Արդեն ինչքան ժամանակ է, ինչ ազատամարտիկները դուրս են եկել փողոց: Նրանք դուրս են եկել հացադուլով, նստացույցով, բողոքի ակցիաներով` իրենց սոցիալ–կենցաղային խնդիրների վրա մեր երկրի ղեկավարության ուշադրությունը գրավելու համար: Ընդ որում, այն ղեկավարության, որի ամենաբարձրաստիճան ներկայացուցիչներն իրենք էլ են պարծենում ազատամարտիկ լինելու հանգամանքով… Սակայն նույնիսկ «յուրայինների»` ղեկավար լինելու հանգամանքը չի օգնում ազատամարտիկներին, որ ոչ թե քաղաքական, տնտեսական, այլ ընդամենը սոցիալ–կենցաղային վիճակին վերաբերող պահանջները բավարարվեն:

 Փող չկա, որ ազատամարտիկներին տան

Ու եթե բոլորն էլ տրամաբանական ու տեղին են համարում, որ ազատամարտիկների բարձրացրած այդ հարցերը պետք է բավարարվեն, ոչ ոք չի կարողանում հասկանալ, թե ինչու, վերջիվերջո, այդ պարզ, տրամաբանական, հասկանալի ու ընդունելի պահանջները չեն բավարարվում:

Նայենք հարցին մեկ այլ տեսանկյունից: Ազատամարտիների բարձրացրած պահանջները, հատկապես թոշակների պահանջը, առաջիկա գոնե մի քանի տարիներին չի բավարարվի: Դրա համար կան «օբյեկտիվ» թվացող պահանջներ: Դժվար չէ հասկանալ մի քանի թվերի համադրությունը: Օրինակ` թերևս ոչ ոք չի կարող ասել, թե Հայաստանում քանի ազատամարտիկ կա: Համենայն դեպս, ԱԺ-ն միայն այս տարի համապատասխան օրենք ընդունեց, որով պետք է սահմանվի, թե ովքեր են ազատամարտիկ, ովքեր` պատերազմի մասնակից և այլն: Ու դրանից հետո միայն պետք է կարգավորվի ու հստակեցվի, թե քանի ազատամարտիկ կա Հայաստանում: Ողջ մնացածներին նկատի ունենք: Մի խոսքով,ոչ պաշտոնական թվերով, Հայաստանում այսօր ապրում է մոտ 50-60 հազար ազատամարտիկ, ներառյալ` եռամսյա հավաքների շրջանակներում արցախյան ազատագրական պատերազմի մասնակիցները:

Ընդունենք, թե նրանց թիվը  նվազագույն է`50 հազար հոգի: Նրանց, բնականաբար, չեն նշանակի զինվորական նորմալ թոշակներ, այլ ենթադրենք` կառավարությունը կորոշի նրանց ամեն ամիս, որպես թոշակ, վճարել զինվորական նվազագույն թոշակի չափով թոշակ` 60 հազար դրամ: Այդ դեպքում կստացվի, որ միայն ազատամարտիկներին մեկ ամսում պետբյուջեից պետք է վճարվի 3 մլրդ դրամ գումար, իսկ մեկ տարում` 36 մլրդ դրամ: Դա մոտավորապես 88 մլն 235 հազար դոլար է կազմում: Հաջորդ տարվա բյուջեն, ըստ օրերս ԱԺ-ին ներկայացված բյուջեի նախագծի, կկազմի 1,15 տրլն դրամ, և կունենանք մոտ 130 մլրդ դրամի դեֆիցիտ: Այսինքն` ազատամարտիկների թոշակային բավարարումը կազմակերպելու համար պահանջվող ծախսերը բավականին լուրջ մեծություն են: Տրամաբանությունը պարզ է` փող չկա…

Բայց հարցին նայենք մեկ այլ տեսանկյունից: Այս մարդիկ` ազատամարտիկները, իրենց կյանքի ու արյան գնով ձեռք են բերել անկախություն, ազատագրել են տարածքներ, ու նրանց ինքնազոհությամբ ապահովել են մեր` պետություն ունենալու իրավունքը` իր բոլոր բաղադրիչներով հանդերձ: Այսինքն` այս երկիրն ինչ չափելի ու անչափելի արժեք ունի, դրա համար պարտական ենք հենց ազատամարտիկներին:

Փո՞ղ չկա, թե՞ փող գտնելու ցանկություն

Հարցին նայենք ևս մեկ կողմից: Սովորաբար երկրներն իրենց այս կամ այն կառույցի արդյունավետությունը կամ նրա գոյության անհրաժեշտությունն արդարացնելու համար այդ կառույցների ստեղծած արժեքը վերածում են չափելի մեծության` եկամտի, ու նշվում է, թե այս կամ այն կառույցը պետությանը որքան օգուտ է տվել:

Հիմա  Հայաստանում ամենաբարձր վարձատրվող պետական աշխատանքներից են պատգամավորների, նախարարների, դեսպանների, դատավորների աշխատավարձերը: Օրինակ` Հայաստանն ամբողջ աշխարհում այս պահին ունի առնվազն 37 դեսպան, որոնք աշխարհի տարբեր երկրներում ներկայացնում են կամ պետք է ներկայացնեն ՀՀ-ն. չհաշված միջազգային կառույցներում ՀՀ ներկայացուցիչներին, հյուպատոսներին և այլն: Այժմ նայենք, թե ինչքան օգուտ են նրանք տվել Հայաստանին չափելի մեծությամբ: Դա անհնար է, քանի որ Հայաստանում երբեք նման հաշվարկ, վերլուծություն, հաշվետվություն չի իրականացվել: Ու եթե մի քանի դեսպաններ իրոք շատ լավ ու արդյունավետ են աշխատել, կարողացել են Հայաստանի համար ապահովել վարկեր, դրամաշնորհներ, նվիրատվություններ, ներդրումներ, կարողացել են այնպես անել, որ Հայաստանն ավելի քիչ ծախսի և այլն, ապա շատերն էլ այդքանը չեն արել: Բայց նրանք շարունակում են բարձր վարձատրվել, իսկ դիվանագիտական ծառայության վերջանալուն պես էլ կստանան բարձր թոշակներ:

Ու եթե դիվանագիտական ծառայություն անցկացնողների աշխատանքը դեռ արդարացված ու թեկուզ անտեսանելի, բայց հույժ կարևորներից է, ու եթե նրանք ֆինանսական կամ չափելի օգուտ էլ չեն տալիս երկրին, գոնե անուրանալի է, որ ինչ-որ օգուտ, այնուամենայնիվ, տալիս են, ուրեմն նայենք մեր «փառապանծ» դատական համակարգին:

Ամենավերջին` 2012 թ. տվյալներով` Հայաստանի դեմ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (ՄԻԵԴ) վճիռներն ավելանում են: ՄԻԵԴ-ը մեկը մյուսի հետևից վճիռներ է կայացնում ընդդեմ Հայաստանի: Դատավորների սխալի պատճառով պետբյուջեից մոտ կես մլն եվրո տուգանք կվճարվի: Ըստ ՄԻԵԴ-ի 2012 թ. հաշվետվության` Հայաստանից ուղարկվել է շուրջ 800 գանգատ: Մինչ օրս ընդդեմ Հայաստանի կայացվել է 42 վճիռ, որից 15-ը` միայն 2012 թ. ընթացքում: Ըստ կայացված 42 վճիռների` մեր կառավարությունը պարտավորվել է իր քաղաքացիներին վճարել, ընդհանուր առմամբ, 440 հազար եվրո տուգանք, որից 225 հազար եվրոն արդեն վճարվել է:

Իհարկե, ԱԺ-ին նոր բյուջեի նախագիծը ներկայացնելիս ԱԺ պատգամավորներին Վաչե Գաբրիելյանը հավաստիացնում էր, որ այդ միջոցները հատկացվում են արտաբյուջետային միջոցներից, բայց դրանից հարցի էությունը չի փոխվում. բոլոր դեպքերում մինչ այժմ դեռ ոչ մի դատավոր սխալ վճիռ կայացնելու ու դրանով հանդերձ ՀՀ-ին ֆինանսական վնաս պատճառելու կապակցությամբ չի պատժվել: Ավելին` դատավորները, դատախազները, հանգիստ պաշտոնավարում են, հետո հանգիստ անցնում են թոշակի, հետո էլ, առավել հանգիստ, ստանում իրենց բարձր աշխատավարձին համապատասխան բարձր թոշակ:

Ստացվում է, որ անգնահատելի օգուտ տվածների հարցերը մնում են օդում, իսկ պետությանը վնաս հասցրած մարդիկ անհոգ շորունակում են օգտվել այդ նույն պետության միջոցներից: Իսկ ազատամարտիկները նստացույց են անում, հացադուլ, բողոքի ցույցեր են կազմակերպում, այնուհետև քրեական հետապնդման ենթարկվում, իսկ նրանց բարձրացրած խնդիրներն էլ մնում են օդում, հավանաբար` մինչև հաջորդ պատերազմ:

Հասկանալի է` ազատամարտիկների կենսաթոշակային հարցերը լուծելու համար պետությունը միջոցներ չունի` ի տարբերություն դիվանագետների, դատավորների ու պատգամավորների «կարիքները հոգալու» համար պահանջվող միջոցների:  Բայց գոնե կարո՞ղ են լուծվել այնպիսի կոմունալ-կենցաղային հարցեր, ինչպիսիք են կոմունալ վճարների զեղչերի կիրառումը, նրանց երեխաների ուսման վարձը փոխհատուցելը, բժշկական ապահովագրությունը, հասարակական տրանսպորտից անվճար օգտվելը և այլն: Վերջին երկուսը, իհարկե, պաշտոնապես գործում են, սակայն միայն պաշտոնապես, քանի որ հասարակական տրասնպորտի այն ուղեգծերը, որոնք սպասարկում են մասնավոր հատվածի ներկայացուցիչները, ազատամարտիկի վկայականին ուշադրություն չեն դարձնում, իսկ անվճար բուժօգնությունից օգտվելու համար ազատամարտիկից այնքան թղթեր, տեղեկանքներ, ջանքեր ու միջոցներ են պահանջվում, որ նույնիսկ առողջ մարդն այդ ամբողջը ապահովելու համար կհիվանդանա, իսկ բուժօգնության կարիք ունեցող ազատամարտիկը, մինչև այդ ամբողջ բյուրոկրատական քաշքշուկի միջով անցնի, արդեն ոչ թե բուժօգնության, այլ բոլորովին ուրիշ ծառայության կարիք կունենա. ցավոք սրտի` հետմահու…

Չմոռանանք, որ Հայաստանի համար պատերազմը դեռ ավարտված չէ, հիշենք, որ հիմա ընդամենը հրադադար է, որն ամեն վայրկյան կարող է խաթարվել, ու այդ դեպքում կռվող մարդկանց կարիք նորից կզգացվի…

ՀՀ նախագահն ասաց այն, ինչ  սպասում էինք

Երեկ աշխատանքային այցով Ֆրանսիայի Հանրապետությունում էր գտնվում նախագահ Սերժ Սարգսյանը:  Նա Ստրասբուրգում հանդիպումներ ունեցավ Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) նախագահ Ժան-Կլոդ Մինյոնի, ԵԽ գլխավոր քարտուղար Թորբյորն Յագլանդի և ԵԽ մարդու իրավունքների հանձնակատար Նիլս Մուիժնիկսի հետ:

ԵԽ գլխավոր քարտուղար Թորբյորն Յագլանդի հետ հանդիպման ավարտին Հայաստանի նախագահը և ԵԽ գլխավոր քարտուղարը հանդես են եկան բանակցությունների արդյունքներն ամփոփող հայտարարություններով և պատասխանեցին զանգվածային լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների հարցերին:

Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այնուհետև մասնակցեց ԵԽԽՎ լիագումար նիստին, որտեղ հանդես եկավ ելույթով ու պատասխանեց վեհաժողովի անդամներին հետաքրքրող հարցերին:

Անշուշտ նախագահի այս այցն ու ելույթը կարևոր իրադարձություն էին, ուստի թեʹ հայաստանցիները, թեʹ այլ երկրների քաղաքական ուժերը ուշի ուշով հետևում էին ԵԽ  Խորհրդարանական վեհաժողովի անցուդարձին: Կարևոր երկու պատճառով: Նախ` Հայաստանն առաջին անգամ ստանձնել է Եվրոպայի խորհրդի Նախարարական կոմիտեի նախագահությունը, երկրորդ` այս իրադարձությունը չէր կարող չդիտվել վերջերս նույն Սերժ Սարգսյանի Մոսկվայում արած հայտարարության  համատեքստում, որով Հայաստանն ընտրություն կատարեց ոչ թե Եվրոպական գործընկերության, այլ Մաքսային միության օգտին: Բայց հենց այդ հայտարարության ժամանակ էլ Ս. Սարգսյանը հայտարարեց, որ սա չի նշանակում, թե խզվում է գործընկերությունը Եվրոպայի խորհրդի հետ: Ընդհակառակը:  Բնական է, որ բոլորին հետաքրքրում էր, թե ինչ է ասելու նա հիմա, Խորհրդարանական վեհաժողովում:  Եվ նա ասաց այն, ինչ ուզում էինք:

«Մեր երկրի համար մեծ պատիվ ու պատասխանատվություն է առաջին անգամ նախագահել Եվրոպայի խորհրդի նախարարական կոմիտեում: Մեր ձգտումն է այս վեցամսյա նախագահության շրջանում մեր ներդրումը բերել եվրոպական արժեքային համակարգի ամրապնդման գործին, և դրանով իսկ ևս մեկ անգամ վերահաստատել, որ Եվրոպան ոչ այնքան աշխարհագրական տեղանուն է, որքան ընդհանուր արժեքներին հանձնառու պետությունների ընտանիք»,- մասնավորապես ասաց նա:

Այնուհետև համառոտ անդրադառնալով մեր անկախ պետության անցած 22-ամյա դժվարին ուղուն, նա շեշտեց, որ  «անկախության հռչակումը մեր ժողովրդի բազում դարերի ու սերունդների երազանքի իրականացումն էր, իսկ Եվրոպայի խորհրդին անդամակցությունը եվրոպական ժողովուրդների ընտանիքին պատմական ու մշակութային պատկանելության վերահաստատումն էր»:

Ընտրությունները

Թվարկելով անցած 22 տարիներին մեր ունեցած ձեռքբերումները և մանավանդ վերջին երեք ընտրությունները, նա հիշեցրեց, որ բոլոր երեք ընտրություններին Եվրոպայի խորհուրդը մասնակցել է դիտորդական առաքելություններով: Նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունների դեպքում Վեհաժողովի, իսկ Երևանի ավագանու ընտրություններին Եվրոպայի Խորհրդի տեղական և շրջանային իշխանությունների կոնգրեսի պատվիրակությունները հնարավորություն են ունեցել դիտարկել ընտրությունների ընթացքը և պատրաստել զեկույցներ՝ համապատասխան առաջարկություններով: «Ես այդ զեկույցները գնահատում եմ որպես Հայաստանի ապագայով հետաքրքրված գործընկերների անկեղծ կարծիք»,- ասաց նա` միաժամանակ նշելով, որ ազատ և արդար ընտրությունների կազմակերպման վերաբերյալ  թեʹ Խորհրդարանական վեհաժողովի,  թե միջազգային մյուս գործընկերների առաջարկություններն անարձագանք չեն մնացել, և առաջիկա օրերին կայանալու են համապատասխան առաջարկություններին վերաբերող օրենսդրական փոփոխությունների լայն հանրային քննարկումներ` բոլոր շահագրգիռ կողմերի մասնակցությամբ և միջազգային կառույցների աջակցությամբ:

Նախագահն անդրադարձավ նաև մեր խնդիրներին ու առաջնահերթություններին. գործազրկություն, աղքատություն, կոռուպցիա, իրավունքի գերակայություն, հավասարություն օրենքի առջև: «Մարդը, նրա արժանապատվությունը, հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները դիտվում են որպես բարձրագույն նպատակ»,- ասաց նա:

Անկախ այն հանգամանքից, արվում է դա, թե ոչ, և եթե նույնիսկ հակառակն է արվում երկրում, ցանկացած երկրի քաղաքացի ուզում է, ոի իր երկրի նախագահը նման բարձր ամբիոնից վերահաստատի այդ արժեքները: Այլ հարց է, որ վերադարձից հետո կարելի է շարունակ «կռիվ» տալ նրա հետ, հիշեցնել և պարտավորեցնել տարբեր քաղաքական ու քաղաքակիրթ միջոցներով,  որ այդ ամենը սոսկ խոսք չլինի, այլ նաև գործ:

Բանախոսը հատուկ անդրադարձավ դատական ոլորտի բարեփոխումներին` հավաստիացնելով, որ դատական օրենսգրքում կատարված մի շարք էական փոփոխություններ ավելի թափանցիկ ու արդար են դարձնում դատավորների թեկնածուների ընտրության ընթացակարգը: Հղում անելով Հայաստանի իրավական ու դատական բարեփոխումների 2012-2016 թթ. ռազմավարական ծրագրին` նա վստահեցրեց, որ արդյունքում ունենալու ենք ժամանակակից իրավական պետության չափանիշներին համապատասխանող դատաիրավական համակարգ: «Այս առումով, շատ կարևոր եմ համարում Հայաստան-Եվրոպայի խորհուրդ 2012-2014 թթ. գործողությունների ծրագրի լիարժեք իրականացումը, որում ընդգրկված են այս ոլորտին վերաբերող մի շարք կարևոր ձեռնարկումներ»,- ասաց նա:  Բացի այդ ընդգծեց, որ հենց ինքը նախաձեռնել է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության բարեփոխումների գործընթաց, «որի նպատակը մեր երկրում իրավունքի գերակայության սկզբունքի իրացման, մարդու հիմնական իրավունքների և ազատությունների երաշխավորման սահմանադրական կառուցակարգերը առավել կատարելագործելն է, իշխանությունների լիարժեք հավասարակշռումն ապահովելը և հանրային կառավարման արդյունավետությունը բարձրացնելը»:

ԵՄ Արևելյան գործընկերությունը

Հավանաբար այս հարցին էին ամենից շատ սպասում բանախոսի ելույթին  հետևողները: «Այս օրերին հաճախ է խոսվում Եվրոպական միության Արևելյան գործընկերության պետությունների քաղաքակրթական ընտրության մասին: Մենք միշտ հայտարարել ենք, որ պատրաստ չենք հարցն այդ հարթության մեջ դիտարկել: Հայաստանը նպատակադրված է շարունակելու համակողմանի փոխշահավետ գործակցությունը Եվրոպական միության հետ։ Արևելյան գործընկերության նախաձեռնության հենց սկզբից, անգամ դրանից առաջ, մենք ասել և շարունակում ենք ասել, որ ձգտում ենք հնարավորինս սերտ և ընդլայնված հարաբերություններ ունենալ Եվրամիության հետ, մոտ լինել Եվրամիությանը: Այս քաղաքականությունը չի ընդհատվելու»:

Սա էինք  ուզում, և ասվեց:

«Հայտնի է, որ Հայաստանը սերտ դաշնակցային հարաբերություններ ունի Ռուսաստանի հետ,- այնուհետև շարունակեց նա:- Հայաստանը չի կառուցել նոր հարաբերություններ ի հաշիվ իր ռազմավարական դաշնակցի հետ հարաբերությունների: Ճիշտ այնպես, ինչպես մենք մերժում ենք որևէ գործընկերոջ հետ հարաբերությունների կառուցում, որոնք միտված լինեն որևէ այլ գործընկերոջ դեմ: Մենք շարունակելու ենք մեր առանցքային գործընկերների հետ հարաբերությունների և շահերի համադրումը»:

Ղարաբաղի հիմնախնդիրը

Բնականաբար, նախագահն անդրադառնալու էր նաև մեր հարցերի հարցին` Ղարաբաղի խնդրի խաղաղ կարգավորմանը: «Մենք գնահատում ենք բոլոր նրանց ջանքերը, ովքեր օժանդակում են տարածաշրջանում կայունության ապահովմանը, բայց նաև գիտենք, որ պարտավոր ենք առաջին հերթին ապավինել մեր ուժերին՝ հնարավոր բացասական զարգացումների դեպքում հակառակորդին զսպելու և խաղաղությունը պահպանելու համար: Առավել ևս, որ մեր հարևան երկրի ղեկավարը շարունակում է իր հրապարակային ելույթներում պատերազմով սպառնալ, հայերին համարել թիվ մեկ թշնամի, հպարտանալ ռազմական ծախսերի անհամաչափ աճով և սպառազինությունների կուտակմամբ: Այնուհանդերձ, կարծում եմ, որ Ադրբեջանի ժողովուրդը կամ նրա զգալի հատվածը իրականում չի կիսում նման տրամադրությունները: …Վստահ եմ, որ մեր ժողովուրդներին ավելի լավ ապագա է սպասվում, քան նախատեսում են պատերազմի և ատելության քարոզ սփռող որոշ ղեկավարներ: Ինչպես ես առիթ եմ ունեցել հրապարակավ ասելու՝ ես չեմ համարում, որ Ադրբեջանի ժողովուրդը հայերի թշնամին է. մենք ի զորու ենք արժանապատվորեն լուծելու մեր տարակարծությունները և խաղաղությամբ գոյակցելու որպես հարևաններ»:

Սա էլ, կարծում ենք, հաղթանակած երկրի նախագահի զուսպ ու կշռադատված խոսք է, ուստի և` ընդդիմախոսություն չընդունող:

Նախագահն իր խոսքը տպավորիչ դարձնելու համար արժանի համարեց  հիշատակել երջանկահիշատակ Սոս Սարգսյանի  վերջին հրապարակային խոսքը` ուղղված Ադրբեջանի մտավորականներին, «Դուք ինչ է, լրջորեն պատրաստվում եք պատերա՞զմ սկսել: Թանկագին իմ հարևաններ, ոչինչ չի՛ ստացվի, բացի անմեղ զոհերից: Ինչո՞ւ:  Շատ պա՛րզ. ձեզ համար Ղարաբաղը տարածք է, իսկ մեզ համար՝ սուրբ Հայրենիք»:

Եվս մեկ անգամ հաստատելով, որ հակամարտությունների խաղաղ կարգավորման համար առավել նպաստավոր պայմաններ են ապահովում ժողովրդավար հասարակությունները, նախագահը  կարևոր համարեց թվարկել Լեռնային Ղարաբաղի ձեռքբերումներն այս ասպարեզում` հղում անելով հենց հեղինակավոր միջազգային կազմակերպությունների եզրակացություններին: «Ղարաբաղը եղել է, կա և կմնա Եվրոպայի մաս: Ղարաբաղի այսօրվա հանրությունը եվրոպական հանրության` եվրոպական ընտանիքի մասնիկ է` անկախ իր պետության քաղաքական կարգավիճակից: Ուստի ես կարծում եմ, որ Եվրոպայի խորհուրդը կարող է, կարգավիճակից անկախ, ուղղակիորեն շփումներ նախաձեռնել Ղարաբաղի հետ` իր իսկ գործառույթների շրջանակներում, առավել ևս, երբ Եվրոպայի խորհուրդը նման փորձ ունի այլ հակամարտությունների գոտիներում»,- ամփոփեց նա:

Ցեղասպանությունը

Բանախոսը հիշեցրեց, որ որպես ցեղասպանություն ապրած ժողովրդի ներկայացուցիչ, չի կարող չկարևորել նմանօրինակ ոճիրներ ծնող նախադրյալների դեմ պայքարը: «Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեում Հայաստանն իր նախագահության գերակայություն է հռչակել պայքարը անհանդուրժողականության, խտրականություն և ատելություն սերմանող քարոզչության դեմ: Մենք ամոթալի ենք համարում, որ մերօրյա աշխարհում նման երևույթները շարունակում են գոյություն ունենալ և որոշ երկրներում անգամ խրախուսվում են պետական մակարդակով: Մենք պետք է վճռական լինենք աշխարհի ցանկացած անկյունում նման դրսևորումներն արմատախիլ անելու հարցում»,- ասաց նա:

Սիրիան

Անդրադառնալով Սիրայի իրավիճակին, Ս. Սարգսյանը հիշեցրեց, որ  այնտեղ ունենք բազմահազարանոց հայ համայնք, որը Սիրիայի ժողովրդի անբաժանելի մասն է կազմում: Ուստի Հայաստանը  ողջունում է ռուս-ամերիկյան պայմանավորվածությունները Սիրիայի հակամարտության խաղաղ կարգավորման ուղղությամբ և օրերս ընդունված ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձևը:

Զարուհի Փոստանջյանը` սպասելի ու անսպասելի

Որտեղ Զարուհի Փոստանջյանը, այնտեղ սկանդալ:  Միշտ էլ բոլորն էլ սպասում են նրա հերթական անակնկալին: Բայց այս անգամ նա գերազանցեց իրեն և արեց մի բան, որ ոչ ոքի մտքով չէր անցնի: Կարելի է ցանկացած մակարդակով ցանկացած հարթակ ու ամբիոն օգտագործել սեփական քաղաքական շահերի համար, բայց անել պատշաճ, քաղաքակիրթ ու կշռադատված: Բայց երբ դուրս ես գալիս բարոյականության ու քաղաքավարության սահմաններից ու հանուն տվյալ բանակռվում հաղթելու նվաստացնում ես հակառակորդիդ` ձեռքի հետ ոտնատակ տալով ժողովրդիդ արժանապատվությունն ու պետությանդ  հեղինակությունը, արդեն քստմնելի բառից բացի, մտքիդ ուրիշ բան չի գալիս: Մեր տանը, մեր մեջ ամեն ինչ կարող ենք ասել,  և ամենախիստ ձևով, բայց դրսում, մանավանդ երբ մեջտեղ ես բերում խոհանոցային բամբասանքի մակարդակի չստուգված աղբ, ուղղակի սահմռկեցուցիչ է: Չգիտենք` ինչ նպատակ ուներ այս պատգամավոր աղմկարար կինը, բայց ակնհայտ է, թե ինչի հասավ: Նա ընդամենը ջուր լցրեց մեր հակառակորդների ջրաղացին և վարկաբեկեց այն քաղաքական ուժը, որին ներկայացնում է: Մնում է կարեկցել այն բոլոր հայրենակիցներին, որոնք ձայն են տվել «Ժառանգություն» կուսակցությանը և այդպիսով պատգամավոր դարձրել Զարուհի Փոստանջյանին:

Հասկանում ենք, որ այս կինը քաղաքական խիզախությունն ու արդարամտությունը շփոթում է  լաչառության հետ: Բայս խայտառակությունը, ինչպես տեսնում ենք, միջազգային կշիռ է սոտանում:

Աշխատանքային այցով Ֆրանսիայի Հանրապետությունում գտնվող Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր Ստրասբուրգում հանդիպումներ է ունեցել Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) նախագահ Ժան-Կլոդ Մինյոնի, ԵԽ գլխավոր քարտուղար Թորբյորն Յագլանդի և ԵԽ մարդու իրավունքների հանձնակատար Նիլս Մուիժնիկսի հետ: ԵԽ գլխավոր քարտուղար Թորբյորն Յագլանդի հետ հանդիպման ավարտին Հայաստանի Նախագահը և ԵԽ գլխավոր քարտուղարը հանդես են եկել բանակցությունների արդյունքներն ամփոփող հայտարարություններով և պատասխանել զանգվածային լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների հարցերին:
Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այնուհետև մասնակցել է ԵԽԽՎ լիագումար նիստին, որտեղ հանդես է եկել ելույթով և պատասխանել վեհաժողովի անդամներին հետաքրքրող հարցերին:

***

Նախագահ Սերժ Սարգսյանի խոսքը Եվրոպայի խորհրդի
խորհրդարանական վեհաժողովում

Պարո՛ն նախագահ,
Պարո՛ն Գլխավոր քարտուղար,
Վեհաժողովի հարգարժա՛ն անդամներ,

Ուրախ եմ 800 միլիոն եվրոպացիների ներկայացնող մեր կառույցի` Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովին դիմելու այս հնարավորության համար:

Մեր երկրի համար մեծ պատիվ ու պատասխանատվություն է առաջին անգամ նախագահել Եվրոպայի խորհրդի նախարարական կոմիտեում: Մեր ձգտումն է այս վեցամսյա նախագահության շրջանում մեր ներդրումը բերել եվրոպական արժեքային համակարգի ամրապնդման գործին, և դրանով իսկ ևս մեկ անգամ վերահաստատել, որ Եվրոպան ոչ այնքան աշխարհագրական տեղանուն է, որքան ընդհանուր արժեքներին հանձնառու պետությունների ընտանիք:

Տիկնա՛յք և պարոնա՛յք,

Մի քանի օր առաջ Հայաստանը նշեց իր անկախության 22-րդ ամյակը: Հեշտ չի եղել ազատ ժողովրդավարական երկիր կառուցելու մեր 22-ամյա ուղին: Անընդհատ պատերազմի սպառնալիքներն ու սպառազինությունների մրցավազքի պարտադրումը Ադրբեջանի կողմից և Հայաստանն աշխարհի հետ կապող ամենակարճ ուղին տարիներ շարունակ բոլոր միջազգային օրենքներին ու նորմերին հակառակ փակ պահելը Թուրքիայի կողմից մեզ ստիպել ու ստիպում են անբնական մեծ ջանքեր գործադրել զարգանալու և ժամանակակից պետություն կառուցելու համար: Գործելով այլ պետությունների համեմատ անհամադրելի բարդ պայմաններում՝ մեր երկրի բոլոր իշխանություններն ու մեր ժողովուրդը մշտապես առաջնային տեղ են հատկացրել երկրում խորքային բարեփոխումների իրականացմանը՝ հասարակական կյանքի բոլոր ոլորտներում:

Անկախության հռչակումը մեր ժողովրդի բազում դարերի ու սերունդների երազանքի իրականացումն էր, իսկ Եվրոպայի խորհրդին անդամակցությունը եվրոպական ժողովուրդների ընտանիքին պատմական ու մշակութային պատկանելության վերահաստատումն էր: Եվրոպական արժեքների` ազատության, ժողովրդավարության, իրավունքի գերակայության վրա հիմնված պետական համակարգ ունենալու ձգտումը միշտ հստակ է եղել մեր հասարակության շրջանում: Մենք դիտարկում ենք Եվրոպայի Խորհրդին մեր անդամակցությունը և եվրոպական մյուս կառույցների հետ փոխգործակցությունը որպես Հայաստանի ժողովրդավարության ամրապնդման և արդյունավետ բարեփոխումների իրականացման կարևոր գործոն:

Մեր համատեղ ջանքերի արդյունքները տեսանելի են և անշրջելի: Հայաստանն այսօր ազատ խոսքի ու ազատ մամուլի երկիր է, մենք ունենք հավաքների ազատություն, կայացած քաղաքացիական հասարակություն, որը գիտի, թե ինչ իրավունքներ ունի և ինչպես կարող է պայքարել իր իրավունքների համար: Սրանք և բազմաթիվ այլ ձեռքբերումներ ես համարում եմ ավելի քան կարևոր մեր ապագայի համար:

Վեհաժողովի հարգարժա՛ն անդամներ,

Վերջին մեկ և կես տարվա ընթացքում Հայաստանում տեղի է ունեցել երեք խոշոր ընտրական գործընթաց: 2012թ. մայիսին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում մեր երկրի քաղաքական դաշտի բոլոր խոշոր քաղաքական ուժերը խորհրդարանի մաս կազմեցին՝ խորհրդարանը դարձնելով ուժեղ ու գործուն քաղաքական մարմին: 2013թ. նախագահական ընտրություններն անցան մրցակցային պայմաններում: Մայիսին կայացան Երևանի ավագանու ընտրությունները:

Բոլոր երեք ընտրություններին Եվրոպայի խորհուրդը մասնակցել է դիտորդական առաքելություններով. առաջին երկուսի դեպքում Վեհաժողովի, իսկ Երևանի ավագանու ընտրություններին Եվրոպայի Խորհրդի տեղական և շրջանային իշխանությունների կոնգրեսի պատվիրակությունները հնարավորություն են ունեցել դիտարկել ընտրությունների ընթացքը և պատրաստել զեկույցներ՝ համապատասխան առաջարկություններով: Ես այդ զեկույցները գնահատում եմ որպես Հայաստանի ապագայով հետաքրքրված գործընկերների անկեղծ կարծիք: Այս առումով նշեմ, որ ազատ և արդար ընտրությունների կազմակերպման վերաբերյալ ինչպես Խորհրդարանական վեհաժողովի, այնպես էլ մեր միջազգային մյուս գործընկերների առաջարկություններն անարձագանք չեն մնացել, դրանք ամենայն ուշադրությամբ դիտարկվում են ընտրական գործընթացների կատարելագործման հարցով ստեղծված աշխատանքային խմբի կողմից և համապատասխան ընթացք են ստանում: Առաջիկա օրերին կայանալու են համապատասխան առաջարկություններին վերաբերող օրենսդրական փոփոխությունների լայն հանրային քննարկումներ` բոլոր շահագրգիռ կողմերի մասնակցությամբ և միջազգային կառույցների աջակցությամբ:

Տիկնա՛յք և պարոնա՛յք,

Մենք ունենք բազմաթիվ լուրջ խնդիրներ, ինչպիսիք են գործազրկությունն ու աղքատությունը, կոռուպցիան, որոնց հաղթահարման համար մեր կառավարությունը համալիր ծրագրեր է իրականացնում:

Մյուս առաջնահերթությունը իրավունքի գերակայությունն է: Հավասարությունը օրենքի առջև պարտադիր պայման է մեր թե՛ տնտեսական, թե՛ քաղաքական զարգացման համար: Մարդը, նրա արժանապատվությունը, հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները դիտվում են որպես բարձրագույն նպատակ: Իր հերթին՝ պետությունը սահմանափակված է մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքներով և ազատություններով` որպես անմիջականորեն գործող իրավունք: Սրանք նաև մեր երկրի Սահմանադրությամբ ամրագրված դրույթներ են, որոնք կանխորոշում են անհատի ու պետական իշխանության վարքագիծն իրավական պետության ու քաղաքացիական հասարակության կայացման գործում:

Համոզված եմ, որ ժողովրդավարական բոլոր երկրներում սահմանադրական մակարդակում այս կամ այն կերպ ամրագրված է իրավունքի գերակայության սկզբունքի էությունը: Սակայն գլխավոր խնդիրն այն կյանքի կոչելն է, իրավունքով իշխանության սահմանափակումը կյանքի կանոն դարձնելը: Հատկապես երիտասարդ ժողովրդավարությամբ երկրների դեպքում դա պահանջում է համակարգված ու հետևողական աշխատանք: Պահանջում է անկախ դատական համակարգի առկայություն և անաչառ արդարադատության իրականացում: Այս առումով, կարծում եմ՝ Եվրոպայի խորհրդում Հայաստանի նախագահության շրջանակներում այս տարվա հուլիսին անցկացված՝ իրավունքի գերակայության և իշխանությունների հայեցողության սահմաններին նվիրված խորհրդաժողովը համընդհանուր հետաքրքրություն ներկայացնող իրադարձություն էր՝ շարունակելով Մեծ Բրիտանիայի նախագահության նախաձեռնությամբ սկսված գործընթացը:

Մեր երկիրն այս ոլորտներում համակարգային բարեփոխումների նոր փուլ է թևակոխել և իրականացնում է հեռանկարային ծրագրեր: Դրանց բոլորի առանցքը մարդն է, նրա իրավունքների ու ազատությունների երաշխավորումը, երկրում այնպիսի մթնոլորտի ձևավորումը, որտեղ կգերակայեն հանդուրժողականությունը, բազմակարծությունը, խտրականության բացառումը, արդարությունն ու փոխադարձ վստահությունը:

Հաջորդ առաջնահերթությունը, որն ամենաուղղակի կերպով կապված է նախորդի, այսինքն՝ իրավունքի գերակայության հետ, ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության խորացումն է: Ձեռքբերումների թվում նշեմ դատական օրենսգրքում կատարված մի շարք էական փոփոխություններ, որոնք ավելի թափանցիկ ու արդար են դարձնում դատավորների թեկնածուների ընտրության ընթացակարգը: Դատավորների լիարժեք անկախության ապահովման տեսանկյունից շարունակվում են ուշադրության կենտրոնում մնալ նաև նրանց նշանակման հետ կապված իրավական հարցերը: Արդիականացվում են քրեակատարողական հիմնարկները, ստեղծվելու է պրոբացիոն ծառայություն: Մենք մշակել և իրականացնում ենք Հայաստանի իրավական ու դատական բարեփոխումների 2012-2016թթ. Ռազմավարական ծրագիրը, որի արդյունքում, վստահ եմ, կունենանք ժամանակակից իրավական պետության չափանիշներին համապատասխանող դատաիրավական համակարգ: Այս առումով, շատ կարևոր եմ համարում Հայաստան-Եվրոպայի խորհուրդ 2012-2014թթ. Գործողությունների ծրագրի լիարժեք իրականացումը, որում ընդգրկված են այս ոլորտին վերաբերող մի շարք կարևոր ձեռնարկումներ:

Մենք ունենք հաջողություններ, սակայն եղածով չենք բավարարվելու: Ես նախաձեռնել եմ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության բարեփոխումների գործընթաց, որի նպատակը մեր երկրում իրավունքի գերակայության սկզբունքի իրացման, մարդու հիմնական իրավունքների և ազատությունների երաշխավորման սահմանադրական կառուցակարգերը առավել կատարելագործելն է, իշխանությունների լիարժեք հավասարակշռումն ապահովելը և հանրային կառավարման արդյունավետությունը բարձրացնելը: Մենք երախտապարտ կլինենք, եթե Եվրոպայի խորհուրդը, մասնավորապես Վենետիկի հանձնաժողովն իր աջակցությունը բերի այս գործընթացին:

Տիկնա՛յք և պարոնա՛յք,

Եվրոպական միությունը Հայաստանի կարևոր գործընկերներից մեկն է: Մարդու իրավունքների, ժողովրդավարության և իրավունքի գերակայության ոլորտներում լայնածավալ բարեփոխումները Հայաստանի և Եվրոպական միության հարաբերությունների առանցքն են: Կարևոր նախաձեռնություն եմ համարում ԵՄ Արևելյան գործընկերության շրջանակներում և Եվրոպայի խորհրդի հետ համագործակցությամբ ստեղծված «Արևելյան գործընկերության գործիք» համատեղ ծրագիրը և դրա շրջանակներում մասնակից երկրներում իրականացված աշխատանքները՝ ընտրական չափանիշների, դատաիրավական բարեփոխումների, արդյունավետ կառավարման, կոռուպցիայի և կիբեռհանցավորության դեմ պայքարի ուղղություններով:

Այս օրերին հաճախ է խոսվում Եվրոպական միության Արևելյան գործընկերության պետությունների քաղաքակրթական ընտրության մասին: Մենք միշտ հայտարարել ենք, որ պատրաստ չենք հարցն այդ հարթության մեջ դիտարկել: Հայաստանը նպատակադրված է շարունակելու համակողմանի փոխշահավետ գործակցությունը Եվրոպական միության հետ։ Արևելյան գործընկերության նախաձեռնության հենց սկզբից, անգամ դրանից առաջ, մենք ասել և շարունակում ենք ասել, որ ձգտում ենք հնարավորինս սերտ և ընդլայնված հարաբերություններ ունենալ Եվրամիության հետ, մոտ լինել Եվրամիությանը: Այս քաղաքականությունը չի ընդհատվելու:

Հայտնի է, որ Հայաստանը սերտ դաշնակցային հարաբերություններ ունի Ռուսաստանի հետ: Հայաստանը չի կառուցել նոր հարաբերություններ ի հաշիվ իր ռազմավարական դաշնակցի հետ հարաբերությունների: Ճիշտ այնպես, ինչպես մենք մերժում ենք որևէ գործընկերոջ հետ հարաբերությունների կառուցում, որոնք միտված լինեն որևէ այլ գործընկերոջ դեմ: Մենք շարունակելու ենք մեր առանցքային գործընկերների հետ հարաբերությունների և շահերի համադրումը:

Վեհաժողովի հարգարժա՛ն անդամներ,

Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի խաղաղ կարգավորումը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահողների հովանու ներքո եղել է և կմնա մեր առաջնահերթությունն այնքան ժամանակ, քանի դեռ չենք հասել համապարփակ կարգավորման: Մենք գնահատում ենք բոլոր նրանց ջանքերը, ովքեր օժանդակում են տարածաշրջանում կայունության ապահովմանը, բայց նաև գիտենք, որ պարտավոր ենք առաջին հերթին ապավինել մեր ուժերին՝ հնարավոր բացասական զարգացումների դեպքում հակառակորդին զսպելու և խաղաղությունը պահպանելու համար: Առավել ևս, որ մեր հարևան երկրի ղեկավարը շարունակում է իր հրապարակային ելույթներում պատերազմով սպառնալ, հայերին համարել թիվ մեկ թշնամի, հպարտանալ ռազմական ծախսերի անհամաչափ աճով և սպառազինությունների կուտակմամբ:

Այնուհանդերձ, կարծում եմ, որ Ադրբեջանի ժողովուրդը կամ նրա զգալի հատվածը իրականում չի կիսում նման տրամադրությունները: Պարզապես, ովքեր Ադրբեջանում փորձում են իրենց անկեղծ հիշողությունները պատմել հայ ժողովրդի հետ համատեղ անցյալից՝ նրանց ենթարկում են հրապարակային պարսավանքի, սպառնում են ականջը կտրել և արտաքսել երկրից: Այս պատճառով է, որ Ադրբեջանի ժողովրդի իրական տրամադրությունները չեն հնչում, և լսվում է այն, ինչ պահանջում է քարոզչամեքենան: Հենց այդ պատճառով են անարդյունավետ վստահության վերականգնման բոլոր միջոցառումների փորձերը:

Վստահ եմ, որ մեր ժողովուրդներին ավելի լավ ապագա է սպասվում, քան նախատեսում են պատերազմի և ատելության քարոզ սփռող որոշ ղեկավարներ: Ինչպես ես առիթ եմ ունեցել հրապարակավ ասելու՝ ես չեմ համարում, որ Ադրբեջանի ժողովուրդը հայերի թշնամին է. մենք ի զորու ենք արժանապատվորեն լուծելու մեր տարակարծությունները և խաղաղությամբ գոյակցելու որպես հարևաններ:

2 օր առաջ իմ ժողովուրդը մեծագույն ցավով հողին հանձնեց իր հանճարեղ դերասաններից մեկին` ՀՀ ժողովրդական արտիստ Սոս Սարգսյանին: Վարպետի վերջին հրապարակային խոսքը Ադրբեջանի մտավորականներին ուղղված նրա բաց նամակն էր, որն իրականում խաղաղության, արդարության ու սթափության կոչ էր. «Դուք ինչ է, լրջորեն պատրաստվում եք պատերա՞զմ սկսել։ Թանկագին իմ հարևաններ, ոչինչ չի՛ ստացվի, բացի անմեղ զոհերից։ Ինչո՞ւ։ Շատ պա՛րզ. ձեզ համար Ղարաբաղը տարածք է, իսկ մեզ համար՝ սուրբ Հայրենիք»,- իր նամակում պնդում է մեծ մտավորականը։ Այո՛, մենք մշտապես սթափվելու կոչերով ենք հանդես գալիս ու հաստատապես պնդում, որ այլատյացության մոլագար քարոզը, ուժի կիրառման չընդհատվող սպառնալիքներն ու սպառազինությունների մրցավազքը ոչ մի լավ տեղ չեն տանում: Միայն խաղաղությամբ ու համագործակցությամբ է հնարավոր կառուցել տարածաշրջանի ժողովուրդների բարեկեցիկ ապագան, և սա աքսիոմ է, որն ապացուցման կարիք էլ չունի:

Միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ հակամարտությունների խաղաղ կարգավորման համար առավել նպաստավոր պայմաններ են ապահովում ժողովրդավար հասարակությունները։ Լեռնային Ղարաբաղում անցած 20 տարիների ընթացքում ձևավորվել և շարունակական զարգանում են ժողովրդավարական կառույցները։ Ըստ միջազգային հանրաճանաչ կազմակերպությունների, օրինակ՝ «Ֆրիդըմ Հաուսի», ժողովրդավարության առումով Լեռնային Ղարաբաղը նկատելիորեն առաջ է իր որոշ հարևաններից։

Ղարաբաղը եղել է, կա և կմնա Եվրոպայի մաս: Ղարաբաղի այսօրվա հանրությունը եվրոպական հանրության` եվրոպական ընտանիքի մասնիկ է` անկախ իր պետության քաղաքական կարգավիճակից: Ուստի ես կարծում եմ, որ Եվրոպայի խորհուրդը կարող է, կարգավիճակից անկախ, ուղղակիորեն շփումներ նախաձեռնել Ղարաբաղի հետ` իր իսկ գործառույթների շրջանակներում, առավել ևս, երբ Եվրոպայի խորհուրդը նման փորձ ունի այլ հակամարտությունների գոտիներում:

Հարգելի՛ բարեկամներ,

Մեր՝ հայերիս ճակատագիրը պատգամել է մեզ դառնալ ցեղասպանության դեմ պայքարի առաջամարտիկ: Ցեղասպանությունը ոչ միայն մարդկության դեմ ոճիր է, այլև ֆաշիզմի և անհանդուրժողականության ցայտուն դրսևորում, կյանքի իրավունքի կոպիտ ոտնահարում: Հիրավի, այդ արհավիրքը վերապրած ժողովուրդները յուրահատուկ առաքելություն ունեն նման ողբերգությունների կրկնությունը բացառելու գործում: Մարդկության դեմ ոճիրների կանխարգելման լավագույն բանաձևը մարդկային պատմության սոսկալի էջերի լուսաբանումն ու համամարդկային արժեքների լույսի ներքո անցյալի գնահատումն է: Հավասարապես կարևոր եմ համարում նմանօրինակ ոճիրներ ծնող նախադրյալների դեմ պայքարը:

Հայաստանը գործնական քայլեր է ձեռնարկում ցեղասպանության հանցագործությունները կանխարգելելու և դրանք սնուցող երևույթների դեմ պայքարելու նպատակով միջազգային հանրության ջանքերը համախմբելու ուղղությամբ: Տարիներ շարունակ Հայաստանը միջազգային տարբեր հարթակներում հանդես է եկել ցեղասպանության կանխարգելման վերաբերյալ բանաձևեր ընդունելու նախաձեռնություններով: Նաև մեր ջանքերով՝ ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդի կողմից տարբեր տարիների ընդունվել են ցեղասպանության կանխարգելման մասին բանաձևեր: Դրանք նպատակ ունեն միջազգային հանրության մշտական ուշադրության կենտրոնում պահել «Ցեղասպանության հանցագործության կանխարգելման և պատժման մասին» կոնվենցիան և հիշեցնել մարդկության դեմ ոճիրների վերացմանն ուղղված՝ պետությունների հանձնառությունների մասին:

Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեում Հայաստանն իր նախագահության գերակայություն է հռչակել պայքարը անհանդուրժողականության, խտրականություն և ատելություն սերմանող քարոզչության դեմ: Մենք ամոթալի ենք համարում, որ մերօրյա աշխարհում նման երևույթները շարունակում են գոյություն ունենալ և որոշ երկրներում անգամ խրախուսվում են պետական մակարդակով: Մենք պետք է վճռական լինենք աշխարհի ցանկացած անկյունում նման դրսևորումներն արմատախիլ անելու հարցում:

Տիկնա՛յք և պարոնա՛յք,

Մեր հասարակություններն այսօր լուրջ փոխակերպումներ են ապրում և բազմաթիվ մարտահրավերների առաջ են կանգնած: Որո՞նք են մեր արժեքները 21-րդ դարում, ո՞ր արժեքներն են այսօր տարածում գտնում առավել, քան մյուսները, ինչու են թափ առնում ծայրահեղական քաղաքական հոսանքներն ու դրսևորումները, ինչո՞ւ է տեղի տալիս սոցիալական համերաշխությունը, ինչո՞ւ անհրաժեշտ եղավ, որ Եվրոպայի խորհուրդը ձեռնարկի համացանցում ատելության խոսքի ու դրսևորումների դեմ պայքարի երիտասարդական արշավը: Սրանք հարցեր են, որոնց պատասխանը դժվար է ձևակերպել մի քանի նախադասությամբ: Սրանք մերժելի երևույթներ են, որոնք տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման ժամանակաշրջանում վայրկյանական տարածում են գտնում միլիոնավոր մարդկանց շրջանում, ուստի պետք է ստանան արագ և համարժեք պատասխաններ: Մենք պարտավոր ենք ամրապնդել կամուրջները ազգերի միջև, մեր քաղաքացիների, հասարակությունների, մշակույթների և կրոնների միջև, որպեսզի մեզանից հետո եկողներին թողնենք շատ ավելի խաղաղ և անվտանգ մոլորակ:

Այս օրերին մեր հայացքները հառած են Սիրիային: Մենք խորապես մտահոգ ենք այնտեղ տեղի ունեցող իրադարձություններով, որոնց արդյունքում զոհվում են անմեղ մարդիկ: Սիրիայում ունենալով բազմահազարանոց հայ համայնք, որը Սիրիայի ժողովրդի անբաժանելի մասն է կազմում, Հայաստանը միանշանակ ողջունում է ռուս-ամերիկյան պայմանավորվածությունները Սիրիայի հակամարտության խաղաղ կարգավորման ուղղությամբ և օրեր առաջ ընդունված ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձևը:

Մեր բոլորիս պարտքն է միավորել մեր ուժերը հանուն ապագայի: Եվ, հատկապես, մեր երիտասարդ սերունդներին պետք է ներգրավենք մեր ապագայի կերտման գործում: Նրանք երիտասարդ են, համարձակ, ավյունով լի, եթե մենք նրանց ճիշտ գաղափարներով սնենք, ճշմարիտ արժեքներով դաստիարակենք, ազատության ու ժողովրդավարության բերկրանքը հրամցնենք, ձերբազատենք նախապաշարումներից՝ մեր հասարակությունները կունենան լավ ապագա:

Եվրոպայի խորհուրդը՝ որպես մարդու իրավունքների, ժողովրդավարության և իրավունքի գերակայության ոլորտներում նորմեր ստեղծող և տարածող բացառիկ կառույց, կարևորագույն դերակատարություն ունի այս գործում, և այն պետք է առավելագույն դերակատարում ունենա մեր համընդհանուր նպատակներին հասնելու գործում:

Շնորհակալություն:

Խորհրդածություններ վերջին ուշագրավ լուրերի վերաբերյալ.

— Անցյալ շաբաթ CNN հեռուստաալիքի եթերում ամերիկահայ հայտնի փաստաբան Մարկ Կիրակոսը կշտամբեց Միացյալ Նահանգներին` Հայոց ցեղասպանության հարցում նրա երկակի ստանդարտների համար: Երբ հաղորդավարներ Քրիստիան Ամանպուրը և Անդերսոն Քուպերը քննադատում էին Իրանի կողմից հրեական Հոլոքոստի ժխտումը, Կիրակոսը նրանց հիշեցրեց նախագահ Օբամայի դրժած խոստման մասին` ճանաչելու Հայոց ցեղասպանությունը: «Այդ տարածաշրջանում մեր ամենամեծ դաշնակիցը Թուրքիան է: Մինչև այժմ Թուրքիան ժխտում է Հայոց ցեղասպանությունը: Օբաման որպես թեկնածու խոսում էր դրա մասին. «եթե ես ստանձնեմ նախագահի պաշտոնը` ես կճանաչեմ Հայոց ցեղասպանությունը»: Նախագահ դառնալուց հետո նա ամբողջովին անտեսեց դա: Այնպես որ, առկա է դինամիկ քաղաքական խաղ, որը մի քիչ կեղծավոր է», հավաստիացրեց Կիրակոսը:

— Սեպտեմբերի 22-ին Գերմանիայում կայացած ընտրություններում գերմանական Բունդեստագում` երկրի խորհրդարանի ստորին պալատում ընտրվել են թուրքական ծագում ունեցող տասնմեկ օրենսդիրներ՝ ավելի քան կրկնապատկելով նախորդ օրենսդիր մարմնում ունեցած իրենց թվաքանակը: Հայերը չպետք է կուրորեն քննադատեն այս տասնմեկ պատգամավորներին, քանի որ նրանցից ոմանք` լինեն թուրք կամ քուրդ, հնարավոր է համակիր լինեն Հայոց ցեղասպանության ճանաչմանը:

— Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (ՄԻԵԴ) Թուրքիային տուգանել է ավելի քան 200 հազար դոլարով` մի թուրք ընտանիքի տունն առանց փոխհատուցման օտարելու համար: Դատարանը վճռել է, որ Թուրքիան խախտել է ընտանիքի սեփականության իրավունքը: Այս ընտանիքը սպառել էր թուրքական դատարաններում իր բոլոր բողոքարկումները՝ մինչ ՄԻԵԴ դիմելը: Մի ընթերցող հետևյալ հեգնական դիտողությունն է տեղադրել  Turkish Daily News-ի կայքէջում. «Թվում է, թե քրիստոնյա Եվրոպայի դատարանն ավելի հարգանքով է վերաբերվում մահմեդական թուրք ժողովրդին, քան մահմեդական դատարանները Թուրքիայում»:

— Եվրամիության հետ կապերի գծով Թուրքիայի նախարար Էգեմեն Բաղիշն անցյալ շաբաթ հայտարարեց, որ «Թուրքիան, հավանաբար, երբեք չի դառնա Եվրոպական Միության անդամ` այդ դաշինքի ներկայիս անդամների կոշտ դիմադրության և կանխակալ վերաբերմունքի պատճառով»: Ինչպես միշտ, Բաղիշը սխալվում է: Թուրքիային չի հաջողվի դառնալ Եվրամիության անդամ, ոչ թե արևմտյան նախապաշարումների, այլ` իր երկրի օրենքները եվրոպական ստանդարտների պահանջներին համապատասխանեցնելուց հրաժարվելու համար:

— Սիրիայում «Ալ-Քաիդայի» ահաբեկիչների կողմից հազարավոր քրիստոնյաներ, այդ թվում հայեր, առևանգվել, սպանվել կամ խեղվել են, սակայն մինչև օրս եվրոպական կամ ամերիկյան որևէ պաշտոնյայի կողմից դատապարտման ոչ մի խոսք չի հնչել: Դեռ ավելին, արևմտյան ղեկավարները մահաբեր զենք են մատակարարում ծայրահեղականներին, որպեսզի նրանք կարողանան էլ ավելի շատ անմեղ մարդկանց կյանք խլել: Վաղուց ժամանակն է, որ արևմտյան աշխարհի հանրությունն իր զայրույթն արտահայտի զանգվածային բողոքի ցույցերով և սուր հանդիմանություններով: Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսը պետք է արգելի զենքի մատակարարումը Սիրիայում կռվող բոլոր օտարերկրյա զինյալներին: Անցյալ շաբաթ Սիրիայի Ռաքքա քաղաքում հայկական կաթոլիկ և հունական ուղղափառ եկեղեցիները պղծվել և կողոպտվել էին: Ջիհադականներն անամոթաբար մագլցել էին հայկական եկեղեցու գմբեթի վրա և խաչի փոխարեն տեղադրել իրենց սև դրոշը:

— Ադրբեջանի բռնակալ Իլհամ Ալիևն անընդհատ և ակամա աջակցում է Հայ դատին` ատելի հայտարարություններ անելով, որը բացասական տպավորություն է ստեղծում միջազգային հանրության մոտ նրա երկրի մասին: Ալիևի վիրավորական հայտարարությունը, թե «Երևանը և Զանգեզուրն ադրբեջանական տարածքներ են» և «կգա ժամանակը ու մենք այնտեղ կապրենք», մտային խանգարում ունեցող մարդու զառանցանք է: Սպասվում է, որ հոկտեմբերի 9-ին Ալիևը երրորդ անգամ նախագահ կընտրվի, իսկ դա նշանակում է, որ հայ ժողովուրդը կշարունակի օգուտ քաղել նրա «օգտակար» հայտարարություններից ևս մի քանի տարի:

— Անցյալ շաբաթ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում բանավեճը սրվեց, երբ Հայաստանի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարները հանդես եկան միմյանց հակասող հայտարարություններով: Ստորեւ ներկայացված են արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանի ելույթից հատվածներ, որոնցում նա մեղադրում է Ադրբեջանի հետևյալ գործողությունները.

ա/ «ռազմատենչ և հակահայ ատելություն սերմանող հռետորաբանության օրեցօր ավելացում»,

բ/ «լայն մասշտաբներով հարձակողական զենքի աննախադեպ կուտակում»,

գ/ «տխրահռչակ ահաբեկչական կառույցների հետ սերտ կապ ունեցող վարձկանների օգտագործում»,

դ/ «կացնահարող մարդասպան Սաֆարովի փառաբանում Ադրբեջանի ղեկավարության կողմից»:

Այնուհետև, Հայաստանի արտգործնախարարը հայտարարեց, որ «ցեղասպանության ճանաչումը, դատապարտումը և կանխարգելումը շարունակում են առաջնահերթություն հանդիսանալ Հայաստանի համար։ Մենք անհրաժեշտ քայլեր կնախաձեռնենք՝ ուղղված ցեղասպանության հանցագործության նոր դրսևորումների կանխմանը, միաժամանակ առաջնային նշանակություն տալով մարդկության դեմ հանցագործությունների համար պատասխանատվության և ժխտողականության հարցերին… Որպես քսաներորդ դարի առաջին ցեղասպանությունը վերապրած ժողովուրդ` Հայաստանն աներկբա ողջունում է ՄԱԿ-ի անդամ պետությունների կողմից արտահայտված հստակ դիրքորոշումը՝ բացառելու որևէ անձեռնմխելիության կամ ներման հնարավորություն մարդկության դեմ հանցագործություն կատարողների համար»:

Հարութ Սասունյան

«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր