«Forbes.ru» պարբերականը, գրելով Նյու Յորքում Սեպտեմբերի 11-ի թանգարանի բացման մասին, թվարկել է աշխարհի այն 9-ը հուշահամալիր-թանգարանները, որոնք արժե այցելել: Առավել ուշագրավ թանգարանների շարքում հայտնվել են Երուսաղեմում գտնվող հրեական Հոլոքոսթի թանգարանը, ջրային աղետների Ղրիմի թանգարանը, Չերնոբիլի թանգարանը՝ Կիևում, ԳՈՒԼԱԳ-ի պատմության թանգարանը՝ Մոսկվայում, Հերոսիմոյի աշխարհի հուշահամալիր-թանգարանը, Հյուսիսային Իռլանդիայում գտնվող Տիտանիկ-Բելֆասթ թանգարանը, Ապարտեիդի թանգարանը Յոհանեսբուրգում և 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության ինստիտուտ-թանգարանը:

Այս հանգամանքը չի վրիպել թուրքերի ուշադրությունից: «Turkish NY.com» կայքը, անդրադառնալով «Forbes.ru»-ում Հայոց ցեղասպանության թանգարանի հիշատակմանը, գրում է. «Ծիծեռնակաբերդի թանգարանում ցուցադրված են լուսանկարներ և փաստաթղթեր, որոնք ներկայացնում են 1915 թվականին Օսմանյան կայսրությունում անվտանգությանը սպառնացող որոշ շրջաններից հայերի բռնի տեղահանությանը»: Կայքը գրում է նաև, որ թանգարանը գտնվում է վերանորոգման փուլում և կվերաբացվի 2015 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին:

 Անկախ

Հայաստանի տնտեսական կյանքում ակնհայտ է մի բան` փողի պակաս կա: Այդ պակասը զգացվում է ամենուրեք ու ամեն ինչից: Փող չկա պետության համար. դա երևում է պետության` սոցիալական ծախսերը լիարժեք հոգալու, իր ֆունկցիաները կատարելու անկարողությունից, հակառակ պարագայում հարկային քաղաքականությունն ուղղված չէր լինի հնարավոր յուրաքանչյուր անկյունից փող «քերելուն»: Բիզնեսի համար էլ փող չկա, որովհետև այդ բիզնեսի ստեղծած բարիքներից` ապրանքներից ու ծառայություններից օգտվող հասարակությունը փող չունի. լայն սպառողի գումարները, որոնցով գոյանում է մեծ բիզնեսը, օրավուր նվազում են: Մարդիկ սկսել են խնայել անգամ սննդի ծախսերը: Գործարարներն ու ձեռներեցներն ամեն ինչ անում են այս դժվար ժամանակներում գոյատևելու համար, պետությունը` նույնպես: Այսինքն` գործադիրի գործունեության մեջ ինչ-որ բան այն չի եղել կամ սխալ հունով է ընթացել: Ուստի, նոր կառավարությունից ակնկալվում էր տնտեսական քաղաքականության փոփոխություն` արմատական քայլեր:

Տնտեսությունը փրկել են ուզում «խորհրդավոր» հանդիպումներով

Տնտեսական քաղաքականության փոփոխության առումով ուշագրավ էր մայիսի 14-ին ՀՀ կառավարության նիստերի դահլիճում վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի հանդիպումը մոտ 100 խոշոր գործարարների ու բանկերի ներկայացուցիչների հետ: Համաժողովը փակ էր, հատկապես` լրագրողների համար: Կազմակերպիչների պարզաբանմամբ` որպեսզի գործարարներն ավելի ազատ ու անկաշկանդ լինեն:
Հանդիպման մասին կառավարության կայքից տեղեկանում ենք` վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը նշել է, որ գործարարներից ակնկալում է անկեղծ գնահատականներ, առաջարկություններ և պատրաստ է համատեղ քննարկել ներկայացվող յուրաքանչյուր նախաձեռնություն:

Սրանով, ինչպես ասում են, վերջանում է այդ խորհրդավոր հանդիպման պաշտոնական մասը: Իսկ հանդիպումից հետո բոլորը հայտարարեցին, թե այսուհետ սահմանված են խաղի նոր կանոններ, բոլորը գործելու են հավասար պայմաններում, հավասար դաշտում:

Իհարկե, կառավարության որդեգրած տնտեսական ուղեգծում առանցքայինը կառավարության ներկայացրած ծրագիրն է: Բայց թղթի վրա գրվածից, առավել կարևոր է ամրագրված դրույթների ընկալումն ու մեկնաբանումը թե՛ հեղինակների կողմից, թե՛ նրանց կողմից, որոնց վրա անմիջականորեն պետք է տարածվեն կառավարության ծրագրով նախատեսվող խաղի նոր կանոնները:
Հայ խոշոր գործարարների հետ կառավարության նախաձեռնած գործարար համաժողովից հետո էկոնոմիկայի նախարար Կարեն Ճշմարիտյանը լրագրողներին հայտնեց, որ համաժողովը, ընդհանուր առմամբ, նպատակ ուներ, որ երկրի խոշոր արտադրողները, սպառողները, ընդհանրապես բոլորը տեղյակ լինեն կառավարության հետագա ծրագրերից: Թե ինչ երաշխիք կա, որ այս անգամ ամեն ինչ նորմալ ընթացք կունենա և խոստումներից ու պայմանավորվածություններից անցում կլինի գործուն քայլերի, Կարեն Ճշմարիտյանը պատասխանեց, թե այդ երաշխիքները գալիս են հետևողական աշխատանքով, ծրագրերով, կոնկրետ ներդրումային ծրագրերին աջակցելով, ներդրում անողի համար ճիշտ շարժառիթներ ստեղծելու միջոցով:

«Այսինքն` էական չէ` դա 100 միլիոն դոլար է, թե 100 հազար դրամ է: Այնուամենայնիվ, դա պետք է շարժառիթ լինի, հատկապես` բիզնեսի համար: Եթե շարժառիթ չկա, ապա ներդրումներ չեն լինի: Իսկ դա ներդրումային լավագույն միջավայրն է, ներդրողի համար լավագույն պայմաններն են, որ կան, որ կառավարությունն իր իրավասությունների շրջանակներում կարող է տրամադրել: Սա ընդհանուր գաղափարախոսությունն էր»,- նշեց Կարեն Ճշմարիտյանը:

Ու այս հանդիպումից հետո խորհրդավորության շղարշը սկսեց քիչ-քիչ ցրվել:
Լրատվամիջոցներում սկսվեցին մանրամասներ հրապարակվել այդ հանդիպման վերաբերյալ: Այսպես. գործարարների հետ հանդիպման ժամանակ Հովիկ Աբրահամյանն առանձնապես շատ չի խոսել, ներկայացրել է իր սպասելիքները գործարարներից, ասել է, թե որոշել է հստակեցնել խաղի կանոնները, պարզեցնել իրավիճակը, քանի որ խնդիրները լուրջ են, մանավանդ` կապված հարկահավաքության հետ, երկրում մոլեգնում է արտագաթը, որի չափերն ահռելի են, պետք է կատարվի հարկային դաշտի հավասարեցում, բյուջեն այլևս գերավճարներով չպետք է լցվի, ավելացված արժեքի հարկի նկատմամբ մոտեցումը պետք է վերանայել և այլն:

«Բոլոր կենդանիները հավասար են, բայց որոշներն ավելի հավասար են»

Կառավարության մայիսի 15-ի նիստի ժամանակ արդեն, վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը հայտարարեց, որ նախորդ օրը հանդիպել է հայաստանյան գործարարների հետ, և հանդիպման ընթացքում սահմանվել են խաղի ընդհանուր կանոններ, ձեռք է բերվել պայմանավորվածություն` բոլորը պետք է աշխատեն հավասար պայմաններում և դուրս գան ստվերից: Մինչև հուլիսի 1-ը վարչապետը գործարարներին հնարավորություն տվեց դուրս գալու ստվերից և նորմալ աշխատելու: Ըստ վարչապետի` գործարարները պետք է պահպանեն խաղի կանոնները, իսկ եթե չպահպանեն, ապա կառավարությունն իր լծակներով կստիպի անել դա:
Կառավարության նիստից հետո էլ ՀՀ գործարարների միության նախագահ Արսեն Ղազարյանը լրագրողներին ասաց. «Շատ հստակ ասվեց, որ այսուհետ ոչ ոք, անկախ իր ծագումնաբանությունից, խնամիական, բարեկամական կապերից, բիզնեսում ներկայացվածությունից, քաղաքական և կառավարական հովանավորությունից` բացառություններից չի օգտվելու. վերջ: Գիծ է քաշվում, որից հետո բոլորս աշխատելու ենք հավասար դաշտում,- և հավելեց,- դա, իհարկե, մի քիչ դժվար կլինի»:

Ինչպես ասում է Օրուելը «Անասնաֆերմայում», «բոլոր կենդանիները հավասար են, բայց որոշներն ավելի հավասար են»: Խոշոր գործարարների հետ վարչապետի ու կառավարության հանդիպմանը ներկա չէր, օրինակ, ամենախոշոր գործարարներից մեկը` Գագիկ Ծառուկյանը, որքան էլ Հովիկ Աբրահամյանն ու նրա նախարարը` Կ. Ճշմարիտյանը, հավատացնում էին, թե «համահավասարության» սկզբունքի կիրառումը սկսվելու է հենց իրենցից` իրենց մերձավորներից ու հարազատներից:

Այնուամենայնիվ, հանդիպմանը ներկա որոշ գործարարներ իսկապես ոգևորված էին այդ հանդիպումից: Ավարտից հետո գործարար Բարսեղ Բեգլարյանը (Ֆլեշի Բարսեղ), օրինակ, լրագրողներին ասաց, թե շատ լավ, գործարար մթնոլորտ էր տնտեսական համաժողովում, և այդ ջերմ մթնոլորտում կառավարությունն ու գործարարները ելքեր էին փնտրում, թե ինչ անեն, որ երկրի տնտեսությունը զարգանա, տնտեսություն, կառավարություն, հարկային դաշտ` ամեն ինչ լավ լինի.
«Ես վստահ եմ, որ նոր վարչապետի նախաձեռնած ծրագրերը կյանքի են կոչվելու, և գործարար միությունը մեծ զարգացում է ապրելու»:

ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր, ՄԱՊ-ի սեփականատեր Ալիկ Պետրոսյանն էլ ԱԺ-ում լրագրողների հետ զրույցում ասաց, որ վարչապետն ասել է, թե ազնիվ աշխատելու համար, եթե պետք լինի փոխել օրենսդրությունը, ապա անպայման կփոխվի այն: Պատգամավորը վստահեցնում էր, որ բոլոր գործարարների համար ցանկալի է, որ աշխատեն օրենքի դաշտում, ոչ թե ստվերում, բայց եթե օրենքներ կան, որ ժամանակին ընդունվել են ու այսօրվա պայմաններին չեն համապատասխանում, ուրեմն դրանք պետք է փոխվեն: «Պետք է դրական բարեփոխումներ լինեն, օրենսդրությունը փոփոխվի, որ հնարավորություն լինի ազնիվ աշխատելու, որ գործարարները կարողանան մեծացնել իրենց բիզնեսը, մուծեն հարկերը, ոչ թե լինի քերելու տարբերակով»,- ասաց Ալիկ Պետրոսյանը:

«Մի տնտեսական փուլում ենք, երբ այս հարցի լուծումը, այսինքն` ստվերի կրճատումը, փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության և խոշոր ձեռնարկությունների միջև հարաբերությունների կարգավորումը, ընդհանրապես սոցիալ-տնտեսական զարգացմամբ նախատեսվող ծրագրին աջակցությունը, ծրագրի կատարումն էապես կախված է նրանից, որ բոլորն ընդունեն խաղի կանոնները»,- կառավարության նիստից հետո ասաց էկոնոմիկայի նախարար Կարեն Ճշմարիտյանը` հավելելով, որ մինչ այդ էլ կային խաղի կանոններ, բայց բավարար չէին:

Խաղի նոր կանոնների սահմանման նպատակը, ըստ Կարեն Ճշմարիտյանի, ամենևին էլ բյուջեի եկամուտներն ավելացնելը չէ, այլ ավելի շատ երկրում սպառման դաշտն ավելացնելը, եկամուտների վերաբաշխման հարցը լուծելը: Նախարարի խոսքով` երբ եկամուտների կենտրոնացում է տեղի ունենում, դա երկրի տնտեսության վրա բավական բացասական է ազդում: Նախարարը պարզաբանեց, թե ինչ նկատի ունի` «եկամուտների վերաբաշխում» ասելով. եկամուտները կլինեն ոչ թե կենտրոնացված, այլ վերաբաշխված հասարակության տարբեր շերտերի միջև: Ավելի պարզ` նրանք, ովքեր կարողանում են ինչ-որ արդյունք ստեղծել, իրենց գործով զբաղվել, լիարժեք ներդնել իրենց մտավոր ու ֆիզիկական ունակությունները, դրա դիմաց կստանան համարժեք նյութական, բարոյական, հոգևոր և այլ փոխհատուցում:

Այստեղ արժե հիշել, որ սոցիալ-տնտեսական հարաբերություններում սովորաբար եկամուտների ու փողերի վերաբաշխումն իրականանում է հեղափոխության կամ հեղաշրջման ճանապարհով: Ու եթե կառավարությունն է հայտարարում վերաբաշխման անհրաժեշտության մասին, կնշանակի ականատես ենք լինելու հեղափոխական փոփոխությունների` աննախադեպ` իշխանությունների կողմից ձեռնարկված: Որքան էլ պարադոքսալ հնչի: Եթե, իհարկե, այս հայտարարությունները հերթական պոպուլիստական ելույթներ չեն:

Նոր կառավարության ծրագրի վերաբերյալ իր ամփոփիչ ելույթում ՀԱԿ պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը կրկին անխնա քննադատության ենթարկեց կառավարությանը՝ մասնավորապես դրա ղեկավար Հովիկ Աբրահամյանին, ֆինանսների նախարար Գագիկ Խաչատրյանին և աշխատակազմի ղեկավար-նախարար Դավիթ Հարությունյանին:

«2011 թվականի նոյեմբերի ինին Սերժ Սարգսյանն ազդարարեց Հայաստանում նոր դարաշրջանի մեկնարկը՝ նշելով, որ մենք կանգնած ենք նոր սկզբի առջև, և որ գործարարությունը պետք է տարանջատվի պետական համակրգից»,-այսպես սկսեց իր ելույթը պատգամավորը:

Այս հայտարարությունից երկու տարուց մի քիչ ավելին է անցել, սակայն, ըստ Փաշինյանի, այսօր ձևավորվել է մի կառավարություն, որի անդամներից առնվազն հինգը կարող են հավակնել Հայաստանի ամենահարուստ անձանց քսանյակին, իսկ Հովիկ Աբրահամյանն ու Գագիկ Խաչատրյանը լավագույն եռյակի հավակնորդներ  են:

«Հազարավոր հեկտարներով հողեր, գազալցակայաններ, բենզալցակայաններ, գործարաններ, հանգստյան տներ, առանձնատներ»,-սկսեց թվարկել Հովիկ Աբրահամյանի ունեցվածքը Փաշինյանը:

Անցնելով Դավիթ Հարությունյանին՝ նա նշեց, որ վերջինս այնքան անշարժ գույք է հայտարարագրել, որ տպավորություն է, թե վերջին քսան տարիների ընթացքում եղել է ոչ թե պետական պաշտոնյա, այլ անշարժ գույքի գործակալ:

Ինչ վերաբերում է Գագիկ Խաչատրյանին, ապա պատգամավորի համար ընդհանրապես անհասկանալի է, թե նա ինչով է զբաղվում. «Ինչի մասին խոսում ես, ասում են՝ Գագիկ Խաչատրյանինն է: Որ ասում եք, կոռուպցիա, կոռուպցիա, ձեզ թվում է՝ կոռուպցիան պոզով-պոչով կենդանի է՞: Հե՛սա կոռուպցիան»,-ասաց Նիկոլ Փաշինյանը:

Անդրադառնալով Հովիկ Աբրահամյանի հետ քիչ առաջ տեղի ունեցած իր հարցուպատասխանին, որտեղ Աբրահամյանն իրեն ասել էր, թե մի ընտանիք էլ չի կարող պահել, Փաշինյանն ասաց. «Ճիշտ է, երբ ես ընդհատակում ու բանտում էի, իմ ընտանիքն էր ինձ պահում: Մարդ ձե՛ր նման պետք է ընտանիք պահի, որ հարազատաներն ու բարեկամները դառնան պատգամավոր միլպետ, գործարար ու միլիոնատերեր: Ձեր լավ պահած ընտանիքների հաշվին է, որ Հայաստանում 200 հազար ընտանիք էլ աղքատ է ու հացին կակա է ասում»:

Այստեղ արդեն հանրապետական Առաքել Մովսիսյանի՝ Շմայսի նյարդերը տեղի տվեցին կամ էլ նա ցանկացավ արջի ծառայություն մատուցել նորանշանակ վարչապետին և սկսեց տեղից գոռգոռալ ու հակադարձել Նիկոլ Փաշինյանին:

Փաշինյանն էլ, հունից դուրս գալով, բղավեց. «Ստեղ բազառ չի, արա՛»:

Այնուհետև, անցնելով Հովիկ Աբրահամյանին, Փաշինյանը նրան խորհուրդ տվեց զբաղվել պոմիդոր աճեցնելով, քանի որ, ինչպես երևում է, դա նրա մոտ ավելի լավ է ստացվում:

Փաշինյանը չխնայեց նաև Գալուստ Սահակյանին՝ հիշեցնելով, որ վերջինս Հովիկ Աբրահամյանի հետ իր հարցուպատասխանի ժամանակ միջամտել էր և իր հասցեին թույլ էր տվել «չարաճճիություն» արտահայտությունը: «Եթե դուք թոթովախոս եք և բառերը դժվարությամբ եք իրար կապում, ապա դա չի նշանակում, որ մանկապարտեզը պետք է շփոթեք Ազգային ժողովի հետ»:

«Այդպես էլ արջը երկրորդ երգը չսովորեց»-արձագանքեց Գալուստ Սահակյանը:

Անկախ

ՀԱԿ պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանն ու նորանշանակ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանն այսօր էլ չկարողացան զերծ մնալ փոխադարձ մեղադրանքներից ու վեճից:

Նիկոլ Փաշինյանն ասաց, որ կառավարության ծրագրում կան բազմաթիվ հնչեղ խոսքեր, բայց դրանց կշիռը հասկանալու համար նախ պետք է հասկանալ, թե այդ խոսքերն ընդհանրապես ինչ նշանակություն ունեն հանրապետականի թիմի և անձամբ Հովիկ Աբրահամյանի համար:

Նա հիշեցրեց նախագահ Սերժ Սարգսյանի այն հայտարարությունը, որ պետական ապարատն ու գործարարությունը պետք է տարանջատվեն իրարից: Մինչդեռ հենց Հովիկ Աբրահամյանը, Գագիկ Խաչատրյանն ու Դավիթ Հարությունյանը հայտարարագրել են մի միլիոնավոր դոլարներ, անշարժ գույք և այլն:

«Դուք բոլորդ էս ողջ ընթացքում եղել եք պետական պաշտոնյաներ: Եթե բիզնեսով չեք զբաղվել, ապա ինչպե՞ս եք աշխատել այդ գումարները: Իսկ եթե զբաղվել եք, ապա դա կոռուպցիա է»:

Փաշինյանի երկրորդ հարցը վերաբերում էր կառավարության ծրագրում նշված նվազագույն հինգ տոկոս աճին: «Բայց կներեք, Դուք չպետք է շեմը նախատեսեք, 2013 թվականին  Սերժ Սարգսյանն է շեմը նշանակել շեմը՝ ասելով, որ եթե կառավարությունը չապահովի յոթ տոկոս տնտեսական աճ, պետք է հրաժարական տա: Հիմա սա ձեր կառավարության ծրագի՞րն է, թե՞ ձեր հրաժարականի դիմումը: Նաջարյանի (ի նկատի ունի՝ Սերժ Սարգսյանին-Անկախ) ասածը ձեր համար ի՞նչ նշանակություն ունի»:

Պատգամավորի երրորդ հարցը վերաբերում էր պարտադիր բառին և Հովիկ Աբրահամյանի նշած «պարտադիր, բայց ոչ պարտադրված» արտահայտությանը:

Պատգամավորը հիշեցրեց, որ Աղայանի բացատրական բառարանում պարտադիր բառի հայերեն բացատրությամբ այն նշանակում է պարտադրված: «Հիմա Դուք ասում եք՝ պարտադիր, բայց ոչ պարտադրված: Կներեք, բայց հայոց լեզվում սա որևէ նշանակություն չունի»:

Հովիկ Աբրահամյանն արձագանքեց. «Պարոն Փաշինյան, շատ լավ է, որ Դուք բառարան եք ընթերցում, ես ժամանակ կգտնեմ ու Ձեր օրինակին կհետևեմ: Իսկ ընդհանրապես Ձեր ձեռագիրն է միշտ ինչ որ բան փնտրել-գտնելն ու քննադատելը:Բայց մեկ է՝ ես իմ գործն անելու եմ՝  ինչքան էլ, որ Դուք խոսեք»:

Այնուհետև Հովիկ Աբրահամյանը կոչ արեց պատգամավորին այդքան նեգատիվ չվերաբերվել գործարարությանը՝ նշելով որ նրանց շնորհիվ է, որ կառավարությունն աշխատավարձ, թոշակ է վճարում, բազմաթիվ ծրագրեր է իրականացնում. «Այս գեղեցիկ դահլիճն էլ է գործարարների հարկերի արդյունք,-նկատեց վարչապետը,-իսկ Դուք գործարարներին հանրության մոտ փորձում են ներկայացնել բոբոներ: Գործարարների շնորհիվ պետք է այս երկիրը զարգանա: Այնպես որ, գործարարներին շատ հարգանքով վերաբերվեք»:

Ինչ վերաբերում է իր ունեցվածքին, ապա Հովիկ Աբրահամյանը նշեց, որ երբևէ չի էլ թաքցրել դա և հայտարարագրել է այն օրենքի տառին համահունչ: «Այո, ես այն տարիներին հողագործութհամբ էլ եմ զբաղվել: Երբ օրենքը թույլ է տվել զբաղվել բիզնեսով, զբաղվել ենք, երբ թույլ չի տվել, չենք զբաղվել»:

Հովիկ Աբրահամյանը նաև հորդորեց հարգանքով խոսել նախագահի մասին՝ նշելով, որ նրա կողմից հայտարարված յոթ տոկոս տնտեսական աճը եղել է քաղաքական գնահատական ու ցանկություն: «Այո, մեր նոր կառավարւթյունն իր առջև դրել է միջնաժամկետում հինգ տոկոս աճ արձանագրելու ծրագիր, և ես համոզված եմ, որ դա մեզ հաջողվելու է: Առանց մեծամտության, համախմբելով քաղաքական ուժերին, գործարարներին՝ պետք է հասնենք հաջողությունների: Ես պատրաստ եմ ընդունել յուրաքանչյուր ողջամիտ քննադատություն և եթե հարկ լինի, նույնիսկ ներողություն խնդրել, իսկ անհիմն քննադատությունը և պարբերաբար նույն բանը տարբեր բառերով ներկայացնելը ոչ մի լավ բանի մեր ժողովրդին չի բերի»:

Նիկոլ Փաշինյանը վարչապետի պատասխաններից ավելի ոգևորվեց: Նա ասաց, որ զարմանում է, թե ինչու է վարչապետն իրենից պաշտպանում գործարարներին, որոնց դեմ ինքը ոչինչ չունի, այլ ընդամենը երեք պաշտոնյանի մասին է խոսել, որոնք զբավում են գործարարությամբ: «Ես հենց դա եմ ուզում հասկանալ՝ Դուք գործարա՞ր եք, թե՞ կառավարության ղեկավար ու անդամներ: Ասում եք՝ ժամանակին նաև հող եք մշակել: Էդ ո՞նց է, որ բոլորը հող են  մշակում, տոկոսի տակ են ընկնում, Դուք մշակում եք, միլիոններ եք աշխատում»:

Ինչ վերաբերում է քննադատություններին, ապա Փաշինյանը նշեց, որ դա ոչ թե իր տեսակն է, այլ պարտականությունը. «Բա հո չե՞նք եկել իրար էստեղ անեկդոտ պատմենք, ժպտանք, գնանք»:

Սակայն այսքանով կրքերը չհանդարտվեցին: Հովիկ Աբրահամյանին ի վերջո հունից հանեցին Փաշինյանի հայտարարությունները, և նա մի պահ անգամ անցավ «դու»-ի՝ նշելով, որ Փաշինյանը պատկերացում էլ չունի, թե ինչ է նշանակում գործարարություն: «Եթե ձեզ հող էլ տան, չեք կարող մշակել: Դուք մի ընտանիք էլ չեք պահել ձեր կյանքում, բացի քննադատելուց»:

Իսկ երբ Փաշինյանը տեղից փորձում էր հակադարձել, Աբրահամյանն ասաց. «Ձեռքերով էլ խոսում եք, խնդրեմ: Սա փողոց չի, էթիկա էլ չունեք, որ լսեք; Երբ Դուք էիք խոսում, ինչքան էլ ինձ տհաճ էր, ես լսում էի: Իսկ եթե մտածում եք, որ իմ ունեցվածքն ապօրինի է, տվեք դատախազություն, թող ստուգեն: Ուրիշի փողը հաշվելն ամենահեշտն է»:

Գալուստ Սահակյանն էլ իր հերթին փորձում էր եզրափակել խոսակցությունը. «Պարոն Աբրահամյան, Փաշինյանի վրա շատ ժամանակ ծախսեցիք: Պարոն Փաշինյան, քննադատել կարելի է, իսկ չարություն անել՝ ոչ…»:

Անկախ

Այս տարի` ապրիլի 14-ին, լրացավ խորհրդային ժամանակաշրջանի պետական և հասարակական անվանի գործիչ, Հայաստանում արտասահմանյան տուրիզմի հիմնադիր Իլյա Կևորկովի 100-ամյակը:

Այս անունը երիտասարդներին գուցե ոչինչ չասի, սակայն ավագ սերունդը, մասնավորապես` մտավորականությունն ու պետական պաշտոններ զբաղեցրած անձինք̦ լավ գիտեն նրա արժեքը: Ու այսօր առիթ է երիտասարդ սերուդներին ներկայացնելու պետական-հասարակական գործչի մի կերպար, որը թերևս անհամատեղելի է մերօրյա իրականության հետ, սակայն համեմատելն ու գնահատելը կարևոր է և օգտակար:

1915 թ. կոտորածներից փրկված և Հին Նախիջևանից Ռուսաստան հասած Գևորգյանների ազգանունը ցարական ռուս պաշտոնյաների թեթև ձեռքով վերափոխվեց Կևորկովի, սակայն դա նրանց չխանգարեց լինել ու մնալ իսկական հայ:

Փոքրիկ Իլյան մանկուց աչքի էր ընկնում իր բացառիկ ունակություններով: Աշխատանքային գործունեությունը շատ վաղ հասակից է սկսում` համատեղելով քիմիա-տեխնոլոգիական ինստիտուտում ուսանելու հետ: Եվ պատահական չէր, որ դեռևս 24 տարեկանում նրան են վստահում քիմիական մեծ կոմբինատի տնօրենի պաշտոնը:

Մասնակցելով ֆիննական, ապա Հայրենական մեծ պատերազմին և պարգևատրվելով ԽՍՀՄ զինվորական բազմաթիվ պարգևներով՝ նա ընդունվում և ավարտում է Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը: Պետանվտանգության մինիստրության կենտրոնական ապարատում աշխատելուց հետո նշանակվում է ՀԽՍՀ նախարարների խորհրդի հատուկ բաժնի պետ, 1951 թ. ընտրվում Վանաձորի քաղկոմի առաջին քարտուղար: Այս վերջին պաշտոնում նրա կատարած գործունեությանը մենք դեռ կանդրադառանք: Իսկ մինչ այդ ներկայացնենք նրա գործունեության ամենակարևոր ժամանակաշրջանը՝ 1955 թ. մինչև կյանքի վերջը` 1977 թ., երբ Իլյա Կևորկովը գլխավորում էր Հայաստանի արտասահմանյան տուրիզմի համակարգը:

Հենց նրա շնորհիվ այդ 22 տարիների ընթացքում զրոյից ստեղծվեց տուրիզմի հզոր նյութատեխնիկական բազա, կառուցվեցին «Արմենիա», «Անի», «Դվին» հյուրանոցները, Սևանի առափնյա մոթելը և այլն:

Ստեղծվեց Հայաստանում զբոսաշրջության և սպասարկման դպրոց, մշակվեցին զբոսաշրջային երթուղիներ, որոնք կիրառվում են առ այսօր, ծավալվեց ճանապարհների և տրանսպորտի լուրջ վերահսկողություն, մեծ ուշադրություն դարձվեց պատմամշակութային հուշարձանների պահպանմանն ու վերականգնմանը, կազմակերպվեցին լայնածավալ տուրիստական ցուցահանդեսներ Եվրոպայի և Ասիայի երկրներում՝ ներկայացնելով Հայաստանը: Այս ամենի արդյունքում, 1955 թ. զբոսաշրջային ուղեգիր ունեցող արտասահմանյան զբոսաշրջիկների թիվը 3 հոգուց 70-ական թվականներին հասավ ավելի քան հարյուր հազարի:

Կևորկովը մեծ հեղինակություն ուներ ոչ միայն Հայաստանում, այլև Մոսկվայում: ԽՍՀՄ արտասահմանյան տուրիզմի գլխավոր վարչությունում որևէ կարևոր որոշում չէր կայացվում առանց Կևորկովի մասնակցության: Մոսկվայում նրան անվանում էին «Տուրիզմի ակադեմիկոս»:

«Նա հոյակապ հայր էր,- հիշում է ավագ դուստրը՝ Նինա Կևորկովան,- մեզ՝ երկու քույրերիս, մանկուց վերաբերվում էր որպես իրեն հավասար մարդու: Չափազանց մեծ վստահություն ու հարգանք կար մեր միջև: Հետո եմ գիտակցել, որ դա էր ամենաճիշտ դաստիարակությունը»:

Տիկին Նինան հիշում է, որ իրենց տունն իսկական մշակութային կենտրոն էր. մայրը երաժիշտ էր, հայրն էլ մեծ սեր ուներ արվեստի նկատմամբ և բազմաթիվ արվեստագետ ընկերներ ուներ՝ նկարիչ Խաչատուր Եսայան, կոմպոզիտորներ Առնո Բաբաջանյան, Ղազարոս Սարյան, էդվարդ Միրզոյան, Ալեքսանդր Հարությունյան, Ադամ Խուդոյան և ուրիշներ: Իսկ նրա կուռքը քեռորդին էր՝ աշխարհահռչակ կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրյանը, որի հետ նույնպես շատ մտերիմ էր:
«Մեր տանն անընդհատ հյուր կար, անց էին կացվում յուրօրինակ մշակութային երեկոներ, և բոլորի համար շատ կարևոր էր հորս կարծիքը, քանի որ նա խորապես զգում ու հասկանում էր արվեստը»:

Կևորկովը պետական չինովնիկին ոչ բնորոշ այլ հատկանիշներ էլ ուներ: Ֆանտաստիկ հումորի տեր մարդ էր: Մի վայրկյանում կարող էր իր ընկերների, ծանոթների գլխին մի այնպիսի զավեշտալի պատմություն սարքել ու հետո այնքան անկեղծորեն ու լիաթոք ծիծաղել, որ ոչ ոք չէր նեղանում:

Անդրադառնալով հոր՝ արտասահմանյան տուրիզմի վարչությունը գլխավորած տարիներին՝ Նինա Կևորկովան նշում է, որ հոր ջանքերով Հայաստանը Մոսկվայից հետո դարձավ Խորհրդային Միությունում երկրորդ քաղաքը, որտեղ արտասահմանցի տուրիստների համար նախատեսված երեք հյուրանոց կար: Դուստրը շատ լավ է հիշում հատկապես «Անիի» կառուցումը, քանի որ անձամբ է մասնակցել մի շարք աշխատանքների:

Անին արդեն կար, սակայն 14 տարի էր անցել, դեռ կիսակառույց էր, միջոցներ չկային ավարտին հասցնելու համար: Իսկ «Ինտուրիստին» օդ ու ջրի պես անհրաժեշտ էր քաղաքի կենտրոնում ունենալ երկրորդ հյուրանոցը «Արմենիայից» հետո:

Կևորկովը դիմում է քաղխորհրդին՝ առաջարկելով իրենց տրամադրել «Անիի» շենքը՝ խոստանալով կարճ ժամկետում հանձել շահագործման: Քաղխորհրդում համաձայնում են, բայց մի պայմանով` եթե նա միջոցներ հայթայթի կառուցելու նաև Երաժշտական կոմեդիայի թատրոնը, որը նախատեսված էր կառավարության ծրագրով, սակայն դարձյալ ֆինանսական միջոցների բացակայության պատճառով հետաձգվում էր: Կևորկովը շտապ մեկնում է Մոսկվա՝ գլխավոր գրասենյակ` համաձայնություն ստանալու, իսկ այնտեղ նրա խոսքը շատ էին հարգում: Նա կարողանում է գումար հայթայթել և՛ «Անիի» համար, և՛ թատրոնի համար: Այդպիսով, Երևանն ունենում է Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի թատրոնը:

Ինչ վերաբերում է «Անիին», ապա շատ հետաքրքիր է հյուրանոցի բացմանը նախորդած ժամանակահատվածը: 1970 թվականն էր: «Անին» պետք է բացվեր նոյեմբերի 29-ին: Մնացել էր ընդամենը մեկուկես ամիս, սակայն աշխատանքը հսկայական էր, քանի որ 14 տարի առաջ անցկացված խողովակներն արդեն փտել էին ու ամբողջությամբ պետք է փոխվեին: «Հայրս անելանելի վիճակում էր,- հիշում է տիկին Նինան,- սակայն որոշում էր կայացրել ամեն գնով հասցնել: Ամեն օր բանվորական հագուստով գնում էր հյուրանոց և բանվորների հետ հավասար գործ անում»: Երբ աշխատակիցները դա տեսան, իրենք էլ միացան նրան: Ես այդ ժամանակ նոր էի ավարտել Բրյուսովի ինստիտուտը և աշխատանքի էի անցել «Անի» հյուրանոցում որպես թարգմանիչ: Ես էլ որոշեցի օգնել ու ամեն օր գնում էի հյուրանոց, բանվորական շորեր հագնում և անցնում գործի»:

Հիշում է՝ վերելակը դեռ միացված չէր: Մեկ էլ հայրը 12-րդ հարկից ձայն էր տալիս, թե շուտ արի, էստեղ աղբ է հավաքվել: Դույլը ձեռքին հևալով բարձրանում էր այդ 12 հարկը, մաքրում, իջնում, հետո՝ նորից: Այնքան էր հոգնում, որ երբ հասնում էր տուն, ո՛չ կարողանում էր հաց ուտել, ո՛չ շարժվել, ողջ մարմնի մկանները բռնված էին լինում: Մի օր էլ հյուրանոցի պահակներից մեկը, տեսնելով աղջկա ժրաջան աշխատանքը, չիմանալով, որ նա հենց Կևորկովի դուստրն է ու այդ ամենն անում է հոր համար, ասում է, որ կդիմի Կևորկովին, որպեսզի հատուկ պարգևատրեն:

Ջանքներն ապարդյուն չանցան: Նշանակված օրն «Անին» բացեց դռներն արտասահմանցի հյուրերի առջև:

«Հայրս արտակարգ հայրենասեր մարդ էր: Նա համարում էր, որ իր երկիրը գանձ է, և բոլորը պետք է տեսնեն ու ճանաչեն այն: Լինելով շուրջ 60 արտասահմանյան երկրներում՝ նա հասկացել էր, որ ոչ բոլորը գիտեն Հայաստանի մասին, երբեմն հենց իրենից էլ լսում էին, որ նման երկիր կա: Սակայն նա վստահ էր, որ եթե տուրիզմը ճիշտ զարգացնեն, երկիրը կարող է հենց միայն դրանով ապրել»:

Ցավոք, 1977-ին կյանքից հեռանալով, նա չհասցրեց իրագործել մի շարք կարևոր ծրագրեր: Օրինակ` Մոսկվայից հրավիրել էր հատուկ մասնագետների, որոնք մի քանի ամիս Հայաստանում աշխատելով և ուսումնասիրություններ անելով՝ ներկայացրել էին իրենց եզրակացությունը, թե ինչպես պետք է զարգացնել տուրիզմը, ինչ փուլերով, որ ժամանակահատվածում ինչ հաջողություն ակնկալել և այլն: Հետաքրքիր է, որ նրա մահվանից հետո մի տարի այդ պաշտոնում որևէ մեկին չէին նշանակում. համապատասխան մարդ չկար:

Ինչ վերաբերում է 1951 թ. Կիրովականի նորաստեղծ քաղկոմի առաջին քարտուղարի պաշտոնում նրա գործունեությանը, դրա մասին լավագույնս վկայում է 1988-91 թթ. Քաղկոմքարտուղար Կառլեն Դանիելյանը: «Իլյա Կևորկովը, օժտված լինելով կազմակերպչական բացառիկ ունակություններով, ունենալով խոր ու բազմակողմանի գիտելիքներ, տիրապետելով ղեկավարման դժվարին արվեստին, կարողացավ կարճ ժամանակահատվածում աննախադեպ արդյունքներ գրանցել Կիրովականի համար. աննախադեպ արդյունքներ ոչ միայն քաղաքի բարեկարգման, կառուցապատման, այլև մշակույթի, սպորտի բնագավառներում: Ես և իմ սերնդի կուսակցական ակտիվիստերս հպարտ ենք, որ եղել ենք նրա ժամանակակիցն ու հնարավորություն ենք ունեցել նրանից քաղելու ոչ միայն մասնագիտական, այլև կյանքի դասեր»:

Լուսահոգի Արաքսի Սարյանը նրա մասին իր հիշողություններում գրել է. «Բոլորը գիտեին, որ իրենց կյանքի դժվար պահերին Իլյուշան կհասնի, կկարողանա օգտակար լինել: Մարդու բարոյական նորմերի լավագույն չափանիշներով է հիշվում Իլյա Կևորկովը։ Եվ եթե նա այսօր լիներ մեր մեջ, անտարակույս է, որ կհաղորդեր իր շրջապատին գործի նույն իմացությունը, մարդկային փոխհարաբերության և վարքագծի նույն ընդգրկուն կուլտուրան, որի պակասն այնչափ զգալի է այսօր մեր հասարակության մեջ»։

Մամիկոն Խոջոյանի դին Տավուշի մարզի Վերին կարմիրաղբյուր գյուղից տեղափոխում են Երևան: Քիչ առաջ Անկախ-ի թղթակցի հետ զրույցում նշեց Մամիկոն Խոջոյանի հարսը: <<Նոր Հայկազը` ամուսինս, եկավ պապայի թղթերը, պասպորտը վերցրեց, վազելով դուրս եկավ, ասեց` տանում ենք Բերդի հիվանդանոց, էնտեղից էլ Երևան>>: Թե ինչու են 77-ամյա ծերունու դին տեղափոխում Երևան, հարսը չգիտի: Հավանաբար՝ դիահերձում կատարելու նպատակով: Հարսի խոսքով` Մամիկոն Խոջոյանի առողջական վիճակը վերջին օրերին հատկապես շատ էր վատթարացել: <<Վերքերը շատացել էին, ամբողջ մարմինը վերք էր, ինքը գրեթե չէր խոսում, միայն ջուր էր ուզում>>,-նշում է Խոջոյանի որդու կինը: Այս պահին նրանց տանն է նաև Ադրբեջանից վերադարձած 23-ամյա Արսեն Խոջոյանի մայրը` Սվետա Խոջոյանը: <<Մամուկ ապին իրիկունը 7-ի կողմերը մահացավ>>,-ասաց տիկին Սվետան` շարունակելով իրենց ընտանիքի պատմությունը: Տիկին Սվետան երեկ է Շամշադին վերադարձել: Նա այստեղ էր դստեր ու երկու որդիների հետ, որոնք Երևանի տարբեր հիվանդանոցներում էին: Արսեն Խոջոյանը բուժվում էր ֆիզիոթերապիայի ինստիտուտում, Ալվարդիկը` Արաբկիրի, Արմանը` Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ հիվանդանոցներում: Խոջոյանների հիվանդ երեխաները գյուղի տանն են, բայց պետք է իտենսիվ բուժումներ և դեղորայք ստանան: Տիկին Սվետան մեր թղթակցին հայտնեց, որ առավոտյան պետք է գնա Բերդի դեղատուն դեղերը գնելու, սակայն գումար չունի: <<Կգնամ, անձնագիրս կթողնեմ, տենամ` կտան դեղերը>>,-ասաց նա:   Անկախ

Երևանի Կարեն Դեմիրճյանի անվան մարզահամերգային համալիրն աճուրդի է հանվել: Մեկնարկային գինն է 19 350 000 000 դրամ: Ինչպես Անկախը տեղեկանում է ՀՀ դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության կայքից, աճուրդը կավարտվի մայիսի 29-ին:

Կայքում` լոտերի ցանկում,  մարզահամերգային համալիրն այսպես է ներկայացված.

Կենտրոն համայնք, Ծիծեռնակաբերդի զբոսայգում գտնվող մարզահամալիր (մարզամշակութային կենտրոն), յոթ հարկանի, ունի նկուղ, պատերը՝ քարե, միջհարկային ծածկը՝ երկաթբետոն, հիմքը՝ միաձույլ երկաթբետոն, ծածկը՝ մետաղական, պատուհանների շրջանակները՝ մետաղյա, մուտքի դուռը՝ մետաղյա, եվրոպական արտադրության, ներսի դռները՝ փայտյա, հատակը՝ մարմարե և գրանիտե սալեր, վարչական հատվածը՝ մանրահատակ, քարե սալեր, սանհանգույցի հատակը և պատերը՝ սալիկապատ, գազաֆիկացված է, առկա է կոյուղի, հեռախոսակապ, խմելու ջուր, մարզամշակույթային կենտրոնը ապահոված է վերելակներով և օդափոխման համակարգով:

Մարզահամալիրի հիմնանորոգման և վերակառուցման աշխատանքներն իրականացվել են 2005-2008թթ ընկած ժամանակահատվածում, արդյունքում կառուցվել են նոր ժամանակակից կաթսայատուն, ներդրվել են հակահրդեհային, ջեռուցման, անվտանգության և կապի համակարգեր, վերակառուցվել է սահադաշտը: Գլխավոր մուտքի վերին հատվածում ամբողջ երկարությամբ արտաքին պատերին առկա են քանդակներ: Գորելյեֆը պատրաստված է Լենինականի տուֆից, թեման՝ “Հայաստանը և մեր երկրի վերածնունդն է”, քանդակի բարձրությունը 6 մետր է, երկարությունը՝ 60 մետր:

Կառույցի շրջակա տարածքը ամբողջությամբ բարեկարգված է, ամբողջ երկարությամբ՝ կառույցին զուգահեռ մեկ ընդ մեջ առկա են հասարակական օգտագործման համար նստարաններ, մետաղական աղբարկղեր, ինչպես նաև շրջակա ամբողջ տարածքը ապահոված է լուսամփոփներով, ճանապարհը ասֆալտապատված է, ազատ տարածքում առկա են քարե սալիկներ, ճանապարհը եզրագծված է բազրիքներով, առկա են նաև գեղեցիկ լուծումներով կանաչապատ տարածքներ:

Մարզահամերգային համալիրի սրահներն ու դահլիճներն են՝ 1. Մեծ ճեմասրահ` ճարտարապետական յուրօրինակ լուծումներով առանձնացող, 1300քմ մակերեսով ընդարձակ ճեմասրահը նախատեսված է զանազան ընդունելությունների, ցուցահանդեսների, շնորհանդեսների և տարբեր միջոցառումների անցկացման համար: Ճեմասրահի երկու կողմերից բացվում են ավտոմատ շարժի դրվող աստիճանավանդակներ /էսկալատոր/: 2. Սպորտային դահլիճ /Մեծ դահլիճ/՝ 3785քմ մակերեսով այս սրահը կարող է հյուրընկալել ավելի քան 7000 հանդիսատես /առկա նստատեղերով/, այս սրահը նախատեսված է համերգների և միջազգային միջոցառումների անցկացնելու համար: Ինժեներական ինքնատիպ լուծմամբ է առանձնանում սրահի շրջադարձային բարձրաբեմը /տրիբունան/, որը հաշված րոպեներում կարող է ավելացնել լրացուցիչ 1008 նստատեղ /առկա նստատեղերով/: Մեծ դահլիճում տեղակայված է համալիրի “Սառցե թագուհին”՝ 1800քմ մակերեսով սահադաշտը: 3. Համերգային դահլիճ՝ 1275քմ մակերեսով դահլիճը կարող է տեղավորել 2000 հանդիսատես /առկա նստատեղերով/: 4. Կոնֆերանսի դահլիճ “Հայաստան”՝ 1294քմ մակերեսով տարածքը նախատեսված է գործնական հանդիպումների և միջոցառումների անցկացման համար, որտեղ հարդարումը իրականացված է ինքնատիպ և յուրօրինակ լուծումներով: 5. Արգիշտի սրահ՝ 250քմ մակերեսով սրահը տեղակայված է կոնֆերանսների “Հայաստան” դահլիճի հարևանությամբ և նախատեսված է հանգստի և ֆուրշետների կազմակերպման համար: Ընդհանուր մակերեսը՝ 46335.7քմ: Առկա են օժանդակ շինություններ՝ 50քմ և 40քմ, ջրավազաններ, աստիճան՝ 2800քմ, ջրավազան՝ 3851.3քմ: Սեփականության իրավունքով, բնակավայրերի նշանակության, հասարակական կառուցապատման հողամաս՝ 95595.87քմ: Հանդիսանում է գրավի առարկա:

Պատիվ ունեմ ձեր հավանությանը ներկայացնելու Հայաստանի Հանրապետության կառավարության ծրագիրը: Այն մշակվել է` հիմք ընդունելով Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ռազմավարության, Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի, Հայաստանի հանրապետական կուսակցության նախընտրական ծրագրի, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2013 թվականի ծրագրի հիմնական դրույթները, ինչպես նաև խորհրդարանական կուսակցությունների ծրագրերում ներկայացված` նշված փաստաթղթերի հետ համադրելի գաղափարները:

Ես իմ ելույթում կաշխատեմ շեշտադրել կառավարության ծրագրի հիմնական քաղաքական մոտեցումները, ընդհանուր տրամաբանությունը, շարադրել առաջիկա երեք տարիների զարգացման մեր մոտեցումները: Կառավարության անդամներն իրենց ելույթներում ավելի մանրամասն կներկայացնեն իրենց ոլորտի անելիքները, բարեփոխումների օրակարգը, սպասվող արդյունքները: Ծրագիրը շարունակական է՝ այն Հանրապետական կուսակցության կողմից ձևավորված կառավարության ծրագիր է, ապահովելու է արդեն իսկ առկա ռազմավարական ծրագրերի հիմնական միտումները, սակայն ունի նոր ասելիք դրանք իրագործելու մեխանիզմների և գործիքների առումով:

Եթե ես շատ հակիրճ բնութագրեի կառավարության՝ ձեր դատին ներկայացվող ծրագիրը, ապա այն կանվանեի առաջին հերթին իրատեսական, խստապահանջ և ականջալուր: Իրատեսական՝ խոստումների և ռեսուրսների գնահատման առումով, խստապահանջ՝ հավասար պայմանների և երկակի ստանդարտների բացակայության տեսանկյունից, և ականջալուր՝ հանրային մտահոգությունների և քաղաքական ուժերի բարձրացրած բոլոր հարցադրումների քննարկման պատրաստակամությամբ:

Հարկ է, սակայն, այս մոտեցումները չընկալել միակողմանի և պարզունակ կերպով:

Իրատեսականությունը չի նշանակում հավակնություների բացակայություն: Իրատեսականությունը նշանակում է ռեսուրսների առկայության սթափ գիտակցում: Միաժամանակ այն նշանակում է կարողությունների լիակատար օգտագործման ճանապարհով առավելագույն արդյունքի ձգտում: Օրինակ, պաշտպանության ոլորտում մենք չենք կարող հավակնոտ չլինել՝ հայրենի հողի պաշտպանությունը ոչ լիարժեք ջանքեր չի հանդուրժում: Կարող եմ վստահեցնել ձեզ, որ «առկա ռեսուրսներով առավելագույն արդյունքի հասնելու» պաշտպանության ռազմավարական սկզբունքի կիրառումը չի նշանակում սահմանների մասնակի անձեռնմխելիություն:

Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության անվտանգության երաշխավորումը լինելու է ամբողջական և համապարփակ, առանց «եթե»-ների:

Ջրամբարների կառուցման խոշորածավալ ծրագիրը, որին ես ավելի մանրամասն կանդրադառնամ քիչ հետո, դժվար է առօրեական համարելը: Այն միտված է Հայաստանի Հանրապետությունում ջրերի կառավարման ռազմավարական խնդիրների լուծմանը և ունի հեռու գնացող ազդեցություն՝ թե՛ մեր հարևանների հետ հարաբերություններում, թե՛ Սևանի և Արարատյան դաշտավայրի բնապահպանական խնդիրների լուծման, թե՛ մարզերում տնտեսական զարգացման, թե՛ գյուղացու՝ հայրենի հողի հետ կապը ամրապնդելու կենսական խնդրի վրա:

Այն պահանջելու է բազմամիլիարդանոց ներդրումներ, բանակցություններ տարբեր գործընկերների, մանրակրկիտ աշխատանք համայնքների և այլ շահառուների հետ, բարձրորակ շինարարական աշխատանքների հետևողական իրականացում: Հեշտ չի լինելու: Բայց անպայմանորեն լինելու է, և իր ազդեցությունը գյուղում լինելու է էական, լինելու է զգալի շատերի համար: Մարդիկ փոփոխություն են զգալու:

Խստապահանջությունը չի նշանակում անտարբերություն: Երբ պայմանները նույնն են բոլորի համար, դրանք չեն կարող պատժիչ լինել: Ես երբեք կողմ չեմ եղել պատժելուն, միշտ կարևորել եմ դրականի խրախուսումը:

Կառավարությունը պատրաստ է աջակցել ցանկացած գործարարի, խթանել ցանկացած նորամուծություն, օգնության ձեռք մեկնել դրա կարիքն ունեցող ցանկացած քաղաքացու, սակայն բաց, թափանցիկ և հրապարակային ձևով: Եթե տնտեսական աճի, աշխատատեղերի ավելացման համար անհրաժեշտ լինեն հարկային արտոնություններ կամ դրամաշնորհներ, ապա դրանք անպայման կլինեն, բայց կլինեն հրապարակային, օրենքի ուժով և օրենքի սահմաններում: Որպես այդպիսի քայլ, օրինակ, կառավարությունը նախատեսում է սահմանի վրա ավելացված արժեքի հարկի գանձումը փուլ առ փուլ վերացնելու համատեքստում, հիմնական միջոցների և հումքի ներմուծման դեպքում ավելացված արժեքի հարկի գումարների վճարման հետաձգման շեմի աստիճանական իջեցում:

Հաճախ նույն կանոնների կիրառումը բոլորի համար դժվար է, քանի որ կան կիրառական և օրենսդրական անհստակություններ: Կառավարությունը հաստատակամ է բոլոր նման դեպքերում իրավիճակը պարզեցնելու և խստապահանջությունը բոլորի համար ընկալելի պայմաններում կիրառելու հարցում: Փոքր և միջին ձեռնարկությունների, համար, օրինակ, կհստակեցվի այդ ձեռնարկությունների կարգավիճակը, որից հետո կկիրառվեն աջակցման տարբեր մեխանիզմներ՝ բոլորի համար հստակ և հասկանալի պայմաններով:

Ականջալուր լինելը չի նշանակում սեփական քաղաքական գծի բացակայություն կամ բոլոր առաջարկների անվերապահ ընդունում: Կարող եմ փաստել, որ կառավարությունը ծրագրում ներառել է գաղափարներ Ազգային ժողովում ներկայացված բոլոր քաղաքական ուժերի, հանրության տարբեր ներկայացուցիչների առաջարկներից, սակայն դրանք տեղավորել է հասարակության զարգացման ի՛ր պատկերացման մեջ, ներկայացրել է որպես ի՛ր կողմից կիսվող գաղափար:

Կան առաջարկներ, որոնք եթե անգամ ներառված չեն այստեղ, ապա ես արդեն հանձնարարել եմ, որ դրանք ուսումնասիրվեն և ներկայացվեն շահագրգիռ քննարկման: Օրինակ, տարբեր քաղաքական ուժեր վերջերս շատ են խոսում հակամենաշնորհային օրենսդրության անհրաժեշտության մասին: Այժմ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության օրենսդրությունը հենված է ոչ թե մենաշնորհների սահմանափակման, այլ գերիշխող դիրքի չարաշահման դեմ պայքարելուն: Օրենսդրության նմանօրինակ փոփոխությունը պետք է քննարկել թե՛ միջազգային փորձի, թե՛ դրա կիրարկման իրատեսականության, թե՛ առկա կարողությունների տեսակետից: Արդեն մինչև տարվա վերջ մենք կունենանք վերլուծություն, որը հնարավորություն կտա այս ոլորտում ճիշտ որոշումներ ընդունել:

Ճանապարհային երթևեկության խնդիրները, կամ, ավելի ճիշտ, դրանց խախտումների համար վարչական տուգանքների խնդիրները հիմա բոլորի շուրթերին են: Ինչպես տեղյակ եք, կառավարությունն արդեն ստեղծել է հանձնաժողով, որն առաջարկություններ պետք է նախապատրաստի տուգանքների չափի և զանցանքի վտանգավորության համաչափությունը ապահովելու վերաբերյալ: Սակայն, կարծում եմ, որ այստեղ հարկ է նաև քննարկել պետություն-մասնավոր համագործակցության ձևաչափը, և այս դրույթը ևս արտացոլված է մեր ծրագրում:

Բազմաթիվ են գաղափարները, որոնք չենք կարող իրականացնել ֆինանսական ռեսուրսների անբավարարության պատճառով: Մենք չունենք կախարդական փայտիկ, որ մեկ ակնթարթում հնարավորություն տա, ասենք, էապես ավելացնել կրթության կամ առողջապահության ծախսերը: Բայց մենք ունենք պատրաստակամություն՝ քննարկել և փորձարկել ցանկացած ողջամիտ առաջարկ: Օրինակ, մարզերում արդյունաբերական գոտիներ ստեղծելու առաջարկը խոստումնալից է: Մենք ի վիճակի չենք դա ամբողջ հանրապետությունում անմիջապես իրագործելու, սակայն պատրաստ ենք փորձարկելու և հասկանալու գաղափարի կենսունակությունը:

Կան առաջարկներ, որոնք տեսականորեն ընդունելի են, սակայն մեր իրականության պայմաններում իրագործելի չեն: Օրինակ, կա առաջարկ, որպեսզի բոլոր անկախ հանձնաժողովների և վերահսկիչ կառույցների ղեկավարների թեկնածություններն առաջադրվեն ընդդիմության կողմից: Միգուցե, նման գաղափարն աշխատի արդեն կայացած կուսակցական համակարգով երկրներում: Սակայն, երբ մենք ունենք խորհրդարանական ուժեր, որոնք առաջնորդվում են «ինչքան վատ, այնքան լավ» սկզբունքով, որոնք պատրաստ են մերժել համագործակցության ցանկացած առիթ, ես խիստ կասկածում եմ, որ նման առաջարկը Հայաստանում կիրառելը կբերի առաջընթացի:

Ընդհակառակը, որոշ ուժերի կողմից քարոզվող անհանդուրժողականության պայմաններում այն կարող է ավելացնել հասարակության բևեռացվածությունը:

Կան գաղափարներ, որոնք ամբոխահաճո են և չունեն երկարաժամկետ հեռանկար: Օրինակ, կենսաթոշակային բարեփոխումների անհապաղ կասեցումը: Ես իմ դիրքորոշումն արդեն արտահայտել եմ. կենսաթոշակային բարեփոխումները մեր երկրում անհրաժեշտ են, և դրանք անպայման ունենալու են պարտադիր բաղադրիչ, սակայն մենք պարտավոր ենք բարեփոխումների այնպիսի ուղի գտնել, որը շահավետ կլինի բոլորի համար և կխթանի մարդկանց մասնակցությունն այդ գործընթացին։ Այն պետք է լինի «պարտադիր, բայց ոչ պարտադրված», և մենք ամեն օր աշխատում ենք այդ լուծումը ձևավորելու ուղղությամբ և շուտով ներկայացնելու ենք ձեր դատին:

Կրկնեմ ևս մեկ անգամ այն սկզբունքները, որոնց շուրջ կառուցվել է ծրագիրը՝ իրատեսական, սակայն հավակնոտ, խստապահանջ, սակայն ոչ անտարբեր, և ականջալուր, սակայն իր քաղաքական գծին հետամուտ: Այս խորապատկերում էլ շարադրեմ ծրագրի մի քանի առանցքային դրույթներ, որոնց վրա կուզեի հրավիրել ձեր ուշադրությունը:

Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունն իր գործունեության գերակայություն է հռչակում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացուն՝ նրա ազատության երաշխավորումը, անվտանգության և բարեկեցության բարձրացման ապահովումը: Քաղաքացին է մեր ուշադրության կենտրոնը և մտահոգությունների առարկան, նրա բարեկեցությունը՝ մեր նպատակը: Մենք անելու ենք ամեն ինչ, որպեսզի պայքարենք աղքատության և արտագաղթի չարիքների դեմ: Թե՛ աղքատությունը և թե՛ արտագաղթն ունեն բազմաթիվ պատճառներ, և մեկ հարվածով կամ մեկ գործիքով դրանք անհնար է վերացնել:

Սակայն դրանց դեմ պայքարի թիվ մեկ միջոցն աշխատանքն է, և կառավարության ջանքերն առավելապես ուղղվելու են ՀՀ քաղաքացու` ստեղծագործ աշխատանքով իր հայրենիքում իր ապագան կերտելուն:

Հայրենիքը դառնալու է ապահով հանգրվան և սեփական կարողությունների, բազմապիսի երկրներում և ոլորտներում կուտակած փորձի և գիտելիքների առավելագույնս դրսևորման հնարավորության երկիր՝ յուրաքանչյուր հայի համար:

Յուրաքանչյուր հայ, որ երկրից էլ որ լինի, պետք է իմանա, որ Հայաստանում առկա են գործարար հնարավորություններ, որոնցից կարելի է օգտվել: Եվ բոլորը պետք է իմանան, որ զոռբայությամբ կամ իշխանական լծակների օգնությամբ մեր երկրում ոչ ոք, կրկնում եմ, ոչ ոք չի կարող յուրացնել ուրիշի ունեցվածքը կամ բիզնեսը: Ես ամենայն վճռականությամբ պայքարելու եմ նման արատավոր երևույթների դեմ:

Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է դառնա արժանավայել կյանքով ապրելու հնարավորությունների երկիր՝ յուրաքանչյուրի համար:

Կարողությունների նման դրսևորման հնարավորություն կարող է ընձեռել միայն հավասար հնարավորություններ և իրական մրցակցություն ապահովող միջավայրը: Միայն այսպիսի հասարակությունն է, որ հնարավորություն կտա ՀՀ քաղաքացու մոտ արմատավորելու հավատն իր երկրում վաղվա օրվա նկատմամբ, հպարտության զգացում հայրենիքի նկատմամբ: Միայն հասարակության կողմից արդարացի ընկալվող տնտեսական համակարգն է ունակ ապահովելու ներդրումների աճ, ապագայի նկատմամբ հավատով լեցուն համարձակ կառուցողական քայլերի նախաձեռնում:

Նման տնտեսական միջավայրի հրամայականը կառավարությունը պետք է իրագործի թե´ երկարաժամկետ հեռանկարում՝ սահմանադրական բարեփոխումների միջոցով աջակցելով բնականոն քաղաքական փոփոխությունների պայմաններում կայուն տնտեսական միջավայրի պահպանմանը, թե´ անմիջապես՝ տնտեսական միջավայրի առկա խեղաթյուրումների դեմ կտրուկ և հետևողական քայլեր ձեռնարկելու միջոցով:

Ստվերը բոլորիս թշնամին է, և պայքարը ստվերի դեմ լինելու է անողոք, անաչառ և հետևողական: Փաստաթղթավորումը պետք է պարտադիր լինի բոլորի համար: Անխտիր: Ուզում եմ ևս մեկ անգամ հայտարարել՝ ամեն ոք բարեփոխումները պետք է սկսի իրենից: Առավել խստապահանջ եմ լինելու իմ մերձավորների նկատմամբ: Եվ պահանջելու եմ նույնը կառավարության բոլոր անդամներից:

Հարկեր/ՀՆԱ ցուցանիշն աճելու է, և մենք ավելի շատ ռեսուրսներ ենք տնօրինելու: Սակայն սա լինելու է ոչ մեխանիկորեն, ոչ բարձրացող հարկային դրույքաչափերի հաշվին: Ցուցանիշն աճելու է ստվերային շրջանառության կրճատմանը համահունչ:
Մենք պետք է ապահովենք, որ ՀՀ տնտեսությունը բաց լինի թե´ հայրենական և թե´ օտար ներդրողների համար: Օտարերկրյա հայտնի ընկերությունների ներգրավումը Հայաստան լինելու է մեր առաջնահերթություններից:

Այս ջանքերը ոչ միայն նպաստելու են հայրենի տնտեսության արտահանման ներուժի ավելացմանը՝ ի հաշիվ օտարերկրյա գործընկերների ավանդական շուկաների օգտագործման, այլև պարզ և հստակ ազդանշան բոլորի համար՝ Հայաստանում տնտեսական ազատ և մրցունակ միջավայրի վերաբերյալ:

Բարեկեցիկ Հայաստան կառուցելու համար ազատ և մրցունակ միջավայրի առկայությունն անհրաժեշտ է, սակայն դեռևս բավարար չէ: Կառավարությունը պետք է աջակցի գործարարին՝ իր գործիքներով լինի անգամ մեկ աշխատատեղ ստեղծող, մեկ նմուշ նոր արտադրանք տվող քաղաքացու կողքին, ապահովի նրա համար գործարարությամբ զբաղվելու հավասար և բարենպաստ պայմաններ: Հեռանկարային բիզնես ծրագրերին մատչելի ռեսուրսներ ապահովելու համար Կառավարությունը կնախաձեռնի Համահայկական ներդրումային հիմնադրամի ստեղծումը, որը կգործի համադրելի կառույցների լավագույն օրինակով:

Իշխանությունների և հասարակության համատեղ ջանքերով ձեռք բերվող տնտեսական աճը հնարավորություն կտա ձեռնամուխ լինելու Հայաստանի Հանրապետությունում առկա սոցիալական հիմնախնդիրների լուծմանը:

Ինչպես արդեն նշեցի, սոցիալական հիմնահարցերի շարքում առանձնանում է տնտեսական աճի հետ անմիջականորեն շաղկապված նոր աշխատատեղերի ստեղծումը: Միայն կայուն աշխատանքն է, որ հնարավորություն կտա ՀՀ քաղաքացիներին լիովին իրացնելու իրենց սոցիալական իրավունքներն ու երաշխիքները, որոնց շարքում հարկ է նշել արժանապատիվ վարձատրությունը:

Բարեկեցիկ կյանք ապահովող վաստակ ունենալու համար Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունն ապահովելու է աշխատավարձերի համակարգված աճ: Այս աճը լինելու է հետևողական և համաչափ՝ միտված առկա աշխատատեղերը պահպանելուն և նորերի ստեղծումը խթանելուն:

Պետական համակարգի աշխատավարձերի համակարգված և հետևողական աճին զուգահեռ, կառավարությունը ջանքեր կգործադրի տնտեսության մասնավոր հատվածում ևս աշխատավարձերի աճ ապահովելու համար՝ թե´ նվազագույն աշխատավարձի աստիճանական բարձրացման, թե´ անհրաժեշտ տնտեսական ենթակառուցվածքների ստեղծման և պահպանման միջոցով:

Մասնավորապես, նվազագույն աշխատավարձը երեք տարիների ընթացքում աստիճանաբար կհասցվի 65 հազար դրամի, և դրան զուգահեռ հանրային հատվածում կսկսեն գործել միասնական աշխատավարձային կառուցակարգերը:

Կառավարության այս միջոցառումները չեն տարածվելու միայն պետական կազմակերպությունների և խոշոր ընկերությունների վրա: Մենք ամեն ջանք գործադրելու ենք անհատ ձեռներեցների և գյուղացիների տնտեսական պայմանների անշեղ բարելավման միջոցով նրանց եկամուտների շարունակական աճ ապահովելու համար:

Այս առումով կարևոր են լինելու փոքր և միջին բիզնեսի կարգավիճակի հստակեցման և գործիքների ամբողջ զինանոցով՝ հարկային արտոնություններից մինչև պարզեցված վարչարարություն, նրանց գործուն աջակցություն ցուցաբերելու հետևողական ջանքերը:

Ուզում եմ հատկապես շեշտել գյուղի և գյուղացու կյանքի բարելավման խնդիրը: Անելու ենք հնարավորը, որ հողի հետ ամեն օր աշխատող անգամ ամենահեռավոր գյուղի բնակիչը զգա, որ ինքը Հայաստանի Հանրապետության կառավարության ուշադրության ներքո գտնվող Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին է:

Գյուղում ավելացնելու ենք աջակցությունը, ամրապնդելու ենք կարողությունները: Ավելացնելու ենք թե´ առկա գործիքներով գյուղացիական տնտեսությունների աջակցության ծավալները (պարարտանյութ, սերմացու, վառելիք, վարկավորման սուբսիդիաներ), թե´ գործարկելու ենք նոր մեխանիզմներ (սուբսիդիաներ, դրամաշնորհներ):

Չենք մոռանալու նաև սոցիալական բաղադրիչի մասին: Գյուղում, թե քաղաքում, սոցիալական ծառայությունները պետք է լինեն հասանելի և հասցեական: Օրինակ, ապահովելու ենք մինչև 2 տարեկան երեխաների խնամքի նպաստի, ծննդյան միանվագ և ժամանակավոր անաշխատունակության նպաստների համակարգերի ներդաշնակ զարգացում՝ դրանք դարձնելով առավել նպատակային և հասցեական: Շարունակելու ենք ուշադրության կենտրոնում պահել Հայրենական մեծ պատերազմի վետերաններին և Արցախյան պատերազմի ազատամարտիկների աջակցման խնդիրը:

Կրթության և առողջապահության ծառայությունները ևս պետք է լինեն հասանելի և մատչելի: Որակյալ ծառայություններ ստանալու համար քաղաքացին չպետք է հասնի Երևան: Մասնավորապես, ամբողջ հանրապետությունում կրթության որակի ապահովման համար վերանայվելու են հանրակրթության ծրագրերը, չափորոշիչները, դասագրքերը, ներդրվելու են ուսուցիչների շարունակական վերապատրաստման միջազգային ծրագրեր:

Առողջապահության ոլորտում շարունակելու ենք մարզային բժշկական հաստատությունները վերանորոգելու, վերակառուցելու և վերազինելու ծրագրի իրականացումը` հանրապետության ամբողջ տարածքում հասանելի դարձնելով ժամանակակից բժշկական ծառայությունները:

Մեծ ուշադրություն ենք դարձնելու ենթակառուցվածքներին: Մասնավորապես, ուզում եմ առավել մանրամասն խոսել ջրամբարաշինության մասին, որը առարկայական կլինի հանրապետության մարզերում գյուղատնտեսության կենսունակությունը լրջորեն բարելավելու ուղղությամբ, իսկ մնացածների վերաբերյալ միայն կնշեմ ընդհանուր ուղենիշները:

2014-2017 թվականների ընթացքում կսկսվեն չորս կարևորագույն՝ Կապսի, Վեդու, Եղվարդի և Մաստարայի ջրամբարների նախագծման և շինարարության համակարգված աշխատանքները: Ծրագրի իրականացման համար կպահանջվի շուրջ 250 մլն ԱՄՆ դոլարի կապիտալ ներդրում, որը հնարավորություն կտա կուտակել նվազագույնը 145 մլն, իսկ առավելագույնը` 180 մլն խորանարդ մետր ջուր: Ջրի ռազմավարական պաշարների այս մակարդակի ամբարումը հնարավորություն կտա կայունացնել ոռոգման գործընթացը հանրապետության տարածքի զգալի մասում:

Այս ծրագիրը հնարավորություն կտա ոչ միայն թեթևացնելու Սևանի բեռը, կարգավորելու Արարատյան դաշտավայրի ջրավազանային խնդիրները, այլև զգալիորեն բարելավելու հողագործական աշխատանքների արդյունավետությունը: Համակցելով այս ծրագիրը գյուղատնտեսական սուբսիդավորման ավելացվող ծավալների հետ` կառավարությունը պայմաններ կստեղծի գյուղատնտեսությամբ զբաղվող մեր քաղաքացիների եկամուտների շարունակական աճի համար:

Տնտեսական այլ ենթակառուցվածքները ևս մնալու են կառավարության ուշադրության կենտրոնում: Մասնավորապես, 2015-2017 թվականներին նախատեսվում են հետևյալ ներդրումները.
• ոռոգման ոլորտում (առանց ջրամբարների)` 32 մլրդ դրամ,
• ճանապարհաշինության ոլորտում` 138 մլրդ դրամ,
• դպրոցաշինության ոլորտում` 25 մլրդ դրամ,
• մարզական օբյեկտների հիմնանորոգման համար` 2 մլրդ դրամ,
• հուշարձանների հիմնանորոգման համար` 1 մլրդ դրամ:

Տնտեսական ենթակառուցվածքների ստեղծումն ու պահպանումը, զուգակցվելով տնտեսավարողների համար հավասար պայմանների ստեղծմամբ, հնարավորություն կտա Հայաստանի Հանրապետությանը 2014-2017 թվականներին ընդլայնելու տնտեսության ներքին ռեսուրսների վրա հիմնված արտահանման տնտեսական ներուժը, տնտեսությունն ամրապնդելու կայունացման փուլում և ստեղծելու նախադրյալներ հետագա՝ ավելի համարձակ և բեկումնային աճի համար:

Ամփոփելով, կցանկանայի ևս մեկ անգամ շեշտել ծրագրի սկզբունքները՝ իրատեսական, խստապահանջ և ականջալուր: Նման ծրագիր կառավարությունը կարող է իրականացնել միայն հասարակության և բոլոր քաղաքական ուժերի աջակցության, համագործակցության և մշտական մոնիթորինգի ներքո: Կառավարությունը խոստանում է անվերապահ նվիրվածություն և անմնացորդ ջանքեր ծրագրի իրականացման համար, և ակնկալում հասարակության աջակցությունը՝ մեր ընդհանուր խնդիրների համատեղ լուծման համար:

Շնորհակալություն:

ՀՀ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը խորհրդարանում ներկայացնում է նոր կառավարության ծրագիրը: Վարչապետին հարցեր տալու համար հերթագրվել են մեծ թվով պատգամավորներ: Առաջինը նրան հարցեր ուղղեց ՀԱԿ խմբակցության քարտուղար Արամ Մանուկյանը:

Հովիկ Աբրահամյանը նախ ակնարկեց. «Բա մի ժամանակ հարցեր չէիք տալիս վարչապետին»:

Ի պատասխան՝ Արամ Մանուկյանն ասաց, որ ինչպես նախորդ վարչապետին է հարցեր ուղղել, այդպես էլ իրեն է շարունակելու տալ՝ ընդ որում առավել ակտիվ ձևով:

ՀԱԿ պատգամավորը, մեջբերելով Սահմանադրության 88-րդ հոդվածը, ըստ որի կառավարության անդամը չի կարող զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, Հովիկ Աբրահամյանին հարցրեց, թե արդյոք նոր կառավարությունում չկա՞ն մարդիկ, որոնք զբաղվում են ձեռնարկատիրական գործունեությամբ:

Արամ Մանուկյանը նաև նշեց, որ բոլորը շատ վատ են վերաբերում վարչապետի նշանակած կադրերին:

Հովիկ Աբրահամյանը առաջին հարցի հետ կապված նշեց, որ ինքը կոնկրետ որևէ տեղեկատվություն չունի, որ այսօրվա որևէ նախարար զբաղվում է ձեռնարկատիրությամբ: «Եթե նման մարդիկ կան, ուրեմն անպայման կառավարությունից կհեռանան»,-ասաց նա:

Ինչ վերաբերում է ընտրված կադրերի նկատմամբ հանրության դժգոհությանը, ապա նա նշեց, որ դա խիստ հարաբերական է, քանի որ մեկի համար կարող են վատը լինել, մյուսի համար՝ լավը: «Ինձ համար կարևոր սկզբունքը եղել է այն, որ նշանակված կադրերը լինեն հնարավորինս պրոֆեսիոնալ, քանի որ մենք այլևս սպասելու ժամանակ չունենք: Ես հաշվի եմ առել նրանց փորձը: Եվ կառավարության այն անդամը, որը չի լուծի իր առջևր դրված խնդիրը, մեր ճանապարհները կբաժանվեն»:

Արամ Մանուկյանն արձագանքեց. «Դուք Ձեր կադրային նշանակումներով անմիջապես հերքեցիք ձեր նախնական խոստումները: Իսկ եթե չգիտեք ձեր կառավարության մեջ ովքեր ինչ ձեռնարկատիրական գործունեությամբ եք զբաղվում, ապա հետևեք մամուլին և կիմանաք»:

«Մամուլին, որ նայենք, չենք կարող ճիշտ կողմնորոշվել և աշխատել»,-պատասխանեց Հովիկ Աբրահամյանը,-ես ընդհանրապես ազատ եմ կադրային քաղաքականության առումով: Ես գիտեմ ձեր մտավախությունը որն է, որ մենք կարող է՝ լավ աշխատենք, և ձեզ հնարավորություն չլինի մեզ քննադատելու: Սխալներ, իհարկե, թույլ կտանք, բայց քիչ և հաճույք չենք պատճառի ձեզ»:

Այստեղ Գալուստ Սահակյանը չկարողացավ չմիջամտել և դիմելով Արամ Մանուկյանին՝ ասաց. «Մեր և ժողովրդի բախտը բերել է, որ դուք չեք ուզում մեզ հետ աշխատել»:

ԲՀԿ խմբակցության քարտուղար Նաիրա Զոհրաբյանը, մեջբերելով վարչապետի նշած 3 փիլիսոփայական կետերը, ըստ որի կառավարությունը պետք է լինի իրատեսական, խստաահանջ և ականջալուր, անդրադարձավ վերջին սկզբունքին՝ ականջալուրին:

«Հանրապետության նախագահն ինքը հայտարարեց, որ հասարակության 80 տոկոսը դեմ է պարտադիր կուտակային բաղադրիչին: Այդ 80 տոկոսին ակնաջալուր լինելու՞ եք: Մենք նկատեցինք, որ կառավարության ծրագրում ներառված է պարտադիր բաղադրիչը»:

Հովիկ Աբրահամյանն ասաց, համակարգը լինելու է պարտադիր, բայց ոչ պարտադրված: «Մենք մեր ժողովրդի թշնամին չենք: Պետք է լինի հնարավորինս լայն խավերի կողմից ընդունելի նախագիծ»:

Զոհրաբյանը նկատեց. «Պարտադիր, բայց ոչ պարտադրված բանաձևը ես ինքս չեմ հասկանում, բայց հույս ունենանք, որ վերջնարդյունքում դա կբավարարի հանրության 80 տոկոսին»:

Անկախ

Հանրապետությունում «Գյուղատնտեսական կենդանիների պատվաստում» ծրագրի շրջանակներում իրականացվող աշխատանքների ընթացքում Կոտայքի մարզի Գեղաշեն համայնքի առանձին բնակիչների տնտեսություններում արձանագրվել են խոշոր եղջերավոր կենդանիների բրուցելոզ հիվանդության դեպքեր:

Տեղեկատվությունը ստանալուց անմիջապես հետո տեղում կազմակերպվել է համաճարակաբանական հետազոտություն, ինչպես նաև իրականացվել են մի շարք համալիր կանխարգելիչ և հակահամաճարակային միջոցառումներ։

Բնակչության շրջանում, հատկապես  թիրախային  տնտեսություններում և վարակված կենդանիների կաթը, կաթնամթերքը սննդում օգտագործած, հիվանդ կենդանիների հետ շփված 464 մարդուց  արյան նմուշառումներ են կատարվել լաբորատոր (շճաբանական) հետազոտությունների համար։ Արդյունքում հայտնաբերվել է 17 հիվանդ, որոնց բուժումը կազմակերպվել է։ Միաժամանակ համայնքի ազգաբնակչության շրջանում սահմանվել է բժշկական հսկողություն, բնակչությանը տրամադրվել է ախտահանիչ նյութ` կենցաղային պարագաների ախտահանման համար։ Բնակչության լայն շրջանում իրականացվել է բժշկահիգինեիկ գիտելիքների տարածում և առողջ ապրելակերպի քարոզչություն:

Լեռնային Ղարաբաղը պատրաստ է ջրային ռեսուրսների համատեղ օգտագործման շուրջ բանակցություններ վարել Ադրբեջանի հետ:

«Լավ է, որ ամերիկացի համանախագահը նույնպես այն կարծիքին է, թե Սարսանգի ջրամբարի համատեղ օգտագործումը կարող է երկու անկախ պետությունների` Լեռնային Ղարաբաղի ու Ադրբեջանի միջեւ համագործակցության հիմքերից մեկը դառնալ», – հայտարարել է ԼՂՀ նախագահի մամուլի քարտուղար Դավիթ Բաբայանը` NEWS.am-ի թղթակցի խնդրանքով մեկնաբանելով ջրամբարի համատեղ օգտագործման շուրջ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկյան համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքի կողմից հնչեցված տեսակետը:
Շարունակությունը սկզբնաղբյուր կայքում:

Անկախ

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներն այսօր` ապրիլի 19-ին, մեկնել են Բաքու՝ ԵԱՀԿ մշտադիտարկման ընթացքում հատելով շփման գիծը:

Ինչպես հաղորդում է “Կոնտակտ” լրատվական կայքը, Բաքվում նրանք սովորաբար հանդիպում են նախագահի և արտգործնախարարի հետ։ Սակայն նրանք երկուսն էլ ապրիլի 18-ին պաշտոնական այցով մեկնել են Վիետնամ` իրենց հետ տանելով նաև նախագահի աշխատակազմի արտաքին կապերի բաժնի ղեկավար Նովրուզ Մամեդովին:
Այդպիսով՝ պարզ չէ, թե ի՞նչ են անելու համանախագահները Բաքվում և ո՞ւմ հետ են հանդիպելու։ Այդ մասին տեղեկություն չի տրամադրել նաև Ադրբեջանի արտգործնախարարությունը։
Բաքու է ժամանել նաև ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ֆրանսիացի նոր համանախագահ Պիեռ Անդիոն, ով փոխարինելու է Ժակ Ֆորին։

 Անկախ

Անվանում են նաև`խոճիկ,խոճկորիկ,հազի խոտ,իշատոտիկ,դդմաճ,ձիու եղունգ,փուղր:

Նկարագրությունը.Տատրակը աստղածաղկավորների կամ բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող  բազմամյա խոտաբույս է, պատված է թեփուկավոր մանր տերևներով, ունի 10-25 սմ սողացող, հաստ կոճղարմատ: Ծաղկում է վաղ գարնանը, պտղակալում  ապրիլ-մայիս ամիսներին: Ծաղիկները ոսկեդեղին են, իսկ պտուղը` փուփուլավոր սերմիկ: Բազմանում է ինչպես սերմերով, այնպես էլ խիստ կենսունակ կոճղարմատներով: Տատրակը հանրահայտ մոլախոտ է և հանդիպում է ամենուր: Աճում է գետեզրերին, խոնավ ձորերում,  խոնավ հանդամասերում և այլուր:

Ցեղի “Տուսիլագո” անվանումը լատիներեն է, որ նշանակում է ալրոտ, քանի որ տերևների ստորին երեսները պատված են ալրանման խավով: Հետաքրքիր իմաստ ունի ռուսական мать-и-мачеха անվանումը.  քանի որ տերևների վերին երեսը մերկ է ու սառը, կոչել են “խորթ մայր”. իսկ ներքևի  փափուկ  ու տաք երեսը ` “մայր”:

Բուժական նշանակությունը.Բուժման նպատակով օգտագործում են տատրակի տերևներն ու ծաղկազամբույղները: Ծաղիկները հավաքում են ծաղկազամբույղների լրիվ բացվելուց հետո, իսկ տերևները` ամռան առաջին կեսին, քանի դեռ դալար են ու չեն ժանգոտվել:Հումքը շտապ չորացնում են հով, լավ քամհարվող տեղում: Այն լինում է անհոտ ու դառնահամ:Պահում են թղթով փաթաթված կամ փայտե արկղերի մեջ:

Տատրակը որպես դեղաբույս ունի կիրառման հին պատմություն: Դեռևս հին հռոմեացիները այն օգտագործել են հազի դեմ, իսկ Հիպոկրատը, բացի խուխամուղ նպատակից, տատրակը ջերմախյուսի ձևով օգտագործել է նաև թարախապալարների դեպքում:

Դիոսկորիդը և Պլինիոսը դեղաբույսն առաջարկել են շնչառական հիվանդությունների ժամանակ, իսկ հազը հանգստացնելու համար առաջարկել են ներշնչել բույսի ծուխը: Ամիրդովլաթը նշում է, որ դեղաբույսն  օգնում է հազին, ասթմային, ինչպես խմելիս, այնպես էլ ծխելիս, նաև  սրացնում է տեսողությունը: Տերևները բացում ու բուժում են խոցերը: Հայկական բժշկության մեջ տերևները դնում են չիբանի և այլ տեսակի թարախապալարների վրա `բորբոքման պրոցեսը շուտ հասունացնելու նպատակով: Բույսը վերոնշյալ նպատակներից բացի   օգտագործում են  նեֆրիտների, ցիստիտների, ստամոքսաղիքային տրակտի  կատառի, թոքաբորբերի, ստորին վերջույթների տրոմբոֆլեբիտի և այլ բորբոքումների ժամանակ` ուկրաինական, ռուսական, լեհական, բուլղարական,  գերմանական ժողովրդական բժշկության մեջ: Նաև տրորված թարմ տերևը դնում են այրվածքների,ուռուցքների և արյունահոսող օջախների, իսկ խյուսի ձևով `բորբոքված կրծքագեղձի և երակների վրա: Այս դեղաբույսի կիրառման  այլ ձևեր դեռ էլի կան:

Կիրառման եղանակները.Տերևներից ջրաթուրմ պատրաստելու համար 1ճաշի գդալ հումքը 30 րոպե թրմում են 20 մլ եռման ջրում, ապա ըմպում 1-ական ճաշի գդալ` օրը 4-6 անգամ կամ 10-15գ հումքը  10 րոպե թրմում են 200 մլ եռման ջրի մեջ, ապա ըմպում 1-ական ճաշի գդալ`օրական 5-6 անգամ: բոլոր դեպքերում տերևների հետ կարելի վերցնել ծաղկահումք` պաշտպանելով ընդհանուր դեղաչափը: Եփուկ պատրաստելու համար 10-15 գ հումքը 15 րոպե եփում են 1 բաժակ ջրի մեջ, ապա ըմպում 1-ական ճաշի գդալ`օրական 2-3 ժամը մեկ: Հումքը փոշու ձևով ընդունում են  1-ական գրամ, մեղրով կամ կաթով`  օրական 3 ամգամ: Գլխի քորի և թեփոտության ժամանակ հավասարաչափ վերցնում են տատրակ ու եղինջ: 2 ճ.գդալ այդ խառնուրդից  10 րոպե եփում են 1 բաժակ ջրում , հովացնում, քամում և գոլ վիճակում քսում  գլխի մաշկին: Շնչառական օրգանների սուր և քրոնիկ բորբոքումների ժամանակ հավասարաչափ վերցնում են տատրակի տերևներ ու ծաղիկներ, քարխոտի արմատ, սեզի կոճղարմատ,լորենու, խռնդատի և թանթրվենու ծաղիկներ: Այդ խառնուրդից 1ճ.գդալ 30 րոպե թրմում են 1բաժակ եռման ջրի մեջ, հովացնում ,քամում և ըմպում օրական 3 անգամ:

Այլ օգտակար խորհուրդներ.Բույսը մեղրատու է, հարուստ ծաղկափոշով: Տատրակի մեղրը ոսկեդեղին է, շատ թանձր, մածուցիկ, շուտ բյուրեղացող, բնորոշ ուժեղ հոտով և լավ համով:Տերևները սիլոսի համար արժեքավոր հումք են:

Անկախ

Խորհրդարանում Կենտրոնական բանկի նախագահի պաշտոնում Արթուր Ջավադյանի թեկնածության քննարկման ժամանակ ՀՅԴ խմբակցության անդամ Արծվիկ Մինասյանը չկարողացավ զսպել վրդովմունքը՝ կապված Ջավադյանի հայտարարության հետ, թե կենսաթոշակային համակարգում պարտադիր բաղադրիչը պետք է պահպանվի:

«Դա պնդելը նույնն է, ինչ հանցագործություն կատարելը: Ինչո՞ւ եք նորից կրքերը լարում: Դուք չեք ուզում ստեղծել միջադեպ, որ կենսաթոշակային համակարգում բարեփոխումները շարունակական լինեն»,-ասաց Մինասյանը:

Դաշնակցական պատգամավորը մեջբերեց ՍԴ որոշումը, որտեղ 3 բաղադրիչով բնութագրված է պարտադիր բաղադրիչի հակասահմանադրական լինելու փաստը:

«Պարո՛ն Ջավադյան ջան, պարտադիր բաղադրիչը համակարգում պահել հնարավոր չի: Դա հակասահմանադրական է: Եթե նման փորձ արվի, պայքարն ավելի է թեժանալու: Էդ բանը, ինձ թվում է, պետք է հասկանայիք: Չի՛ կարելի»:

Նա հորդորեց ԱԺ բարձր ամբիոնից պարտադիրի մասին չխոսել այնքան ժամանակ, քանի դեռ նոր համակարգը մշակված չէ:

«Անունը դիզայն կդնեք, թե ինչ կդնեք, էս ամբիոնից դրա մասին մի խոսեք»,-ամփոփեց Արծվիկ Մինասյանը:

 Անկախ

Խորհրդարանը քննարկում է Կենտրոնական բանկի նախագահի պաշտոնում ԿԲ գործող նախագահ Արթուր Ջավադյանի թեկնածությունը:

Ըստ ՀՀ Սահմանադրության՝ Կենտրոնական բանկի նախագահը նշանակվում է ՀՀ նախագահի առաջադրմամբ և Ազգային ժողովի հաստատմամբ` 6 տարի ժամկետով։ Նույն անձը չի կարող երկու անգամից ավել անընդմեջ նշանակվել Կենտրոնական բանկի նախագահ:

Արթուր Ջավադյանին հարցեր տալու ժամանակ ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր Միքայել Մելքումյանն ասաց. “2013 թվականի ԿԲ դրամավարկային քաղաքականության հաշվետվությունները նայելով՝ տեսնում ենք, որդԴուք նախատեսում էիք 4-4,5 տոկոս տնտեսական աճ, նույնիսկ ավելին, բայց մենք ստացանք 3.5 տոկոս, որն էլ արժանահավատ չէ”:

Պատգամավորը բարձրացրեց նաև տոկոսադրույքների հարցը՝ նշելով, որ դրանք շատ բարձր են և չեն խթանում բիզնեսի զարգացմանըը. “Հատկապես խոշոր ընկերությունները, որոնք վերջին փուլում սկսել են աշխատել ոչ շահութաբեր, բեռնվում են նախկին վարկերով և որպեսզի հետո նորից վարկ վերցնեն, պիտի վերաձևակերպվեն կամ էլ վարկ չեն ստանա”:

ԿԲ նախագահի թեկնածուն նշեց, որ տոկոսադրույքների նվազման ուղղությամբ ծավալուն աշխատանքներ են իրականացվում. “Բանկերն իրենց թշնամին չեն, իրենց էլ ձեռնտու չեն բարձր տոկոսարդրույքները, քանի որ դրանով ռիսկերը մեծանում են “:

ՀԱԿ պատգամավոր Նիլոլ Փաշինյանը նախ հետաքրքրվեց, թե Կենտրոնական բանկի բարձր վարձատրվող իրավաբանները երբևէ նրան զեկուցե՞լ են, որ «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքում առկա մի շարք առանցքային դրույթներ հակասահմանադրական են: Պատգամավորի կարծիքով, եթե իրավաբաններն այդ մասին նրան չեն զեկուցել, նշանակում է, որ նրանք այնքան էլ բարձր գիտելիքներ չունեն, որքան որ իրենց աշխատավարձերն են:

Արթուր Ջավադյանը նշեց, որ վերջին 6 տարվա ընթացքում աշխատավարձի որևէ աճ Կենտրոնական բանկում չի արձանագրվել՝ ի տարբերություն առևտրային բանկերի, որտեղ կա աշխատավարձերի կտրուկ աճ: «Այդ առումով, մենք բավականին հետ ենք, և ԿԲ-ն նաև կադրերի արտահոսք ունի»,-խոստովանեց նա,-անպես որ, ես չեմ համարում, որ աշխատավարձերը մեզ մոտ շատ բարձր են»:

Փաշինյանի հաջորդ հարցը վերաբերում էր կենսաթոշակային համակարգում պարտադիր բաղադրիչի ճակատագրին:

«Պարտադիր բաղադրիչն, իհարկե, լինելու է, բայց այլ հարց է, թե մենք այն ոնց ենք իրականացնելու»,-ասաց Ջավադյանը,-ռեֆորմն անհրաժեշտ է, վերջնական դիզայնը կանենք, կներկայացնենք ձեր դատին»:

Փաշինյանն արձագանքեց. «Փաստորեն, «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքում ոչ թե բովանդակային փոփոխություններ են լինելու, այլ այն ուղղակի դիզայնի է ենթարվելու: Այսինքն, Ձեր նպատակն ընդամենը «տյունինգ» անելն է: Պարտադիր կուտակային վճարը, ասենք, կդառնա պարտադիր սոցապ. վճար»:

Ջավադյանը փորձեց շտկել իր խոսքը. «Դիզայնի փոփոխություն ասելով՝ ի նկատի ունեմ օրենքի փոփոխությունը, նկատի չունեմ միայն արտաքին տեսքը: Ես ասեցի, որ դա համապատախանեցվում է այն պահանջներին, որ ներկայացրել է Սահմանադրական դատարանը»:

«Ժառանգություն» խմբակցության անդամ Թևան Պողոսյանը հետաքրքրվեց, թե արդյոք ԿԲ-ն պատրաստվո՞ւմ է ստեղծել այնպիսի միջավայր, որ Հայաստանում ձևավորվեն երկար փողեր, որպեսզի տոկոսադրույքները նվազեն, վարկային ժամկետներն էլ երկարաձգվեն:

Արթուր Ջավադյանը երկար փողերի առկայությունը նույնպես կապեց կենսաթոշակային համակարգի հետ: Նա նշեց, որ երկար փողերի համար անհրաժեշտ են պարտադիր ռեֆորմներ՝ մասնավորապես կուտակայինը. «Այլ բան է, թե այդ ռեֆորմը ոնց կիրականացնես: Ուղղակի մարդիկ այսօր պատրաստ չեն իրենց գումարները դնել հաշիվների վրա, որոնք այս պահին չեն կարող օգտագործել: Առանց հեղափոխական փոփոխությունների՝ մենք չենք կարող տնտեսության կտրուկ աճ ունենալ և իրավիճակը փոխել: Ուրիշ ճանապարհ չկա»,-ասաց նա:

Թևան Պողոսյանը հակադարձեց, որ միայն մեկ ռեֆորմով հնարավոր չէ ոչինչ անել և թվարկեց տնտեսության մեջ երկար փողեր ստեղծելու այլ եղանակներ:

ՕԵԿ խմբակցության ղեկավար Հեղինե Բիշարյանը բարձրացրեց հիփոթեքային վարկերի հարցը՝ նշելով, որ մատչելի բնակարան ունենալու խնդիրն ամենաշեշտադրված սոցիալական խնդիրներից է Հայաստանում:

Ջավադյանը նախ հայտնեց, որ երկու ենթակառուցվածք կա, որոնք զբաղվում են այդ հարցի կարգավորմամբ՝ «Մատչելի բնակարաններ երիտասարդներին» ծրագիրը և Ազգային հիփոթեքային հիմնադրամը: «Ունենք 12.3 միջին տոկոսադրույք և մինչև 20 տարի ժամկետայնություն: Իհարկե, երիտասարդների ծրագրով ավելի մատչելի են բնակարանները, քանի որ կառավարությունը սուբսիդավորում է տոկոսադրույքները: Այնուամենայնիվ, պետք է արձանագրել, որ տոկոսադրույքների դինամիկան գնում է դեպի նվազում, և մենք շատ մոտ ապագայում հնարավորություն կունենանք ավելի մատչելի պայմաններով վարկեր տրամադրել,-հավաստիացրեց նա:

ՀԱԿ պատգամավոր Արամ Մանուկյանն էլ հետաքրքրվեց, թե որքանո ՞վ է Ջավադյանը ճիշտ համարում հարկային և մաքսային մարմինների միացումը ֆինանսների նախարարությանը:

Ջավադյանը դրա արդյունավետությունը հիմնավորեց Մաքսային միությանը միանալու հեռանկարով. «Եթե մենք որդեգրել ենք Մաքսային միությանը միանալու գաղափարը, ակնհայտ է, որ համագործակցությունը հարկային մարմիների հետ լինելու է ավելի սերտ, և որ մաքսային մարմինների մասով լինելու է ընդհանուր դաշտ, ուստի ճիշտ կլինի, որ դա լինի մեկ մարմնում, որը նաև քաղաքականությունն է իրականացնում: Իսկ շահերի բախումը կարելի է տարանջատել հենց այդ մարմնի ներսում»:

Անկախ

Մայիսի 18-ին Ստեփանակերտի Վերածննդի հրապարակում տեղի է ունեցել Արցախի երիտասարդության բողոքի ցույցն ընդդեմ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկացի համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքի հայտարարության, որ նա կատարել է մայիսի 7-ին Վաշինգտոնում, «Կարնեգի» հիմնադրամում,  ներկայացնելով ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ Միացյալ Նահանգների իշխանությունների քաղաքական դիրքորոշումը՝ բաղկացած վեց կետից: Բողոքի ցույցում ընդունվել է Հայտարարություն, որում, մասնավորապես, ներկայացվում է Արցախի երիտասարդության դիրքորոշումը ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ, որը ամփոփվում է հետևյալ դրույթներով.

Առաջին. Ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության կողմերն են Ադրբեջանի Հանրապետությունը և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը:  Ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորումը հնարավոր է միայն բանակցային գործընթացին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ուղղակի և լիարժեք մասնակցության դեպքում: Սա պարտադիր է: Ցանկացած այլ որոշում կմնա թղթի վրա:

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը /Արցախի Հանրապետությունը/ ոչ մեկին չի լիազորել իր փոխարեն որոշում կայացնել, լինի՝ կարգավիճակի հարցում կամ այլ:

Երկրորդ. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության սահմաններն անձեռնմխելի են:  Հայկական Արցախի հազարամյա պատմության մեջ Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզն էր միջանկյալ կարգավիճակ, որը ոչ միայն չապահովեց արցախահայության անվտանգությունը, այլև հանգեցրեց Արցախի պատմական տարածքի մասնատման և հայաթափման:

Երրորդ. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը ոչ միայն տարածք չունի «վերադարձնելու» որևէ պետության, այլև պահանջատեր է Ադրբեջանի Հանրապետության վերահսկողության տակ գտնվող իր տարածքների:  Ադրբեջանա-ղարաբաղյան  հիմնախնդրի կարգավորումը չի կարող հիմնված լինել  Ադրբեջանի կամ որևէ մեկի կողմից Միջազգային սկզբունքների կամայական մեկնաբանության վրա:

 Չորրորդ. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը ստեղծվել է ժողովրդի ազատ կամարտահայտության միջոցով, միջազգային իրավունքի բոլոր պահանջների կատարմամբ: Հետևապես, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության  շրջափակման ցանկացած փորձ միջազգային իրավունքի կոպիտ խախտում է:

Հինգերորդ.  Փախստականներին և ներքին տեղահանվածներին վերաբերող բոլոր հարցերը պետք է կարգավորվեն փոխադարձության հիմունքներով ՝  ԼՂՀ վերջնական կարգավիճակի միջազգային ճանաչումից հետո միայն:

Վեցերորդ.  Բուդապեշտում քնած հայ սպային կացնահարելու ադրբեջանցու վայրենի հանցագործությունը արտոնելուց հետո   անվտանգության միջազգային երաշխիքների մասին ցանկացած  խոստում  խաբեություն  է:  Ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության գոտում զինադադարի 20 տարիներին խաղաղությունը պահպանվել է բացառապես ուժերի հավասարակշռության շնորհիվ: Հետևապես, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժողովրդի անվտանգության միակ երաշխավորը ԼՂՀ պաշտպանության բանակն է:

ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարության

լրատվական ծառայությունից Անկախին հայտնեցին, որ Տավուշի մարզի Ճամբարակ-Դրախտիկ հանրապետական նշանակության ավտոճանապարհի 5-րդ կմ-ում մայիսի 18-ին՝ ժամը 15:00-16:10-ի սահմաններում, տեղի էր ունեցել սարի մասնակի փլուզում: 150-200 մետր բարձրությամբ  հսկա ժայռաբեկորները, որոնց  ծավալը 250-280 խմ է, երկկողմանի փակել էին ճանապարհը:

ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարար Գագիկ Բեգլարյանի հանձնարարությամբ անմիջապես ձեռնարկվեցին համապատասխան միջոցառումներ՝ ճանապարհը ժայռաբեկորներից մաքրելու և երկկողմանի երթևեկելի դարձնելու համար:

Ելնելով արտակարգ իրավիճակից, ինչպես նաև կատարվելիք աշխատանքների բարդությունից, բացի այս ճանապարհը սպասարկող «Հաղարծին» ճանապարհաշինական ընկերության աշխատակիցներից, ճանապարհը մաքրելու  աշխատանքներում ներգրավվել էին նաև «Իջևանի» ճանշինի աշխատակիցները:

Մինչ այդ՝ ժայռաբեկորները մանրացնելու նպատակով պայթեցման աշխատանքներ կատարեցին Արտակարգ իրավիճակների նախարարության աշխատակիցները:

Ճանապարհի մաքրման աշխատանքների ընթացքը տեղում կազմակերպում էր ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարության «Հայաստանի ավտոմոբիլային ճանապարհների տնօրինություն» ՊՈԱԿ-ի գլխավոր տնօրեն Աշոտ Արշակյանը:

Վթարից անմիջապես հետո սկսված և ամբողջ գիշեր շարունակված օպերատիվ և կազմակերպված աշխատանքների շնորհիվ հնարավոր եղավ սեղմ ժամկետում ճանապարհը մաքրել ժայռաբեկորներից և արդեն լուսադեմին այն երկկողմանի երթևեկելի էր:

Մանրամասները՝ տեսանյութում

Անկախ