործություն կյանքի էության նկատմամբ: Ուստի, բոլոր գիտակից ու կիրթ հավատացյալները համոզված են, որ հուսահատությունն ու իր հետ կյանք բերած ծուլությունն է բոլոր դժբախտությունների, հիվանդությունների ու անգամ աղքատության պատճառը:
Երջանկության հորմոններ
Երկու հիմնական նյութեր կան, որոնք ազդում են մեր տրամադրության վրա:
Սերոտոնին: Ում մասին ասում են` ասես ներսից է լուսավորվում, այդ հորմոնի անբավարարություն հաստատ չունի: Գիտնականները պարզել են, որ այդ բնական քիմիական տարրը պաշտպանում է նաև քաղցկեղից: Սերոտոնինը լարվածությունը վերացնում է, ազդում է քնի ու ախորժակի վրա, բավականության զգացում է առաջացնում ու բարձրացնում տրամադրությունը:
Մեծ քանակությամբ սերոտոնին են պարունակում շոկոլադը, բանանը, արմավը, թուզը: Օրգանիզմում սերոտոնինի մակարդակի ու տրամադրության կապը երկուստեք է: Սերոտոնինի ավելացման հետ բարձրանում է տրամադրությունը, ու տրամադրության բարձրացման հետ ավելանում է սերոտոնինի մակարդակը:
Էնդորֆին: Էնդորֆինի բարձր մակարդակը լավատեսությամբ է համակում, մարդն իրեն բացարձակ երջանիկ է զգում: Այդ կենսաբանորեն ակտիվ նյութերը մշակվում են ուղեղի բջիջներից ու նյարդային համակարգից: Հատուկ ռեցեպտորներին միանալով` դրանք հեշտացնում են նյարդային ազդակի «վազքը» դեպի «հաճույքի կենտրոն»: Նյարդային այդ կենտրոնի գրգիռը թեթևության, երջանկության ու սթափության զգացում է հաղորդում:
Էնդորֆինը միայն ներքին «բավարարիչի» դեր չի կատարում: Այն նաև հզոր ցավազրկող, ջերմիջեցնող ու հակաբորբոքային հատկություն ունի: Օրինակ` հղիության ժամանակ էնդորֆինի քանակն ավելանում է, իսկ ծննդաբերությունից հետո` կտրուկ իջնում: Դա հետծննդաբերական դեպրեսիաների պատճառներից մեկն է: Էնդորֆինի սինթեզի խանգարումը, գիտնականների կարծիքով, կարող է քրոնիկ հիվանդությունների ցավային ախտանշանների պատճառ դառնալ:
Ի՞նչն է երջանիկ դարձնում
Ինտենսիվ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը:
Սեքսը մի քանի անգամ ավելացնում է էնդորֆինի մակարդակը: Պատահական չէ, որ արևելքի բժիշկներն այն համարում են բոլոր հիվանդությունների համադարման: Հնում մի ընդհանուր դեղ էր նշանակվում բրոնխիալ ասթմայի, գաստրիտի և հազար ու մի այլ հիվանդությունների դեպքում: Վիճակագրության համաձայն` շատ հիվանդների վիճակը բարելավվում է նման թերապիայից հետո: Այնպես որ սեքսի բուժական ազդեցությունն ապացուցված է: Եվ այն կանայք, որոնք հրաժարվում են սեքսից` պատճառաբանելով գլխացավը, կորցնում են շուտ ապաքինման հնարավորությունը; Սա հումոր չէ. բանն այն է, որ միգրենով տառապողների մոտ ի ծնե ցածր է «երջանկության հորմոնի» սինթեզը: Այնպես որ, նրանց առաջին հերթին է ցուցված ամեն «հաճելի բան»:
Սնունդ: Բանն այն է, որ բնակչության 40%-ը գերադասում է լավ սնունդը լավ սեքսից: Սակայն ամեն սնունդ չէ, որ միանման է նպաստում էնդորֆինի սինթեզին: Ապացուցված է, որ առաջին տեղում ածխաջրերերով հարուստ սնունդն է, բանանն ու շոկոլադը: Գրեթե նույն ազդեցությունն ունի նաև պաղպաղակը: Այս կարգի մնացյալ սնունդի ազդեցությունը թույլ է: Իսկ ածխաջրերը մեծ ազդեցություն ունեն կանանց վրա: Դա է պատճառը, որ դեպրեսիայի ժամանակ կանայք սկսում են իրենց դժբախտություններն «ուտել» ու գիրանալ:
Հղիություն: Այն կնոջը երջանկություն է պարգևում 9 ամիս: Էնդորֆինների քանակի բարձրակետը համընկնում է ծննդաբերության պահի հետ:
Ուլտրամանուշակագույնը նույնպես ավելացնում է սերոտոնինի խտությունն օրգանիզմում: Դրա համար էլ լուսային օրվա երկարելն ու տաքանալը բարերար ազդեցություն է ունենում հյուսիսաբնակների վրա: Իսկ հարավաբնակների մոտ, որոնք միշտ բնակվում են գրեթե չփոփոխվող կլիմայական պայմաններում, չկան տրամադրության սեզոնային վերելքներ ու սեզոնային դեպրեսիաներ:
Ծիծաղ: Էնդորֆինների մակարդակը կտրուկ բարձրանում է ծիծաղի ժամանակ: ԱՄՆ-ի Մերիլենդի նահանգի գիտնականներն ուսումնասիրությամբ պարզել են, որ ուրախ ֆիլմերի դիտումը բարելավում է արյան շրջանառությունը, մինչդեռ թրիլլերներն ու ժանրով նման ֆիլմերն էմոցիոնալ ցնցում են պատճառում: Այնպես որ` կատակերգությունների դիտումը նույնքան օգուտ է բերում, որքան աերոբիկայով պարապելն ու վիտամինները: Ընդ որում, գիտնականներն առաջարկում են հույզերը չթաքցնել ու բարձրաձայն ծիծաղել, որպեսզի «երջանկության հորմոններ» մշակվեն: Դրանք էլ իրենց հերթին նպաստում են իմունիտետի բարձրացմանն ու ձմեռային դեպրեսիայի հաղթահարմանը:
Արվեստ: Ավստրալացի բժիշկ Դևիդ Էվանսը 19 փորձ է անցկացրել արվեստաթերապիայի կիրառմամբ: Երաժշտության ու գեղանկարչության բուժական չափաբաժին ստացած հիվանդների համար ավելի թույլ չափաբաժնով ցավազրկող է պահանջվել: Բացի այդ, նրանց մոտ էականորեն նվազել է արյան ճնշումը; Հետաքրքիր փորձ է անցկացրել նաև Լոնդոնի խոշորագույն հիվանդանոցներից մեկի ղեկավարությունը: Հիվանդանոցի տարածքը` միջանցքները, հիվանդասենյակներն ու նախասենյակները ներկել են տարբեր ոճերի ու ժանրերի նկարներով: Հիվանդների 80%-ը խոստովանել է,որ գեղանկարչությունն իրենց շեղել է առողջական խնդիրների հետ կապված մտորումներից ու բարձրացրել տրամադրությունը:
Մեկ ուրիշ անգլիական կլինիկայում որոշել են ստուգել արվեստի ազդեցությունը հիվանդների վրա, որոնք քիմիաթերապիայի կուրս են անցել: Մի խումբը լսել է երաժշտական ստեղծագործություն, մյուսը նկարներ է դիտել, իսկ երրորդը սովորական բուժման կուրս է անցել: «Երաժշտական» խմբում ճնշման ու վախի զգացողությունը նվազել է 32%-ով, «գեղանկարչական» խմբում` 18%-ով, իսկ պարզապես բուժման կուրս անցնողների խմբում հիվանդների տրամադրությունը չի փոխվել:
Պարգևավճար
Էնդորֆին է մշակվում նաև առաջադրված նպատակին հասնելու ժամանակ: Խնդիրը ձևակերպեցիր-կատարեցիր-բավականություն ստացար: Հաջողությամբ հաղթահարված ծանրաբեռնվածությունից, դժվարին վիճակից դուրս գալուց հետո օրգանիզմը պարգևավճար է ստանում դրական հույզերի ձևով:
Իսկ օրինակ` մեղքի զգացումը ճնշում է «երջանկության մոլեկուլների» դուրսմղումը: Այդ շղթան հրաշալի բացատրում է շատակերության ու սննդակարգի մեխանիզմը: Եթե մարդն ուտում է ու հետն էլ մեղքի զգացում ունենում (նորից չդիմացա ու կերա), «երջանկության հորմոնների» չափաբաժին չի ստանում ու սկսում է ուտել ու ուտել:Առաջանում է փակ շղթա, որը կարելի է միայն մի միջոցով կանգնեցնել` վերացնել արգելքները, սակայն սահմանափակել բարձրկալորիական սնունդը: Իսկ նիհարները քիչ են ուտում, իրենց չեն մեղադրում մի կտոր երշիկի համար ու հաճույք են ստանում առաջին պատառի հետ: Օրգանիզմը բավարարվում է իր չափաբաժնով ու ավելին չի պահանջում:
Այդպես է բացատվում նաև մարդու բավարարությունը, որ նա ստանում է թվում է թե ոչ համեղ, սակայն առողջարար սննդից: Եթե հրաժարվում է վտանգավոր մթերքից գիտակցաբար, հասկանալով, թե ինչ լավ բան է ինքն իրեն անում, ապա անգամ հազարի տերևը, որը սերոտոնին չի պարունակում, կարող է խթանել «երջանկության հորմոնի» արտանետումը` որպես պարգևավճար նպատակին հասնելու համար:
Ի դեպ, «երջանկության հորմոնները» հայտնաբերվել են անցած դարի կեսերին: Պարզեցին նաև, որ այդ հորմոնները մշակվում են գլխուղեղում ու ոչ միայն մարդկանց, այլև կենդանիների մոտ:
Թվում է, թե դեղատոմսը շատ պարզ է, երջանիկ լինելու համար պետք է հարթել այդ նյութերի անխափան մշակումը: Սակայն ի՞նչ քանակությամբ ու ինչպե՞ս: «Մարդկանց մեծ մասը երջանիկ է այնքանով, որքանով որոշել է լինել երջանիկ»,- ասել է մեծերից մեկը: Ավաղ, «երջանկության հորմոնի» անալիզ հանձնելն անհնար է, սակայն դրա անբավարարությունը կարելի է որոշել նաև արտաքին նշաններով ու ժամանակին միջոցներ ձեռնարկել:

Նոր հետազոտության արդյունքները ցույց են տալիս, որ անքուն մնացած գիշերների քունը չի կարելի լրացնել այլ ժամերի հավելյալ քնելով:

Պենսիլվանիայի համալսարանի նյարդաբան Սիգրիդ Վիզին հայտնել է, որ անքուն գիշերները վնասում են նաև գլխուղեղը:

Նյարդաբանը Neuroscience ամսագրում հրապարակված հոդվածում նշում է, որ անքուն գիշերները հետագայում երկար քնելով լրացնելը պարզապես միֆ է:

Երկար ժամանակ չքնելու հետևանքով գլխուղեղը ուժասպառ է լինում, եթե նույնիսկ հետագայում երկար ժամանակ քնում են, ինչը հանգեցնում է գլխուղեղի վնասման:

Սա առաջին դեպքն է, որ երկար ժամանակ չքնելու հետևանքով գլխուղեղի բջիջների մահանալու վերաբերյալ հետազոտություն է անց կացվում:

Հետազոտողները հույս ունեն, որ իրենց հետազոտությունները կօգնեն անհարմար ժամերի աշխատող մարդկանց օգնելու համար դեղամիջոցներ ստեղծել:

 Անկախ

ՀՀ առողջապահության փոխնախարար Վահան Պողոսյանն այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ նշեց, որ Հայաստանում անկախության տարիներից ի վեր «Շտապ բուժօգնություն» ծառայությունը երբևիցե նման հագեցվածություն չի ունեցել, ինչպես այժմ: Այսօր «Շտապ բուժօգնություն»-ը հագեցած է և´ մեքենաներով, և´ բուժտեխնիկայով, և´ դեղորայքով, իսկ աշխատակիցները հատուկ կրթություն են անցել: Ոլորտի կատարելագործման համար կատարվելիք հաջորդ աշխատանքը լինելու է ծառայությունը ժամանակակից տեխնոլոգիաներով հագեցնելը:

Փոխնախարարի խոսքով՝ շտապօգնության ծառայության արդիականացման նպատակով մշակվել և ՀՀ կառավարության 2010-ի հուլիսի որոշմամբ հաստատվել է «Շտապ բժշկական օգնության արդիականացման ծրագիրը», որի ավարտը նախատեսվում է 2014-ին:

«Արդյունքներն ակնառու են, ժողովուրդը սկսում է ավելի վստահել շտապօգնությանը: Երևանում շտապօգնության կանչերը 2013-ին 2012-ի համեմատ աճել են 23 հազարով: Աճի միտումը մասամբ բացատրվում է նաև առավել որակյալ և արդյունավետ աշխատանքով»,- ասաց փոխնախարարը՝ հավելելով, որ նախատեսում են ավելի ճկուն դարձնել համակարգը:

Առողջապահության նախարարության աշխատակազմի արտահիվանդանոցային բժշկական օգնության քաղաքականության բաժնի պետ Ռուզաննա Յուզբաշյանն էլ նշեց, որ այս չորս տարիների ընթացքում ՀՀ պետական բյուջեի հաշվին բժշկական ապրանքներ, սարքեր և սարքավորումներ ծրագրով ձեռք են բերվել շտապօգնության մեքենաներ և հատկացվել են Կոտայքի, Արարատի, Արմավիրր, Տավուշի, Սյունիքի, Արագածոտնի մարզերի 6 բժշկական հաստատություններին:

«2011-ին Չինաստանի կառավարությունը Հայաստանին նվիրաբերեց 20 ռեանիմոբիլ և 68 գծային շտապօգնության մեքենա՝ հագեցված անհրաժեշտ սարքավորումներով: Մեքենաներից 53-ը տրամադրվել է մարզերին, իսկ 35-ը՝ Երևանին»,- ասաց Ռուզաննա Յուզբաշյանը՝հավելելով, որ չնայած այս ամենին, մեքենաներով բավարարվածությունը հատկապես մարզերում հեռու է ցանկալիից:

« «Շտապ օգնության» ծառայությունում ընդգրկված բոլոր մասնագետները վերապատրաստվել են ՀՀ առողջապահության նախարարի հրամանով հաստատված կրթական նոր ծրագրով: 2013-ին մշակվել է շտապօգնության ծառայության կատարողականի որակի գնահատման 80 ցուցանիշ, որից 17-ը կներառվի շտապօգնության վերլուծական համակարգում գործարկման առաջին տարվա ընթացքում»,- ասաց բանախոսը:

 Անկախ

Այսօր Երևանում բացվեց ամբուլատոր-ախտորոշիչ և հիվանդանոցային ծառայություններ մատուցող «Մեդլայն կլինիկ» կենտրոնը` հագեցած ախտորոշիչ նորագույն սարքավորումներով, այդ թվում` համակարգչային շերտագրության, թվային ռենտգեն, թրեդմիլ և այլ սարքավորումներով։ 50 մահճակալ ունեցող կլինիկայում ծավալված երեք վիրասրահներում կկատարվեն ինչպես բաց, այնպես էլ լապարոսկոպիկ եղանակով վիրահատություններ։ Վիրաբուժական ուղղվածություն ունեցող կլինիկայում ստեղծվել են ժամանակակից սարքավորումներով հագեցած վերակենդանացման, հետվիրահատական բաժին, հարակից անհրաժեշտ ծառայություններ, հարմարավետ հիվանդասենյակներ։

Կենտրոնի բացմանը ներկա էին ՀՀ առողջապահության նախարար Դերենիկ Դումանյանը, առոջապահական հիմնարկների ղեկավարներ, բժիշկներ:

Պատասխանելով լրագրողների հարցերին`  Դերենիկ Դումանյանը խրախուսեց մասնավոր ներդրողի կողմից նման կլինիկա ստեղծելու գաղափարը։ «Լիցենզավորման գործակալության և ԾԻԳ-ի  մեր մասնագետները մշտապես հետևել են շինարարության ընթացքին և անհրաժեշտ խորհրդատվություններ տվել, որպեսզի բոլոր ծառայությունները համապատասխանեն սահմանված նորմերին ու պահանջներին։ Արդյունքում այսօր բացվում է բավականին հարմարավետ հիվանդանոց»,- ասաց նախարարը:

Անկախ

Հայաստանի առողջապահության նախկին նախարար Հարություն Քուշկյանը նշանակվել է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության առողջապահության նախարար: Այս մասին NEWS.am-ի թղթակցի հետ զրույցում ասաց ԼՂՀ նախագահի մամուլի քարտուղար Դավիթ Բաբայանը:

Նա նշեց, որ նշանակումը եղել է այսօր եւ արդեն ԼՂՀ վարչապետը Հարություն Քուշկյանին ներկայացրել է առողջապահության նախարարության անձնակազմին:

 Անկախ

“Սիրո հորմոնը” կամ օքսիտոցինն օգնում է անորեքսիան բուժելուն, վստահեցնում են գիտնականները, որոնց հոդվածը հրապարակվել է Psychoneuroendocrinology գիտական ամսագրում:

Տեղեկություն, կա, որ գիտնականներն օքսիտոցին են կիրառել մի քանի աղջիկների բուժման համար:

Մասնագետների կարծիքով, 2 շաբաթ անց, հորմոնի ընդունման շնորհիվ նրանց մոտ սննդի նկատմամբ զզվանքը վերացել է, իսկ մեկ ամիս անց` փաստացի բուժվել են անորեքսիայից:

Գիտնականները վսահաբար հայտարարում են, որ անորեքսիան չի կրկնվում, քանի որ հիվանդության պատճառները հոգեկան խնդիրներն են:

Անկախ

ՀՀ կառավարությունն իր նիստում առաջարկել է մի շարք փոփոխություններ և լրացումներ կատարել «Մարդու արյան և դրա բաղադրամասերի դոնորության և փոխներարկումների բժշկական օգնության մասին» օրենքում: Մասնավորապես, նախատեսվում է արյան բաղադրամասերի պետական պաշարի պահպանումն իրականացնել ոչ թե մեկ տեղում, ինչպես սահմանված է օրենքում, այլ երկրի տարբեր բնակավայրերում գործող արյան ազգային ծառայության կազմակերպություններում, ինչը հնարավորություն կտա աղետի կամ ռազմական իրավիճակի պայմաններում կանխել այդ ամբողջ պաշարի ոչնչացումը: Օրինագիծը նաև բովանդակում է դոնորության և փոխներարկումային բժշկական օգնության և սպասարկման բնականոն իրականացման ժամանակ գործընթացներում ներգրավված անձանց առողջության պահպանման դրույթներ: Նախագծի մշակմանը, բացի Առողջապահության նախարարությունից, մասնակցել է պրոֆ. Ռ. Յոլյանի անվան արյունաբանական կենտրոնը:
Գործադիրը հավանություն է տվել «Կրթության մասին» և «Հանրակրթության մասին» օրենքներում փոփոխություններ կատարելու նախագծերի փաթեթին, որը մշակվել է ոլորտի բարեփոխման և օրենսդրական դաշտի կատարելագործման նպատակով և բխում է կառավարության 2013թ. գործունեության գերակա ուղղություններից:
Այժմ հիմնական ընդհանուր կրթության պարտադիր լինելու պահանջը պահպանվում է մինչև սովորողի 16 տարին լրանալը, որից հետո նա ծնողների (որդեգրողի կամ հոգաբարձուի) համաձայնությամբ կարող է թողնել դպրոցը: Փոփոխությունների փաթեթի ընդունման դեպքում պարտադիր կդառնա անվճար միջնակարգ կրթությունը, ինչի շնորհիվ դպրոցահասակ երեխան մինչև 18 տարեկան դառնալը կարող է իրացնել ՀՀ սահմանադրությամբ ամրագրված անվճար կրթություն ստանալու իրավունքը:
ՀՀ կառավարությունն առաջարկում է «ՀՀ քաղաքացիության մասին» օրենքում կատարել փոփոխություններ և լրացումներ, որոնք բխում են ՄԱԿ-ի «Ապաքաղաքացիության կրճատման մասին» 1961թ. կոնվենցիայի պահանջներից:
ՄԱԿ-ի փախստականների գծով գերագույն հանձնակատարի Հայաստանի գրասենյակը հետազոտել և գնահատել է մեր երկրում գործող օրենքը, որը, ըստ գնահատականի, ներառում է միջազգային իրավունքի մի շարք կարևորագույն սկզբունքներ, որոնք միտված են ապաքաղաքացիությունից խուսափելուն: Դրանցից են քաղաքացիություն ձեռք բերելու իրավունքը, իրենց քաղաքացիությունը զավակներին փոխանցելու հարցում տղամարդկանց և կանանց իրավահավասարությունը և այլն: Առաջարկվող փոփոխությունները կնպաստեն քաղաքացիություն չունեցող անձանց թվաքանակի կրճատմանը:

Հետազոտող Սինդի Չանը վստահեցնում է, որ այն կանայք, ովքեր երազում են բարեկազմ կառուցվածքի ու զզվեցրած ավելորդ քաշից ազատվելու մասին, պետք է հաճախակի զայրանան, ափերից դուրս գան ու հուսահատ սկանդալներ սարքեն:

Գուցե հենց այդ պատճառով է, որ մենք հաճախ գեղեցիկ կառուցվածքով ու ծայրահեղ սկանդալային, անզուսպ բնավորությամբ կամ էլ բարի, քնքուշ ու բարեհամբույր հաստլիկ կանանց ենք հանդիպում:

Այդ հարցին նվիրված ուսումնասիրությունը, որն անց են կացրել Փենսիլվանիայի, Դյուկի ու Կոլորադոյի համալսարանների  մասնակցությամբ ցույց տվեց, որ հասարակական բարոյական  որոշ սկզբունքներից հրաժարումը կարող է նվազեցնել ախորժակը: Ասենք, եթե մարդուն ասեն, որ նա դիտելու է անպարկեշտ ֆիլմ` արյունապղծության տեսարաններով, ապա նա ամբողջ ուշադրությունը կկենտրոնացնի ոչ թե ուտելիքի, այլ այդ  ֆիլմի վրա: isra.com

Անկախ

Կինը 4 շաբաթ ապրել է ամուսնու կողքին ու չի նկատել, որ նա արդեն մեկ ամիս է, ինչ մահացել է: 74-ամյա Ջեսսի Կիրբին, Ալաբամայի Ջեկեյթեր քաղաքից, մահացել է իր ննջարանում: Նրա կինը` 78-ամյա Դորիս Կերբին, որը տառապում է Ալցհեյմերի հիվանդությամբ, այդ 4 շաբաթն ապրել է բանից անտեղյակ, չնկատելով ամուսնու բացակայությունը:

Մարզի քննիչ Չանը պատմել է, որ տարեց ամուսինն ու կինն առանձին սենյակներում էին քնում: Ամենայն հավանականությամբ, տղամարդը մահացել է քնի մեջ:

Հայտնի է, որ ամուսինը թույլ առողջություն ուներ, սիրտը հիվանդ էր: Նրա կինն էլ հիվանդ էր, խնամքի կարոտ: Նա ժամանակ առ ժամանակ ինչ որ բան ինքնուրույն կարողանում էր ուտել, սակայն ամուսնու  անհետանալը չի նկատել: “Չեմ կարծում, որ նա ընդհանրապես հասկացել է, որ ամուսինը կողքին չէ”,ասել է քննիչը:

Ոստիկանություն կանչել են նրանց երեխաները, որոնք մի քանի ամիս չեն շփվել ծնողների հետ ու անհանգստացել էին: Օրենքի պահապանները տղամարդու ննջարանում հայտնաբերեցին տղամարդու  ու նրա 2 չիխուխուաների անշնչացած մարմինները:

 Անկախ