Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը չի անցկացնում և չի անցկացնի նախընտրական քարոզարշավ: Այս մասին հայտարարել է Ալիևի աշխատակազմի հասարակական-քաղաքական հարցերով բաժնի ղեկավար Ալի Հասանովը: Նրա խոսքով՝ Ալիևի քաղաքականությունը խարսխված է ազգային տրամադրությունների, շահերի և հետաքրքրությունների վրա, հաղորդում է ադրբեջանական “Հաքքին” կայքը:
“Նա քարոզարշավի անցկացման կարիք չունի: Նախագահը մտածում է սերունդների վաղվա օրվա մասին, և իր արշավն իր գործերը կյանքի կոչելն է: Եթե երկրի էլիտան և ադրբեջանական երիտասարդության ամենագիտակից մասը աջակցում են Ալիևին, հետևապես նրա վարած քաղականությունը ճիշտ է”, -ասել Հասանովը:
Ադրբեջանում նախագահական ընտրությունները նախանշված են 2013թ. հոկտեմբերին:
«Արտագաղթի պատճառ է նաև բարոյահոգեբանական մթնոլորտը». Վազգեն Մանուկյանը` ՀՀ նախագահի հետ հանդիպմանը բարձրացված հարցերի մասին
Ինչպես գիտենք, հուլիսի 6-ին տեղի է ունեցել Հանրային խորհրդի հերթական հանդիպումը Հանրապետության ղեկավարի հետ: ՀՀ նախագահի մամլո ծառայությունը տեղեկացրել էր, որ քննարկման է ներկայացվել ներքին և արտաքին քաղաքականությանը վերաբերող հարցերի լայն շրջանակ՝ պետական մշակութային քաղաքականության հիմնախնդիրներից ու Արարատյան դաշտավայրի ջրային պաշարներին սպառնացող վտանգից մինչև Երևան քաղաքի պատմամշակութային շինությունների ժառանգության պահպանման հիմնախնդիրները և հեռահաղորդակցության ոլորտի արդիականացմանն ուղղված առաջարկությունները:
Հանրային խորհրդի կայքէջում տեղադրված օրակարգից, սակայն, տեղեկանում ենք, որ քննարկվել են նաև արտագաղթի, Ռուսաստանի կողմից Ադրբեջանին զենք վաճառելու, ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի Եվրոպական գրասենյակի և այլ տարածաշրջանային գրասենյակների Ստամբուլ տեղափոխման, Ծածկած շուկայի, Հանրապետության հրապարակի վերակառուցման, ՀՀ Սահմանադրության մեջ և ՀՀ ընտրական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու նպատակահարմարության վերաբերյալ հարցեր:
«Անկախը» Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանի հետ զրույցում որոշ մանրամասներ պարզեց այդ հարցերի վերաբերյալ:
ՀՀ նախագահի հետ հանդիպման ընթացքում Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանն անդրադարձել է արտագաղթի խնդրին` նշելով, որ այն բազմաթիվ գործոնների հանրագումարի հետևանք է: «Ընդ որում, այդ գործոններից պետք է անջատել բնական գործոնը, որը բնորոշ է բոլոր երկրներին,- ասաց Մանուկյանը,- ես օրինակ բերեցի, որ Ֆրանսիայից վերջին 5 տարվա ընթացքում տասնյակհազարավոր բարձր որակի մասնագետներ են գնացել ԱՄՆ: Այսինքն` գլոբալացման պայմաններում ողջ աշխարհում արտագաղթի մի ընդհանուր ֆոն կա, բայց եթե մի երկրում արտագաղթն այդ ֆոնից ավելին է, նշանակում է` այդ երկրի ներսում կան խնդիրներ, որոնց մասին պետք է խոսել»:
Մանուկյանը որպես արտագաղթը խթանող ներքին խնդիր նշել է ոչ միայն սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը, այլև բարոյահոգեբանական մթնոլորտը` վաղվա օրվա անորոշությունը, թվացյալ կամ իրական հեռանկարի բացակայությունը, այն, որ չեն ներկայացվում հստակ տեսլականներ և չի ապացուցվում դրանց կենսունակությունը:
Արտագաղթը կանխելու գործում նա կարևորում է նաև հայրենասիրությունը` նշելով, որ այն չի քարոզվում, ավելին` հակաքարոզչության դեմ համապատասխան միջոցներ չեն ձեռնարկվում: Իսկ հայրենասիրություն սերմանելու գործը նախ և առաջ դպրոցինն է, ապա հեռուստատեսությանն ու մամուլինը: «Օրինակ` հեռուստատեսությամբ շատ եմ նկատել, որ ցուցադրում ենք, ասենք, հայ արվեստագետներին, որոնք Հայաստանից ԱՄՆ են տեղափոխվել և մեծ հաջողությունների են հասել: Բայց չենք ցուցադրում այն հարյուրհազարավոր մարդկանց, որոնք գնացել են նույն Միացյալ Նահանգներ և ճիշտ է` սննդի հարցը լուծել են, բայց նրանց կյանքի որակը հավասարվել է զրոյի: Ամբողջ օրը անգործ նստած` նարդի են խաղում, բամբասում են և Հայաստանից, և Ամերիկայից: Ես խիստ կասկածում եմ, որ նրանք երջանկություն են գտել»:
Ինչ վերաբերում է հեռուստաեթերի խնդրին, որը բազմիցս քննարկվել է Հանրային խորհրդում և բարձրացվել նաև նախագահի մոտ, այդ հարցի քննարկումները շարունակվելու են Հանրային խորհրդում: «Հ1-ի ղեկավարությունը փոխվել է, և դա ենթադրել է տալիս, որ քաղաքականությունը նույնպես պետք է փոխվի: Տեսնենք, որոշ ժամանակ կսպասենք»,- ասաց նա:
Հանրային խորհուրդն առաջարկել է, որ կառավարությունն իր գործունեության տարեկան հաշվետվության մեջ, որը ներկայացնում է Ազգային ժողով, հատուկ անդրադառնա այն հարցին, թե տարվա ընթացքում ինչ քայլեր են ձեռնարկվել արտագաղթը կանխելու ուղղությամբ և ինչ արդյունքներ են գրանցել:
Երկրի ղեկավարը կիսել է արտագաղթի վերաբերյալ մտահոգությունները` ընդունելով, որ այն միայն սոցիալական խնդիրների հետևանք չէ, և արտագաղթի պատճառները հատուկ ուսումնասիրության կարիք ունեն:
Ծածկած շուկայի և Հանրապետության հրապարակի վերաբերյալ Հանրային խորհուրդը ներկայացրել է իր հստակ մոտեցումները. շուկան պետք է վերականգնվի այնպես, ինչպես կար, իսկ Հրապարակը վերակառուցման անհրաժեշտություն չունի: Այդ հարցի առնչությամբ հանդիպմանը մասնակցել է նաև Երևանի գլխավոր ճարտարապետ Նարեկ Սարգսյանը, որը Հրապարակի վերաբերյալ հայտարարված մրցույթի առնչությամբ նշել է, որ դա ընդամնեը մրցույթ է, հնարավորություն է տալիս ճարտարապետներին մտածելու և ամենևին էլ չի նշանակում, որ այդ մտահղացումները պետք է իրականանան:
Նախագահի հետ հանդիպման ժամանակ Հանրային խորհուրդը մտահոգություն է հայտնել նաև Ռուսաստանի կողմից Ադրբեջանին զենք վաճառելու փաստի վերաբերյալ և անընդունելի համարել որոշ շրջանակների կողմից տարածված այն պնդումները, թե իբր դրանով հավասարակշռությունը չի խախտվում հայկական և ադրբեջանական զինված ուժերի միջև: Նշվել է, որ դա իրականությանը չի համապատասխանում, քանի որ հավասարակշռություն այդ առումով երբեք էլ չի եղել. պատերազմի սկզբում ադրբեջանցիները մոտ քսան անգամ ավել զենք ու զինամթերք են ունեցել, և անհավասարակշռությունը պահպանվում է մինչ օրս: Վերջին վաճառքն այն էլ ավելի է խախտել:
Բարձրացվել է նաև ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի Եվրոպական գրասենյակի և այլ տարածաշրջանային գրասենյակների Ստամբուլ տեղափոխման հարցը: Նշվել է, որ դա չի համապատասխանում ՄԱԿ-ի սկզբունքներին և բացարձակապես ձեռնտու չէ Հայաստանին, քանի որ դա մեր երկրի համար կառաջացնի մի շարք խնդիրներ: Նախ` հոգեբանական` կապված Ցեղասպանության հետ, նաև գործնական, քանի որ Հայաստանը Թուրքիայի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ չունի:
Սահմանադրության մեջ և ՀՀ ընտրական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու նպատակահարմարության հարցը բարձրացվել է` հաշվի առնելով վերջին տարիներին հանրության շրջանում ակտիվորեն քննարկվող տեսակետները` կապված կիսանախագահական համակարգից խորհրդարանականի անցնելու հետ, ինչպես դա տեղի է ունեցավ եվրոպական պետությունների գերակշռող մասում, մարզպետներին ընտրելու համակարգին անցնելու հետ և այլն:
Հանրային խորհուրդը կարծում է, որ այդ հարցերի քննարկմանը պետք է ներգրավել հանրության լայն շերտերի ներկայացուցիչների, քանի որ այդ հարցը նախ և առաջ կարևոր է երկրի ապագայի տեսիլքի ձևակերպման տեսանկյունից: Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունները, ըստ ՀԽ նախագահի, նույնպես շատ կարևոր են. «Պետք է հնարավորինս բացառել կեղծիքներ անելու, ինչպես նաև հարցը շահարկելու հավանականությունը: Պետք է փակել օրենսդրության բոլոր բացերը, ինչը կապահովի ոչ միայն ընտրությունների մաքրությունը, այլև հասարակության վստահությունն ընտրությունների արդյունքների նկատմամբ: Եթե ընտրությունները մաքուր են եղել, բայց մարդիկ վստահություն չունեն արդյունքների նկատմամբ, դա գրեթե համարժեք է նրան, որ ընտրությունները կեղծված են»,-ասում է նա:
Հանրային խորհուրդն առաջարկել է չեզոք հարթակ ծառայել հարցը քննարկելու համար, որի շուրջ կարող են հավաքվել և իշխանական ուժերը, և ընդդիմությունը, և անկախ փորձագետները:
Անդրադառնալով նախագահի հետ հանդիպումներին և դրանց արդյունավետությանը` Վազգեն Մանուկյանն ասաց, որ նախագահի հետ քննարկվում են առավել ռազմավարական ու մասշտաբային հարցեր, որոնք չեն կարող միանգամից լուծում ստանալ: Իսկ Հանրային խորհրդում բարձրացվող հարցերի մի մասը հասցեագրված է ոչ թե նախագահին, այլ կառավարությանն ու տարբեր գերատեսչությունների, և Մանուկյանը համարում է, որ այս տարիների ընթացքում իրենց կողմից բարձրացված հարցերի մի զգալի մասն այս կամ այն ձևով լուծվել է: «Երբ որևէ բան ես ասում, չի նշանակում, որ հենց այդ պահին դիմացինը պետք է կատարի: Նախ սկսվում են քննարկումներ, որոնք կարող են մի քանի օր տևել, կարող են ամիսներ տևել: Մի բան է ճիշտ հարց բարձրացնելը, լրիվ այլ բան` դա իրականացնելը: Իրականացումը միշտ շատ ավելի բարդ է, և պարտադիր չէ, որ արձագանքը միանգամից լինի»:
Նշենք նաև, որ նախագահի հետ հանդիպման ժամանակ Վազգեն Մանուկյանը տեղեկացրել էր, որ աշնանը, ավարտելով աշխատանքը, Հանրային խորհուրդը հասարակությանը և նախագահին կներկայացնի չորս տարվա գործունեության արդյունքները: Նա հույս էր հայտնել, որ այդ ժամանակ Հանրային խորհրդի մասին օրենքի նախագիծն էլ արդեն կներկայացվի Ազգային ժողով:
Նախագահ Սերժ Սարգսյանն իր հերթին հայտնել էր, որ Հանրային խորհուրդը բավականաչափ դժվարին ճանապարհ է անցել՝ ստեղծման պահից սկսած սուր քննադատության ենթարկվել. «Սակայն, ինչպես ասում են, որևէ լավ գործ առանց պարսավանքի չի մնում,- ասել էր երկրի ղեկավարը,- մենք պետք է սովորենք այս պայմաններում աշխատել: Ես կարծում եմ, որ մենք անցել ենք ճանապարհի այն հատվածը, որ պետք է անցնեինք միասին, և իրոք աշնանը ես արդեն պատրաստ եմ լինելու Ձեր նշած օրենքի նախագիծը քննարկելու»:
Ամենաերկար տոլման յոթ մետր ութ սանտիմետր է. կայացավ տոլմայի ամենամյա փառատոնը
Ոսկե Ծիրանի և Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման ՀԿ համագործակցության ծրագրի շրջանակներում Սարդարապատում իրականացավ տոլմայի ամենամյա փառատոնը: Լավագույն համ, լավագույն տեսք, լավագույն երիտասարդ խոհարար ավանդույթ դարձած անվանակարգերի կողքին այս տարի մրցանակ շնորհվեց նաև ամենաերկար փաթաթված տոլման ներկայացրած տաղավարին: Տաղավարների մեծ մասը ուրույն տեղ էր հատկացրել հատկապես այս անվանակարգին: Կարին թոնրատան տաղավարի խոհարարը նախքան ժյուրիի ժամանումը մեզ հայտնեց, որ իրենց թփով տոլմայի երկարությունը յոթ մետր է, և այն չի վաճառվի, քանի դեռ ժյուրին չի գնահատել այն: Ինչպես վերջում պարզվեց, հենց այս տաղավարի տոլման էլ ճանաչվեց ամենաերկարը:
Տոլամայի համար այս տարի սահմանված էր սինվոլիկ գին: Որպես կանոն այդ թիվը չէր գերազանցում հարյուր դրամը: Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման ու պահպանման ՀԿ նախագահ Սեդրակ Մամուլյանը մեզ հայտնեց, որ այսուհետ բոլոր փառատոնները վճարովի կլինեն, քանի որ նախորդ տարիների փորձը ցույց տվեց, որ այն, ինչն անվճար է, ցավոք, չի գնահատվում: Վաճառքից կուտակված գումարը կտրամադրվի Արմավիրի մարզի որևէ դպրոցի:
Փառատոնը ուղեկցվեց համերգային ծրագրով, իսկ ոսկե ծիրանի մասնակիցները և փառատոնի հյուրերը համտեսեցին բազմատեսակ տոլմաները: Տոլմայով հյուրասիրվեց նաև մի շնիկ, որ երկար շրջում էր տաղավարների մոտ:
Լարա Առաքելյան
Օդապարիկը 25,000 ֆունտ ստեռլինգով մարդկանց տիեզերքով Փարիզից կտեղափոխի Հռոմ,լուսանկարներ
Իսպանական ընկերությունը նախատեսում է երկու տարվա ընթացքում ամենօրյա այցելուլություններ կազմակերպել դեպի տիեզերք:
Թռիչքի ընթացքում ուղևորները կկարողանան հիանալ Երկրի տեսքով, զգալ անկշռությունը, ցանկության դեպքում նաև ինչ որ բան ուտել:
Ëblooní-ին Բարսելոնայում գտնվող իսպանական Zero2Infinity ընկերության ղեկավար Ժոզե Մարիանո Լոպես-Ուրդիալեսի մտահաղացումն է:
Զբոսաշրջիկները երկրի արտաքին սահմաններից դուրս կճամփորդեն հատուկ պարկուճի մեջ, որը նախատեսված է վեց մարդու համար չորս ուղևոր և երկու օդաչու:
Zero2Infinity ընկերության աշխատակիցներից մեկի տեղեկություններով` թռիչքի ընթացքում ուղևորները միաժամանակ կտեսնեն և´ արևը, և´ աստղերը, իսկ ներքևում ականատես կլինեն երկրի կլոր տեսքին:
Ռուս արկածախնդիր Արտեմի Լեբեդևը, որը այն քիչ մարդկանցից մեկն է, ով եղել է աշխարհի բոլոր երկրներում, նույնպես գրանցվել է մոտակա տիեզերք թռչելու համար:
Թռիչքները կիրականացվեն 2015թ-ից սկսած, իսկ չորս անձի համար ուղևորությունը կարժենա 95,000 ֆունտ ստեռլինգ:
Ընկերության ներկայացուցչի տեղեկություններով դեպի տիեզերք թռիչքը նման կլինի օդանավով ճամփորդելուն և ուղևորները անկշռության վիճակում կլինեն միայն 30 վայրկեան:
Պարկուճը ունի 15 քառ. մետր մակերեսով պատուհաններ, որոնք հնարավորություն են տալիս ականատես լինել Երկրի և տիեզերքի գեղեցիկ տեսարաններին:
Ընկերությունը այժմ փորձնական թռիչքներ է իրականացնում:
Էմիլ Բուդաղյան. «Բարձր տեղում մենակ Սուրիկ Խաչատրյանն է եղել, կրակել»
Արտակ Բուդաղյանի հայրը` Էմիլ Բուդաղյանը, առաջիկայում նոր բացահայտումներ է անելու հունիսի 1-ին Սյունիքի նախկին մարզպետ Սուրիկ Խաչատրյանի գորիսյան առանձնատան մոտ տեղի ունեցած արյունալի միջադեպի մասին: Նա Aravot.am-ին պատմել է, որ միջադեպի օրն իր որդիները ոչ թե զինված հարձակվել են Ս. Խաչատրյանի տան վրա, այլ Խաչատրյանները հաշիվ մաքրելու համար նրանց կանչել են իրենց տուն. «Ոչ թե հարձակվել են, այլ նրանք արդեն սպառազինված կանչել են իրենց տան մոտ հաշիվները մաքրելու: Մինչ այդ արդեն հաշիվներ էին մաքրել Ավետիքի հետ: Ավետիքը եղել է Լիսկայի մեքենայի մեջ, ինքը և իր թիկնապահը մեքենայի մեջ ծեծել են Ավետիքին, հետո մեքենայից իջեցրել են, էլ ինչ պետք է լիներ: Նրանք նախապատրաստել են այդ գործողությունը իրենց չենթարկվելու համար: Տեսանյութը նայեք, կտեսնեք, ոչ թե հարձակում է, այլ հարցերը պարզաբանելու համար գնացել են, բայց իրենց խփել են»; Մեր հարցին, թե ինչ հարցում էին փորձում Բուդաղյաններին ենթարկեցնել, պարոն Բուդաղյանն ասաց. «Որ իրենց հարկ, մասնաբաժին հասցնեն մեր աշխատած գումարներից, դաշտ ենք մշակում, շինարարություն ենք անում, ամեն ինչ ունենք»: Մեր հարցին, թե հունիսմեկյան միջադեպը միայն հարկեր պահանջելու պատճառո՞վ է ծագել, ասաց` ոչ. «Ուրիշ բաներից էլ են եղել: Հիմա Չեմ կարող ասել»: Նրա խոսքերով, իր որդիներին թիկունքից կրակողները Սուրիկ Խաչատրյանի ձերբակալված որդին` Տիգրան Խաչատրյանը եւ թիկնապահն է եղել. «Թիկնապահն իրավունք ունի՞ առանց իր հանձնարարությամբ որեւէ մեկին կրակի»: Մեր հարցին` իսկ ո՞վ է եղել վերեւից կրակողը, պարոն Բուդաղյանն ասաց. «Բարձր տեղում մենակ Սուրիկ Խաչատրյանն է եղել, կրակել: Տեսանյութում եմ նայել»: Մեր հարցին` տեսանյութում հստակ երեւո՞ւմ է, որ Սուրիկ Խաչատրյանն է վերեւից կրակողը, պարոն Բուդաղյանն ասաց. «Սուրիկ Խաչատրյանը չի երեւում, գնդակի ուղղությունը ցույց է տալիս, որ բարձրից կրակած է: Հետո նոր երեւի տեսել է երեւույթը, վերջում ինքն էլ է կրակել: Տեսանյութում Սուրիկ Խաչատրյանը երեւում է միայն մեքենայից իջնելիս, էլ դրանից հետո չի երեւում, որովհետեւ նախապես իմացել է, թե տեսախցիկներն ինչ ռակուրսից են նկարում»: Մեր հարցին, թե վերեւի կրակոցից Բուդաղյանները վիրավորվե՞լ են, ասաց. «Կրիմինալիտիկան կասի, 5 գնդակ միայն Ավոյի մարմնի մեջ է եղել: Իրենց մարդիկ զինված կանգնած են եղել, ինչի համար են զինված եղել, եթե հարցեր չկային»: Հիշեցնենք, որ news.am-ին Սյունիքի նախկին մարզպետ Սուրիկ Խաչատրյանը նախօրեին ասել էր . «Նման թշնամություն ծնվում է կամ այդ տեսակ թշնամաբար հարձակվում են ոխերիմ թշնամու ընտանիքի վրա, որ փորձեն կոտորեն, սպանեն, վերացնեն: Բայց ես այդ ընտանիքում ոչ արյուն եմ թափել, ոչ էլ այդ ընտանիքում բարոյականության հետ կապված խնդիր եմ ունեցել»:
Կրակոցներ ու դանակահարություն Գյումրիում
Հուլիսի 9-ին, ժամը 22.50-ին, հիվանդանոցից ոստիկանության Մուշի բաժնում հաղորդում է ստացվել, որ «որովայնի կտրած-ծակած թափանցող վնասվածք» ախտորոշմամբ Գյումրի քաղաքի Կամոյի փողոցի թիվ 51 տնից բուժօգնության է տեղափոխվել նույն տան բնակիչ, 1979 թ. ծնված Արթուր Գ.-ն, որն ի վիճակի չի եղել բացատրություն տալու:
Ձեռնարկված միջոցառումների շնորհիվ պարզվել է, որ նա վնասվածքն ստացել է ժամը 22.00-ի սահմաններում տան մոտ տեղի ունեցած վիճաբանության և քաշքշուկի ժամանակ անհայտ անձի կողմից:
Մեկնած օպերատիվ խումբը դեպքի վայրում հայտնաբերել է ինքնաձիգի 7,62 մմ տրամաչափի 3 կրակված պարկուճ:
Հանգամանքները պարզվում են:
Կատարվում է նախաքննություն:
Եվրադատարանը պատժել է Թուրքիային արցունքաբեր գազի կիրառման համար
Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանը Թուրքիային դրամական տույժի է ենթարկել 2006 թվականին քաղաքացիներ Զուհալ Սուբաշի և Ալի Չոբանի նկատմամբ արցունքաբեր գազ կիրառելու համար: Փոխհատուցման չափը կազմում է 15 հազար եվրո յուրաքանչյուրի համար:
Եվրադատարանի որոշման համաձայն՝ Թուրքիան մեղավոր է ճանաչվել Մարդու իրավունքների սահմանադրության կետերի խախտման համար: 2007 թվականին վերոնշյալ անձինք հայց էին ներկայացրել Եվրադատարան՝ 2006 թվականի մայիսի 1-ին Իզմիրում տեղի ունեցած ցույցերի ժամանակ իրենց նկատմամբ արցունքաբեր գազ կիրառելու և ծեծի ենթարկվելու բողոքով:
Պարզվում է, որ իշխանությունները թույլ են տվել Լիսկային 9 տեսակի զենք ունենալ
Նկատի ունենալով հանրային հետաքրքրությունը Սյունիքի նախկին մարզպետի տան մոտ տեղի ունեցած դեպքի կապակցությամբ հարուցված քրեական գործի նկատմամբ, զինվորական դատախազությունը ներկայացնում է քրեական գործով առգրավված զենքերի վերաբերյալ տեղեկատվությունը.
Խնամատար ընտանիքը` արդյունավետ այլընտրանք մանկատանը
Գեղարքունիքի մարզի բնակիչ Շողիկ Թադևոսյանն ու ամուսինը` Ջոնը, երկու տղա ունեն, որոնք արդեն ամուսնացել են և իրենց երեք թոռ պարգևել: Ամուսիններով միշտ ցանկացել են աղջիկ ևս ունենալ, բայց չեն ունեցել: Երբ 2005-ին լսեցին, որ կարող են մանկատան որևէ երեխայի համար խնամատար ընտանիք դառնալ, անմիջապես համաձայնեցին:
«Այն ժամանակ տղաներս դեռ պսակված չէին, համաձայնեցին, թե քույր չենք ունեցել, թող մեզ քույր լինի: Բոլորով որոշեցինք ու աղջկան մեզ մոտ վերցրեցինք»,- պատմում է տիկին Շողիկը` հավելելով, որ իրենց բնակավայրից այլ ընտանիքներ ևս խնամատար ընտանիք դառնալու ցանկություն հայտնել են, բայց միայն իրենք են մինչև վերջ գնացել:
Աղջիկը 2006-ից Թադևոսյանների ընտանիքում է ապրում, աստեղից է դպրոց գնացել: Այս տարի փոխադրվեց 6-րդ դասարան: Տիկին Շողիկը պատմում է, որ դասերը միասին են անում, որ առարկաներից որ երեխան դժվարանում է` ինքն է օգնում:
Խնամատար ընտանիքը երեխայի կենսաբանական ընտանիքի հետ կապը պահպանում է, ամառային արձակուրդներին աղջնակը տատիկին հյուր է գնում մեկ-երկու ամսով, իսկ հետո էլի վերադառնում խնամատար ընտանիք, որն արդեն հարազատ է դարձել:
Տիկին Շողիկն ասում է, որ իրենց որոշման համար ոչ մի վայրկյան չեն զղջացել, դեռ ավելին, երեխայի չափահաս դառնալուց հետո իրենց առանց նրա չեն պատկերացնում: «Մեր երեխայի պես պահում ենք: Մի քիչ չար է, բայց դե երեխա է, մեր երեխան է: Այսպես գիտենք, որ մի լավ բան ենք արել, դա ամենամեծ բանն է մեզ համար,- ասում է տիկին Շողիկը:- Խորհուրդ կտամ բոլոր ընտանիքներին հնարավորության դեպքում մի երեխայի խնամատարություն անել: Որ գիտես, մի երեխա էլ մանկատնից կփրկես, արդեն իսկ մեծ բան է: Շատ լավ ծրագիր է»:
Տիկին Շողիկը պատմում է, որ մինչ երեխային տուն բերելը երկարատև վերապատրաստումներ են անցել: Բացի այդ, սկզբում շուտ-շուտ ստուգումների էին գալիս: Բայց հիմա այլևս տարին մեկ անգամ են գալիս: Իրենց, օրինակ, ֆինանսների նախարարության ներկայացուցիչը և երեխաների իրավունքների պաշտպանության մարզային բաժնի ներկայացուցիչը մի ամիս առաջ են այցելել` աղջկա տատիկի մոտ գնալուց առաջ:
Խնամատար ընտանիքի մոդելն իրեն արդարացրել է, բայց…
Խնամատար ընտանիքների փորձնական ծրագիրը` «Երեխան պետք է ապրի ընտանիքում» կարգախոսով, մեկնարկել է 2005-ին, աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության առաջարկությամբ, ՄԱԿ-ի Մանկական հիմնադրամի ֆինանսական աջակցությամբ այն իրականացրել է ՀՕՖ-ի Երեխաների աջակցության կենտրոնը: Ծրագրի հիմնական նպատակն է, որ երեխան մեծանա ընտանիքում, ոչ թե որևէ հաստատությունում, միաժամանակ պահպանելով կապը կենսաբանական ընտանիքի հետ:
Փորձնական ծրագիրն իրականացվել է Լոռու և Գեղարքունիքի մարզերում: Բոլոր համայնքերում ծրագրի մասին իրազեկում է իրականացվել: Մանկատան երեխաներից մեկի խնամքը ստանձնել ցանկացող ընտանիքների ուսումնասիրություն է կատարվել, և ընտրվել են ընտանիքներ, որոնք առավելագույնս համապատասխանում են պահանջներին: Ամենակարևոր պահանջներից է, որ ընտանիքը կայուն ֆինանսական եկամուտ ունենա և կախված չլինի երեխայի խնամատարության համար վճարվող 70-80 հազար դրամից: Ընտանիքների վերապատրաստումներ են իրականացվել. իրավաբանական, որ իմանան, թե ցանկացած խնդրի դեպքում ուր կարող են դիմել, հոգեբանական, որ իմանան, թե հնարավոր այս կամ այն իրավիճակում իրենց ինչպես պահեն: Երեխաներին, սակայն, ընտրել են ոչ թե ընտանիքները, այլ մասնագետներն են որոշել, թե կոնկրետ երեխայի կարիքներին որ ընտանիքն է առավել բավարարում:
Ծրագիրն ամբողջությամբ պետությանն է հանձնվել 2010-ից: Այժմ խնամատար ընտանիքներում է գտնվում 25 երեխա:
ՀՕՖ-ի Երեխաների աջակցության կենտրոնի տվյալներով` իրենց կողմից խնամատար ընտանիքներ ուղարկված երեխաներից 9-ը ներկայումս գտնվում են խնամատար ընտանիքում, ևս 6-ը 18 տարին լրանալուց հետո էլի խնամատար ընտանիքում են գտնվում (պետությունը 18 տարին լրանալուց հետո ընտանիքին որևէ կերպ չի աջակցում, չի վերահսկում), 10-ը վերադարձել են կենսաբանական ընտանիք, 2-ը վերադարձել են մանկատուն, իսկ 4-ը 18 տարին լրանալուց հետո այլ հաստատություններ են տեղափոխվել:
ՀՕՖ-ի Երեխաների աջակցության կենտրոնի խնամատարության ծրագրի սոցիալական աշխատող Մարգարիտա Տեր-Հովհաննիսյանն ասում է, որ Հայաստանում խնամատար ընտանիքի մոդելն իրեն արդարացրել է. «Ունեցանք դեպքեր, երբ երեխան մնաց խնամատար ընտանիքում, աշխատեցինք կենսաբանական ընտանիքի հետ, և երեխան վերադարձավ կենսաբանական ընտանիք, ունեցանք դեպքեր, որ մինչև 18 տարեկանը երեխային պահեց խնամատար ընտանիքը, քանի որ օրենքով մինչև 18 տարեկանն է նախատեսված պահել, և հիմա էլ շարունակում է պահել այդ երեխային առանց պետությունից որևէ աջակցություն ստանալու: Բայց ինքն իր առջև բարոյական պատասխանատվություն է զգում: Ունենք ընտանիք, որ պատրաստվում է այդ երեխային բանակ ուղարկել, ունենք ընտանիք, որ ասում է` մինչև աղջկան չամուսնացնի ու օժիտ էլ չտա, իր տնից դուրս չի հանի: Իհարկե, եղան նաև դեպքեր, երբ դա երեխայի համար այնքան էլ լավ տարբերակ չէր»:
Տեր-Հովհաննիսյանն ասում է, որ առաջին հայացքից գուցե տարբերություն չկա` երեխան ժամանակավորապես խնամատար ընտանիքում է, թե մանկատանը, սակայն իրականում տարբերությունը մեծ է. «Խնամատար ընտանիքը երեխային սովորեցնում է լինել ընտանիքի մարդ: Օրինակ` ծնողը երեխային չի սովորեցնում, որ կարտոֆիլը նախ պետք է լվանալ, կեղևահան անել, նոր խաշել կամ տապակել: Երեխան դա սովորում է տեսնելով: Հաստատությունում երեխան զրկված է դրանից, նա միանգամից պատրաստի արդյունքն է տեսնում: Ընտանիքում երեխան սովորում է, թե որն է հայր լինելը, մայր լինելը, ինչ է նշանակում ճիշտ ծնող լինել, հարաբերվել տատիկ-պապիկի կամ քրոջ, եղբոր հետ»:
Նա պատմում է, թե ինչպես է երեխաներից մեկը զարմացել, երբ խնամատար ընտանիքում մայրը հարցրել է, թե ինչ կուզի ուտել, ապա առաջարկել է որոշել` ձվածե՞ղ պատրաստի, թե՞ ձուն խաշի: Մանկատանն ուտում են այն, ինչ տալիս են, ընտրության հնարավորություն չկա:«Երբ տեսնում ես, որ երեխան ընտանիքում իրեն լիարժեք է զգում, ապահով է, իր մասին հոգ են տանում ու սիրում, էլ էդ 70-80 հազարի մասին չես մտածում»,- ասում է Տեր-Հովհաննիսյանը:
Նրա կարծիքով` ծրագիրը համապետական մակարդակով իրականացնելու դեպքում բավարար քանակությամբ ընտանիքներ կհավաքվեն, եթե իրազեկում կատարվի, ինչպես փորձնական ծրագրի դեպքում :
Սակայն, եթե փորձնական ծրագրի ժամանակ ՀՕՖ-ի Երեխաների աջակցության կենտրոնը ընտանիքներին սոցիալական աշխատողի ծառայություն է մատուցել, ապա այժմ պետությունը նման ծառայություն չի մատուցում, ընդամենը ընտանիքներին սահմանված ամենամսյա գումարն է հատկացնում: Ընտանիքներն էլ, հարկ եղած դեպքում էլի ՀՕՖ-ի Երեխաների աջակցության կենտրոն են դիմում, խորհուրդ հարցնում: Տեր-Հովհաննիսյանի կարծիքով` առանց համապատասխան աջակցության և վերահսկողության` ծրագիրն ի վերջո կձախողվի:
Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության ընտանիքի, կանանց և երեխաների հիմնահարցերի վարչության պետ Լալա Ղազարյանը ևս կարծում է, որ խնամատար ընտանիքի մոդելն իրեն արդարացրել է, բայց…
Խնամատար ընտանիքների թիվը, ըստ Ղազարյանի, չեն ավելացնում, քանի որ չունեն վերահսկողության հնարավորություն այդ ընտանիքներում: «Եթե երեխան հաստատությունում է, ապա նրա խնամքի կազմակերպման համար բավական ռեսուրսներ կան, վերահսկողությունն էլ տարբեր գերատեսչություններ են իրականացնում, մոնիթորինգ է կատարվում: Խնամատար ընտանիքում վերահսկողությունը վերապահվում է համայնքին, իսկ համայնքում դեռևս համայնքային սոցիալական ծառայությունը չունի մարդկային և ֆինանսական ռեսուրսներ, որ ապահովի անհրաժեշտ մոնիթորինգը և վերահսկողությունը»:
Մարգարիտա Տեր-Հովհաննիսյանի կարծիքով, սակայն, խնամատար ընտանիքի վերահսկողությունը բարդ չէ, եթե լինի համապատասխան ծառայություն. «Ասում են, որ մանկատունը բաց է, և կարող են գնալ ու տեսնել երեխայի որպիսությունը: Բայց ե՞րբ գնացիր խնամատար ընտանիք ու չտեսար»:
Ըստ Ղազարյանի` սա չի նշանակում, որ մերժում ենք խնամատարության ինստիտուտը, բայց մեր ազգային մտածողությանը շատ ավելի մոտ է խնամակալության ինստիտուտը:
Ընթացքի մեջ է ինտեգրացված սոցիալական ծառայություններին անցման գործընթացը: Նախատեսվում է,որ մեկ-երկու տարվա ընթացքում ծառայությունը կկայանա, այսինքն` կլուծվի համայնքի մակարդակում խնամատար ընտանիքների վերահսկողության խնդիրը: Հարցին, թե դրանից հետո արդյոք նախարարությունը կընդլա՞յնի խնամատար ընտանիքների կազմը, Ղազարյանը պատասխանում է. «Ես կարծում եմ, որ դա լուրջ մասնագիտական քննարկման խնդիր է, խնամատար ընտանիքի մոդելը զարգացման կարիք ունի մեթոդաբանության տեսակետից, օրենսդրական տեսակետից»:
Հարցին, թե ինչ օրենսդրական փոփոխությունների կարիք կա, պատասխանում է` անհրաժեշտ օրենսդրական փոփոխության:
Ինչո՞ւ պետությունը չի ցանկանում գումար խնայել
Նշենք, որ ըստ հետազոտությունների` մեկ երեխայի խնամքը մանկատանը տարեկան արժե մոտ 6 հազար դոլար, խնամքի և պաշտպանության հաստատություններում` մոտ 3500 դոլար, խնամատար ընտանիքում` 2500 դոլար, խնամակալ ընտանիքում` 0 դրամ:
Ներկայումս Հայաստանում գործում է 6 մանկատուն, որտեղ 718 երեխա է ապրում, երեխաների խնամքի և պաշտպանության 8 գիշերօթիկ հաստատություն, որտեղ 730 երեխաներ են գտնվում, սոցիալական հոգածության 3 կենտրոն, որտեղ 300 երեխաներ են խնամվում, Ժամանակավոր խնամքի մեկ կենտրոն, որտեղ 13 երեխա է ապաստանել:
Խնամատար ընտանիքում երեխային մեծացնելը պետությանը պետք է որ շահավետ լիներ, քանի որ առնվազն կրկնակի էժան է, բացի այդ, երեխան ընտանիքում է մեծանում, ինչը երեխաների իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից առաջնային է:
Երեք տարի անց Ռուսաստանը կգործարկի առաջին լողացող ատոմակայանը՝ հեռավոր շրջաններին էներգիայով ապահովելու համար
Ռուսաստանը երեք տարի անց կունենա աշխարհի առաջին շարժական ատոմակայանը:
Հատուկ նավի վրա տեղակայված ատոմակայանը հսկայական երկրի հեռավոր շրջաններին կապահովի էլեկտրաէներգիայով և խմելու ջրով:
Ռուսաստանի ամենամեծ նավագործական ընկերության՝ Բալթյան գործարանի, ղեկավարի տվյալներով յուրահատուկ նավը կգործարկվի 2016թ-ին Սանկտ Պետերբուգում կայանալիք ծովային շոուի ժամանակ:
Այդ նպատակով պատրաստված առաջին նավը կկոչվի Ակադեմիկ Լոմոնոսով:
Ըստ RT համաշխարհային լրատվական գործակալության՝ նավը կկշռի 21,500 տոնա և կունենա 69 մարդուց բաղկացած անձնակազմ:
Նավի արտադրած էներգիան բավական կլինի 200,000 բնակչություն ունեցող քաղաքին էլեկտրականությամբ ապահովելու համար:
Լողացող ատոմակայանները կարող են օգտագործվել որպես աղազտիչ կայան և յուրաքանչյուր օր 240,000 խորանարդ մետր քաղցրահամ ջուր արտադրելու հնարավորություն կունենան:
Նավը արտադրող ընկերության տեղեկություններով՝ լողացող ատոմակայանում վառելանյութի հարստացման գործընթացը համապատասխանում է միջազգային ատոմային էներգիայի գործակալության նորմերին:
Ընկերությունը պնդում է, որ ատոմակայանը անվտանգ է շրջակա միջավայրի համար և դրա գործարկման ընթացքում ոչ մի վտանգավոր արտանետում չի լինի:
Ահաբեկչություն Բեյրութում, 20 մարդ տուժել է
Բեյրութի ծայրամասում հզոր պայթյուն է տեղի ունեցել: Ականապատված ավտոմեքենան, որը կայանած է եղել քաղաքի բանուկ առևտրային փողոցներից մեկում, թռել է օդ: Պայթյունի ալիքը վնասել է մոտակա շենքերն ու անմիջապես մի քանի ավտոմեքենա այրվել են:
Դեպքի վայր`Բիր ալ-Աբիդ թաղամաս շարունակում են գալ շտապ օգնության և ոստիկանական մեքենաներ: Արդեն հայտնի է, որ կան տուժածներ և զոհեր, նրանց թիվը ճշտվում է:
Առայժմ խոսքը 21 վիրավորների մասին է, որոնցից 15-ը ծայրահեղ ծանր վիճակում տեղափոխվել են հիվանդանոց: Ահաբեկչության պատասխանատվությունը առայժմ ոչ մի կազմակերպություն իր վրա չի վերցրել, սակայն հայտնի է, որ այդ թաղամասում ապրում են “Հզբոլահի” կողմնակիցները:
Հեռուստաալիքները կադրեր են ցույց տալիս, որտեղ սև ծխի սյունը բարձրանում է բեռնատարի վրա և ամենաքիչը 9 ավտոմեքենա կրակի մեջ են:
Ոստիկանությունը ավտոկայանատեղիի շրջակայքից տարհանում է մարդկանց, վախենալով պայթյունի կրկնվելուց:
Առաջիկա հինգ օրերի եղանակի կանխատեսում
Հուլիսի 10-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, 11-14-ին հյուսիսային շրջաններում գիշերվա առաջին կեսին և օրվա երկրորդ կեսին սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, առանձին հատվածներում հնարավոր է կարկուտ: Քամին արևելյան 2-7 մ/վրկ, ամպրոպի ժամանակ քամու ուժգնացում մինչև 15-20 մ/վրկ: Օդի ջերմաստիճանը հուլիսի 12-14-ին կնվազի 2-3 աստիճանով:
Երևանում`
Հուլիսի 10-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, 11-14-ին երեկոյան ժամերին հնարավոր է ամպրոպ, անձրևի հավանականությունը փոքր է:
Երևանի հուլիսի 10-ի բազմամյա կլիմայական տվյալներ
· Օդի առավելագույն ջերմաստիճան 39.70C (1955թ)
· Օդի նվազագույն ջերմաստիճան 11.90C (1946թ)
· Օդի միջին օրական ջերմաստիճան 25.40C
Աշխարհահռչակ գերմանացի ռեժիսորը` Ոսկե ծիրանի պատվավոր հյուր
Ֆիլմն սկսվում է առաջին կադրից, այն ճանապարհ է բացում դեպի ֆիլմը, ուստի պետք չէ ուշանալ ֆիլմից. այսպիսի խորհուրդ տվեց այսօր աշխարհահռչակ գերմանացի ռեժիսոր և դերասանուհի Մարգարեթե ֆոն Թրոթան լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ:
Նա Ոսկե ծիրան 10-րդ միջազգային կինոփառատոնի պատվավոր հյուրերից է:
Ռեժիսորը պատմեց, որ ինքը աշխատելով է սովորել, որևէ մասնագիտական դպրոց չի ավարտել, քանի որ այն ժամանակ աղքատ էր, փող չուներ, փոխարենը կարող էր առավոտյան մեկ տոմս գնել ու կինոթատրոնից դուրս չգալ` միմյանց հետևից մի քանի ֆիլմ դիտելով:
60-ականներին Գերմանիայում կնոջը ռեժիսորի դերում պատկերացնելը դժվար էր, մինչդեռ ֆոն Թրոթեն ուզում էր ռեժիսոր դառնալ: Նպատակին հասնելու համար նա նախ դերասանուհի է դառնում, աշխատանքի ընթացքում էլ ռեժիսորներին անընդհատ հարցեր է տալիս` փորձելով յուրացնել ռեժիսորի աշխատանքը:
«Երբ առաջին ֆիլմս նկարեցի, այլևս երբեք չնկարահանվեցի որպես դերասանուհի, քանի որ դերասանուհի լինելն ընդամենը միջոց էր բուն նպատակին հասնելու համար»,- ասում է նա:
Ռեժիսորը նշում է, որ քննադատությունից չի վախենում, բայց ինքը կինոքննդատա լինել չեր ցանկանա: Իր վերջին ֆիլմի` «Հաննա Արենդտ»-ի քննադատությունը համարում է դարի ամենամեծ քննադատությունը: Սակայն նշում է, որ այդ ամենի միջով անցնելը ուժեղացնում է ռեժիսորին:
Այսօր երեկոյան Մոսկվա կինոթատրոնում «Երևանյան պրեմիերաներ» արտամրցութային ծրագրով հանդիսատեսին կներկայացվի ֆոն Թրոթայի
«Հաննա Արենդտ» ֆիլմը: Այն հրեական ծագումով կին փիլիսոփայի մասին է, որը 1961-ի իր նյույորքյան տարագրությունից մեկնեց Երուսաղեմ, որպեսզի «Նյու Յորքըր»-ի համար լուսաբանի Ադոլֆ Այխմանի դատավարությունը: Նա մտադիր էր դեմ առ դեմ հանդիպելու այն մարդկանց, որոնց վարքագիծը` նացիստական իշխանության օրոք, ջանում էր հասկանել: Արենդտի հոդվածները, լույս տեսնելով, զայրույթի ալիք բարձրացրին աշխարհում: Նա Այխմանին համարում էր ոչ թե հրեշ, ինչպես աշխարհն էր այդ կարծիքին, այլ գրագիր մարդասպան, որը ձգտել է հնարավորինս լավ կատարել իր առաջադրանք, և մեղքի զգացում չունի, որովհետև պարզապես հրամաններ է կատարել: Արենդտի համարձակ ընկալումը միջազգային հետևանքների հանգեցրեց: Նա արժանացավ արհամարհանքի, զրպարտության, կորցրեց վաղեմի բարեկամներին: Ինչևէ, Արենդտը մնաց իր հաստատուն կարծիքին` փորձելով ամեն դեպքում հասկանալ, եթե նույնիսկ դա նշանակում էր «մտածել ցավ զգալու աստիճանի»:
Մարգարեթե ֆոն Թրոթան հեղինակել է 20-ից ավել ֆիլմեր, որոնցից են «Կատարինա Բլումի անարգված պատիվը», «Քրիստա Քլագեսի երկրորդ զարթոնքը», «Քույրեր կամ երջանկության հաշվեկշիռ, «Կապարե ժամանակներ», «Զուտ խելագարություն», «Ռոզա Լյուքսեմբուրգ», «Վախ և սեր», «Խոստում» և այլն:
Նրա խոսքով` առաջիկայում նկարահենլու է ֆիլմ երկու քույրերի մասին` անձնական թեմատիկայով, որը հեռու կլինի քաղաքականությունից ու պատմությունից. չի ուզում լինել ռեժիսոր, որ միայն պատմական կերպարների է մարմնավորում:
Արդեն 20 տարի է, ինչ մարտակերտցին ապրում է հաղթողի հոգեբանությամբ
1992 թ. հուլիսի 4-ին ընկավ Լեռնային Ղարաբաղի վարչական վեց շրջաններից ամենամեծի` 1,7 հազ. քկմ տարածք ունեցող Մարտակերտի շրջկենտրոնը, որի առավել խոշոր բնակավայրերն են Այգեստանը (Չայլու), Հաթերքը, Թալիշը, Վանքը, Ներքին Հոռաթաղն ու Առաջաձորը: 59 գյուղական համայնք ունեցող շրջանը միանգամից չդատարկվեց, ինչպես Շահումյանը:
Ասում են, երբ Շահումյանի բնակչությունը մազապուրծ Հաթերք, Թալիշ, Տոնաշեն հասավ, այդ խուճապը նաև մարտակերտցիներին պատեց: Երեք օր անց` հունիսի 16-ին, դատարկվեց Մարտակերտի հյուսիսում, Թարթառի գետի ձախ ափին գտնվող Այգեստան գյուղը: Գյուղ,որ շրջկենտրոնից ընդամենը18 կմ էր հեռու: Իսկ այդ օրը Կուսապատի դպրոց տեղափոխվեց նաև Մարտակերտի շրջանային հիվանդանոցը, որը լիքն էր հիվանդներով: Դրանք հիմնականում զինվորներ էին, խաղաղ բնակիչներ, կին, երեխա, ծեր: Հունիսի վերջին հերթը հարևան Մարաղա, Լենինավան, Կարմիրավան գյուղերին հասավ:
Եթե 1987 թ. հունվարի 1-ի դրությամբ շրջանի բնակչության թիվը 45,3 հազար էր, ապա 1990 թ. հասել էր գրեթե 50 հազարի: Օրհասական այդ օրերին շատ մարտակերտցիներ տուն վերադարձան, որպեսզի թև ու թիկունք լինեն հայրենի ոստանին, բայց, այն պահել,այնուամենայնիվ, չհաջողվեց:
Ստեփանակերտից հյուսիս արևելք 62 կմ հեռավորությամբ, 9 հազար բնակիչ ունեցող շրջկենտրոնը ևս դատարկվեց: Լեփ-լեցուն տները մնացին չգիտես ում: Որքան էլ չցանկանանք այդ մասին խոսել, հիշողության հետ հաշվի նստել չես կարող. Շահումյանի բռնազավթումից հետո, թշնամին ճեղքեց նաև Մարտակերտի սահմանները` Սարսանգի ջրամբար, Դրմբոն, և իջավ մինչև Չլդրան- Վաղուհաս գիծ: Եթե մտաբերենք, որ Մարտակերտի արևելքի հարևանը Աղդամն էր, արևմուտքում` Քարվաճառը, իսկ հյուսիսում արդեն բռնազավթված Շահումյանը, ապա շրջանի օրհասական վիճակն ավելի պատկերավոր կդառնա, թեև ինքնապաշտպանության ղեկավարը և շարքային զինվորները քաջ գիտակցում էին, որ եթե թշնամու դեմը չառնեն, հաջորդ թիրախը Ասկերանն ու Ստեփանակերտն են լինելու:
Ճշմարիտ նվիրյալներին էլ` մեծ ու փոքր, գիշեր ու ցերեկ, մի միտք էր միայն տանջում` օր առաջ ազատագրված տեսնել Արցախ աշխարհը: Բայց այդ վերջն ասես ոչ միայն չէր երևում, այլև գնալով մշուշոտվում էր: Այստեղ է,որ ակամա հիշում ես «Իքս» կործանիչ ջոկատի հրամանատար, երջանկահիշատակ Ալեքսանդր Թամանյանի միտքը.«Եթե մենք Սևան-Քարվաճառ-Մարտակերտ ճանապարհն ավելի վաղ ազատագրեինք, Մարտակերտն այս օրը չէր ընկնի: Քարվաճառի ազատագրումը շատ ուշացրինք…»: Քարվաճառին գումարած Աղդամ, Միրբաշիր, Փափրավենդ:
Թշնամու ՄԻԳ և ՍՈՒ մարտական ինքնաթիռները, ուղղաթիռները, հեռահար հրետանին շարունակ ռմբակոծում էին շրջկենտրոնն ու շրջակա գյուղերը: Մարաղայի գլխով անցած իրադարձություններին ընթերցողն արդեն լավատեղյակ է: Մի քանի անգամ ձեռքից ձեռք անցնելուց հետո հրկիզեցին Վաղուհաս գյուղը: Կարծես իրենց վրեժը լուծեցին հողից ու գերեզմանաքարերից:
Երբ 1992 թ. հուլիսի 4-ին ուժգին ռմբակոծության ենթարկվելուց հետո Կուսապատում տեղակայված հոսպիտալը Դրմբոն տեղափոխվեց, որտեղ տեղակայված էր նաև շտաբը, գնացողներն այդպես էլ չիմացան, որ իրենց հետևից գալիս են նաև Մարտակերտի բնակիչները: Իսկ թշնամին քայլ առ քայլ առաջանում էր: Հայկական ջոկատները հազիվ էին հասցնում կասեցնել թշնամու առաջխաղացումը, մյուս մասը` ապահովում խաղաղ բնակչության դուրսբերումը: Ծեր ու մանուկ, թողած հայրենի օջախները, հոծ խմբերով, լաց ու կոծով փախչում էին գազան կտրած ոսոխից: Ասում են նաև, որ արցախյան պատերազի ամենաահեղ կռիվն ու ավերը Մարտակերտն է տեսել, զոհերն էլ այստեղ շատ են եղել:
Իզուր չեն ասում,որ պատմությունը կրկնվում է, քանզի այդ բնակավայրի բնակիչները պատմության հոլովույթում հաճախակի կատաղի մարտեր են մղել այլացեղ հրոսակների դեմ: Այդ իսկ պատճառով էլ բնակավայրը Մարտակերտ է կոչվել, այսինքն` մարտերում բովված: Թեև պատմական ակունքներում նաև Աղդարա է հիշատակվում, ասել է թե` Սպիտակ հովիտ:
Մարտակերտի մարտական գործողությունների ժամանակ թուրքին հաջողվել է մտնել,ավերել շրջանի բոլոր գյուղերը, բացառությամբ Խաչենի ձորակի 7 գյուղի, որոնց բնակիչները, ինչպես ասում են, միայն վառոդի հոտն են զգացել:
Ցավով պիտի հիշել, որ երբեմնի հանրահայտ բնակավայրերի զգալի մասը նախկին ղեկավարների «ջանքերով» ոչ միայն 70 տարիների ընթացքում սոցիալ-տնտեսական զարգացում չեն ապրել, այլև քայքայվել, դատարկվել են: Շրջանի գյուղերի զգալի մասը, հատկապես` լեռնային, զուրկ են եղել սոցիալ-կենցաղային տարրական պայմաններից, իսկ բոլոր գյուղերի ճանապարհներն անբարեկարգ էին: Մեջբերեմ Մարտակերտի վարչակազմի նախկին ղեկավար Սլավա Հովսեփյանի խոսքը. «Երբ սկսվեց Արցախյան պատերազմը, մենք ճանապարհներ չունեինք, և մարդիկ փախչում էին արահետներով: Հիմնականում ներքին ճանապարհների բացակայության պատճառով էր, որ մարտական գործողությունների սկզբում գաղթի ճանապարհին խաղաղ բնակչությունից մեծ կորուստներ ունեցանք»:
Մարտակերտի նոր լուսաբացը սկսվեց 1993 թ. փետրվարի 5-ից, երբ հայ ազատամարտիկները, ազատագրելով Կիչան, Չլդրան գյուղերը, դուրս եկան Մարտակերտ- Քելբաջար մայրուղու Դրմբոն հատվածը: Մեկը մյուսի հետևից ազատագրվեցին արդեն ավերակ դարձած հայկական շեները. բացառությամբ մի քանի գյուղի:
Թեև այսօր Նոր Այգեստան, Նոր Մարաղա, Նոր Սեյսուլան, Նոր Կարմիրավան գյուղեր են կառուցվում, հինգ դուստրերի մայր, Այգեստանի դպրոցի ուսուցչուհի Աիդա Անտոնյանի համար այնքան էլ կարևոր չէ, թե իր հարազատ Այգեստանից այսօր ինչ է մնացել, կարևորը հավատն է, որ մի օր իրենք անպայման կվերադառնան իրենց հայրենի գյուղ, կրկին կհնչի դպրոցի զանգը, և հոգ չէ,որ իր փոխարեն մի ջահել ուսուցչուհի երեխաներին կսովորեցնի մեսրոպյան այբուբենը:
Մարտակերտի համար մղվող 3-օրյա թեժ մարտերը հաղթանակով պսակվեցին: Ազատագրելով Մարտակերտին իշխող «Պուշկին և Վիշկին յալ» ռազմավարական բարձունքները` 1993 թ. հունիսի 27-ին հայ ազատամարտիկները Մարտակերտ մտան: Ի վերջո, քաղաքն ազատագրվեց մեկամյա գերությունից: Իսկ առջևում Աղդամի ազատագրումն էր` 1993 թ. հուլիսի 23-ը:
Հունիսի 27-ը մարտակերտցիների համար խորհրդանշական էր: Ազատագրված Մարտակերտն արդեն 20 տարեկան է: Նրանց ուրախությունը կիսելու էր եկել նաև նախագահ Բակո Սահակյանը, որ մարտական պարգևներ հանձնեց մի խումբ ազատամարտիկների և խոստովանեց, որ «Արցախյան պատերազմում Մարտակերտն ամենատուժածն է, ուստի պետության վերաբերմունքն էլ այդ շրջանի հանդեպ պիտի առանձնահատուկ լինի»: Խոստացավ ամեն ինչ անել, որ վաղն ավելի լավ լինի:
Ամալյա ԵԴԻԳԱՐՅԱՆ
«Ռուսական կինոյի օրեր» ծրագրի շրջանակներում 6 ֆիլմ կցուցադրվի
Այսօր Բորիս Խլեբնիկովի «Քանի դեռ գիշերը չի բաժանել մեզ» ֆիլմով կմեկնարկի «Ռուսական ֆիլմերի օրեր» ծրագիրը: Ֆիլմը նկարահանվել է իրական դեպքերի հիման վրա, որոնք պատահել են Մոսկվայի ամենաշքեղ ռեստորաններից մեկում: Սյուժետային դրվագները կապակցվում են գեր և նիհար մատուցողների պատմությամբ: Նրանք երկուսն էլ անհուսորեն սիրահարված են. մեկը` իր, մյուսը` ուրիշի կնոջը:
Նախագծի շրջանակներում կցուցադրվեն ևս հինգ ֆիլմեր` ստեղծված 2012-2013-ին: Մասնավորապես`կցուցադրվեն «Դաշտային մարիների երկնային կանայք» (ռեժ. Ալեքսանդր Ֆեդորչենկո), «Կողքիդ կլինեմ» (ռեժ. Պավել Ռումինով), «Ինտիմ մասեր» (ռեժ. Նատաշա Մերկուլովա, Ալեկսեյ Չուպով), «Արքայադստեր պատերազմը» (ռեժ. Վլադիմիր Ալենիկով), «Մայորը» (ռեժ. Յուրի Բիկով) ֆիլմերը:
Վլադիմիր Ալենիկովի «Արքայադստեր պատերազմը» ֆիլմը պատմում է ռուս աղջկա և հայ տղայի սիրո մասին, որոնք, սակայն, հակամարտող խմբավորումների անդամներ են: Միմյանց դեմ հակամարտող հրոսակախմբերից մեկում ռուս պատանիներ են ներգրավված, մյուսում նախկին ԽՍՀՄ հարավային երկրներից եկած փախստականներ: Արքայադուստր մականունով ռուս աղջիկը և ազգությամբ հայ Կարենը ստիպված են պայքարել իրենց սիրո և իրավունքների համար մի միջավայրում, որը լի է ատելությամբ, դաժանությամբ և կրոնական ու էթնիկական անհանդուրժողականությամբ:
«Ազգամիջյան հակամարտությունները և քսենոֆոբիան այսօր գոյություն ունեն, դա իրողություն է: Դրանից նախ և առաջ տուժում են երեխաները: Սա ֆիլմ է երեխաների մասին մեծահասակների համար,- ասում է Ալենիկովը:-Հույս ունեմ, որ հանդիսատեսի լայն շրջանակներին հասնելու դեպքում այն դրական առումով կփոխի մթնոլորտը, որում մեր երեխաներն են ապրում»:
Հարցին, թե ինչու է ֆիլմի հերոսին հենց հայ ընտրել, ոչ թե օրինակ, վրացի, տաջիկ կամ ուզբեկ, Ալենիկովը պատասխանում է, որ հայ Ռոմեոյի և ռուս Ջուլիետայի ընտրությունը պատահական չէ. ֆիմլի նկարահանումներին նախապատրաստվելիս ՆԳՆ-ից 4 մեծ թղթապանակ է հավաքել նմանատիպ պատմություններով, որոնց մեծ մասը գաղտնի է, չի հրապարակայնացվել:
«Հայերը և ռուսները միշտ կապված են եղել և հանկարծ ինչ-որ դատարկ տեղից ատելություն է ծագում: Ցավալի է»,-ասում է Ալենիկովը:
«Արքայադստեր պատերազմը» ֆիլմի պրեմիերան տեղի կունենա այսօր երեկոյան` Մոսկվա կինոթատրոնում:
Հուլիսի 12-ին կցուցադրվի «Ինտիմ մասեր» ֆիլմը: Այն միջին խավի մոսկվացիների մասին հեգնական մելոդրամա է: Նրանցից յուրաքանչյուրն ունի մյուսներից թաքուն անձնական գաղտնիք` «ինտիմ մասերը»: Գլխավեր կերպարը` սկանդալային լուսանկարիչ Իվանը իրեն նայում է մյուսների հետ համեմատության մեջ: Նա համոզված է, որ մարդիկ երջանիկ լինելու համար են ծնվել, իսկ երջանկությունը ինքն իրեն հավատարիմ մնալու ազատությունն է: Սակայն իրական հարցը հետևյալն է. ինչքա՞ն անվտանգ է քո սեփական «ես»-ը դուրս հանելը:
Ինչպես ֆիլմի ռեժիսոր Նատալյա Մերկուլովան ասում է, մեծ քաղաքի բնակիչների հոգեկան խնդիրների մասին պատմում են էրոտիկ ֆոնի վրա: Նրա խոսքով` Եվրոպայում ֆիլմը այնքան մեծ արձագանք չի ունեցել, ինչպես Ռուսաստանում և հետխորհրդային մյուս երկրներում: Պատճառն այն է, որ Եվրոպայում այդ խնդիրների մասին վաղուց են խոսում, հետխորհրդային երկրներում դեռ նոր են սկսում և թեման այստեղ արդիական է:
Հուլիսի 10-ին հանդիսատեսը կկարողանա դիտել Յուրի Բիկովի «Մայորը» ֆիլմը: Այն պատմում է ոստիկանության սպայի մասին: Նա հիվանդանոց է գնում կնոջը տեսակցելու, որտեղ լույս աշխարհ է գալիս իրենց երեխան: Երջանկությունից իրեն կորցրած` Սոբոլևը վարում է մեքենան չափից արագ, որի արդյունքում վրաերթի է ենթարկում մի տղայի: Տղան մահանում է, և մայորը ունի երկու ելք. գնալ բանտ, կամ թաքցնելով հանցանքը մնալ ազատության մեջ …
Պավել Ռումինովի «Կողքիդ կլինեմ» ֆիլմը մի ռուս կնոջ մասին է, որը աշխատում է մոսկովյան մի ռեստորանում, վայելում է աշխատակիցների սերն ու հարգանքը: Իր կյանքում նա նաև ունի հատուկ մեկին` իր վեցամյա տղային` Միտիային: Փոքրիկ տղան նրա համար աշխարհի կենտրոնն է, նրա լավագույն ընկերը և մտերիմը: Նրաք ունեն հուզիչ, բարի, հոգատար և փոխադարձ աջակցությամբ լի հարաբերություններ: Հանկարծ Իննան ահավոր լուր է ստանում. անբուժելի հիվանդություն ունի: Հիմա ամենակարևոր բանը Միտիայի համար ապահով տեղ գտնելն է: Նրա` բարկությամբ, թուլությամբ և սառսափով խառնված ճանապարհորդությունը կտանի անսպասելի դեպքերի, որոնք կբացահայտեն նրա ուժը, ինքնատիրապետումը, և ամենավերջում` հույսը:
«Դաշտային մարիների երկնային կանայք» ֆիլմն էլ դիմանկարների հավաքածու է` ներկայացնում է Մարի կանանց մասին 23 կարճ պատմություն: Այն կցուցադրվի հուլիսի 11-ին:
“Ոսկե ծիրան” կինոփառատոնի բացումը, լուսանկարներ
Երեկ տեղի ունեցավ “Ոսկե ծիրան” կինոփառատոնի բացումը: “Անկախի” թղթակիցը ներկա էր բացման արարողություններին. Շառլ Ազնաուրի աստղի բացմանը “Ազնաուրի” հրապարակում, “Ազատության” հրապարակում կարմիր գորգի վրայով հյուրերի և հայ արվեստագետ հասարակության ներկայացուցիչների մուտքը Օպերայի և բալետի շենք: Ուրախալի է, որ հայկական փառատոնը իրոք կայացել է, շատ ոգևորիչ էր բացմանը լսել աշխարահռչակ Արամ Խաչատրյանի ստեղծագործությունները, տեսնել աշխարհով սփռված և փառատոնին ներկա վաստակավոր հայ արվեստագետների: Սակայն Օպերայի և բալետի շենքի հարակից “Կարապի լճի” շրջակայքը սարսափելի տպավորություն թողեց: Այն աներևակայելի կեղտոտ էր Վարդավառից հետո: Կարելի էր փառատոնի բացումից գոնե մեկ ժամ առաջ մաքրել տարածքը,շատ ամոթ էր:
“Ոսկե Ծիրան” կինոփառատոնից առաջ,լուսանկարներ
Վարդավառը Երևանում, լուսանկարներ
Նախագահ Սերժ Սարգսյանը հանդիպում է ունեցել Հանրային խորհրդի անդամների հետ
Վենեսուելան և Նիկարագուան քաղաքական ապաստան են առաջարկել ԱԱԾ-ի տեղեկություններ տարածած Էդվարդ Սնոուդենին
Ուրբաթ օրը Նիկարագուայի նախագահ Դանիել Օրտեգան և Վենեսուելայի նախագահ
Նիկոլա Մադուրոն հայտնել են, որ իրենք ցանկանում են ապաստան տրամադրել ազգային անվտանգության գործակալության տեղեկություններ տարածած Էդվարդ Սնոուդենին:
Սնոուդենը մի շարք երկրներից ապաստան էր խնդրել՝ ներառյալ Նիկարագուան և Վենեսուելան:
Օրտեգան զգույշ է ձևակերպել իր առաջարկը, մինչդեռ Մադուրոն իր առաջարկի մեջ մեղադրել է ԱՄՆ-ին և պաշտպանել Սնոուդենին կառավարության գլոբալ լրտեսական ծրագրերի մասին խոսելու համար:
Երկու նախագահները իրենց առաջարկի մասին խոսել են երկու երկրների անկախության օրվան նվիրված միջոցառման ժամանակ: Օրտեգան հայտնել է նաև, որ ինքը կհաստատի իր առաջարկությունը, եթե իրավիճակը թույլ տա:
Օրտեգայի տեղեկություններով՝ Սնոուդենի ապաստան խնդրելու նպատակով Մոսկվայում գտնվող Նիկարագուայի դեսպանատուն ուղարկած դիմումը դեռ պետք է քննարկվի:
Ըստ տեղեկությունների՝ Սնոուդենը այժմ գտնվում է Մոսկվայի Շերեմետևո օդանավակայանի չեզոք թռիչքային գոտում: Ռուսաստանը ո´չ հաստատել և ո´չ էլ ժխտել է այդ տեղեկությունը:
Սակայն եթե Սնոուդենը ընդունի հարավային Ամերիայի երկրների առաջարկը, ապա պարզ չէ, թե նա ինչպես է հասնելու այդ երկրներ, քանի որ Մոսկվայի և Վենեսուելայի միջև ուղիղ չվերթներ չկան: Մոսկվայից Վենեսուելա հասնելու համար պետք է անցնել Հավանայով, սակայն այստեղ հարց է առաջանում՝ արդյո՞ք Կուբայի կառավարությունը նրան կթույլատրի անցնել իր տարածքով:
Այս առումով ԱՄՆ-ն պարզ հասկացրել է, որ ինքը ուշադիր հետևում է բոլոր չվերթներին Սնոուդենին բռնելու համար:



