«Կարծում եմ՝ սա պաշտոնական Անկարայի հերթական բացահայտ բլեֆն է: Այնուհանդերձ եթե Թուրքիան ցանկանում է, որ անվստահության մակարդակը նվազի, ապա պետք է գիտակցի, որ գնդակն իր կիսադաշտում է»,-հայտարարել է ՀՀ ԱԺ փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովը՝ մեկնաբանելով Թուրքիայի արտգործնախարար Ահմեթ Դավութօղլուի այն հայտարարությունը, թե պետք է հաղթահարել Թուրքիայի նկատմամբ ունեցած Հայաստանի անվստահությունը:

ԱԺ փոխնախագահի խոսքով՝ անվստահությունը հաղթահարելու համար Թուրքիան պետք է դադարեցնի Հայաստանի շրջափակումը, չմիջամտի Լեռնային Ղարաբաղի կարգավորման գործընթացին եւ վերջ դնի Հայոց ցեղասպանության ժխտողական քաղաքականությանը:

Խորհրդարանում քվեարկության դրվեց ԱԺ «Ժառանգություն» խմբակցության ղեկավար Զարուհ Փոստանջյանի կողմի ներկայացված «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը ճանաչելու մասին» օրինագիծը: Մինչ քվեարկությունը ելույթի իրավունք խնդրեց Զարուհի Փոստանջյանը, սակայն Հովիկ աբրահամյանը նրան նախապես զգուշացրեց, որ եթե խոսի ոչ թե վարման կարգի վերաբերյալ, այլ նախագծի բովանդակությունից, ապա խոսափողը կանջատի:

Երբ Փոստանջյանը ելույթը սկսեց նախօրեին խորհրդարանում օրինագծի շուրջ ծավալված քննարկումից, և հայտարարեց, որ բանակցային գործընթացը ՀՀԿ-ի կողմից ի սկզբանե խաթարված է, նրա խոսափողն անջատվեց:

Այնուհետև վարման կարգի վերաբերյալ ելույթ ունեցավ ՀՀԿ խմբակցության ղեկավար Գալուստ Սահակյանը: Նա հայտարարեց, որ իրենք չեն մասնակցելու այս հարցի քննարկմանը ոչ թե նրա համար, որ դեմ են գործընթացին (նա հիշեցրեց, որ իրենք քաղաքական դաշտ ենք եկել հենց Ղարաբաղի հարցով), այլ որովհետև դրանով իրենց տհաճությունն են ցուցաբերում քվեարկության նկատմամբ:

ԲՀԿ խմբակցության քարտուղար Նաիրա Զոհրաբյանն իր հերթին հայտարարեց, որ չեն մասնակցելու քվեարկությանը, քանի որ ԲՀԿ-ի համար Արցախի հարցը լրջագույն խնդիր է և չի կարող դառնալ քաղաքական խաղերի մանրադրամ:

ՀԱԿ տեսակետը ներկայացրեց Լևոն Զուրաբյան` նշելով, որ իրենք էլ չեն մասնակցի քվեարկությանը, քանի որ վաղաժամ են համարում հարցը խորհրդարանում քննարկելն ու քվեարկելը:

Խոսել ցանկացավ նաև ՀԱԿ խմբակցության պատգամավոր Հրանտը Բագրատյանը, սակայն մի քանի բառ ասելուց հետո Հովիկ Աբրահամյանն ասաց, որ անջատեն նրա խոսափողը. Բագրատյանն ինչ որ տնտեսական հաշվարկներ էր ուզում ներկայացնել…

«Ժառանգություն» խմբակցության անդամ, բայց «Ժառանգություն»-ը չներկայացնող Խաչատուր Քոքոբելյանը հայտարարեց, որ ԼՂՀ հիմնախնդիրն ամենազգայուն փուլում է, և այսօր այն խորհրդարանում քննարկման առաջկա դարձնելը ճիշտ չէ, ուստի նա նույնպես չմասնակցեց քվեարկությանը:

Խմբակցության տեսակետները չկիսող «Ժառանգության» մեկ այլ անդամ` Ալեքսանդր Արզումանյանը, հայտարարեց, որ քվեարկելու է ձեռնպահ` չնայած որ երեկ հայտարարել էր քվեարկությանը չմասնակցելու մասին:

Անկախ պատգամավոր Էդմոն Մարուքյանը նույնպես ասաց, որ չի մասնակցելու քվեարկությանը, որպեսզի վտանգի տակ չդնի սահմանում կանգնած զինվորի անվտանգությունը:

Արդյունքում օրինագծի քվեարկությանը դահլիճում ներկա 109 պատգամավորներից մասնակցեց ընդամենը 11-ը, որից տասը կողմ արտահայտվեց օրինագծին, իսկ մեկը` ձեռնպահ:

Մինչ Թբիլիսիում վերանորոգման անվան տակ քանդում են Արամյանցի հայտնի հիվանդանոցը, Երևանում հիվանդանոց է վերանվանվում: Երևանի երրորդ կամ ինչպես ընդունված է ասել` Պռոշյանի կամ շտապօգնության հիվանդանոցն այսուհետ կկոչվի «Արամյանց բժշկական կենտրոն»` ի պատիվ թիֆլիսահայ տաղանդավոր գործարար, նավթարդյունաբերող, մեծ բարերար Միքայել Արամյանցի:

Հիվանդանոցը նշանավոր հայի անունով դարձնելու գաղափարը գլխավոր տնօրեն Սամվել Հարությունյանինն է: Ասում է, որ Արամյանցն իր ազգականն է մորական կողմից` մորական պապի հորեղբայրն է եղել: «Դեռ մանկուց հաճախ եմ լսել Արամյանցի անունը: Մայրս էր պատմում այդ կապի մասին` իր հորից ստացած տեղեկությունները փոխանցելով մեզ: Արամյանցների գործունեությունը հայտնի է եղել բոլորին, իսկ այդ տոհմի գլուխգործոցը եղել է Միքայել Արամյանցը: Ես միշտ հպարտացել եմ, որ նրա տոհմի շառավիղն եմ մոր կոմից»:

Սամվել Հարությունյան

Հիշում է, որ մոր ընտանեկան ալբոմում Միքայել Արամյանցի եղբորորդու` Ստեփանոս Արամյանցի լուսանկարը կա: Վերջինս եղել է հայ գործարարի կողմից հիմնադրված Թբիլիսիի ազնվական բանկի կառավարիչը: Սամվել Հարությունյանը դեռ մանկուց լսել է նաև Թբիլիսիում Արամյանցի կողմից կառուցված բազմաթիվ հայտնի շինությունների մասին, որոնցից մեկն էլ Արամյանցի հիվանդանոցն է: 1970-ականներին, երբ Հարությունյանն արդեն բժիշկ էր, այդ հիվանդանոցում անգամ մեկ ամիս անցկացրել է` խնամելով զինվորական ծառայության ընթացքում հիվանդացած եղբորը:

Հայտնի է, որ Արամյանցը շատ է սիրել Թիֆլիսը և մեծ ներդրումներ է կատարել քաղաքի զարգացման համար: Երբ Թիֆլիսում որոշել են կառուցել խոշոր հիվանդանոցային համալիր, Արամյանցն առաջինն է արձագանքել` դրա կառուցմանը նվիրաբերելով 100 հազար ռուբլի: Քաղաքի հայտնի թաղամասերից մեկում` Հավլաբարում կառուցված հիվանդանոցը ժամանակին եղել է եվրոպական չափանիշներին համապատասխանող լուրջ կենտրոն` վարակիչ հիվանդությունների, վիրաբուժության, ծննդատան, մանկական և այլ բաժիններով:

Արամյանցի հիվանդանոցը Թբիլիսիում

Հիվանդանոցի կառուցումն ավարտվել է 1909 թ. և կոչվել հենց նրա անունով, սակայն խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո, երբ նշանավոր բարերարի ու գործարարի ողջ ունեցվածքը թալանվել է, իսկ անունը` հետևողականորեն ջնջվել պատմության էջերից, բժշկական կենտրոնը վերանվանվել է` դառնալով Թբիլիսիի թիվ 1 հիվանդանոց: Անցել է մեկ դար և ավելի, սակայն թիֆլիսցիներն այդ հիվանդանոցն այդպես էլ կոչում են` Արամյանցի հիվանդանոց:

Վերջին տարիներին հիվանդանոցն իր նպատակին չէր ծառայում, իսկ այսօր արդեն քանդում են` պատճառաբանելով, թե հին է, պետք է վերակառուցվի: Բայց թե ինչ կմնա հիվանդանոցից վերակառուցումից հետո, դժվար է ասել, քանի որ մեր հարևաններն այնքան էլ մտահոգված չեն իրենց երկրում հայկական շենք-շինությունների պահպանմամբ, ընդհակառակը` հաճախ դրանք աչքի առաջ կորցնում են իրենց պատմական հիշողությունը, իսկ պետական մարմինները քար անտարբերություն են դրսևորում:

Սամվել Հարությունյանի` իր հիվանդանոցը վերանվանելու որոշմանը մեծապես նպաստել է հենց Թբիլիսիի Արամյանցի հիվանդանոցի քանդման տխուր փաստը: Նա կարծում է, որ այդ քայլով իր փոքրիկ լուման է ներդնում նշանավոր հայի անունը մոռացությունից հանելու և իր արժանի տեղը վերադարձնելու գործում: Իսկ որոշման մասին առաջին անգամ բարձրաձայնել է այս տարվա մայիսին` Արամյանցի 170-ամյակին նվիրված հոբելյանական միջոցառումներից մեկի ժամանակ, երբ ներկայացվում էր Արամյանցի կյանքին ու գործունեությանը նվիրված առաջին գիրքը` Վահե Անթանեսյանի հեղինակությամբ:

Հիվանդանոցի վերանվանման պաշտոնական միջոցառումը տեղի կունենա տարեվերջին` հիվանդանոցի 40-ամյա հոբելյանի շրջանակներում: Նախատեսվում է նաև հիվանդանոցի ճակատային հատվածում տեղադրել հուշատախտակ Արամյանցի կյանքի և գործունեության մասին, իսկ նախասրահում`  նրա կիսանդրին: Հատուկ սենյակ կտրամադրվի նաև փոքրիկ թանգարանի համար: Այնտեղ կներկայացվեն Արամյանցի լուսանկարները, ձեռագրերը, նամակները: Հիվանդասենյակների ու բժիշկների աշխատասենյակների պատերից կկախվեն Արամյանցի լուսանկարները: Մի խոսքով` հիվանդանոցն արամյանական շունչ կստանա:

Նշենք, որ Միքայել Արամյանցի մասին հայկական նորօրյա մամուլում առաջին լուրջ անդրադարձը եղել է «Անկախի» կողմից` շնորհիվ երիտասարդ պատմաբան Վահե Անթանեսյանի, որը սկսել էր մեծ հայի կյանքի և գործունեության ուսումնասիրությունը:

Միքայել Արամյանցը ծնվել է 1843 թ. Արցախի Քյաթուկ գյուղում: Խելացի, նպատակասլաց ու ազնիվ երիտասարդն իր աշխատասիրության ու տաղանդի շնորհիվ ձեռք է բերել հսկայական կարողություն և զբաղվել լայնածավալ բարեգործությամբ: Հիմնադրել է Թիֆլիսի «Ազգային բարեգործական ընկերությունը», որի շնորհիվ ոչ միայն Վրաստանում, այլև հայրենիքում բազմաթիվ բարեգործական ծրագրեր է իրականացրել:

Նա եղել է Ներսիսյան դպրոցի մշտական հոգաբարձուն ու հովանավորը, և նրա շնորհիվ հարյուրավոր երիտասարդներ հնարավորություն են ունեցել կրթվելու Եվրոպայի առաջավոր համալսարաններում:

1918 թ. մայիսի 28-ին հայ ժողովրդի ամենաբախտորոշ որոշումներից մեկը՝ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակումը, տեղի է ունեցել Միքայել Արամյանցի տանը:

Նրա անունը իրավամբ կարելի է կապել մեկ այլ մեծ հայի` Ալեքսանդր Մանթաշյանի հետ, քանի որ նրանք եղել են մտերիմ ընկերներ ու գործընկերներ` ազգային շատ ծրագրեր իրականացնելով միասին: Հայտնի է նաև, որ Մանթաշյանը Բաքվում իր նավթային գործունեությունը սկսել է Արամյանցի հետ, և նրա շնորհիվ էլ հետագայում նավթային մագնատ է դարձել:

Արամյանցի բարեգործություններն անթիվ ու անհամար էին. նա նաև ապաստաններ էր կառուցում հայ գաղթականների համար: Հայտնի է «Արամաշեն» ավանը, որտեղ ոչ միայն ապրել, այլև բամբակագործությամբ են զբաղվել ավելի քան 80 հայ գաղթական ընտանիքներ:

Մաժեստիկ, ներկայումս` Թբիլիսիի Մարիոթ հյուրանոցը

Թբիլիսիում Միքայել Արամյանցի կառուցած շենքերի գլուխգործոցը Վրաստանի մայրաքաղաքի պարծանք, շքեղաշուք «Մարիոթ Թբիլիսի» հյուրանոցն է` նախկին «Մաժեստիկը», որը նա կառուցել է 1912-15 թթ`. իր սիրած նավի նմանությամբ և անվամբ: Ցավոք, այդ հյուրանոցի վրա անգամ մի գողտրիկ հատվածում գոյություն չունի Արամյանցի անունը:

Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո Արամյանցից խլել են գրեթե ողջ կարողությունը: Նա վախճանվել է է 1924 թ. իր առանձնատներից մեկի նկուղում` սովի ու աղքատության մեջ: Սակայն թբիլիսյան ողջ հանրությունը հավաքվել է հողին հանձնելու այն նշանավոր հայի դին, որն այդքան մեծ գործեր է կատարել Թիֆլիսի  համար:

Արամյանցը թաղվել է Թբիլիսիի հայկական Խոջիվանքի գերեզմանատանը, որտեղ թաղված են եղել բազմաթիվ նշանավոր հայեր: Սակայն ստալինյան ժամանակաշրջանում գերեզմանատունն ավերվել է, իսկ տարիներ անց այդ նույն վայրում հիմնօրհնվել վրաց եկեղեցու մի կառույց: Կատարված հողային աշխատանքների պատճառով հարյուրավոր աճյուններ, այդ թվում նաև Արամյանցինը, ոչնչացել են:

Ուրախալի է, սակայն, որ վերջին շրջանում ոչ միայն Հայաստանում, այլև Վրաստանում սկսել են վերհիշել Արամյանցին: Բոլորովին վերջերս` Հոկտեմբերի 24-ին, Վրաստանում ՀՀ դեսպանության նախաձեռնությամբ և Թբիլիսիի քաղաքապետարանի աջակցությամբ Թբիլիսիի Մաչաբելի 6 հասցեում, որտեղ բնակվել է Արամյանցը, տեղի է ունեցել անվանի հայի հուշատախտակի բացման արարողությունը: Սա իսկապես լուրջ քայլ է, և հուսանք` շարունակական:

Իսկ Հայաստանում Միքայել Արամյանցի կիսանդրին դրվել է անցյալ տարի սփյուռքի նախարարության նախաձեռնությամբ ստեղծված Բարերարների ճեմուղում: Պատմական արդարությունը հետզհետե վերականգնվում է:

Եղվարդ-Երեւան ճանապարհին հոկտեմբերի 20-ին հայտնի դերասան Վարդան Պետրոսյանի վթարի ենթարկվելու գործով քննիչ Հայկ Հակոբյանը NEWS.am-ի թղթակցի հետ հարցազրույցում անդրադարձել է իր հասցեին հնչող քննադատություններին, ինչպես նաեւ իր նկատմամբ կարգապահական վարույթ հարուցելու, իրեն բացարկ ներկայացնելու պահանջներին:

Վարդան Պետրոսյանի փաստաբան Նիկոլայ Բաղդասարյանը դիմել է ոստիկանապետին՝  ձեր դեմ կարգապահական վարույթ հարուցելու համար: Պատճառն այն է, որ ըստ փաստաբանի՝ դուք ասել եք, թե «դեռասանը մեյմունություն է անում», ինչպես նաեւ գնացել եք նրա մոտ եւ հայտնել, թե իր պաշտպանը խաշ ուտելու է գնացել, առանց պաշտպանի ցուցմունք տուր:

Մեյմունության բառի մասին կարող եմ ասել, որ նման բան չի եղել, իսկ խաշ ուտելու մասով ոչինչ չեմ կարող ասել, ոչինչ, թող դիմի, թող պարզեն:

Դուք մտածելու բան չունե՞ք:

Չէ, չէ, իհարկե մտածելու չունեմ, որտեղ ուզում է, թող դիմի, որտեղ օրենքով  նախատեսված է, թող դիմի:

Դեռ ղեկավարության կողմից ձեզ չեն կանչել՝ բացատրություններ պահանջելու:

Ոչ, ինձ ոչ մեկը ոչ կանչել է, ոչ էլ երեւի պատրաստվում են կանչել, ընդամենը իմ գործը կուսումնասիրեն եւ ինձ թվում է պատասխանը կտան դրա:

Քննության առաջին օրվանից Նիկոլայ Բաղդասարյանը բարձրաձայնում է ձեր կողմից թույլ տրված մի շարք խախտումների մասին:

Եթե խախտում անեի, ինձ թվում է՝ դատախազը ինձ կհեռացներ գործից կամ, չգիտեմ, նկատողություն կտային:

Օրինակ, մեղադրյալ կողմը ասում է, որ օրենքով նախատեսված փաստաթղթերը չեք տալիս, որ ծանոթանան:

Ամեն ինչը օրենքի շրջանակներում կատարվում է, դա բացառվում է:

Վարդան Պետրոսյանը եւս ձեզնից բողոքեց, որ փորձել եք դավադրաբար հարցաքննել, երբ իր փաստաբանը չկար:

Ոչինչ, դատարանում էլ ներողություն խնդրեց ինձնից իր ասածների, արածների համար:

Փաստաբանը նաեւ ասում է, որ իր միջնորդությունները չեք ստանում, բողոքի պատասխանը ոչ մի կերպ իրեն չի հասնում: Դիմել են նաեւ դատախազին ձեզ բացարկ հայտնելու պահանջով:

Դիմել են, լավ են արել, խնդիր չկա: Ես, ճիշտն ասած, ուրախ էլ կլինեմ, որ էդ գործը վերցնեն, տանեն ուրիշ տեղ քննեն, թող տեսնեն՝ ոնց է, ինչ է,  ուրախ էլ չեմ իրենց տեսնելու կամ էդ գործը քննելու համար: Եթե ինչ-որ բացարկ, նկատողություն լինի, այդ մասին բոլորն էլ կիմանան:

Պրակտիկա չկա՞, որ ինքներդ հրաժարվեք գործից:

Ոչ, նման պրակտիկա չկա, թե չէ վաղուց կհրաժարվեինք, կուղարկեինք Երեւան, էնտեղ ավելի լավ մասնագետներ կան, էդ 3D-ներ, 7D-ներ, չգիտեմ ինչեր, ավելի լավ ձեւով կպատասխանեն:

Խոսելով ձեր կողմից թույլ տրված խախտումների մասին՝ նշում են, որ Վարդան Պետրոսյանին դեռ որպես վկա չհարցաքննած, մեղադրյալ է դարձել եւ փորձաքննության եք ուղարկել միայն մի կողմի ցուցմունքները: 

Կան դեպքեր, երբ վթարի հետեւանքով մարդիկ մահանում են, ընդհուպ՝ վարորդները, ուրեմն նրանցով դատավտոտեխնիկական փորձաքննություն չե՞ն նշանակում, մենք ունենք մեր ելակետային տվյալները, որոնցով նշանակել ենք: Եթե հետագայում փոխվեն այդ ելակետային տվյալները, նորից փորձաքննություն կնշանակենք, խնդիր չկա:

Մեղադրյալ կողմը մատնանշում է, որ դուք խախտում եք Քրեական դատավարության օրենսգիրքը, օրինակ՝ ձերբակալման որոշում համար անհրաժեշտ երկու հիմքերը բացակայում էին, բայց դուք նման որոշում եք կայացրել:

Ինքը բողոքարկել է այդ որոշումները, պատասխանը ստացել է ծանուցագրով, նամակով, ըստ որի՝ քննիչը ճիշտ է կայացրել այդ որոշումները, թող դատախազի որոշումը բարձրաձայնի, կարդա:

Շարունակությունը կարդացեք սկզբնաղբյուր կայքում:

Առաջին հայացքից միմյանց հետ կապ չունեցող Սայաթ-Նովան ու Շիրակ աշխարհը  միանգամից կկապվեն իրար, եթե առաջինը դիտարկենք որպես երևանյան պողոտա, որտեղ այս օրերին իրականացվում են ասֆալտապատման աշխատանքներ, իսկ մյուսի միջպետական ճանապարհներով, ավտոմեքենան ջարդող փոսերի ու թրխկոցների ուղեկցությամբ և վաղ միջնադարյան սայլի արագությամբ, Գյումրիից հասնենք մինչև Ջավախքի սահմանները՝ Բավրա-Նինոծմինդա սահմանային անցակետ:

Քավ լիցի, այստեղ բնավ իմ մեջ չի խոսում նախանձն՝ առ այն, թե ինչու պետք է Սայաթ-Նովա պողոտան ասֆալտ ունենա, իսկ Շիրակը՝ երբեմնի ասֆալտի հետքեր: Բնա՛վ: Հարցն այստեղ այն է, թե ինչու է մեր պետության մեջ մի քաղաքում, բնակիչների վկայությամբ, որոշ ժամանակ առաջ հիմնովին վերանորոգած և այժմ բառիս բուն իմաստով ոչ մի ճաք, ոչ մի թերություն չունեցող ասֆալտը կրկին քերվում, կրկին ավերվում, տեղը մակերեսային բարակ շերտով նորից ասֆալտապատվում մի պողոտա, իսկ մեկ այլ մարզում միջպետական ճանապարհները գտնվում են ամոթալի վիճակում:

Կրկնում ենք՝ Սայաթ-Նովա պողոտան իբր վերանորոգվում է, սակայն ոչ մայթերին, ոչ եզրաքարերին, ոչ կոյուղային անցքերին ձեռք չի զարնվում, քանի որ իրականում դրանց կարիքն էլ չկար, այլ միայն անթերի ասֆալտը հափշտապ քերվում և, նույնքան արագ, անգամ անձրևին, բարակ շերտով շպարվում է նոր ասֆալտ:

Հետաքրքիր է, ի վերջո, ինչու է Երևանի քաղաքապետարանին տրամադրվում այդքան բյուջե, որն էլ իրեն թույլ է տալիս քաղաքացիների հարկերից ձևավորվող այդ նույն բյուջեն ծախսել այդքան ցինիկորեն, այդքան անիմաստ, իսկ փոխարենը մարզերում չունենք անգամ միջպետական քիչ թե շատ բարեկարգ ճանապարհ՝ այն աստիճան, որ երկիր մտնող յուրաքանչյուր ավտոմեքենա ստիպված է, մայրուղին թողած, քշել մարգագետիններով:

Վահե Սարգսյան

Խորհրդարանում ավարտվեց «Ժառանգություն» խմբակցության ներկայացրած «ԼՂՀ ճանաչման մասին» նախագծի քննարկումը: Խմբակցության ղեկավար Զարուհի Փոստանջյանը, որը ներկայացնում էր օրինագիծը, պնդում է, որ ժամանակն է, որպեսզի Հայաստանի Հանրապետությունը պաշտոնապես ճանաչի Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը: Սակայն խորհրդարանականների մեծամասնությունը` անկախ խմբակցությունից և քաղաքական ուժից, կարծում է, որ առայժմ դրա ժամանակը չէ:

Հանրապետական Շուշան Պետրոսյանը Զարուհի Փոստանջյանին հարցրեց` արդյոք պատգամավորն այս հարցի վերաբերյալ հանդիպումներ ունեցե՞լ է  ԼՂՀ ղեկավարության, վետերանների, ժողովրդի  հետ: «Բանն այն է, որ նրանք չեն կիսում ձեր կարծիքը: Իմաստը ո՞րն է այս ամեն ինչի»:

Փաստանջյանն էլ բացատրեց, որ այս ամենը բխում է հայ ժողովրդի շահերից, և այս ամենի իմաստը այն մարտահրավերներն են, որոնց առջև այսօր կանգնած է Հայաստանը: Նա նաև ասաց, որ ծանոթ է ղարաբաղցիների կարծիքին, և հիմնականում նրանք համակարծիք են իր հետ:

Նույն «Ժառանգություն» խմբակցության պատգամավոր Ալեքսանդր Արզումանյանը, որը սակայն չի ներկայացնում «Ժառանգության» տեսակետը, հայտարարեց, որ պատրաստ է բերել հազարավոր փաստարկներ, որ դա այս պահին չի բխում ՀՀ ազգային շահերից:

ՀՀԿ խմբակցության անդամ Հայկ Բաբուխանյանը Փոստանջյանի նախաձեռնությունն անվանեց արկածախնդիր և հակահայկական պոպուլիզմ:

ՀՅԴ խմբակցության ղեկավար Արմեն Ռուստամյանը, սակայն, հայտարարեց, որ իրենք կողմ են քվեարկելու օրինագծին, որովհետև ԼՂՀ խնդրի կարգավորման շուրջ ներկա իրավիճակը չի գոհացնում իրենց: Ռուստամյանը մտավախություն ունի, որ կարող է տպավորություն առաջանալ, թե Հայաստանն ընդհանրապես չի ուզում ճանաչել ԼՂՀ անկախությունը, քանի որ նման նախաձեռնություններ էլի են եկել խորհրդարան:

ՀԱԿ խմբակցության ղեկավար Լևոն Զուրաբյանը հայտարարեց, որ ՀԱԿ-ը չի մասնակցելու քվեարկությանը, քանի որ Հայաստանի կողմից նման միակողմանի քայլը կհակասի ԼՂՀ ինքնորոշման սկզբունքին և միջազգային մեկուսացման մեջ կդնի Հայաստանին:

ԱԺ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Արտակ Զաքարյանն իր ելույթում նշեց, որ Փոստանջյանի կողմից ներկայացված փաստարկները ծանրակշիռ չեն և չեն ազդել պատգամավորների դիրքորոշումների վրա: Հանձնաժողովը դրական դիրքորոշում չի ներկայացրել հարցի վերաբերյալ, և հանձնաժողովի անդամների մեծամասնությունը չի մասնակցել հարցի քվեարկությանը: «Այո, մենք չենք կարող դեմ լինել մի գաղափարի, որը 25 տարի համազգային գաղափար էր, և ամենատարբեր հարթակներում պայքարել ենք դրա համար: Սակայն խնդիրը պետք է դիտարկվի միմիայն Մինսկի խմբի միջնորդական ջանքերի շրջանակներում»:

Զաքարյանի խոսքով` շարունակաբար ասելով, որ Մինսկի խումբն իրեն սպառել է, Ադրբեջանը փորձում է իր վրայից հանել այն բոլոր պարտավորությունները, որոնք ՀՀ դիվանագիտական ջանքերի շնորհիվ Ադրբեջանը ստանձնել է: «Շատ լուրջ խնդիրների վերաբերյալ անլուրջ մոտեցումներ , կներեք, պետք չի ցուցաբերել»,-ասաց նա Փոստանջյանին:

Հարակից զեկուցող ԱԳ փոխնախարար Շավարշ Քոչարյանը ներկայացրեց հարցի վերաբերյալ կառավարության դիրքորոշումը. «ՀՀ կոմից ԼՂՀ անկախության ճանաչումը ներկա փուլում նպատակահարմար չէ: Իսկ դե ֆակտո Հայաստանը վաղուց ճանաչել է: Ընդհանուր առմամաբ բոլորիս նպատակը ԼՂՀ միջազգային ճանաչումն է, սակայն մենք ամենևին կողմ չենք, որ ճանաչելով` մնանք միայնակ, ինչպես դա եղավ թուրքական Կիպրոսի դեպքում»:

Շավարշ Քոչարյանի խոսքով` բանակցային գործընթացում այսօր առաջընթաց չկա Ադրբեջանի պատճառով, և այս վիճակը կշարունակվի այնքան ժամանակ, քանի դեռ «Ադրբեջանը խելքը գլուխը չի հավաքել»:

Նա հիշեցրեց, որ Մինսկի խմբի եռանախագահները հանդիսանում են ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդի մշտական անդամներ, և չկա մի օր, որ այդ երկրներից խաղաղ կարգավորման վերաբերյալ խոսք չհնչի: «Այս ձևաչափը դարձել է զսպաշապիկ Ադրբեջանի ռազմական նկրտումների համար: Այդ տեսանկյունից Ադրբեջանի անթաքույց երազանքն է ձերբազատվել Մինսկի խմբի ձևաչափից»,-նշեց նա:

Հարցի քննարկումն ամփոփվեց Զարուհի Փոստանջյանի բուռն և աղաղակող ելույթով: Նա հայտարարեց, որ հասկանում է ՀՀԿ-ի մտավախությունը, և գիտի, որ քաղաքական մեծամասնությունը ցանկանում է շարունակել ձախողված բանակցային գործընթացը:

«Դուք ուզում եք սպանել մեր 88 թվականի ոգին` դուրս հանելով ԼՂՀ ներկայացուցիչներին բանակցային գործընթացից: Իհարկե, դուք չեք ցանկանում այդ քարտը ձեր ձեռքից բաց թողնել: Եթե չունենաք այդ քարտը, ձեր առջև որևէ դուռ չի բացվի: Դուք պարբերաբար փորձում եք ձեր խիղճը վաճառել: Իսկ 88-ին մեր ոգին տեղն էր, մեր խիղճը տեղն էր: Որևիցե մի կտոր հող սակարկման ենթակա չէ: Սա ուղղակի հարց չէ, սա յուրաքանչյուր հայ մարդու խնդիրն է»,-ասաց նա:

Նա նաև հայտարարեց, որ հետամուտ են լինելու այս հարցին, դեռ ավելին, պատրաստելու են նաև նախագի Թուրքիայի կողմից Արևմտյան Հայաստանի և Կիլիկիայի տարածքի օկուպացման վերաբերյալ:

Եղվարդ-Երեւան ճանապարհին հոկտեմբերի 20-ին հայտնի դերասան Վարդան Պետրոսյանի մասնակցությամբ տեղի ունեցած վթարի հետեւանքով տուժած Հակոբյանների ընտանիքի փաստաբանը Մարատ Գինոսյանն է: NEWS.am-ի թղթակիցը զրուցել է նրա հետ վթարի, ընթացող քննության, Վարդան Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի, մեկնարկած ստորագրահավաքի մասին:

Պարոն Գինոսյան, Վարդան Պետրոսյանի փաստաբան Նիկոլայ Բաղդասարյանը ահազանգում է քննության ընթացքում կատարված մի շարք խախտումների մասին եւ դրանց հիման վրա իր պաշտպանյալին կալանավորելու որոշումը անօրինական համարում, դուք ի՞նչ կարծիքի եք:

Ես չեմ կարծում, որ քննության ընթացքում բացթողումներ, սխալներ, խախտումներ եղած լինեն, քննիչն է որոշում կայացնում՝ ելնելով գործով ձեռքբերված ապացույցներից: Հիմնավոր է գտել, որ իր մեղքը կա, այդ իսկ պատճառով էլ միջնորդություն է ներկայացրել, որպեսզի իր նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառվի:

Գո՞հ եք այդ որոշումից եւ կարծում եք՝ արդարացի՞ էր նման որոշում կայացնելը՝ հաշվի առնելով իր առողջական վիճակը: Հակոբյանները բավարարվա՞ծ են այս որոշումից:

Գոհ կլինենք այն առումով, որ այդ մարդը ի վերջո պատասխանատվության ենթարկվի օրենքով սահմանված կարգով: Բոլորի, հասարակության պահանջն է, որ արդար քննություն լինի եւ մեղավորը պատժվի ըստ արժանավույն: Այստեղ պետք է ապահովվի նաեւ այն, որ մարդը խոչընդոտ չհանդիսանա, փախուստի չդիմի: Կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը կայանում է նրանում, որպեսզի անձը չխուսափի քննությունից, փախուստի չդիմի, չթաքնվի, չխոչընդոտի: Այստեղ երկու երեխա է զոհվել, մեկը կյանքի համար պայքարում է, այսպիսի վիճակ է, բարոյական առումով էլ ոնց որ տուժող կողմը կարող է մի քիչ թեթեւացած զգա, որ ի վերջո, այդ անձը կստանա իր արժանի պատիժը:

Կարծում եք իր դեպքում վտանգ  կա՞ր, որ կփախչեր երկրից կամ խուսափեր նախաքննությունից:

Ես չեմ կարող ասել, նման հիմքեր չունեմ, նման հիմքեր կարող է միայն քննիչը ունենալ կամ քննիչը որոշել՝ նման մտավախություն կարող է լինել, թե ոչ, ես չեմ կարող ասել:

Դուք անձամբ արդարացվա՞ծ եք համարում կալանքի որոշումը:

Ես կարծում եմ՝ արդարացված է կալանքի որոշումը: Բավարարված կամ գոհ լինելը չի նշանակում, որ նրան կալանքի վերցնելով բավարարված կզգա, իրենք ուզում են, որ այդ մարդը իր պատիժը կրի: Ես արդարացված եմ գտնում այն առումով, որ հիմա Վարդան Պետրոսյանը չլիներ, ով ուզում է լիներ, մարդը հանցագործություն է, թեկուզ անզգույշ հանցագործություն է կատարել, բայց  կյանք է խլել, իր գործողություններով մարդկանց կյանք է խլել:

Իսկ ձեր կարծիքով՝ վթարում Վարդան Պետրոսյանի մեղավորությունը ինչո՞ւմն է եղել: Իր փաստաբանը պնդում է, որ դերասանը ոչ արագ է վարել, ոչ քնել է ղեկին, ոչ էլ ալկոհոլ օգտագործած է եղել:

Խմածությունը ոչ կարող եմ ժխտել, ոչ էլ հիմնավորել, որքանով որ դրա վերաբերյալ փորձաքննություն է նշանակված, դեռ մենք պատասխանը չունենք, նախաքննական մարմինը այդ պատասխանը չունի: Ինչ վերաբերում է արագին, նայելով վթարի ենթարկված մեքենային՝ «Նիվա» մակնիշի մեքենային, ուղղակի մխրճվել է, դանդաղ մեքենան չէր կարող բախման հետեւանքով այդպիսի բան առաջացներ, որ մտներ մեքենայի մեջ եւ դառնար մահվան պատճառ: Ես տեսնում եմ նրա մեղավորությունը, որ արագ է եղել, իսկ խմածության վերաբերյալ այս պահին որեւէ բան չեմ կարող ասել:

Բայց հնարավոր է նաեւ մեղավորությունը չապացուցվի չէ՞: Այդ դեպքում մարդուն, ում մեղքը դեռ ապացուցված չէ կամ ամբողջովին ապացուցված չէ, ով գտնվում է վատ առողջական վիճակում, արժե՞ արդեն հանցագործ համարել:

Անմեղության կանխավարկած կա, որով ասվում է, որ մարդը անմեղ է մինչեւ դատավճիռ չլինի, այնպես որ ասել, որ մարդը միանշանակ մեղավոր է, այդպես չէ: Ինչ վերաբերում է  փորձաքննության եզրակացությանը, ես դեռ ծանոթ չեմ, պետք է հանդիպեմ քննիչին, ծանոթանամ, իր արարքում կա երթեւեկության կանոնների խախտում, որը հիմք կարող է հանդիսանալ

Այս պահի դրությամբ Վարդանի մեղավորությունը քանի՞ տոկոսով եք ապացուցված համարում:

Ինքը դեռ ցուցմունք չի տվել, դեպքի վերաբերյալ ոչինչ չի ասել կապված իր առողջական վիճակի հետ կամ օգտվելով  իր կարգավիճակից՝ հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց, բայց մյուս կողմի ցուցմունքները գնահատելով գտնում եմ, որ իր մեղավորությունը անժխտելի է:

Կարծիք կա, որ Վարդանի նկատմամբ քաղաքական ճնշումներ կան, դրանով են պայմանավորոմ, որ հապճեպ, առողջական վատ վիճակում նրան կալանավորել են:

Ոչ, ես այդպես չեմ կարծում, քաղաքական ենթատեքստ տալ դրան բացառում եմ, որովհետեւ նորից եմ կրկնում անկախ նրանից ով կլիներ եթե կան զոհեր, կան երթեւեկության կանոնների խախտում, ուրեմն պետք է այդ գործընթացը լիներ, չեմ վերագրում քաղաքական ենթատեքստ:

Ի պաշտպանություն Վարդան Պետրոսյանի՝ ստորագրահավաք է մեկնարկել, մարդիկ երաշխավորագրեր են ներկայացնում: Ինչպե՞ս եք վերաբերում դրան:

Դա հասարակության կարծիքն է, ես չեմ կարող դրան գնահատական տալ:

Ըստ Ձեզ՝ ինչպե՞ս է վթարը եղել:

«Նիվան» կանգնած է եղել երթեւեկության գոտուց էլ դուրս, եթե երթեւեկության գոտուց դուրս մեքենան կանգնած է եւ մեծ արագությամբ հարվածում է, դա նշանակում է, որ անժխտելի է, որ Վարդան Պետրոսյանը չի խախտել կանոններ: Բախման հետեւանքով «Նիվայի» մեջ մխրճվելը հաստատում է, որ ինքը արագությամբ է եկել, ու իր երթեւեկելի գոտին թողած հարվածել է դրանից դուրս գտնվող «Նիվա» մեքենային:  Եթե երթեւեկելի գոտին շրջանցելուց կամ կանգնած լիներ, այդպիսի բան չէր կարող լինել, բայց նման բան չի եղել:

Նիկոլայ Բաղդասարյանն ասում է, որ  «Նիվայում» վեց մարդ է եղել, ինչը անթույլատրելի է, նաեւ հիմքեր կան կարծելու, որ անչափահաս է եղել ղեկին: Դուք Հակոբյանների կողմից երթեւեկության կանոնները խախտելու նորմ տեսնո՞ւմ եք, թե՞ ոչ:

Ես չեմ տեսնում նրանց մեղավորությունը, սուտ բաներ են ասում, թե մեքենայի ղեկին անչափահաս է եղել: Մահացողներից որեւէ մեկը ղեկին չի եղել, նրանք հետեւն են նստած եղել, հարվածը, բախումը հետեւից է եղել, որը պատճառ է հանդիսացել 2 հոգու մահվան: Ինչ վերաբերում է 6 հոգով նստելուն, դա գնահատման ենթակա խնդիր է, չեմ կարծում, որ որեւէ այլ ճանապարհային երթեւեկության կանոններ է խախտել «Նիվայի» վարորդը, նա խախտում չի կատարել, նույնիսկ դուրս է եկել ճանապարհի երթեւեկելի գոտուց եւ կայանել է:

Իսկ ինչպե՞ս է հիվանդանոցում գտնվող Տաթեւի առողջական վիճակը:

Նա դեռ հիվանդանոցում է, մի անգամ վիրահատել են, նույնիսկ նորից վիրահատելու խնդիր կարող է  առաջանալ: Բազմաթիվ կոտրվածքներ ունի, 6 ամսից պարզ կլինի՝  կքայլի, թե ոչ, նոր վիրահատության կարիք կա, թե ոչ:Շարունակությունը կարդացեք սկզբնաղբյուր կայքում:

Հանրային խորհրդում այսօր հանգուցալուծվեցին «Զվարթնոց» օդանավակայանի հին ուղևորային համալիրի հետագա ճակատագրի վերաբերյալ երկարատև քննարկումները: ՀԽ լիագումար նիստին ներկա խորհրդի անդամների գերակշիռ մեծամասնությունը կողմ արտահայտվեց ՀԽ որոշման նախագծին, երկուսը` դեմ:

Որոշման նախագծում նշված է, որ Հանրային խորհուրդը դիմելու է կառավարություն` չհամաձայնելու Կոնցեսիոների կողմից «Զվարթնոց» օդանավակայանի հին ուղևորային համալիրը քանդելու առաջարկությանը, պահանջելու կոնցեսիոներից ներկայացնել հիմնավոր հաշվարկ գործող օդանավակայանի հետագա զարգացման վերաբերյալ, ինչպես նաև զարգացման այլընտրանքային ծրագրերի տարբերակներ համեմատության և վերջնական որոշում կայացնելու համար, Կոնցեսիոների հետ համատեղ ուսումնասիրելու «Զվարթնոց» օդանավակայանի հին ուղևորային համալիրի պահպանման ու հետագա շահագործման հնարավորություններն ու ծախսերը, հանձնարարելու համապատասխան կառույցին քննարկել համալիրը պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում ներառելու հնարավորությունը:

ՀԽ նախագահ Վազգեն Մանուկյանի խոսքով` Հանրային խորհուրդը չի ստացել «Զվարթնոց»-ի կլոր շենքի քանդման խիստ անհրաժեշտությունը հիմնավորող հաշվարկներ պարունակող փաստաթուղթ, չեն ներկայացվել նաև այլընտրանքային ծրագրեր` համեմատելու այդ հաշվարկները:

Մինչդեռ կառույցը հանդիսանում է ԽՍՀՄ մոդեռնիստական ճարտարապետության նմուշներից մեկը, և այլ երկրներում նման շենքերն առնված են պաշտպանության տակ:

Նշվեց, որ ՀԽ չորս ենթահանձնաժողովներում և հանձնաժողովներից մեկի կոլեգիալ նիստում դեմ են արտահայտվել կառույցի քանդմանը, ներկայացվել են շենքի հետագա օգտագործման բազմաթիվ առաջարկներ: Հանրային խորհուրդը նաև գտնում է, որ պետք է անցկացվի անկախ փորձաքննություն հին ուղևորային համալիրի տեխնիկական վիճակը պարզելու համար:

Կոնցեսիոների կողմից կառույցը քանդելու անհրաժեշտությունը հիմնավորվում է նրանով, որ օդանավակայանը, մասնավորապես վերջերս կառավարության կողմից ընդունված բաց երկնքի քաղաքականությամբ պայմանավորված, ընդլայնման անհրաժեշտություն ունի, քանի որ ուղևորահոսքերը կարող են ավելանալ:

Վազգեն Մանուկյանի խոսքով` բաց երկնքի քաղաքականությունը դեռ չի նշանակում, որ ուղևորահոսքերը կավելանան, քանի որ այդ խնդրի լուծման համար անհրաժեշտ է համալիր լուծում:

Հանրային խորհուրդը չունի այն գլխավոր հարցի պատասխանը, թե հանուն ինչի է քանդվում շենքը, և որն է դրա համարժեքը: ՀՀ քաղավիացիայի գլխավոր վարչության պետ Արտյոմ Մովսիսյանը, որը նույնպես ներկա էր նիստին, հայտարարեց, որ համարժեքն արդեն արված է, դա օդանավակայանի նոր համալիրն է, որն անհրաժեշտ է ընդլայնել, իսկ կլոր շենքի տարածքը նախատեսվում է օգտագործել միմիայն ավիացիոն նպատակներով:

Մանուկյանը նաև նշեց, որ Հանրային խորհուրդն առաջարկում է կառավարությանը քննարկել շենքը պատմամշակութային հուշարձանների ցանկում ներառելու հարցը, որից հետո արդեն Կոնցեսիոների առջև նոր խնդիր կդրվի` օդանավակայանը զարգացնել այլ ուղղությամբ:

Ի դեպ, ՀԽ անդամ Գագիկ Մանասյանը հայտարարեց, որ իրենք դիմել են համապատասխան կառույցներին և հետևողականորեն ուսումնասիրել կառույցի` պատմամշակութային հուշարձանների ցուցակում ժամանակին ներառված լինելու հարցը, սակայն պարզվել է, որ այն երբևէ ներառված չի եղել այդ ցուցակում:

Սակայն Հանրային խորհուրդը գտնում է, որ եթե անգամ դա այդպես է, միևնույնն է` այն ժողովրդի կողմից ընկալվում է որպես հուշարձան, և հանրությունը դեմ է դրա քանդմանը, ուստի Վազգեն Մանուկյաի կարծքով` կառույցին կարելի է ձեռք տալ միայն խիստ անհրաժեշտության դեպքում, և այդ խիստ անհրաժեշտությունը պետք է ներկայացվիի ոչ թե բանավոր, այլ  գրավոր` հիմնավոր հաշվարկների միջոցով:

Սակայն, եթե Կոնցեսիոները որոշի շենքը չքանդել և զարգացման այլ տարբերակ մտածել, ապա Մանուկյանը կարծում է, որ մեկ այլ մտավախություն կարող է առաջանալ. միգուցե Կոնցեսիոները շատ ավելի մեծ գումարներ ստիպված լինի ծախսել, ինչը, բնականաբար, արվելու է ոչ թե ընկերության, այլ ժողովրդի գրպանի հաշվին:

Քաղավիացիայի գլխավոր վարչության պետը նկատեց, որ քանի որ շենքն իրենից արժեք չի ներկայացնում, ընդգրկված չէ պատմամշակութային հուշարձանների ցանկում, ապա կառավարությունն ազատ է իր գործունեության մեջ: Իսկ ՀԽ կողմից առաջարկվող տարբերակները` շենքն օգտագործել բիզնես նպատակներով` ռեստորաններ, ազատ գոտի, խանութներ, հյուրանոց և այլն, նպատակահարմար չէ: «Անձամբ ես հակված եմ ավիացիոն զարգացումներին` նոր լուծումներով, քան շենքի պահպանմանը»:

Հանրային խորհրդի անդամ Անելկա Գրիգորյանը Արտյոմ Մովսեսյանին հարց ուղղեց. «Այսինքն, եթե դուք Ձեր տունը վերանորոգում եք, և Ձեր տատը նոր դիզայնի հետ համահունչ չի լինում, տատին դո՞ւրս եք հանում»: Արտյոմ Մովսեսյանին օրինակը բոլորովին դուր չեկավ, և նա իր վրդովմունքն արտահայտեց` ասելով, որ իրենց ընտանիքը խիստ ավանդապաշտ է և այդ առումով կարող է օրինակ ծառայել: Սակայն Անելկա Գրիգորյանը պարզաբանեց, որ ինքը վիրավորելու նպատակ չուներ, այլ պարզապես որպես օրինակ էր նշում:

Հիշեցնենք, որ ՀՀ կառավարությանն առընթեր քաղավիացիայի գլխավոր վարչությունը օգոստոս ամսին դիմել էր Հանրային խորհուրդ` առաջարկելով համատեղ քննարկել օդանավակայանի հին ուղևորային համալիրի հետագա պահպանման կամ քանդման հարցը, որպեսզի մինչ վերջնական որոշում կայացնելն առավել հասկանալի լինեն հանրության և ոլորտի այլ մասնագետների տեսակետները:

Հարցը քննարկվել էր նախ ՀԽ ենթահանձնաժողովներում, ապա հոկտեմբերի 31-ին տեղի էր ունեցել փոքր խորհրդի նիստ,  որին մասնակցել էին նաև քաղավիացիայի գլխավոր վարչության պետ Արտյոմ Մովսեսյանը, «Զվարթնոց» օդանավա կայանի գլխավոր տնօրեն Մարսելո Վենդեն, օդանավակայանի այլ աշխատակիցներ:

Քննարկումների արդյունքներն ամփոփվել են ՀԽ համապատասխան աշխատանքային խմբի կողմից, և մշակվել էր որոշման նախագիծ, որն էլ դրվեց քվեարկության և ընդունվեց 20 կողմ, 2 դեմ ձայների հարաբերակցությամբ:

Այսպիսով, Հանրային խորհուրդն իր դիրքորոշումն արտահայտեց, մնում է, որ կառավարությունն իր որոշումն ընդունելիս դրա հետ հաշվի նստի:

Հանրապետության տարածքում՝

Նոյեմբերի 12-13-ին` առավելապես արևելյան շրջաններում, 16-ին` շրջանների զգալի մասում ժամանակ առ ժամանակ սպասվում են տեղումներ, 14-15-ին սպասվում է առավելապես առանց տեղումների եղանակ:

Քամին հյուսիս-արևելյան` 3-8 մ/վրկ:

Օդի ջերմաստիճանը նոյեմբերի 14-ին` գիշերը, կնվազի 1-2 աստիճանով:
Երևանում`

Նոյեմբերի 12-13-ին սպասվում է ամպամածություն, կա թույլ տեղումների հավանականություն:

14-15-ին՝ առավելապես առանց տեղումների եղանակ, 16-ին սպասվում է թույլ անձրև:

Երևանի նոյեմբերի 12-ի բազմամյա կլիմայական տվյալներ`

• Օդի առավելագույն ջերմաստիճան 19.40C (1925թ.)

• Օդի նվազագույն ջերմաստիճան -10.90C (1907թ.)

• Օդի միջին օրական ջերմաստիճան 7.00C

ՀՀ ԱԻՆ հիդրոօդերևութաբանության և մոնիտորինգի պետական ծառայության

Էուստոմա,Լիզանտուս կամ “իռլանդական վարդ”. ահա այս հիասքանչ բույսի անվանումների ոչ լրիվ ցանկը, որին իսկապես  կարելի է ոչ սովորական վարդի տեղ դնել:

Էուստոման պատկանում է  երկշաքիլավորների ընտանիքին, նրա հայրենիքը Կենտրոնական Ամերիկան է, որտեղ տաք  և խոնավ կլիմա է: Սա հարկավոր է անպայման հաշվի առնել բույսը տանը կամ այգում աճեցնելու ժամանակ:

Էուստոմայի ծաղիկները տարբեր գունավորում են ունենում `պարզից մինչև թավշյա, իսկ ձևը հիշեցնում է վարդին:

Էուստոմայի տերևները էլիպսաձև են, մոմանման և թույլ  մոխրագույն երանգով: Լիզանտուսի տարբեր տեսակներ հասնում են  50-70 սմ: Կան նաև կարճ աճող տեսակներ, որոնք հասնում են 30սմ, դրանք  կարելի է  աճեցնել տանը` թաղարի մեջ:

Էուստոմայի ժամանակակից հիբրիդներն ու տեսակները.

Ամեն տարի վաճառքի են  հանվում  Էուստոմայի տարատեսակների  ավելի շատ սերմեր: Այժմ Լիզանտուսը հասանելի է ոչ միայն մասնագետ բուսաբաններին, այլև սիրողական ծաղկաբույծներին:
Վաճառվում են նաև Էուստոմայի բազմագույն ծաղիկներով փնջեր և ծաղկող բույսը թաղարի մեջ:

Էուստոմայի  աճեցումը պաշտպանված հողում և այգում.

Էուստոման կարելի է աճեցնել որպես բազմամյա, երկամյա կամ միամյա բույս:

Արտադրական պայմաններում լիզանտուսն  աճեցնում են փնջերի համար, այն համեմատվում է մեխակի աճեցման հետ: Բույսը հասցնում են ծաղկման, կտրատում և հետո արմատներից աճեցնում բույսի ծաղիկների նոր սերունդ:
Տնային պայմաններում լիզանտուսի ծաղիկները ծաղկելուց հետո կտրում են, իսկ բույսի վերականգնումը նույնն է: Ամռանը Էուստոման կարելի է աճեցնել դրսում` տնկելով այն ստվերում:Սակայն պետք է հաշվի առնել, որ նա սիրում է տաք, խոնավ և թարմ օդ: Այդ պատճառով բույսը ավելի լավ է աճում ջերմոցներում և ձմեռսյին այգիներում, որոնք հաճախ պետք է օդափոխել: Բույսը սիրում է պայծառ ու ցրված լուսավորություն:
Հանգստի ժամանակ լիզանտուսը համակերպվում է լույսի պակասի հետ

Ակտիվ աճի և ծաղկման շրջանում լիզանտուսի համար ամենագերադասելի ջերմաստիճանը 20-25 աստիճանն է, իսկ ձմռանը այն կարելի պահել  10-15 աստիճան Ցելսիուս  ջերմաստիճանում:

Լիզանտուս աճեցնելու ժամանակ հարկավոր չէ մեծ թաղար օգտագործել, և թաղարի հատակին անհրաժեշտ է մի շերտ դրենաժ լցնել:

Լիզանտուսի հողը պետք է լինի տորֆային, թեթև և ավելացվի մի քիչ փայտածուխ: Էուստոմայի խնամքում ամենաբարդը  ջրելու ճիշտ ռեժիմն է: Հողը հարկավոր է խոնավ պահել, բայց ոչ թաց:

Լիզանտուսի լավ ծաղկման համար անհրաժեշտ են նաև պարարտանյութերը, որ   ամեն շաբաթ տալիս են բույսի աճի ընթացքում:

Մեկնարկեց Ազգային ժողովի հինգերորդ գումարման չորրորդ նստաշրջանի քառօրյան: Մինչ օրակարգը հաստատելը, ԱԺ նախագահն առաջարկեց քվեարկության դնել հետաձգվող օրենքները, որոնց մեջ էր նաև «Կանանց և տղամարդանց հավասար իրավունքների և հավասար հնարավորությունների ապահովման մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին նախագիծը, որի հեղինակներն են ՕԵԿ-ական Հեղինե Բիշարյանն ու Հովհաննես Մարգարյանը:

Մինչ քվեարկությունը, վարման կարգի վերաբերյալ բուռն ելույթներ տեղի ունեցան: Նախ հանդես եկավ Հեղինե Բիշարյանը` հայտարարելով, որ օրենքը հանրության կողմից թյուրըմբռնման տեղիք է տվել, սակայն օրենքի հիմնական նպատակը կանանց և տղամարդկանց հնարավորություները հավասար դաշտ բերելն է. «Մենք առաջարկել ենք գենդեր բառը հանել, փոխարենը օգտագործել սեռ կամ մեկ այլ բառ, սակայն կառավարությունը մեր առաջարկությանը դեմ է քվեարկել»:

ԲՀԿ խմբակցության քարտուղար Նաիրա Զոհրաբրյանն իր հերթին հայտարարեց, որ ինքն ու իր գործընկեր Էլինար Վարդանյանն առաջարկել են տերմինը փոխել կանանց և տղամարդկանց իրավահավասարություն եզրույթով, սակայն դա էլ կառավարությունը չի ընդունել: Ինչ վերաբերում է ՕԵԿ-ի առաջարկին, ապա Զոհրաբյանի կարծիքով՝ դրանով էլ թյուրըմբռնումները չեն վերանում: «Ուստի մենք ձեռնպահ կքվեարկենք, սակայն կպնդենք, որ մեր առաջարկած տարբերակը լինի»,-ասաց նա:

Պատգամավոր Ալեքսանդր Արզումանյանն իր ելույթում հստակեցրեց, որ հանձնաժողովում լուրջ քննարկումներ են եղել, տեղի է ունեցել աշխատանքային խմբի նիստ՝ շահագրգիռ կողմերի մասնակցությամբ, և վստահ է, որ մոտ ժամանակներում կգտնվի կոմպրոմիսային տարբերակ բոլորի համար, ուստի դեմ է այս պահին այդ հարցը օրակարգ մտցնելուն: Ավելին, նա զարմացաած է Հեղին Բիշարյանի այսօրվա ելույթից, քանի որ որ հանձնաժողովի նիստի ժամանակ նա անգամ իրենց ներկայացուցչին է հորդորել դեմ քվեարկել, որպեսզի մշակվի բոլորի կողմից ընդունելի տարբերակ, և նոր բերվի քննարկման. «Այս նախագծում կան այնպիսի անգրագետ ձևակերպումներ, որ նույնիսկ ամոթ է, որ դնենք քննարկման»,-ասաց նա:

ՕԵԿ խմբակցության պատգամավոր Մհեր Շահգելդյանն էլ հարց բարձրացրեց. «Ասենք թե հանձնաժողովն ու կառավարությունը համաձայնության են եկել աշխատանքային խումբ ստեղծելու մասին, ինչո՞վ է խանգարում, որ այն մտնի ԱԺ մեծ օրակարգ, քառօրյայի մասին չի խոսքը»:

ՀՅԴ խմբակցության ղեկավար Արմեն Ռուստամյանն էլ դեմ չէ, որ նախագիծը մտնի նստաշրջանի օրակարգ և քննարկվի: «Մենք կողմ ենք, թող ընդգրկվի և քննարկվի, և ով ինչ առաջարկ ունի, թող ներկայացնի: Մոտեցումները լիարժեք կլինեն, և հարցը շատը ավելի արագ լուծում կստանա»:

ՕԵկ-ական Հովհաննես Մարգարյանն էլ, հիշեցնելով, որ նախագծի հեղինակը միայն Հեղինե Բիշարյանը չէ, այլ նաև ինքն է, խնդրեց նախագիծը քննարկել հիմա. «Ինչ ուզում եք գենդերի անունը դրեք, թող մենակ թե ընդունելի լինի նամուսով և թասիբով մեր հասարակության համար»:

Պատգամավոր Ռուբեն Հակոբյանն առաջարկեց առայժմ չքննարկել. «Որպեսզի սա չդիտվի կողմերի և դեմերի հարց, կա աշխատանքային խումբ, թող միասնական տեքստ և փոփոխություններ ներկայացնեն, վերջում բերվի Ազգային ժողով»:

Խաչատուր Քոքոբելյանն էլ հակադարձեց. ինչու՞ են վախենում նախագիծը ԱԺ բերելուց, և սպասում են, որ նախ կառավարությունը նայի: «Կառավարությունը ինչ նայում է, ձախողում է: ՕԵԿ-ի կողմից առաջարկվող տարբերակին համաձայն չեմ, բայց թող մտնի ԱԺ օրակարգ»:

Իսկ այս ամենից հետո, երբ ՀՀԿ-ական պատգամավոր Համլետ Հարությունյանը բուռն ելույթ սկսեց հայկական արժեքների ու ավանդույթների մասին, Էդվարդ Շարմազանովը ստիպված եղավ ընդհատել գործընկերոջը՝ հիշեցնելով, որ ելույթները պետք է լինեն ընդամենը վարման կարգի վերաբերյալ, ոչ թե  օրենքի բովանդակության և առաջարկեց ի վերջո քվեարկության դնել հարցը:

Արդյունքում ՕԵԿ-ականների նախաձեռնությունը չընդունվեց՝ 20 կողմ, 42 դեմ, 23 ձեռնպահ ձայների հարաբերակցությամբ:

Վահան Չերազը մեծ ներդրում ունի ֆիզիկական կուլտուրան և սպորտը, սկաուտական շարժումը Հայաստանում զարգացնելու գործում: Ցավոք, դեռևս արժանին չի հատուցվել անվանի գործչի հիշատակը վառ պահելու համար: Եվ այս առումով պարտք ունենք:

Խորհրդային տարիներին նրա անունը փորձում էին չհիշատակել, թեև Չերազը անկուսակցական է եղել: Իսկ պատճառն այն էր, որ նա  XX դարի սկզբին հայ ազատագրական պայքարի մարտիկներից էր, զինվորագրվել էր Անդրանիկի կամավորական գնդին և զորավարի անձնական թարգմանիչն էր:

1886-ի օգոստոսի 16-ին Պոլսում ծնված Չերազը փայլուն կրթություն էր ստացել. 1896-1904 թթ. սովորել էր Փարիզում, Լոնդոնում և ոչ միայն օտար լեզուների էր տիրապետում (անգլերեն, ֆրանսերեն, հունարեն, թուրքերեն), այլև ուսումնասիրել էր ֆրանսիական մարմնամարզության ու անգլիական մարզական խաղերի համակարգերը: Նրան 1920-ին Հայաստանի առաջին հանրապետության ղեկավարները, մասնավորապես, կրթության նախարար Նիկոլ Աղբալյանն էր հրավիրել, և Ստամբուլից գալով` Չերազը լայնածավալ աշխատանք էր իրականացնում, անում հնարավորը, որպեսզի  Ալեքսանդրապոլի ամերիկյան որբանոցներում պատանիները և աղջիկները համակողմանի դաստիարակություն ստանան, լինեն ֆիզիկապես ամուր և ուժեղ: Նա առաջինն էր, որն օգնեց հայ պատանիներին, որպեսզի ծանոթանան ֆուտբոլ, բռնցքամարտ, ջրացատկ, թենիս, աթլետիկա, լող մարզաձևերին: Ընդ որում, երեխաները լողով զբաղվում էին շուրջտարին, մարմինը կոփում էին նաև ձմռանը` ակոսելով Արփա գետի ջրերը:

Հայաստանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո վտանգավոր ժամանակներ էին, սակայն մասնագետը չցանկացավ հեռանալ և շարունակեց հայրենանվեր գործունեությունը, մինչդեռ արտասահման տեղափոխվելով` կունենար բարեկեցիկ ապրելու հնարավորություն: Այդուհանդերձ 1927-ին Չերազը գնդակահարվեց  Թբիլիսիի Մետեխի բանտում. դահիճն անձամբ Լավրենտի Բերիան էր:

Երկար ժամանակ արգելվում էր Վահան Չերազի անունը հիշատակելը: Միայն անկախացումից հետո քայլեր ձեռնարկվեցին տխուր ժամանակների հանիրավի զոհ դարձած հայորդու հիշատակը հավերժացնելու համար: 1991-ին Գյումրիում նախաձեռնող խումբ ստեղծվեց, նախագիծ կազմվեց, ըստ որի` նախատեսվում էր Գյումրիի փողոցներից մեկը, նաև Գյումրիի օլիմպիական հերթափոխի ուսումնարանը կոչել Վահան Չերազի անունով:

Սակայն տարիներ պահանջվեցին, որպեսզի մտահղացումն իրականություն դառնար: Միայն XXI դարի սկզբին Գյումրին Չերազի անունով փողոց ունեցավ:

Եվ քանի որ մի շարք անվանի գիտնականներ, հասարակական և քաղաքական գործիչներ դիմել էին Գյումրիի քաղաքապետին, 2002 թ. անվանակոչության ցուցատախտակ փակցվեց նաև Գյումրիի օլիմպիական հերթափոխի ուսումնարանի պատին: Տոնախմբություն էր կազմակերպվել, հանդիսավոր արարողություն, որին ներկա էին ղեկավար այրեր, Վահան Չերազի հարազատները:

Թվում էր, թե սայլը տեղից շարժվել է, սակայն, ինչքան էլ տարօրինակ է, դարձյալ խնդիրներ կան:

Վահան Չերազի հիշատակին նվիրված ֆիլմ ստեղծելու նպատակով այս տարի Երևանից Գյումրի այցելած խմբի անդամներին, նաև նրա դստերը` երջանկահիշատակ անվանի հայագետ Ռաֆայել Իշխանյանի այրի Բյուրակն Անդրեասյանին, նրա որդուն` լրագրող Վահան Իշխանյանին, անակնկալ էր սպասում: Պարզվում է, որ անհետացել է շենքի պատին փակցված անվանակոչության ցուցատախտակը:

Մարզօջախի տնօրենը պատճառաբանել է, որ հաստատությունը քաղաքային ենթակայության չէ, մինչդեռ անվանակոչելու որոշումը Գյումրիի քաղաքապետարանն է կայացրել, որը իրավասու չէ այդ հարցում: Ստացվում է` ամեն ինչ օրինականացնելու համար պետք է մարզօջախի` այժմ արդեն Գյումրիի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջի վերադաս կազմակերպությունը` Հայաստանի սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարությունն անվանակոչություն իրականացնելու հարցին հավանություն տա, առաջարկ ներկայացնի և Հայաստանի կառավարությունն էլ այն վավերացնի:

Ի դեպ, նման անախորժ նախադեպեր կան: Նախկինում մի շարք մարզադպրոցներ, որոնք հիմնադրել էին հայկական սպորտի անվանի մարզիկները,  ժողովուրդը տարիներ ի վեր նրանց անունով էր կոչում դրանք, սակայն օրինական անվանակոչություն չէր կատարվում: Խոսքը վերաբերում է մարմնամարզիկ Հրանտ Շահինյանի, Ալբերտ Ազարյանի, բռնցքամարտիկ Վլադիմիր Ենգիբարյանի, հնգամարտիկ Իգոր Նովիկովի, ըմբիշ Նորայր Մուշեղյանի մարզադպրոցներին:  Բայց սա առանձին խոսակցության նյութ է:

Գյումրիի մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկական դաստիարակության և դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր Ռաֆիկ Պապոյանը, որը «Սկաուտական շարժման տարածումը Հայաստանում» (1991 թ.) և մի շարք այլ գրքերի հեղինակ է, 1990-ականներից  գլխավորում է նախաձեռնող խումբը, որը զբաղվում է Վահան Չերազի հիշատակը հավերժացնելու հարցերով: Նա չթաքցրեց, որ վեճ է եղել մարզօջախի տնօրեն Հակոբ Փանոսյանի հետ: Պապոյանի վկայությամբ` մարզօջախի ղեկավարությունը պատճառաբանել է, որ համապատասխան որոշում չկա վերին ատյաններից,  բացի այդ, հաստատության անվանումը փոխվել է, այդ իսկ պատճառով` ցուցատախտակը հանվել է:

Դա կատարվել է տարիներ առաջ, երբ ուսումնարանը դարձել է քոլեջ:

«Տորք» ֆուտբոլային թիմը Կոստանդնուպոլսում, հիմնադիր` Վահան Չերազ (երկրորդ շարք, մեջտեղում)

– Ստացվում է, որ փաստաթղթերով ոչինչ չկա, միայն խորհրդանշական ձևով կարելի է ուսումնարանը կոչել Վահան Չերազի անունով: Ինքս Վահան Չերազի մեծադիր նկարն եմ տվել, որը փակցվել է: Կարծում եմ, որ որևէ խնդիր չէր լինի, եթե ցուցատախտակը չհանվեր: Համենայն դեպս, մարզօջախի ղեկավարությունը ներկայումս այնքան էլ շահագրգռված չէ, որ ցուցատախտակը լինի: Մտադիր ենք առաջիկայում դիմել Հայաստանի և սպորտի երիտասարդության հարցերի նախարար Յուրի Վարդանյանին, որպեսզի խնդրին ընթացք տրվի` ամեն ինչ վավերացվի մեր երկրի սպորտի նախարարության ղեկավարի, նաև Հայաստանի կառավարության որոշումներով: Այն ժամանակ, երբ գործին հետամուտ էր Գյումրիի քաղաքապետարանը և ցուցատախտակը տեղադրվել էր, տեղյակ չէինք, որ կարող է հետագայում Հայաստանի կառավարության կողմից համապատասխան որոշում ընդունելու անհրաժեշտություն ծագել: Հույս ունենք, որ հարցը կկարգավորվի: Ցավոք, այս հարցը կարգավորելու գործում անտարբերություն են դրսևորում ոչ միայն սպորտի, այլև սկաուտական շարժման ներկայացուցիչները: Կատարյալ անտարբերության մթնոլորտ է: Ինչ վերաբերում է Վահան Չերազի անունով փողոցին, ապա այն կա: Հուշատախտակ է փակցված նաև  այդ փողոցում գտնվող Հովհաննես Թումանյանի անվան թանգարանի պատին, որտեղ ժամանակին ապրել է Չերազը: Ի դեպ, 1937-ին գնդակահարվել է նաև նրա կինը` Վարդանուշը»,- ասաց Պապոյանը:

Հավելենք, որ այս մարզօջախը մեր երկրում լավագույններից է: Այն հիմնվել է 1986-ին և սկզբում եղել է մարզական թեքումով գիշերօթիկ դպրոց, ապա` ուսումնարան, հետո էլ` քոլեջ: Հաստատության սաները ուսում են ստանում և հմտանում տարբեր մարզաձևերում: Մարզօջախի սովորողներից շատ են միջազգային խոշորամասշտաբ ստուգատեսներում, տարբեր տարիքային խմբերի աշխարհի, Եվրոպայի առաջնություններում աչքի ընկած մարզիկները. 320 անգամ ի պատիվ մարզօջախի սաների մարզական հաջողությունների`  միջազգային տարբեր ստուգատեսներում հնչել է Հայաստանի օրհներգը, բարձրացվել եռագույնը: Մարզօջախը  հիանալի պայմաններ ունի,  ի լրումն` ՀԱՕԿ-ի նախագահ Գագիկ Ծառուկյանի հովանավորությամբ այժմ նոր մարզահամալիր է կառուցվում:

Քանի որ լուրեր են շրջում, թե նպատակ կա մարզօջախը կոչել  Գագիկ Ծառուկյանի անունով, հետաքրքրվեցինք, թե որքանով են դրանք արժանահավատ: Հակոբ Փանոսյանը, որը  կրթօջախի հիմնադրման օրից աշխատել է փոխտնօրեն, իսկ 1999-ից տնօրեն,  հայտնեց, որ հաստատությունը Գագիկ Ծառուկյանի անունով կոչելու մասին խոսակցությունները մտացածին են: Մեր այն հարցին, թե երբ է նախատեսվում ավարտել քոլեջի նոր համալիրի շինարարությունը, նա հայտնեց, որ դա միայն կարող է ասել կառուցողը:

Ինչ վերաբերում է կրթօջախը Վահան Չերազի անունով կոչելուն, ապա այդ մասին այսպիսի պարզաբանում տրվեց. «Գյումրիի քաղաքապետարանը ժամանակին խորհրդանշական ձևով է այն կոչել Վահան Չերազի անունով: Բայց քանի դեռ Հայաստանի կառավարության որոշում չկա, իրավունք չունենք պաշտոնապես այդ անունը նշելու մեր կնիքի վրա, պաշտոնական փաստաթղթերի վրա: 2005-ից առաջ եղած ցուցատախտակի վրա Վահան Չերազի անունը գրված էր, բայց հետո, երբ այն քոլեջ դարձավ, ասացին, որ չի կարելի, սխալ է, քանի դեռ այդ մասին Հայաստանի կառավարության որոշում չկա, և պետք է գրվի այն, ինչ կա կրթօջախի կնիքի վրա: Բայց  Վահան Չերազի նկարը փակցված է կրթօջախում: Նա շատ բան է արել սկաուտական շարժումը, սպորտը Գյումրիում զարգացնելու համար, և քոլեջը Վահան Չերազի անունով ենք կոչում,  և այն մեկ այլ մարդու անունով կոչելու մասին խոսակցություն էլ չի եղել»:

Թվում է, թե խնդիրը պարզ է, իսկ թե ինչքան ժամանակ կպահանջվի այն կարգավորելու համար` ցույց կտա մոտ ապագան: 

Թուրքիայի Բաթմանի նահանգի Բարաժ լճի մերձակայքում գտնվող հայերին պատկանող գերեզմանները դարձել են գանձ որոնողների թիրախը: Մի ժամանակ այս գերեզմանաքարերն ամբողջովին ջրի տակ էին անցել, սակայն վերջերս լճի մակարդակի անկման հետևանքով դրանք նորից տեսանելի են դարձել: Գանձ որոնողները, օգտվելով այս հանգամանքից, արժեքավոր իրեր գտնելու հույսով սկսել են փորել գերեզմանները՝ հիմնովին ավերելով դրանք: Մի շրջանում, որտեղ մեծ տարածում ունեն այն լեգենդները, թե հայերը թաղվել են իրենց թանկարժեք իրերի հետ միասին, ավերակների են վերածվել նաև պատմական եկեղեցիները:

Թուրքական «Հաբերլերի» հաղորդմամբ՝ Թաշլըդերե գյուղի մոտակայքում տեղակայված գերեզմանները փորվել են անհայտ անձանց կողմից: Այս սրբապղծությունն առաջացրել է գյուղացիների դժգոհությունը: «Մինչև ջրի տակ անցնելն էլ հայերին պատկանող գերեզմանները ավերվում էին գանձ որոնողների կողմից: Անցած օրը նկատեցինք, որ տարածքը փորված է: Այստեղ շատ տարածված են գերեզմաններում թաղված թանկարժեք իրերի և գանձերի մասին խոսակցությունները: Անկախ նրանից, թե գերեզմանը ում է պատկանում, այն քանդելը ճիշտ չէ»,-նշել է գյուղացիներից մեկը:

Ուշագրավ է, որ քանդված գերեզմանների մոտակայքում խաչքարի կտորներ են գտնվել:

Միջին Արևելքում խաղաղություն հաստատելու բանակցությունները վտանգի տակ են. Պաղեստինի գլխավոր քննիչը հայտնել է, որ Յասեր Արաֆաթի մահվան մեջ միակ կասկածյալը Իսրայելն է:

Նրա հայտարարությունից մեկ օր առաջ շվեյցարացի գիտնականները հայտնել էին, որ Պաղեստինի առաջնորդը հավանաբար մահացել է ռադիոակտիվ պոլոնումից թունավորվելու հետևանքով:

Քննիչ Թաուֆիկ Թիրաուին այդ մասին բարձրաձայնել է Արաֆաթի մահվան պատճառները ուսումնասիրող խմբի կազմակերպած մամուլի ասուլիսի ժամանակ:

Նա նշել է, որ այստեղ կարևորն այն չէ արդյոք նա թունավորվել է պոլոնիումի՞ց, թե ոչ, այլ այն, որ առկա բոլոր մանրամասներն ապացուցում են, որ նրան սպանել են, և դա Իսրայելն է եղել:

Այդ մեղադրանքներին ի պատասխան Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Իգալ Պալմորը հայտնել է, որ Իսրայելը որևէ կապը չունի Արաֆաթի մահվան հետ:

Արաֆաթի այրին՝ ն, կոչ է արել Պաղեստինի ղեկավարությանը արդարություն հաստատել իր ամուսնու մահվան կապակցությամբ:

Նա իր խոսքում Իսրայելին չի հիշատակել, սակայն նշել է, որ պոլոնիում ունեն միայն միջուկային զենք ունեցող երկրները:

Արաֆաթի շիրիմը բացվել էր այս տարվա սկզբին, և շվեյցարացի, ֆրանսիացի ու ռուս գիտնականներին թույլատրվել էր հողի և ոսկորների նմուշներ վերցնել հետաքննության համար:

Շվեյցարացի գիտնականների խումբը իրենց հետազոտության արդյուքները հրապարակել էին հինգշաբթի օրը, որտեղ նշված էր պոլոնիում- 210-ի անբնական բարձր մակարդակի մասին և այն մասին, որ Արաֆաթը բնական մահով չի մահացել:

Պաղեստինի խումբը, խոսելով Ռուսաստանի իրականացրած` ուրբաթ օրը հրապարակված ուսումնասիրության արդյուքների մասին, նշել է, որ նրանք ևս պնդում են, որ Արաֆաթը մահացել է ինչ-որ նյութից թունավորվելու հետևանքով, սակայն հստակ չեն հայտնում, թե դա ինչ նյութ է եղել: