Հնդկաստանում փողոցներ հեղեղած, շենքերը և մեքենաներ քշած հորդառատ անձրևների հետևանքով մահացել է 23 մարդ, 50 մարդ անհետ կորած է համարվում:

Կառավարության խոսնակի տեղեկություններով՝ երեկ շենքի փլուզման հետևանքով, հեղեղից քշվելով երեք մարդ է մահացել:

Հիմնական ավերածությունները տեղի են ունեցել այն շրջաններում, որտեղ Գանգես գետի ջրի մակարդակը բարձր է:

Ալմորա շրջանում հողի սողանքի տակ մնացած ավտոբուսի մեջ մահացել են ևս երեք մարդ:

Բազմաթիվ մարդիկ իրենց տների, կամուրջների և փողոցների փլուզման հետևանքով անօթևան են մնացել:

Ճանապարհի անանցանելիության պատճառով հնդկական սրբավայրից մեկը տանող լեռնանցքից էվակուացվել են 10,000 ուխտագնացներ:

Բանակային զորքերը նույնպես դուրս են բերվել փրկարարական աշխատանքներին օգն

Հնդկաստանի մայրաքաղաք Դելիում ևս հորդառատ անձրևներ են գրանցվել: Այստեղ օդանավակայանը ամբողջությամբ ջրով էր լցվել և ուղևորները ստիպված են եղել դեպի տերմինալներ գնալ մինչև ծունկ հասնող ջրի միջով:

Աշխարհի ամենաբարձր երկնաքերի բնակիչները ստիպված են ոտքով բարձրանալ 396 մետր ձգվող աստիճաններով, քանի որ բոլոր վերելակները միաժամանակ փչացել են:

413 մետր բարձրություն ունեցող Դուբայում գտնվող Փրինսիս Թաուեր կոչվող երկնաքերը ունի 97 հարկ և Գինեսի ռեկորդների գրքում գրանցված է որպես աշխարհի ամենաբարձր բնակելի շենք:

էլիտար շենքի բնակիչները ստիպված են բոլոր 97 հարկերը ոտքով բարձրանալ, քանի որ երկնաքերի բոլոր ութ վերելակները անցած շաբաթվանից ի վեր փչացել են:

Անցած տարի սեպտեմբերին բացված շենքում բնակարանների վարձույթը մեկ օրվա համար սկսվում է 140 ֆունտ ստեռլինգից, իսկ պենտհաուսները վաճառվում են ավելի քան 2 միլիոն ֆունտ ստեռլինգով:

Փրինսիս թաուերը ունի 763 շքեղ բնակարաններ, որոնցից բացվում է տեսարան դեպի մարդու կողմից ստեղծված Պալմա Ջումեյրա արվենիների կղզի, որտեղ ըստ տեղեկությունների՝ Դեյվիդ Բեքհեմը և Բրեդ Փիթը շքեղ փայտյա տներ են գնել:

Վերելակների աշխատանքը դադարեցվել էր հակահրդեհային համակարգից ջրի արտահոսքի պատճառով: Այժմ վերանորոգման աշխատաքները շարունակվում են:

78-րդ հարկում բնակվող բնակիչներից մեկը հայտնել է, որ երբ իրեն տեղեկացրել են վթարի մասին, ինքը ստիպված հյուրանոցում սենյակ է վերցրել, քանի որ հոգնեցուցիչ աշխատանանքային օրից հետո, ինքը չի կարող այդքան երկար բարձրանալ:

Վերելակներ արտադրող ընկերությունից հայտնել են, որ վթարի տեղի ունենալուց հետո իրենց աշխատողները դեպքի վայրում աշխատում են օրը 24 ժամ:

Բրիտանական Sun տաբլոիդի լրագրողները հարցում են անցկացրել, որպեսզի պարզեն , թե որ երկրի բանակում են ծառայում ամենահրապուրիչ աղջիկները: Պարզվել է, որ չնայած Իսրայելի բանակում երկու աղմկոտ էրոտիկ դեպք է գրանցվել, ռումինացի աղջիկները առաջին տեղն են զբաղեցրել: Ռուս  աղջիկները երրորդ տեղում են:

Իսրայելի բանակի աղջիկները   հայտնվել են հիթ շքերթի միայն 6-րդ տեղում: Ինչ վերաբերում է Ռումինիային, որ չունի հզոր ուժ մրցակցելու այլ արտասահմանյան պետությունների բանակների  հետ, տեղի զինվորները ունեն  գաղտնի խաղաքարտ`աղջիկները: Ամեն դեպքում այդպես են կարծում բրիտանական թղթակիցները և նրանց  հարցմանը մասնակցած համացանցի օգտատերերը: Այդ երկրի զինվորականների օգտին քվեարկել է 2 656 մարդ, որը հարցվածների ընդհանուր թվի  17% է :

Ռումինուհիներից հետո ամենասեքսուալ զինվորական աղջիկներն են համարվել հնարովի Վադիա երկրի աղջիկները, որոնք, ըստ Սաշա Բարոն Կոենի  “Բռնակալը” կատակերգության սյուժեի, պահպանում են ադմիրալ- գեներալ Ալադինին: Նրանց օգտին քվեարկել են  2 525 մարդ: Եռյակը եզրափակում  են ռուս աղջիկները, որոնց տվել են 1 717 ձայն: Մնացած տեղերը “սեքսուալ” հիթ շքերթում բաշխվել են հետևյալ ձևով.

• Լեհաստան  (1 494 ձայն)
• Հունաստան(1 364)
• Իսրայել (1 269)
• Բրիտանիա  (1 129)
• ֆինլանդիա (889)
• Սերբիա(615)
• Շվեդիա(503)
• ԱՄՆ (479)
• Պակիստան (323)
• Ավստրալիա (224)
• Չինաստան (137)
• Պաղեստին(111)
• Սենտ-Լուսիա (99)
• Կոլումբիա(75)
• Լիբիա (53)
• Մեքսիկա (44)
• Ինդոնեզիա (35)

 Sun -ի քվեարկությանը մասնակցել է  16 հազար մարդ:

Արարատի և Վայոց ձորի մարզերի ընդհանուր իրավասության դատարանը հիմնավորված է համարել խարդախություն կատարելու համար հայր եւ որդի Ալեքսանյաններին առաջադրված մեղադրանքները և դատապարտել երկարատև ազատազրկման:

Դատարանում հետազոտված եւ հիմնավոր համարված ապացույցների համաձայն` Ա.Ալեքսանյանը, ով խարդախության համար դատարանի` 2012թ. հունիսի 19-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին կետով դատապարտվել էր ազատազրկման` ձևով 14 տարի ժամկետով, քրեակատարողական հիմնարկում պատիժը կրելու ընթացքում շարունակել է ծրագրել տարբեր խարդախություններ՝ դրանց կատարման մեջ ներգրավելով նաեւ որդուն:

Ըստ դատավճռի` հայր և որդի Ալեքսանյանները խարդախություն կատարել են ինչպես միասին, այնպես էլ` առանձին:

Այսպես.
Ա.Ալեքսանյանի որդին՝ Ն.Ալեքսանյանը, խարդախության մի դեպքը կատարել է միայնակ: Մասնավորապես` 2011թ. դեկտեմբերին, տեղեկանալով, որ Այնթապ գյուղի բնակչուհի Ս.Գրիգորյանի որդին պետք է զորակոչվի ժամկետային զինծառայության, խաբեությամբ խոշոր չափերի գումար հափշտակելու դիտավորությամբ վերջինիս համոզել է, թե իր ծանոթների միջոցով կարող է նրա որդու զինվորական ծառայությունը կազմակերպել ՀՀ տարածքում, որի դիմաց պահանջել է 2700 ԱՄՆ դոլար գումար: Նշված գումարը Ն. Ալեքսանյանը մաս-մաս ստացել է եւ հափշտակել:
Մյուս երկու դեպքերում հայր եւ որդի Ալեքսանյաները գործել են միասին: Ըստ նախաքննության տվյալների՝ Ն.Ալեքսանյանը, իմանալով, որ քաղաքացի Ա. Մինասյանը նպատակ ունի իր ավտոմեքենան վաճառելու, այդ մասին տեղյակ է պահել «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկում գտնվող հորը եւ նրան փոխանցել ավտոմեքենայի սեփականատիրոջ հեռախոսահամարները: Ա.Ալեքսանյանն ավտոմեքենան գնելու առաջարկով զանգահարել է ավտոմեքենայի սեփականատեր Ա.Մինասյանին` խնդրելով, որ ավտոմեքենայի ձեռքբերման հետ կապված գործարքները նա կատարի իր որդու` Ն. Ալեքսանյանի հետ:

Հետագայում Ն. Ալեքսանյանը կապ է հաստատել Ա.Մինասյանի հետ, ներկայացել իբրև իրական գնորդ, նրան համոզել, որ մեքենան սեփականության իրավունքով հաշվառի իր անվամբ, այն գրավադրել գրավատանը եւ ստացել 10 292 100 դրամին համարաժեք 26 000 ԱՄՆ դոլար գումար: Նշված գումարից Ն.Ալեքսանյանը Ա. Մինասյանին տվել է ընդամենը 6000 ԱՄՆ դոլար եւ 840 000 ՀՀ դրամ գումար: Իսկ մնացած 17 878 ԱՄՆ դոլարը խաբեությամբ հափշտակել է:

Մեկ այլ դրվագով Ն.Ալեքսանյանը տեղեկացել է, որ քաղաքացիներ Ռ.Քլինջյանը եւ Ղ.Ղուկասյանը Արարատի մարզի Արբաթ համայնքում վաճառում են 600 000 ԱՄՆ դոլար արժողությամբ 30.87 հեկտար հողատարածք, որի մասին Ն.Ալեքսանյանը տեղեկացրել է հորը: Խարդախությամբ սեփականության իրավունք ձեռք բերելու նպատակով Ա.Ալեքսանյանը կալանավայրից զանգահարել է նշված հողատարածքի սեփականատերերին, ներկայացել իբրեւ գործարար` խնդրելով, որ հողատարածքի հետ կապված առուվաճառքի գործարքները կատարի իր որդու` Ն.Ալեքսանյանի հետ: Վստահություն ձեռք բերելու նպատակով Ն.Ալեքսանյանը հողի սեփականատերերին 7000 ԱՄՆ դոլարի չափով կանխավճար է տվել:

Արդյունքում` 2012թ. մայիսի 31-ին վերոհիշյալ հողատարածքի նկատմամբ Ն.Ալեքսանյանը խաբեությամբ ձեռք է բերել սեփականության իրավունք: Կասկածների տեղիք չտալու համար Ն. Ալեքսանյանը հողի սեփականատերերին տվել է 20 000 ԱՄՆ դոլար գումար, իսկ մնացած 573 000 ԱՄՆ դոլարը` խաբեությամբ հափշտակել:

Ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա Արարատի և Վայոց ձորի մարզերի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2013թ. մայիսի 31-ի դատավճռով Ն.Ալեքսանյանը յուրաքանչյուր դրվագով մեղավոր է ճանաչվել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել ազատազրկման` 10 տարի ժամկետով,

Ա.Ալեքսանյանը մեղավոր ճանաչվել` 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված երկու դրվագ հանցագործությունների կատարման մեջ և դատապարտել ազատազրկման 15 տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կարգով պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով` դատարանն Ա.Ալեքսանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակել ազատազրկում` 20 տարի ժամկետով:

ՀՀ տարածքում`

Հունիսի 18-ին, 20-21-ը հատկապես օրվա երկրորդ կեսին առանձին շրջաններում, 19-ին, 22-ին շրջանների զգալի մասում ժամանակ առ ժամանակ սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, ամպրոպի ժամանակ սպասվում է քամու ուժգնացում մինչև 15-20 մ/վրկ, առանձին հատվածներում հնարավոր է կարկուտ: Քամին հարավ-արևմտյան 2-7 մ/վրկ: Օդի ջերմաստիճանը 18-20-ը կնվազի 2-4 աստիճանով:

Երևանում`

Հունիսի 18-ին, 20-21-ը հատկապես օրվա երկրորդ կեսին, 19-ին, 22-ին ժամանակ առ ժամանակ սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, ամպրոպի ժամանակ սպասվում է քամու ուժգնացում մինչև 15-20 մ/վրկ:

Երևանի հունիսի 18-ի բազմամյա կլիմայական տվյալներ`

• Օդի առավելագույն ջերմաստիճան 36.4⁰C (1955 թ.)
• Օդի նվազագույն ջերմաստիճան 8.2⁰C (1929 թ.)
• Օդի միջին օրական ջերմաստիճան 22.2⁰C

Հունիսի 17-ին, ժամը 14.00-ին տեղեկություն է ստացվել, որ Սևանի”Ջրահարս” լողափում մարդ է ջրահեղձվել:

Դեպքի վայր է մեկնել հատուկ ջրափրկարարական ջոկատի հերթապահ խումբը:

Կտրվի լրացուցիչ տեղեկություն:

Քիչ առաջ Ազգային ժողովն ընդունեց հատուկ ընթացակարգով արտահերթ նիստ գումարելու մասին կառավարության որոշման նախագիծը՝ շարունակելով կիսատ մնացած հարցի քննարկումը՝ Վերահսկիչ պալատի 2012 թվականի հաշվետվության վերաբերյալ:

Որպես հարակից զեկուցող՝ հանդես եկավ ՀՀ տարածքային կառավարման նախարար, փոխվարչապետ Արմեն Գևորգյանը։

Նա հավաստիացրեց, որ կառավարությունը մեծ կարևորություն է տալիս Վերահսկիչ պալատի կատարած աշխատանքին՝ նշելով, որ ՎՊ կողմից ներկայացրած բոլոր դրվագները կառավարությունում մանրամասն քննարկվել և ուսումնասիրվել են: «Արձանագրված յուրաքանչյուր խնդրի հետ կապված կան կոնկրետ մոտեցումներ, որոշումներ, և դրանց իրականացման ընթացքը գտնվում է կառավարության անմիջական վերահսկողության ներքո»,-ասաց նա:

Արմեն Գևորգյանը հիշեցրեց նաև, որ հաշվետվություններում արտացոլված խնդիրների և թերությունների վերաբերյալ շահագրգիռ պետական մարմինների բոլոր պարզաբանումները տեղադրված են կառավարության կայքէջում։

Անդրադառնալով ԱԺ դահլիճում հաշվետվության վերաբերյալ հնչած քննադատություններին և գնահատականներին՝ նա նշեց, որ  այդ խնդիրները 2012 թվականին չեն արձանագրվել, այլ տարիների ընթացքում կարծրացած խնդիրներ են:

Ինչ վերաբերում է վերջին տարիներին, ապա Արմեն Գևորգյանը կարծում է, որ լուրջ աշխատանքներ են իրականացվել օրենսդրության կատարելագործման ուղղությամբ, և այժմ  օրենսդրությունը նվազագույնի է հասցնում ռիսկերը։

Արմեն Գևորգյանը համամիտ չէ այն գնահատականների հետ, որ բյուջեի կատարման ընթացքում տեղի է ունենում միջոցների լայնածավալ փոշիացում, և որ բյուջետային հիմնական գործընթացներն իրականանում են մասշտաբային կոռուպցիոն դրսևորումներով։

«Հաշվետվությունում արձանագրված բոլոր խնդիրների մասով համապատասխան միջոցներ իրականացվել են: Այլ հարց է, որ ներկայիս օրենսդրությամբ նման դեպքերի համար պատասխանատվությունը տնտեսական կամ քաղաքացիաիրավական բնույթ է կրում, այսինքն՝ գումարների վերականգնում, կատարված թերությունների շտկում, տուգանքներ՝ բացառությամբ մի քանի դեպքերի, երբ գործողություններն ակնհայտորեն քրեորեն պատժելի արարքներ են պարունակում»։

Փոխվարչապետը հավաստիացրեց, որ Վերահսկիչ պալատի և համապատասխան կառույցների կողմից արձանագրված որևէ դեպք անարձագանք չի մնացել և չի մնա. «Միգուցե այդ գործընթացներում ավելի մեծ կիրառում պետք է գտնի քրեակա՞ն պատասխանատվության տարրը, որը կարծում ենք՝ գործող օրենսդրության կատարելագործման հարց է»,-նշեց նա:

Հրապարակվել են  հունիսի 11-ին տեղի ունեցած մաթեմատիկայի միասնական քննության գնահատականները: Դիմորդներն իրենց գնահատականները կարող են բողոքարկել քննակենտրոններում մինչ ժամը 18:00-ն:

Քննությանը մասնակցել է հայտագրված 6951 դիմորդներից 6622-ը, 329 բացակայել են:

Մաթեմատիկայի միջին գնահատականը 11,97 է:

Անբավարար է ստացել դիմորդների 17 տոկոսը` 1128 դիմորդ: Նվազագույն դրական միավորներ` 7,5-12,75 է վաստակել դիմորդների 42 տոկոսը` 2749 դիմորդ:  30 տոկոսը կամ 1985 դիմորդ հավաքել է 13-17,25 միավոր, իսկ 18-20 է ստացել 760 դիմորդ` 11 տոկոսը:

Այս տարի 20 միավոր է ստացել 101 դիմորդ` ընդհանուրի 1,5 տոկոսը:

Հիշեցնենք, որ 2012-ին մաթեմատիկայի միջին գնահատականը 11,6 էր, անբավարար էր ստացել դիմորդների 15,5 տոկոսը, իսկ 50,5 տոկոսը նվազագույն դրական միավորներ էր հավաքել` 7,5-13,25:

Նախորդ տարի 20 միավոր էր ստացել 77 դիմորդ:

Հունիսի 16-ին, ժամը 21.55-ին սեյսմիկ պաշտպանության ազգային ծառայությունից տեղեկություն է ստացվել, որ տեղական ժամանակով ժամը 21.10-ին Վրաստան-Հայաստան սահմանային գոտում՝ Նինոցմինդա քաղաքից 18 կմ դեպի հարավ-արևելք, տեղի է ունեցել 2.5 մագնիտուդով երկրաշարժ, որի ուժգնությունը էպիկենտրոնային գոտում կազմել է 3 բալ, հիպոկենտրոնը գտնվում է 10 կմ խորության վրա:

Էպիկենտրոնի աշխարհագրական կոորդինատներն են՝ հյուսիսային լայնության՝ 41.23⁰ և արևելյան երկայնության՝ 43.80⁰:

ՀՀ տարածքում երկրաշարժը չի զգացվել:

Հունիսի 17-ին, ժամը 05.08-ին սեյսմիկ պաշտպանության ազգային ծառայությունից տեղեկություն է ստացվել, որ հունիսի 17-ին՝ տեղական ժամանակով ժամը 04.48-ին, Ադրբեջան-Վրաստան սահմանային գոտում՝ Թովուզ քաղաքից 33 կմ դեպի հյուսիս, տեղի է ունեցել 3.5 մագնիտուդով երկրաշարժ, որի ուժգնությունը էպիկենտրոնային գոտում կազմել է 4-5 բալ, հիպոկենտրոնը գտնվում է 10 կմ խորության վրա: Էպիկենտրոնի աշխարհագրական կոորդինատներն` են հյուսիսային լայնության` 41.28⁰ և արևելյան երկայնության` 45.70<sup>0</sup>:
Ըստ նախնական տեղեկատվության` երկրաշարժը զգացվել է Տավուշի մարզի արևելյան շրջանում 2-3 բալ ուժգնությամբ:

Հարցազրույց ՀՀ հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանի հետ:

– 1992-93 թթ. Դուք պաշտպանության նախարար էիք, հենց այդ ժամանակ էր, որ կանոնավոր բանակի հիմքը դրվեց, իսկ պատերազմական գործողություններում` հաղթանակների շղթայի սկիզբը: Այնուամենայնիվ, բանակի հիմնադրումը միշտ չէ, որ Ձեր անվան հետ է կապվում:
– Բանակը մի օրում չի կառուցվում, այլ էտապներով: Երբ 1991թ. Շարժումը եկավ իշխանության, մենք դեռ Խորհրդային Միության կազմում էինք, բայց արդեն սկսվել էին Հայաստան-Ադրբեջան զինված բախումները, ստեղծվել էին ֆիդայական ջոկատներ: Եվ մենք առաջին հերթին մտածեցինք այդ ջոկատները վերացնել և կանոնավոր տեսք տալ դրանց: Ես` որպես վարչապետ, առաջին հրամանը տվեցի, որ բոլոր ջոկատները լուծարվում են, բայց նրանք, ովքեր ցանկանում են մասնակցել հայրենիքի պաշտպանությանը, պետք է մտնեն ՄՀՕՋ (Միլիցիայի հատուկ օպերատիվ ջոկատ):
Դա առաջին քայլն էր. հետո՝ 1991 թ., կրկին կառավարության հրամանով պաշտպանության կոմիտե ստեղծվեց, քանի որ դեռ Խորհրդային Միությունում էինք և չէինք կարող նախարարություն ստեղծել: Հետագայում, երբ անկախացանք, ստեղծվեց պաշտպանության նախարարությունը, կոմիտեն վերածվեց նախարարության:
Երբ պաշտպանության նախարար դարձա, կարևոր հարցերից մեկն այն էր, թե ինչպիսին պետք է լինի բանակը: Երկար խորհրդակցելուց հետո որոշեցինք հիմնվել սովետական, ոչ թե ՆԱՏՕ-ի տիպի բանակի մոդելի վրա: Քանի որ մինչ այդ մեր տղամարդիկ ծառայել էին սովետական բանակում, այնտեղ էին փորձառություն ձեռք բերել մեր պրոֆեսիոնալ սպաները, իմաստ չուներ անտեսել այդ փորձը և զրոյից նոր բան սկսել: Ստեղծեցինք այդպիսի բանակ` որոշելով հետագայում բարեփոխումների միջոցով այն համապատասխանեցնել ժամանակակից պահանջներին:
Մեր երկրորդ որոշումն այն էր, որ զինակոչով բանակը նվազագույն չափով օգտագործվի ռազմական գործողությունների ժամանակ, և այդ գործողությունների համար փորձառու, հասուն տղամարդիկ պատասխանատվություն կրեն: Դրանք նախկին ֆիդայիներն էին, նախկինում Աֆղանստանում և սովետական բանակում ծառայածները, հիմնականում երեսունն անց տղամարդիկ: Մենք նրանցով պրոֆեսիոնալ բանակ ստեղծեցինք, այսինքն՝ նրանք արդեն իսկ կամավոր կռվում էին, պարզապես բանակային պարտավորություններ ստորագրեցին, պետությունն էլ իր հերթին թիկունքում գտնվող նրանց ընտանիքներին աշխատավարձ սահմանեց:
Նրանց հետ հինգ տարվա պայմանագրեր էինք կնքում, այսինքն՝ զինակոչով բանակին զուգահեռ ստեղծվում էր նաև պրոֆեսիոնալ բանակ: Նրանց կորուստերը շատ քիչ էին լինում. փորձ ունեին, լավ գիտեին, թե երբ հարձակվել, երբ խուսանավել, իսկ 18 տարեկան տղաներն ուրիշ էին: Հիշում եմ, մի անգամ Լաչինում, երբ մեծ հարձակում սկսվեց, մերոնք փախան, 18 տարեկան տղա էր մենակ մնացել… Դա այն բացառիկ դեպքերից էր, որ 18 տարեկան տղան ընկել էր ռազմաճակատ ու գնդացրով 2 ժամ պահել էր թշնամուն, մինչև մերոնք կարողացել էին ուժերը հավաքել: Բայց նա զոհվեց: Սա 18 տարեկանի մտածողություն է՝ հերոսություն, իսկ երբ պրոֆեսիոնալների հետ էինք գործ ունենում, մեր կորուստները չնչին էին:
Հաջորդ կարևոր քայլը: Մենք փորձառու ֆիդայի տղաներ ունեինք, որոնք պատերազմում էին, բայց պատերազմը գրքերում կարդացածից շատ արագ վերափոխվեց ժամանակակիցի. պետք էր տիրապետել էլեկտրոնիկային, հակաօդային պաշտպանությանը, պետք էր տիրապետել տեխնիկային, որն ունեինք:
Կարևորեցինք պրոֆեսիոնալ սպաների դերը: Երբ դիմեցի Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությանը, պարզվեց, որ մոտ 4400 հայ սպաներ են ծառայում ռուսական բանակում: Մենք կոչ արեցինք նրանց հայրենիք վերադառնալ: Եվ եկան: Հայրենիքին ծառայելու անձնական պարտքը բերեց նրանց: Ամենակարևորը` բանակում հաջողվեց իրականացնել նախկին ֆիդայիների և սովետական բանակից եկած պրոֆեսիոնալների համատեղ գործունեությունը, որ հաղթանակի երաշխիքներից մեկն էր:
Կանոնավոր բանակի կառուցման գործում մեծ էր գեներալ-լեյտենանտ Նորատ Տեր-Գրիգորյանցի դերը: Ռազմական գործողությունների ծրագրման, օպերացիաների մշակման գործում մեծ դեր ունեին նաև այլ զինվորականներ` գեներալ Դարիբալթայանը Քելբաջարի օպերացիայի ժամանակ (Հայաստանի կողմից), Յուրի Խաչատուրովը՝ Կապանի օպերացիայի ժամանակ և շատ ուրիշներ: Ինչքան էլ այժմ շատ անուններ նշեմ, միևնույն է, բոլորին չեմ կարող նշել, և դա անարդար կլինի շատերի հանդեպ, որոնք անձնազոհաբար պայքարել են մեր հաղթանակի համար: Հետագայում երևի հարկ կլինի այդ ամենի մասին խոսել ավելի մանրամասն` նշելով յուրաքանչյուրի դերը:
Այդ ժամանակ Հայաստանի և Ղարաբաղի բանակները միասնական էին: Ես` որպես պաշտպանության նախարար, սերտ համագործակցում էի Ռոբերտ Քոչարյանի, Սերժ Սարգսյանի և Սամվել Բաբայանի հետ: Շատ բաներ Ղարաբաղում էին ծրագրվում, շատ բաներ՝ մեզ մոտ, բայց միասին էինք կատարում: Ղարաբաղում այդ ժամանակ մոբիլիզացիա էր, այսինքն՝ յուրաքանչյուր տղամարդ համապատասխան տարիքում պարտավոր էր բանակում լինել:
Իմ դուրս գալուց հետո էլ բանակի ձևավորումը շարունակվում էր, մինչ օրս էլ բանակը ձևավորվում է և, իհարկե, հիմա շատ ավելի կարգավորված է, քան այն ժամանակ: Պատերազմի օրերին բանակում գտնվող մարդիկ միմյանց հանդեպ շատ ավելի անձնազոհ և նվիրված էին, քան խաղաղ պայմաններում, և դա բնական է:
Հիշում եմ, Քելբաջարի օպերացիայից հետո ռազմական գործողությունների որոշ դադար եղավ: Հրամանատարներ կային, որ գալիս ասում էին` արագացնենք ռազմական օպերացիաները, որովհետև խաղաղ պայմաններում բանակը փտում է: Երբ խաղաղ պայմաններ էին, հարաբերությունների մեջ ճաքեր էին առաջանում, իսկ երբ պատերազմ էր՝ բոլորը միասին էին:
Ռազմական առաջին հաղթական գործողությունները եղան այն ժամանակ, երբ մենք դեռ բանակ չունեինք, այն նոր էր ձևավորվում: Այդ ժամանակ պաշտպանության նախարարը Վազգեն Սարգսյանն էր, ռազմական գործողությունների հիմնական կազմակերպիչները ղարաբաղցիներն էին և Հայաստանից գնացած կամավորական ջոկատները:
Այն ժամանակ շատ կարևոր օպերացիա կատարվեց ջոկատների միջոցով՝ Շուշիի գրավումն ու Լաչինի ազատագրումը, բայց դրանից հետո մենք սկսեցինք պարտություններ կրել: Չնայած արդեն սկսվել էր բանակի ձևավորումը, բայց մեր բանակը հին ձևով էր պայքարում՝ ավելի շատ ջոկատներով, ոչ թե ստրուկտուրաներով: Պատերազմը մտնում էր նոր փուլ, պահանջվում էր նոր մտածողություն, նոր` ժամանակակից բանակ: Այդ ժամանակ էր, որ ես նշանակվեցի պաշտպանության նախարար: Եվ իրար հաջորդեցին հաղթանակները, որոնք ես ինձ չեմ վերագրում: Դրանք մեծ կոլեկտիվի աշխատանք էին: Ուզում եմ ընդգծել, որ հաղթանակները ոչ միայն ճիշտ որոշումներ ընդունելու արդյունք էին, այլև` տասնյակ հազարավոր երիտասարդների անձնազոհության ու Ղարաբաղի հետ սերտ համագործակցության: Սա էր ամբողջ գաղտնիքը:
Իսկ անունս ինչու չեն ասում… Այնուամենայնիվ, հաշվի առեք, որ պաշտպանության նախարարությունից դուրս գալուց հետո` մի քանի ամիս անց, ես, լինելով ԱԺՄ-ի նախագահ, ընդդիմության ղեկավարներից մեկը դարձա, իսկ 1996 թվականի նախագահական ընտրություններում միասնական թեկնածու էի: Եվ իշխանությունն աշխատում էր թուլացնել իմ ազդեցությունը բանակի վրա: Սկսեցին անջատել ինձ բանակից, հեղինակությանս հետ խաղալ, դա հատուկ կուրս էր: Բացի այդ, ամեն ոք ուզում է լավ բաներն իրեն վերագրել: Հետո էական դեր խաղաց հայաստանցի-ղարաբաղցի պայքարը, ամեն մեկն իր անունն էր առաջ տանում: Մի պահ ամենամեծ պետական գաղտնիքն այն էր, որ Վազգեն Մանուկյանը եղել է պաշտպանության նախարար, և նրա օրոք մենք սկսել ենք պարտություններից անցնել հաղթանակների և նորմալ բանակ ունենալ: Դա կարծես պետական գաղտնիք լիներ և մինչև այժմ էլ իներցիայով շարունակվում է:
– Հայաստանի երրորդ հանրապետության առաջին վարչապետն եք եղել, կպատմե՞ք այդ շրջանի մասին: Նաև ի՞նչ ուրվագիծ էիք տեսնում առջևում, և, արդյոք, այն նմա՞ն է ներկային:
– Հիշում եմ, Լոս Անջելես էի գնացել, ուր հայերի հետ հանդիպում էր կազմակերպված: Մեկը հարցրեց ինձ` օրինակ, ինչո՞ւ ես չպիտի լինեի առաջին վարչապետն, այլ Դուք, ես այս-այս բաները գիտեի: Մտքումս բարկացա, ուզում էի պատասխանել, թե ես ինչեր գիտեմ, բայց ամենապարզ բացատրությունը սա էր. նրանք են իշխանության գալիս հեղափոխությունից հետո, ովքեր կազմակերպում և իրականացնում են այն, բնականաբար, ժողովուրդը հենց նրանց է ղեկավար ընտրում:

Ղարաբաղ կոմիտեի փաստացի ղեկավար լինելով` ես վարչապետ դարձա:Առաջին հայացքից թվում է, թե մեծ թռիչք է. դասախոս էի, մաթեմատիկոս և հանկարծ դարձա վարչապետ: Իրականում այդ փոփոխությունն ինձ համար աննկատ անցավ, որովհետև, մինչ վարչապետ դառնալը, Ղարաբաղ կոմիտեն անսահման մեծ իշխանություն ուներ Հայաստանում: Եվ, դառնալով վարչապետ, ոչ թե լիազորություններս, այլ պատասխանատվությունս ավելացավ:
Զգացվում էր, որ Խորհրդային Միությունը փլուզվում է, մենք որոշակի դեր էինք ունեցել այդ հարցում, շատ վտանգավոր էր, եթե փլուզվեր մեզ վրա: Երբ որպես վարչապետ գնում էի Մոսկվա հանդիպումների, զգացվում էր, որ Խորհրդային Միությունն ինչ-որ հարվածներ պիտի հասցնի: Գետաշենի դեպքերը Կրեմլն ինչ-որ իմաստով մեզ պատժելու և զգաստացնելու համար արեց:
Ամեն ինչ պետք է արվեր այդ հարվածներից խուսափելու համար, և պետք էր հստակ անկախության ճանապարհով գնալ: Դա մեծ պատասխանատվություն էր բոլորիս համար:
Հենց առաջին հրամաններից մեկն իմ պաշտոնավարման տարիներին ՄՀՕՋ-ի միջոցով բանակի ստեղծումն էր:
Մենք կամաց-կամաց մտնում էինք շրջափակման մեջ, և առաջին հարվածը, որ ստացանք, էներգետիկայի կորուստն էր: Մեր գազամուղը, տրանսպորտային կապերը հիմնականում անցնում էին Ադրբեջանի տարածքով: Սովետական Միության ժամանակ Վրաստանի տարածքով գազամուղի կառուցում էր սկսվել, բայց անավարտ էր մնացել, որովհետև Վրաստանում հեղափոխական վիճակ էր, էկոլոգիական շարժում կար, որ արգելք էր դրել: Շրջափակման հետևանքները մեղմելու, դիմանալու, էներգետիկան մասամբ պահպանելու համար մեր կառավարությունում հարց դրվեց շատ արագ կառուցել այդ գազամուղը: Պետք է հպարտությամբ ասեմ, որ կարճ ժամանակում՝ մեկ տարի երկու ամիս էր, ինչ վարչապետ էի, հասցրեցինք կառուցել գազամուղն ու Վրաստանի միջոցով Հայաստան գազ մտցնել (1991թ.): Այդ ժամանակ նաև անգնահատելի դեր ունեցավ մեր գազի վարչության պետ Թաթարյանը, ով լավ կապեր ուներ Վրաստանում: Շատ մեծ դեր խաղաց նաև Ղարաբաղ կոմիտեի անդամ Դավիթ Վարդանյանը, նա մոտ էր Գամսախուրդիայի և վրացական շարժման ղեկավարների հետ:
Շատ կարևոր էին նաև կապի միջոցները: Մենք կարողացանք պայմանագիր կնքել ITT ամերիկյան ֆիրմայի հետ շատ էժան գներով, և Հայաստանը դեպի դուրս գնացող հեռախոսակապ ունեցավ: Առաջին անգամ Հայաստանից կարող էիր հեռախոսահամար հավաքել և ոչ Մոսկվայի միջոցով աշխարհի ցանկացած անկյուն միանալ: Մենք առաջին հանրապետությունն էինք ԽՍՀՄ-ում, որ աշխարհի հետ անմիջական կապ ունեինք, բացի մեզնից ու Մոսկվայից, ոչ մեկը նման հնարավորություն չուներ:
Երբ հրաժարական պետք է տայի, մի քանի օր ձգձգեցի, ուզում էի կապի հարցերը վերջնականապես լուծել և նոր հանգիստ սրտով դուրս գալ: Հիշում եմ, երբ կապը պատրաստ էր, վերցրեցի լսափողը, զանգեցի Նյու Յորք, Լուիզ Սիմոնին` համոզվելու համար, որ կապը գործում է:
Մեր գյուղատնտեսությունը հենված էր Խորհրդային Միության դոտացիաների վրա: ԽՍՀՄ-ը փլուզվում էր, դոտացիաները վերանում էին, և պետական սեփականությունը հողի նկատմամբ այլևս չէր արդարացնում: Պետք էր գյուղատնտեսությունում արագ անցնել մասնավոր սեփականության: Դա անխուսափելի քայլ էր, իմ պաշտոնավարման տարիներին ես հողի սեփականաշնորհման հանձնաժողովի նախագահն էի: Հողը սեփականաշնորհվեց, և առաջին տարիներին գյուղացիները շատ գոհ էին դրանից, որովհետև իսկապես կարողացան ծանր օրերին իրենց ապրուստն ապահովել: Բայց հետո պետական ծրագրեր չեղան, իսկ առանց պետական ծրագրերի գյուղատնտեսությունը զարգանալ չի կարող: Եվ գյուղացիներն ավելի վատ վիճակի մեջ հայտնվեցին, քան քաղաքացիները:
Հողը սեփականաշնորհում էինք, բայց կոչ էինք անում գյուղացիներին, որ կոլեկտիվ տնտեսություն վարեն: Մի 3-4 գյուղ այդպես էլ վարվեց, մնացածն ուզեցին հողը` որպես իրենց սեփականությունը, միայնակ օգտագործել: Հիմա հանրային խորհրդում հաճախ հարց ենք բաձրացնում գնալ կոոպերատիվների ճանապարհով: Այդ ճանապարհով են գնացել Ֆրանսիան, Գերմանիան, Իտալիան:
Իմ պաշտոնավարման ընթացքում մենք արդյունաբերության մեջ սեփականաշնորհում չենք կատարել, բայց ես իմ նկատառումներն ունեի, և իմ պաշտոնաթող լինելուց հետո, իմ կարծիքով, բավականին սխալ կատարվեց այդ սեփականաշնորհումը: Այն կորուստները, որ ունեցանք արդյունաբերության մեջ, անխուսափելի չէին:
Իմ պաշտոնավարման տարիներին բավականին մեծ պայքար գնաց ջոկատները կարգավորելու համար: Ջոկատները զինված էին, և ոստիկանությունը ոչինչ էր նրանց դիմաց. ոչնչից չէին վախենում: Եվ, որպեսզի երկիրը կառավարելի դառնար, մեծ ջանքեր էին պահանջվում կառավարությունից: Առաջին ընդհարումն այդ ժամանակ ՀԱԲ-ի հետ տեղի ունեցավ, որը զինված էր և շատ անկառավարելի: ՀԱԲ-ը չէր ենթարկվում իշխանություններին` հայտարարելով, որ իրենք ավելի հայրենասեր են, իրենք պետք է որոշեն ռազմական վիճակն ու սեփական պատերազմներ պիտի մղեն:

Երբ մի դեպքից հետո ինձ դիմեցին Վանո Սիրադեղյանը և Վազգեն Սարգսյանը, ես՝ որպես վարչապետ, ՀԱԲ-ի շտաբը գրավելու համաձայնություն տվեցի, և գիշերը գրավման ժամանակ զոհեր եղան: Բայց դա անհրաժեշտ քայլ էր Հայաստանում խուժանությունը վերացնելու և կարգ ու կանոն հաստատելու համար: Ասեմ, որ այդ քայլերի շնորհիվ Հայաստանն առաջ անցավ Վրաստանից ու Ադրբեջանից, այնտեղ դեռ երկար ժամանակ ջոկատներ կային:
Իմ պաշտոնաթողությունից հետո ոստիկանության պետ Վանո Սիրադեղյանն էլ շարունակեց այդ գործունեությունը, երբեմն ոչ օրինական ձևերով, բայց կրիմինալի դեմ պայքարելով` Հայաստանը կամաց-կամաց հանգեց մի վիճակի, երբ չարիք կարող էիր գործել, եթե իշխանություն էիր (ծիծաղում է): Ու արդեն առաջացավ մի հարց` իշխանությունը լա՞վն է, թե՞ վատը, փոխե՞լ այն, թե՞ չէ: Կատակով եմ ասում, բայց այսպիսի միտում իրոք կար:
Անկեղծ ասած, եթե ինձ ասեին, որ այսպիսի ճանապարհով է գնալու Հայաստանը, ես կզարմանայի, որովհետև մենք շատ ավելի լավ ճանապարհ էինք տեսնում: Կարծում եմ, այն, ինչ երազում էինք, հեքիաթային չէր: Մեր երազանքների մեծ մասը կարելի էր իրականացնել, եթե իշխանավորները քիչ մտածեին իրենց անձնական շահերի մասին, լինեին մի քիչ ավելի խելոք ու գրագետ, և ազգային ջիղն էլ ավել լիներ: Առանց երազանքի ժողովուրդը, առանց երազանքի մարդը երբեք մեծ բաների չի կարող հասնել:
-Չե՞ք կարծում, որ այսօր հազարավոր մարդիկ հետևում են Րաֆֆի Հովհաննիսյանին հենց այն երազանքի համար, որ կրում է իր մեջ: Կարծում եմ, մեր ղեկավարությունը կորցրել է երազանքը:
-Ես կարող եմ հստակ ասել, որ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը թարմ հոսանք է բերում հայկական քաղաքական կյանք: Եվ իշխանության, և ընդդիմության մեջ քաղաքական գործիչները շատ պրագմատիկ են դարձել: Որոշ երազանքների, որոշ սյուրռեալիզմի կարիք կա: Կարծում եմ, Րաֆֆի Հովհաննիսյանն այդ տարրը մտցնում է քաղաքական դաշտ, որն, ըստ իս, օգտակար է:
-Մայիսյան հաղթանակներից ո՞րն է Ձեզ համար ամենակարևորը:
-Ես բոլորն էլ կարևորում եմ: Ոմանք ասում են, որ Երկրորդ համաշխարհայինի հաղթանակը մերը չէր, Խորհրդային Միության պատերազմն էր, բայց երբ հրապարակվեցին որոշ գաղտնի փաստաթղթեր, տեսանք, որ եթե Գերմանիան գրավեր Սովետական Միությունը, ապա ինչ տխուր ճակատագիր էր սպասում Հայաստանին: Ոչ միայն համամարդկային մարդասիրական, այլև զուտ ազգապահպանման տեսանկյունից շատ կարևոր էր այդ հաղթանակը:
Շուշիի գրավումը շատ մեծ նշանակություն ուներ: Գիտեք, որ XIX դարում և XX դարի սկզբին մեր մտավորականության սերուցքն ապրում ու ստեղծագործում էր հիմնականում Թիֆլիսում, Բաքվում և Շուշիում: Շուշին թանկ էր մեզ համար նախևառաջ պատմական տեսանկյունից:
Եթե մայիսի 28-ին Սարդարապատում չհաղթեինք, չէր լինի Հայաստանը: Մայիսյան բոլոր տոներն իսկապես տոներ են, ոչ մեկն էլ երկրորդական չէ:
– Ներկայումս հանրային խորհրդի նախագահն եք: Շատերն, այնուամենայնիվ, չգիտեն, թե ինչով է զբաղվում հանրային խորհուրդը:
– Հանրային խորհրդի թերությունն այն է, որ մենք ցույց չենք տալիս մեր արածը, PR-ի, ճիշտ ինֆորմացիա տալու կարիքը կա, որը, թերևս, մեր սխալն է: Մարդ պետք է կարողանա իր գործերը ճիշտ ներկայացնել:
Մարտի 1-ից հետո արտառոց քայլերն ավելի են գրավում հասարակության ուշադրությունը, քան այն հավասարաչափ քայլերը, որ Հանրային խորհուրդն անում էր այս կամ այն ոլորտում վիճակը լավացնելու համար:
Այս տարվա վերջին պետք է նոր հանրային խորհուրդ ձևավորվի, և, կարծում եմ, առջևում գոնե մի 4-5 տարի բավական կայուն ժամանակաշրջան կա, որ մարդկանց ուշադրությունը ոչ թե սևեռվի սկանդալների, այլ երկիրը կառուցելու և երկրում քաղաքացիական հասարակությունը զարգացնելու վրա: Եվ Հանրային խորհրդի դերն ավելի հստակ կերևա, կհասկանան, թե որքան կարևոր նշանակություն ունի այն երկիր կառուցելու համար:
-Ունենալով նման անցյալ, Դուք հիմա Ձեր տեղում ե՞ք:
-Այո: Իհարկե, ես ավելի շատ բան անելու հնարավորություններ ունեի, բայց այսպես է ստացվել: Չի կարելի ոչինչ չանել, պետք է մշտապես օգտագործել ամեն մի հնարավորություն՝ Հայաստանում որևէ բան փոխելու, լավացնելու համար:
Արփի Մաղաքյան

http://www.emporium.am/am/articles/3467-l-r-

Հունիսի 16-ին, ժամը 07.38-ին ահազանգ է ստացվել, որ Երևան-Աշտարակ ավտոճանապարհին` նախկին ՃՈ հենակետի մոտակայքում, տեղի է ունեցել ՃՏՊ. կան տուժածներ, անհրաժեշտ է փրկարարների օգնությունը:

Դեպքի վայր են մեկնել մեկ մարտական հաշվարկ, ՃԿԿ ԱԻ արձագանքման խումբը:

Պարզվել է, որ Երևան-Աշտարակ ավտոճանապարհի 14-րդ կմ-ում Երևան-Ախալքալաք երթուղու «Ֆորդ Տրանզիտ» մակնիշի GEO CSC143 պետհամարանիշի ավտոմեքենան դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի հատվածից և բախվել գազատար խողովակին, ինչի հետևանքով տեղի է ունեցել գազի արտահոսք:

ՃՏՊ-ի հետևանքով Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացիներ`1956թ. ծնված` Վարսիկ Գալոյանը, 1965թ. ծնված` Վանուհի Մակարյանը, 1992թ. ծնված` Շաքրո Բոզոյանը, 1943թ. ծնված Ջուլիետա Աբոզյանը, ՌԴ քաղաքացիներ`1980թ. ծնված` Լիլիթ Գուլանյանը, 2000թ. ծնված` Ժենյա Գուլանյանը, Աբովյան քաղաքի բնակիչներ`1982թ. ծնված` Նադյա Ջեյրանյանը, 1977թ. ծնված` Վարդան Ջեյրանյանը, Կոտայքի մարզի Պռոշյան գյուղի բնակիչներ`1988թ. ծնված` Գոհարիկ Կիրակոսյանը, 1941թ. ծնված` Լուսիկ Կիրակոսյանը և 2011թ. ծնված` Սամվել Կիրակոսյանը տեղափոխվել են Աշտարակ քաղաքի ԲԿ, այնուհետև Ս. Կիրակոսյանը՝ «Սուրբ Աստվածամայր» ԲԿ, Վ. Գալոյանը՝ «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» ԲԿ, իսկ մնացածը` «Արմենիա» ՀԲԿ: Ս. Կիրակոսյանն ու Վ. Ջեյրանյանը, ստանալով համապատասխան բուժօգնություն, դուրս են գրվել:

Ըստ բժիշկների՝ տուժածների առողջական վիճակը գնահատվել է միջին ծանրության:

Կայացավ Երեւանի ավագանու հերթական նիստը: Ի թիվս այլ հարցերի՝ մայրաքաղաքի ավագանին հավանության արժանացրեցլ նաեւ Երևանի քաղաքապետարանի և վարչական շրջանի ղեկավարի աշխատակազմերի կառուցվածքի, հաստիքացուցակի եւ աշխատավարձերի չափերի վերաբերյալ ներկայացված նախագիծը:   Ի դեպ, այս հարցին քվեարկությունից առաջ իր անհամաձայնությունն էր հայտնել «Բարեւ Երեւան» դաշինքը` կարծիք հայտնելով, թե աշխատակազմերն ու աշխատավարձի չափերն անհարկի ուռճացված են եւ անընդունելի: Այդուհանդերձ, ներկայացված նախագիծը ընդունվեց ՀՀԿ խմբակցության «կողմ» ձայների շնորհիվ, «Բարեւ երեւանը» «դեմ» քվեարկեց, իսկ ԲՀԿ-ն գերադասեց «ձեռնպահ» մնալ:
Այսպիսով, ավագանին , փաստորեն, որոշել է շուրջ 100 000 դրամով ավելացնել քաղաքապետարանի եւ վարչական շրջանների ղեկավար կազմի աշխատավարձերի չափերը: Օրինակ, եթե Երեւանի քաղաքապետը 2009 թվականից մինչ օրս ստանում էր ամսական 400 000 դրամ աշխատավարձ, ապա այսուհետ ստանալու է 500 000: Առաջին տեղակալը կստանա 416 000, տեղակալները՝ 385 000-ական դրամ, նույնքան աշխատավարձ կստանա նաեւ գլխավոր ճարտարապետը, ով նախկինում 220 000 դրամ էր ստանում: Քաղաքապետարանի վարչության պետերի աշխատավարձը հասավ 301 000-ի՝ նախկին 220 000-ի փոխարեն:   Ինչ վերաբերում է վարչական շրջանների ղեկավարներին, ապա նրանց աշխատավարձերը 270 000-ից բարձրացան մինչեւ 348 000 դրամի, իսկ նրանց տեղակալներինը` 220 000-ից 301 000 դրամի:   Հիշեցնենք, որ հուլիի 1-ից կառավարության որոշմամբ նվազագույն աշխատավարձի չափն ավելացվել է ընդամենը 10 000 դրամով:
Ավագանու նիստից հետո «Բարև երևան»-ի ցուցակով ավագանու անդամ Ստեփան Սաֆարյանը ֆեյսբուքյան իր էջում մանրամասն ցույց տվեց թվերի ուռճացված լինելը` հատկապես «հասարակ քաղաքացիների» ցածր աշխատավարձերի ֆոնին: «Երեւանի քաղաքապետի քարտուղարուհին, օգնականը ստանում է գրեթե ԱԺ պատգամավորին հավասար աշխատավարձ: Բոլոր վարչության պետերը, քաղքապետերի տեղակալները ստանում են ավելի շատ աշխատավարձ, քան ԱԺ պատգամավորը, նախարարը: Իսկ թե Երեւանի քաղաքապետարանում ու 12 վարչական շրջաններում քանի վարչության պետ կա, ինքներդ հաշվեք: Սա նորմալ կհամարեի, եթե կոռուպցիան վերացած լիներ այս համակարգում, ու նաեւ եթե ՀՀԿ-ի ղեկավարած երկրում նվազագույն աշխատավարձը 45.000 չդարձվեր, այն էլ` վերջերս»,- գրեց Ստյոպա Սաֆարյանը:
Նա բացի այս խնդրից անդրադարձավ ավագանու հերթական նիստում գրանցված այլ զավեշտների ևս. «Երեւանի ավագանու նիստերը նախկինում կարճ էին տևում, քանի որ հարցեր գրեթե չէին հնչում,որոշումներն անցնում էին միաձայն, առանց դեմ կամ ձեռնպահ լինելու: Արդեն նոր ձևավորված ավագանին այդ ավանդույթը խախտեց: Յուրաքանչյուր հարցից հետո «Բարև Երևան» դաշինքի անդամները գրանցվում էին, հարցեր տալիս և ելույթներ ունենում:  Նրանց այս ակտիվությունը դուր չէր գալիս ՀՀԿ-ական ավագանիներին` արդյուքնում նստած տեղից ռեպլիկներ էին հնչում: «Բարև Երևան» դաշինքի ավագանու անդամները նրանց նկատողություններ արեցին, սակայն, ինչպես ասում են, հարցը դրանով չվերջացավ»:
Մյուս գրառումը վերաբերում էր ավագանու նիստին մասնակցության իրավունք չունեցող անձի մասնակցությանը. «Երեւանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քարտուղար Սերգեյ Մակարյանը մինչեւ հիմա տեղյակ չի, որ ինքը ավագանու անդամ չէ եւ իրավունք չունի մեջ ընկնել ավագանու նիստերի ժամանակ: Ոչինչ, կսովորի: Տարօրինակ է, որ ավագանու եւ ոչ մի ՀՀԿ-ական անդամ, այդ թվում նիստը վարող Տարոն Մարգարյանը, նույնպես չգիտեն, որ ավագանու անդամ չհանդիսացողները իրավունք չունեն «ինքզինքը» մեյդան գցել եւ ոչ մի անգամ սույն պարոնից չպահանջեցին լռել. տպավորություն էր, թե նա Տարոնի շեֆն է: Ի դեպ, ընկերներս պատմում են, որ նախորդ նիստին էլ Տարոն Մարգարյանը չգիտեր, որ ինքը նույնպես պետք է քվեարկի որպես ավագանու անդամ եւ նախազգուշացում է ստացել «Բարեւ Երեւան» դաշինքի անդամների կողմից: Այս մի նիստում նա արդեն կանոնավոր քվեարկում էր: Կսովորեն, կամաց-կամաց օրենքի պահանջները կսովորեն»:

New England Patriot ֆուտբոլային թիմի ղեկավար Ռոբերտ Կրաֆթը հայտարարել է, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը 2005թ-ին գողացել է Սուպեր գավաթ XXXIX-ի իր մատանին, սակայն Ամերիկայի կառավարության բարձաստիճան պաշտոնյաները միջազգային խնդիրներից խուսափելու համար նրան խնդրել են հայտնել, որ ինքն է նվիրել մատանին:

Կրաֆթը այդ դեպքի մասին հայտնել է հինգշաբթի օրը Նյու Յորքում կազմակերպված Կարնեգի Հոլի գերազանցության մեդալի գալա մրցանակաբաշխության ժամանակ:

Կրաֆթը նշել է, որ երբ ինքը Պուտինին ցույց է տվել մատանին, Ռուսաստանի նախագահը վերցրել է այն և դրել գրպանը, որից հետո ՊԱԿ-ի երեք աշխատողների հետ դուրս է գնացել:

Այդ միջադեպը գրանցվել էր 2005 թ-ի ամռանը, երբ թիմը Կրաֆթի ղեկավարման ընթացքում նվաճել էր իր երրորդ սուպեր գավաթը:

Կրաֆթը ամերիկացի հայտնի բիզնեսմեններից մեկն էր, որ հետագայում այցելել էր Ռուսաստան Պուտինին հանդիպելու: Նա այդտեղ հայտնել էր, որ ավելի քան 25,000 դոլար արոժողությամբ մատանին նվեր է եղել:

New York Post-ի տեղեկություններով՝ այժմ Կրաֆթը պնդում է, որ Պուտինը պարզապես գրպանել է 4,94 կարատ մատանին, իսկ երբ բիզնեսմենը ցանկացել է այն հետ պահանջել, Սպիտակ տունը միջամտել է:

Ըստ տեղեկությունների՝ մատանին այժմ պահվում է Կրեմլի հավաքածուի մեջ:

Նախնական հաշվարկների համաձայն, Իրանում նախագահական ընտրություններում առաջատար է հոգևորականության ներկայացուցիչ Հասան Ռոուխանին: Դրա մասին Իրանի պետական հեռուստատեսությամբ հայտնել է ՆԳ նախարար Մուհամեդ Նաջարը:

Նրա տվյալներով,  ողջ երկրի 1631 ընտրատարածքում քվեարկած 826,6 հազար մարդուց,402 հազարը քվեարկել է Ռոուխանիի օգտին: Նրա մրցակից Թեհրանի քաղաքապետ Բաքեր Կալիբահը ստացել է 127 հազար ձայն:

Ռոուխանին հայտնի է նաև որպես Իրանի միջուկային ծրագրի հարցով բանակցությունների մասնակից: Ընտրություններին նա հանդես է եկել որպես ռեֆորմիստների կողմից միասնական թեկնածու:

Քրտնարտադրությունը հատուկ է  մարդուն և որոշ կաթնասունների: Քրտինքը կաթնասունների համար տեղեկություն հաղորդելու  միջոց է, այն պարունակում է 98-99% ջուր, 0,01% մեզ, միզաթթու, կրեատինին, ծծմբանյութ, ճարպեր,  խոլեստերին, հիմնային աղեր ևն:

Քրտնագեղձերը գերազանցապես տեղակայված են դեմքին, ափերին, ոտնատակերին, աճուկային ու անութափոսերում: Քրտնագեղձերը երիկամների նման իրականացնում են օրգանիզմից նյութափոխանակության արգասիքների դուրսբերում: Քրտնագեղձերի ֆունկցիան որպես արտազատիչ օրգան կարևորվում է հատկապես երիկամային հիվանդության ժամանակ. դրանք մասնակցում են օրգանիզմի  ջուր-աղային հավասարակշռությանը, մեծ դեր են կատարում օրգանիզմի ջերմակարգավորման գործում:

Մարդու ափերի մեջ`  1 քսմ-ի վրա, մինչև 600 քրտնագեղձ է տեղակայված: Կաթնասունների քրտնքի հոտը կարող է լինել վանող ու գայթակղող` կախված սեռական պատկանելությունից և  տեղեկություն հաղորդել բեղմնավորման պատրաստ լինելու մասին:

Առողջ մարդու թարմ քրտինքի հոտը գրեթե զգալի չէ:  Հոտն արտահայտված է դառնում ժամանակի ընթացքում, երբ քրտնքի մանրէները մարմնի վրա սկսում են բազմանալ:

Մարդկանց մեծ մասը քրտնում է պարապմունքի , մարզվելու կամ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ: Դա նորմալ  է ու անհրաժեշտ, քանի որ քրտնարտադրությունն օրգանիզմը պաշտպանում է գերտաքացումից:

Ինչպես է կատարվում քրտնարտադրությունը

Մեխանիզմը շատ պարզ է. նյարդային ազդակը հասնում է քրտնագեղձին, ինչի պատճառով այն կրճատվում է ու քրտինք արտադրում:

Քրտնարտադրությունը առատ է համարվում, եթե`

– հագուստը խոնավանում է ու  այն փոխելու անհրաժեշտություն է առաջանում,

– մարմնից ու ոտքերից տհաճ հոտ է գալիս,

– դա ձեզ անհանգստացնում է, դուք ձգտում եք խուսափել սերտ շփումից (համբույր, ձեռքսեղմում), սահմանափակում եք ֆիզիկական ակտիվությունը քրտնելուց խուսափելու նպատակով:

Պատճառները

Առատ կամ գերքրտնարտադրությունը պայմանավորված է քրտնագեղձերի լարված աշխատանքով: Գոյություն ունի գերքրտնարտադրության երկու տեսակ:

• Երկրորդային, որը պայմանավորված է ինչ որ հիվանդությամբ, օրինակ` հիպերթիրեոզով, դիաբետով կամ վարակով: Քրտնարտադրությունը կարող է որոշ դեղամիջոցների ազդեցության ուղեկցող երևույթ լինել: Ընդ որում, այդ դեպքում  քրտնում է ամբողջ մարմինը, նույնիսկ կուրծքն ու թիկունքը: Երբեմն մարդը քրտնում է անգամ երազում:
• Առաջնային.գերքրտնարտադրության այս տեսակը հիվանդության հետևանք չէ: Բժիշկներին հայտնի չեն  այս տեսակի իրական պատճառները, սակայն նկատվում է առաջնային գերքրտնարտադրության ժառանգականության միտում: Այս դեպքում քրտնում են մարմնի տարբեր հատվածներ, ասենք` ափերը, ոտնաթաթերը, անութները, դեմքը:

Հիվանդություններ, որոնք առաջացնում են գերքրտնարտադրություն

– Վահանաձև գեղձի հիվանդություն (օրինակ` հիպերթերիոզ), շաքարային դիաբետ:

– Նյարդային խանգարումներ:

– Հիվանդություններ, որոնք ուղեկցվում են մարմնի ջերմության բարձրացմամբ, օրինակ` վարակիչ հիվանդությունները:

– Ապրումներ, դրանք կարևորագույն դեր են կատարում մեզանից յուրաքանչյուրի կյանքում: Ու եթե մենք ակտիվ կերպով փորձում են թաքցնել  մեր ապրումները, ապա մարմնին չես խաբի, այն իսկույն պատասխանում է քրտնարտադրությամբ: Սուր ապրումների ժամանակ,  ասենք` զայրույթի, վիրավորանքի, վրդովմունքի, վախի դեպքում առաջանում է ուժեղ քրտնարտադրություն:

– Հորմոններ. արդեն գիտենք, որ հորմոնները կարող են ամեն ինչ գլխիվայր շուռ տալ: Հորմոնալ ցանկացած փոփոխություն անմիջապես երևում է արտաքինի վրա: Կանանց մոտ առատ քրտնարտադրություն է լինում դաշտանադադարի ժամանակ կամ մինչդաշտանային համախտանիշի դեպքում: Հորմոնալ խիստ փոփոխությունների ժամանակ քրտնարտադրությունը սովորականից կարող է վերածվել գերառատի:

Ում է պետք դիմել գերքրտնարտադրության դեպքում

Հարկավոր է դիմել ներզատաբանին, նյարդաբանին, թերապևտին (ընդհանուր պրակտիկայի բժիշկ):

Գերքրտնարտադրությունը բուժվում է: Դրա համար բազում միջոցներ կան: Բժիշկը կօգնի գտնել լավագույն մեթոդը:

Գոյություն ունեն հզոր հակապերսպիրանտներ,  առաջին հերթին գերքրտնարտադրության դեմ  նշանակվում է այդ միջոցը: Դրանց մեջ 20-25% ալյումինի քլորիդ կա: Դա ավելին է, քան սովորական հակապերսպիրանտներում (1-2%): Դրանցով կարելի է մշակել ափերը, ոտնաթաթերը, անութները: Սակայն հարկավոր է ուշադիր ու զգույշ լինել, որ դրանց կիրառումը չհանգեցնի մաշկի բորբոքումների:

Քրտնարտադրությունը բնական գործընթաց է, ուստի դրանից վերջնականապես ազատվելն անհնար է: Սակայն կան միջոցներ, որոնք կարող են օգնել էականորեն նվազեցնելու այդ տհաճ խնդիրը:

Օգնում են հունական ընկույզի տերևները, որոնք օժտված են վարակասպան հատկությամբ: Կարելի է այդ տերևներից թուրմ պատրաստել ոտների, ինչպես նաև ափերի համար. 5 թեյի գդալ մանրացրած հումքի վրա  1 լ եռման ջուր լցնել, թրմել 3 ժամ, ապա եռացնել թույլ կրակի վրա, հովացնել, քամել ու օգտագործել:

Կերակրի սոդա. նախ, այն չեզոքացնում է տհաճ հոտը: Սա թերևս  քրտնարտադրության դեմ ամենաարագ ազդեցության միջոցն է: Ցնցուղ ընդունելուց հետո չորացրեք մաշկն ու սոդայաջրով շփեք ամենաշատ քրտնող հատվածները` այդ նպատակի համար կիրառելով 3:1 հարաբերությամբ սոդայի ու ջրի լուծույթ:

Ինչպես կարելի է ազատվել ոտքերի քրտնելու հատկությունից

Ոտքերի քրտնելու հատկության պատճառով տհաճ հոտ է առաջանում, ինչը ոչ միայն ձեր տրամադրությունը կարող էգցել, այլև ձեզ շրջապատողների: Այդ մտահոգիչ խնդրից ազատվելու համար պետք է  այս խորհրդին հետևել:

1.Անպայման ոտքերը լվացեք հակաբակտերիալ օճառով օրական երկու անգամ` առավոտ և երեկոյան: Դրանից հետո լավ չորացրեք: Հիգիենան ոտքերի քրտնելու հատկության դեմ առաջին  փրկարար միջոցն է:Ոտքերը կարելի է լվանալ նաև մանգանաթթվի լուծույթով: Դա նույնպես կվերացնի հոտը:

Կիրառեք հակամանրէ ու հակասնկային հատկությամբ հոտազերծիչ միջոցներ կամ դրա փոխարեն կարելի է կիրառել նաև ցանափոշիներ` մենթոլով կամ քաֆուրով գելեր:

Ամեն օր պարտադիր պետք է փոխել կիսագուլպաները, գուլպաները, դրանք պարտադիր պետք է մաքուր լինեն: Ի դեպ, խուսափեք սինթետիկ գործվածքից պատրաստված հագուստից: Նախապատվությունը տվեք բնական թելերից գուլպաներին:

Ուշադիր ուսումնասիրեք կոշիկը: Ընտրեք օդաթափանց, «շնչող» կոշիկներ: Մի մոռացեք դրանք լվանալ թե՛ ներսից, և թե՛ դրսից: Գոնե ամիսը մեկ փոխեք միջադիրները: Կոշիկը հանելուց հետո հոտավետ բնանյութով տոպրակներ դրեք դրանց մեջ:

Խնդիրը կարելի է լուծել ոտքերի համար հատուկ լոգանքով, օրինակ` սկզբում ոտքերը թասով լի տաք ջրի մեջ իջեցրեք, որ հանգստանան 15-20 րոպե: Մեկ անգամվա համար բավարար է  3 լ ջրին 2 ճաշի գդալ հանգստացնող պատրաստուկ ավելացնել: Արդյունքն անպայման կզգաք:  Ահա  նման պատրաստուկի մի քանի տարբերակ.

– Եղեսպակի 3 ճաշի գդալ հումքը թրմել մեկ բաժակ եռման ջրում և օգտագործել հովանալուց հետո: Թուրմը խառնել լոգանքի համար նախատեսված ջրին:

– Կաղնու չոր կեղևի 3 ճաշի գդալ հումքը խառնել 3 բաժակ եռման ջրի մեջ ու թրմել 2-3 րոպե: Կարելի է օգտագործել նաև վուշի սերմեր, սև թեյի թուրմ, ծովաղ, կիտրոնի կեղև, մասրենու տերևներ, արևքուրիկ, եղինջ ու այլ դեղաբույսեր:

Քրտնելու հատկությունը կարելի է վերացնել նաև ոտքի մատները շփելով քացախով` մեկ ճաշի գդալ քացախը` 5 լ ջրին հարաբերությամբ կամ  բորաթթվով:

Մեկ միջոց էլ կարելի է կիրառել գիշերը: Կարելի է գուլպաների մեջ կաղնու ծեծած կեղև կամ որևիցե դեղաբույս լցնել, հագնել ու քնել: Կարելի է ոտնաթաթերը շփել նարդոսի մի քանի կաթիլ  յուղով, ապա բամբակյա գուլպաներ հագնել ու քնել:

Բոլոր այս միջոցները կարելի է կիրառել ինչպես առանձին-առանձին, այնպես էլ միասին:

Իսկ եթե ոչ մի միջոց չի օգնում վերացնելու ոտքերի քրտնելու հատկությունը, ապա դա կարող է խոսել ոտքերի լուրջ վարակի մասին:

Հակապերսպիրանտներ

Առաջացել է հունարեն αντι` հակա և perspiration ` քրտինք, քրտնարտադրություն բառերից: Կոսմետիկ միջոց է, որը ստեղծված է  քրտնարտադրության պատճառը վերացնելուն, որի հետևանք է տհաճ հոտը:

Այն պարունակում է օրգանական աղեր, ինչպիսիք են` ցինկն ու ալյումինը: Կրճատում, սեղմում է  գեղձերի անցքերն ու նվազեցնում քրտնարտադրությունը: Օգտագործում են առավոտյան, ցնցուղից հետո: Այն խորհուրդ չի տրվում կիրառել շոգեբաղնիքում կամ  ինտենսիվ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունների դեպքում, ամենուր, որտեղ մարդը չափազանց շատ է քրտնում: Հակառակ դեպքում կարող է տեղային այտուց առաջանալ անութներում. քանի որ քրտինքը  դուրս գալու ելք չի ունենա:

Ցանափոշիները ևս  հրաշալի կլանում են քրտինքը: Դրանք ևս կիրառում են ցնցուղից հետո, սակայն ոչ թաց մաշկին: Եթե ցանափոշու բաղադրության մեջ մանրէասպան հավելիչներ կամ ալյումինի փոշի կա, ապա այդ միջոցը միաժամանակ կարող է լինել և՛ հակապերսպիրանտ, և՛ ծառայել որպես հոտազերծող:  Չոր մաշկի դեպքում դրանք խորհուրդ չեն տրվում կիրառել:

Դեզադորանտներ. առաջացել է ֆրանսերեն dռs նախդիրից, որ նշանակում է հեռացնել  ու լատիներեն  odor` հոտ բառերի համադրությունից: Կոսմետիկ միջոց է, որը նախատեսված է  տհաճ հոտերը վերացնելու կամ քողարկելու համար: Դեզադորները գործում են հետևյալ մեխանիզմով. կանխում են խոնավ միջավայրում մանրէների բազմացումն ու կլանում մարմնի բնական հոտը: Դեզադորների բաղադրության մեջ հիմնականում ախտահանող ու մանրէասպան հավելիչներ են, որոնք ոչնչացնում են  միկրոօրգանիզմներն ու խոչընդոտում հոտառաջացումը:

Վաճառքում կան նաև դեզադոր-հակապերսպիրանտներ, որոնք հոտը չեզոքացնելուց բացի նպաստում են քրտնագեղձերի «փակմանն» ու  այդ կերպ կանխում քրտնառաջացումը:

Շատ  ավելի առաջ քրտնքի հոտը մեղմելու համար կիրառում էին օծանելիք: Օդի, սենյակի  հոտը թարմացնելու նպատակով կիրառվել են տարբեր նյութեր (փայտածուխ,  ջրածնի գերօքսիդ):

Ներկայումս լայն կիրառություն ունեն գնդիկավոր դեզադորանտ-հակապերսպիրանտները, ինչպես և աերոզոլային փաթեթավորմամբ դեզադորները: Դեզադոր-հակապերսպիրանտներում ալյումինի ու ցիրկոնի համակցություններ են, հաճախ առկա է նաև էթիլ սպիրտ: Սակայն ոչ բոլոր սպառողներն են նախընտրում սպիրտ պարունակող արտադրանք: Զգայուն մաշկի պարագայում սպիրտը կարող է  չորացնող ազդեցություն ունենալ:

Յուրաքանչյուրն ինքը կարող է գտնել իրեն հարմար տարբերակը: Բոլոր միջոցներն էլ արդյունավետ կլինեն, եթե պահպանվեն հիգիենայի կանոններն ու չափավորությունը:

“Անկախը” այսօր ստացավ այս ուշագրավ փաստաթղթերը և դրանք ներկայացնում ենք մեր ընթերցողներին.