Օլիմպիական քառակի մեդալակիր Եվգենի Պլյուշենկոն մարտի 2-ին մեջքի վիրահատություն կանցնի:

Թիմային պայքարում Ռուսաստանի թիմի՝ ոսկե մեդալ նվաճելուն օգնելուց մի քանի օր անց՝ Պլյուշենկոն դուրս էր եկել Սոչիի Օլիմպիական խաղերի տղամարդկանց կարճ ծրագրից:

2006թ-ի ոսկե մեդալակիրը վնասվածքների պատմություն ունի և մի շարք ֆիզիկական խնդիրներ է հաղթահարել իր կարիերայի ընթացքում: Նա հայտնում է, որ 12 վիրահատություն է անցել:

Ռուսաստանի դաշնությունը Պլյուշենկոյին իր թիմին էր ավելացրել հունվարին՝ անհատական փորձաշրջանի արդյունքում: Բազմաթիվ համերկրացիներ քննադատել են տղամարդկանց ծրագրից դուրս գալու մարզիկի քայլը, սակայն նրա գործընկերներից շատերը ողջունել են նրա որոշումը՝ մեջբերելով նրա վնասվածքների պատմությունը:

Սառնարանն ամենից շատ գիշերն է գայթակղիչ դառնում: Շատերը սիրում են գիշերն արթնանալ, գնալ խոհանոց, մի երկու բուտերբրոդ ուտել ու նոր հանգիստ վերադառնալ անկողին: Ինչի՞ց է, որ հատկապես գիշերն ուտելու ցանկություն ենք ունենում, ու ինչպե՞ս կարելի է այդ վատ սովորությունից ձերբազատվել:
Սառնարանը կողպելը չի օգնի: Գիշերային բոլոր որսորդներին բժիշկները մի հասարակ սննդակարգ են նշանակում. շատ սպիտակուցային սնունդ… և քաղցրեղեն:
Գիշերային արշավանքները դեպի սառնարան կարելի է վարքի խանգարում համարել: Գիտականորեն այդ վնասակար սովորությունը կոչվում է գիշերը սնվելու համախտանիշ: Բժիշկները դեռևս 1955-ից են ուսումնասիրում «գիշերակերության» երևույթն ու հանգել են այն եզրակացության, որ դա ոչ թե կամքի ուժի, վճռականության պակաս է, այլ հորմոնալ խանգարում: Քնի հորմոն մելատոնինի ու հագենալու` լեպտինի հորմոնի մակարդակը գիշերը պետք է ավելանա, իսկ եթե հաճախ ու շատ ես ուտում այն ժամանակ, երբ ուրիշները քնած են, կատարվում է հակառակը: Դա էլ մեզ անքնության է դատապարտում, որից փրկությունը որոնում ենք խոհանոցում. դա քիմիա է:
Ընդ որում, հիմնականում գիշերն ուտում ենք քաղցրավենիք ու խմորեղեն: Նման ուտելիքը սերոտոնին է մշակում (լավ տրամադրության հորմոն), որը քնաբերի ազդեցություն է ունենում: Իսկ առավոտյան արթնանալով` մեղքի զգացում ենք ունենում ու ասես ինքներս մեզ արհամարհում ու խոստանում` «այլևս երբեք նման բան չանել»…. մինչև հաջորդ գիշեր:
Հորմոնալ խանգարումից բացի, գիշերային ռեժիմի պատճառ կարող է լինել սովորական սթրեսը: Եվ նման սնման միջոցով ասես փորձում ենք հանել այն: Սակայն դրանից սթրեսի պատճառը չի վերանում: Բացասական զգացումները կուտակվում են նաև ուտելուց հետո: Նման կերպ սթրեսը «հանելը»շատ շուտով նկատելի «արդյունքների» կհանգեցնի` ավելորդ քաշի: Ուրեմն`
Ինչպե՞ս կարելի է վերջ դնել գիշերային «կերուխումին»
Օրգանիզմը գիշերը պետք է քնի, ոչ թե մարսի գիշերվա կերածը: Եթե հաստատ համոզված եք, որ գիշերային արշավանքի պատճառը սթրեսը չէ (այդ դեպքում պետք է պայքարել պատճառների դեմ ), այլ պարզապես սովորություն է դարձել, ապա պետք է կարգի բերել նյութափոխանակությունը հասարակ սննդակարգի օգնությամբ:
1. Պետք է շատ սպիտակուցներ ընդունել: Թռչնամիս, ձուկ, անյուղ միս, կաթնաշոռ, պանիր. բոլոր այս մթերքները հարուստ են տրիպտոֆանով, որն օրգանիզմում վերածվում է սերոտոնինի ու մելատոնինի: Հաճույքի հորմոն կարելի է ստանալ նաև օգտակար մթերքների օգնությամբ: Դրա արդյունքում հորմոնալ հավասարակշռություն կստեղծվի, ինչը կօգնի հաղթահարելու սթրեսն առանց արշավանքի:
2. Միշտ պետք է նախաճաշել:
Նա, ով գիշերը շատ կերել է, նախաճաշել չի կամենում, բնականաբար: Սակայն, նույնիսկ եթե ցանկություն չունեք, հարկավոր է նախաճաշել: Առողջ սննդի «հիմնասյուներից» մեկն առավոտյան նախաճաշն է, որի ժամանակ ընդունում եք ամնօրյա նորմի կալորիաների 30%-ը: Եթե նախաճաշում եք մի գավաթ սուրճով ու ճաշում թեթև աղցանով, ապա բնական է, որ գիշերը ոտքերն ասես իրենք են տանում ձեզ խոհանոց:
Բոլոր ժամանակներում ապացուցված է, որ ամենալավ նախաճաշը շիլան է: Իսկ եթե կարողանաք հետն էլ ընկույզ, չամիչ ու կամ էլ չորամիրգ օգտագործել, ապա այդ օգտակար բջջանքն էլ կապահովի աղիքների կանոնավոր աշխատանքը: Ի դեպ, եթե ընթրեք քնելուց 3 ժամ առաջ, ապա առավոտյան անպայման նախաճաշելու ցանկություն կունենաք: Օրգանիզմը նման ռեժիմի բերել հնարավոր է մեկուկես շաբաթում:
3.Կերեք քիչ , սակայն հաճախ. ասվածը նորություն չէ: Այս կերպ կարելի է բոլոր սննդակարգային խնդիրները լուծել: Գիշերային շատակերություն, ավելորդ քաշ, արանքում մի բան ծամելու սովորություն:
Հաճախակի, փոքր չափաբաժիններով ուտելը կազատի նման ոչ առողջ ցանկությունից: Սա ավելի շատ բուժիչ սննդակարգ է ու օգտակար ռեժիմ: Հաճախակի ուտելու պարագայում մենք ուտում ենք քիչ ու չենք հասցնում սովածանալ: Յուրաքանչյուր 2-3 ժամը մեկ 150-200գ ուտելն օրգանիզմին ստիպում է ակտիվ աշխատել, իսկ երեկոյան ուտելու ցանկություն չի առաջանում:
4.Կերեք քաղցրեղեն: Որքան գիշերը մոտենում է, այնքան մեծանում է քաղցր բան ուտելու ցանկությունը: Մի զրկեք ձեզ հաճույքից ու կերեք ոչ յուղալի քաղցր ու համեղ պատառ, ասենք` յոգուրտ, միրգ, չորամիրգ, մեղրով կաթնաշոռ:
Մի կենտրոնացեք այն մտքի վրա, որ ձեզ չի կարելի երեկոյան ուտել: Ընթրելուց հետո հարազատների հետ շփվեք, ապա քաղցր դեսերտից հետո պլանավորեք հաճելի գործեր, ինչպիսիք են ընթերցանությունը, ֆիլմի դիտումը, հանդիպումը., զբոսանքն ու լոգանքը: Այդ զբաղմունքները կշեղեն մի բան ուտելու ցանկությունից:
Էլ ի՞նչը կարող է օգնել
– Գիշերը մածուն կամ կեֆիր խմեք:
– Շատ ջուր խմեք օրվա ընթացքում, իսկ երեկոյան, մահճակալի կողքին մի բաժակ ջուր ունեցեք, թեյ կամ հյութ, որ արթնանալու դեպքում դրանով կարողանաք հաղթահարել սառնարանի մոտ վազելու անզուսպ ցանկությունը:
– Թարմ օդին շատ զբոսնեք կամ մարզվեք, ինչը օրգանիզմում մելատոնինի ու էնդորֆինի մակարդակը բարձրացնելու բնական միջոց է:
Ես կարող եմ նիհարել
1. Նիհարելուն ուղղված ամեն նոր գործողություն ու սննդակարգ հարկ չկա հետաձգել մինչև երկուշաբթի, նոր շաբաթ կամ էլ մի նոր ամիս ու պայմանականություն: Հետևողականորեն հարկավոր է առաջ ընթանալ, անպայման արդյունքը կտեսնեք:
2.Ավելորդ քաշի համար մի մեղադրեք ձեզ: Մեր կյանքում յուրաքանչյուր իրադարձություն պատճառներ ու հետևանքներ է ունենում: Գլխավորն այն չէ, ինչ եղել է առաջ, այլ այն, ինչն անում եք ներկա դրությամբ` առաջացած խնդիրները վերացնելու համար:
3. Նիհարելը հետևողականության արդյունք է և ոչ թե կամքի ուժի, ինչպես շատերը կարծում են:
4.Նույնիսկ եթե լինում են օրեր, որ ցանկանում ենք ավելի շատ ուտել, քան սովորաբար, դա էլ է նորմալ: Սակայն, օրինակ, կանանց օրգանիզմի համար կարևոր նշանակություն ունի հորմոնալ ֆոնը, դրա համար էլ որոշ օրերին ավելի շատ ուտելու ցանկություն է առաջանում: Նման օրերին պետք է օրվա ընթացքում ընդունած սննդի չափաբաժինն ավելացնել, որ գիշերն այլևս ուտելու ցանկություն չլինի:
5. Չի կարելի պատճառներ որոնել նիհարելու համար: Էներգիայի աղբյուր, ազդակ գտեք: Որոշել եք նիհարել` ուրեմն դրա համար որոշակի քայլեր արեք:
6.Ցանկացած գործողություն հակազդեցություն է ծնում: Դրա համար էլ ֆանտազիայի գիրկը չպետք է ընկնել: Արեք այնքան, որքան կարող եք, կերեք այնքան, որքան անհրաժեշտ է: Խստացնելով սննդակարգը, կարող եք ու կսկսեք նիհարել, սակայն քաշը, որ գցում եք սթրեսային վիճակում, շատ արագ է վերականգնվում:
7, Մի սպասեք կայծակնային արդյունքների: Դուք այդ քաշը մեկ օրում չեք կուտակել ու, բնականաբար, մեկ օրում էլ չեք գցի, համբերություն ունեցեք. քաշից կազատվեք աստիճանաբար, սակայն կայուն:
8.Չի կարելի գերնպատակներ սահմանել ու խիստ ժամկետներ դնել: Օրգանիզմն ինքը գիտի, թե որքան կարող է գցել կյանքի տվյալ փուլում: Գուցե ձեր սպասելիքներն ավելի շատ են, սակայն հիշեք` օրգանիզմն իաստուն է:
9.Եվ, վերջապես, դադարեք ասել` ես չեմ կարող: Դուք կարող եք, թեկուզ չնիհարեք ասենք տասնյակ կգ, սակայն կարևորը լավ տեսք ունենալն է, ոչ թե ռեկորդային քաշից ազատվելը:
«Չեմ կարողից» քաշը չի փոխվում: Չի փոխվում, քանի որ ոչինչ չեք ձեռնարկում:
10. Ցանկացած խնդիր լուծելի է: Երբեք մի մտածեք, որ քաշը գցելուց հետո կնճիռներ կառաջանան կամ մաշկը թորշոմած տեսք կստանա: Ավելի լավ է մտածեք, թե ինչպես կփոխվի դրանից կյանքի որակը, որքան թեթև կտեղաշարժվեք: Իսկ եթե մաշկը խնամեք ինչպես հարկն է, ապա ձեզ անհանգստացնող խնդիրները չեն էլ առաջանա:
11.Շատերը չեն հավատա ձեզ: Մի ենթարկվեք սադրանքին: Եթե ինքներդ հավատում եք ու ցանկություն ունեք նիհարելու, մի լսեք ոչ ոքի: Հավատացեք ինքներդ ձեզ ու ընթացեք առաջ: Դա է գլխավորը:
12. Եթե հանդիպել եք մեկին` հին ծանոթի, ու նա ձեր քաշի վերաբերյալ տհաճ ակնարկ է արել, դա պատճառ չէ, որ դեպրեսիայի մեջ ընկնեք ու այդ «դժբախտությունն» ուտելիքով խեղդեք: Առավավոտյան հասատատ զղջալու եք այդ թուլության համար:
13, Ի վերջո, սիրեք ձեզ այնպիսին, ինչպիսին կաք: Եթե գիրացել եք, դա չի նշանակում, որ լավը չեք: Դա մի խթան է, որ փոխեք իրավիճակը, ոչ ավելին:
14.Ցանկացողը 100 հնարավորություն կգտնի, իսկ չցանկացողը` 100 պատճառ: Հիշեք դրա մասին, երբ առիթ կփնտրեք նպատակից հետ կանգնելու համար:
Ուրեմն, առաջ, առանց հապաղելու:

Սեռահասունացում  տեղի է ունենում յուրաքանչյուրի կյանքում: Սեռահասունացումը ենթադրում է մարդկային օրգանիզմի զարգացում, որի ժամանակ մի շարք վերակազմություններ են կատարվում: Ավելի հասկանալի լեզվով ասած` սեռահասունացումը մանկության յուրօրինակ ավարտն է ու պատանեկության սկիզբը:

Աղջիկների սեռահասունացումը

Աղջիկների սեռահասունացումը հուզում է բոլոր մայրիկներին. չէ՞ որ նրանք ցանկանում են, որ իրենց դուստրերն իսկական օրիորդներ ու կանայք դառնան: Կարծիք կա, որ աղջիկների սեռահասունացումը դեռահասության տարիքից է սկսվում: Իրականում  դա այնքան էլ ճիշտ չէ: Աղջիկների սեռահասունացումը շատ ավելի վաղ է սկսվում:

Նկատած կլինեն դուստր ունեցող մայրիկները, որ իրենց դեռևս փոքրիկ դստրիկները հաճախ հագնում են մայրիկի շրջազգեստներն ու կոշիկները, անվարժ ձեռքերով  կիրառում դիմահարդարման պարագաները: Այդ ամենը, ինչը մենք սովորաբար զվարճալի մանկական զբաղմունք ենք անվանում, իրականում արդեն կանացիության դրսևորում է: Թերևս, առանց բացառության, բոլոր աղջիկներն են տուն-տունիկ, , մայրիկ-ու երեխա խաղում: Դա պարզապես խաղ չէ և մեկ այլ իմաստ էլ ունի:

Շատ մայրիկներ նկատած կլինեն նաև իրենց դուստրերի սերը կամ սիրահարվածությունը հայրիկներին: Դա նույնպես նորմալ է համարվում, քանի որ այդ կերպ են երեխաները միջսեռային հարաբերությունների առանձնահատկությունները  ճանաչում: Աղջիկները լույս աշխարհ են գալիս սեռական հորմոնների մի ամբողջ փնջով, որոնք մորից են ստանում` ծննդաբերության ժամանակ: Օրինակ` շատ մայրիկներ նկատած կլինեն, որ նորածին փոքրիկի կրծքագեղձերը փքվում են, իսկ երբեմն էլ անհասկանալի արտադրություն է նկատվում: Մի անհանգստացեք: Երբ մայրական հորմոնները դադարեն գործելուց, այդ բոլոր երևույթները կանհետանան:

Աղջնակների սեռահասունացումը սկսվում է 8-10 տարեկանից ու տևում մինչև 17-18 տարեկանը: Սեռահասունացման առաջին նշանը կարող է հասակի աճը լինել: Նկատած կլինեք, որ դասարանում տարեկից աղջիկները տղաներից բարձրահասակ են: Երբ աղջիկները կտրուկ են բոյ քաշում, դա բացասական ազդեցություն է ունենում նրանց կառուցվածքի վրա: Այդ տարիքում է, որ նրանց մոտ ասես աղավաղվում են մարմնաչափերն ու դիմագծերը. ոտքերն ու ձեռքերն անհամաչափ են թվում: Դա հանգեցնում է նրան, որ աղջիկները ասես չոր են դառնում, կոպիտ ու ոչ ճկուն: Սեռահասունացումը նաև մեկ այլ հատկանիշով է առանձնանում.  դեռահասի մաշկը շատ յուղոտ է դառնում, ինչը շատ պարզ բացատրություն ունի: Բանն այն է, որ կտրուկ աճի պատճառով մաշկը ձգվում է ու այն վնասվածքից պաշտպանելու համար է, որ ճարպաշերտը հաստանում է: Դրա հետևանքով աղջիկները ոչ միայն տառապում են յուղոտ մաշկի, այլև յուղոտ մազերի պատճառով: Տառապանքը վերջ ունի ու պետք է պարզապես հիշել, որ այդ վիճակը ժամանակավոր է: Իսկ մինչ այդ փուլը կավարտվի, պետք է  անձնական հիգիենա պահպանել. ճիշտ սնվել, մարզվել:

Մոտ 10-11 տարեկանում աղջիկների մոտ սկսում է զարգանալ կուրծքը, աղվամազով պատվել ոտքերը, անութներն ու այլ հատվածներ, որից իսկույն էլ ցանկանում են ազատվել: Այստեղ կարևորվում է մոր դերը: Նա պետք է բացատրի, որ տվյալ հատվածներում մազերի աճը նորմալ երևույթ է: Հարկ է այդ շրջանում խոսել նաև դաշտանի մասին: Այդ ցիկլը սովորաբար սկսվում է 12-15 տարեկանում: Դա շատ մեծ սթրես է աղջիկների համար, որը պետք է հաղթահարել մայրիկի, ծնողի հետ: Եղեք ձեր դուստրերի կողքին, սովորեցրեք ու բացատրեք, եթե դա չանեք, ապա ձեր դուստրը ինքն իր մեջ կփակվի. այնպես որ` զգոն եղեք: Եվ, վերջապես, սեռահասունացումը լուրջ  զգացմունքային ու հոգեկան փոփոխություններ է ենթադրում: Ուշադիր եղեք նրա նկատմամբ: Պարզեք, թե ում հետ է շփվում, ինչպես է սնվում: Դա շատ կարևոր է: Ու հիշեք և երեխային էլ փորձեք բացատրել, որ նորմալ սեռահասունացումը ապագայում առողջ կյանք տանող ուղիղ ճանապարհն է:

Տղաների սեռահասունացումը

Տղաների սեռահասունացումը շատ բանով չի տարբերվում աղջիկների սեռահասունացումից:

Տղաների սեռահասունացումը սկսվում է 11-12 տարեկանից: Եթե դա հետաձգվում է, ասենք, 3 տարով, սարսափելի բան չկա: Մասնագետների հավաստմամբ, որոշ տղաների մոտ սեռահասունացումը սկսվում է 14-15 տարեկանում: Շատ պարզ կարելի է հասկանալ, թե երբ  է այն սկսվում. նախ փոխվում է երեխայի ձայնը, այն ավելի է կոպտանում, մեծանում են մկանային զանգվածն ու ոսկրերը, փոխվում է կառուցվածքը: Մեծ փոփոխության է ենթարկվում ուսային, թիկունքի հատվածը: Մեծանում են սեռական օրգանները: Մազածածկ է առաջանում: Այս ամենը դեռ ոչինչ, սակայն այս փուլում է, որ դեմքը  պատվում է կորյակներով (սա, իհարկե, պարտադիր պայման չէ): Եթե, այնուամենայնիվ  նման  զգալի երևույթ կա, ապա լավ կլինի, որ մասնագետը խորհուրդներ տա: Իսկ կորյակների առաջացումը կանխելու համար հարկավոր է առողջ ապրելակերպ ունենալ: Լավ կլինի, որ նա անդամակցի ինչ-որ խմբակի, ճիշտ սնվի, ու անպայման հետևի անձնական հիգիենային: Դա շատ կօգնի: 15-16 տարեկանում սեռահասունացումը մեկ այլ դրսևորում է ունենում: Բժշկության մեջ այն կոչվում է ակամա սերմնաժայթքում: Եթե դա տեղի է ունենում, ապա ձեր որդին իսկական տղամարդ է դարձել ու ամեն րոպե կարող է անգամ հայր դառնալ:

Դուք ծնող եք ու կհասկանաք, թե երբ է դա կատարվում, ու  կիմանաք, թե երբ է եկել այն ժամանակը, որ սեղանի շուրջ նստեք ու զրուցեք:

Երեխան պետք է ամեն ինչ հասկանա. բացատրեք նրան: Հակառակ պարագայում նա կարող է  անհասկանալի երևույթների պատճառով վախենալ: Նա պետք է հասկանա, թե ինչով է հղի սեռական հարաբերությունը, իմանա հակաբեղմնավորիչ պաշտպանության մեթոդները, տեղյակ լինի սեռական ճանապարհով փոխանցվող բոլոր ռիսկերի ու հիվանդությունների մասին և այլն, և այլն:

Թե չէ այնպես կստացվի, որ ձեր երեխան, վերջնականապես հասուն չլինելով, կարող է հայրանալ, ինչպես եղավ ռուսաստանցի 12-ամյա կամ բրիտանացի 11-ամյա տղաների հետ: Նրանք հայրացան ակամա, անգիտակից: Սակայն երեխային ոչ մի դեպքում չի կարելի ճնշել, նեղել: Պարզապես նրա հետ  հարկավոր է զրուցել ինչպես հասուն, մեծ մարդու հետ: Սովորեցրեք հետևել մարմնին ու անձնական հիգիենա պահպանել: Եթե նա իրեն չհետևի, ապա ընկերներն ու նրան շրջապատողները պարզապես հեռու կփախչեն ու ոչ ոք չի կամենա  ընկերություն անել: Դա հոգեբանական մեծ տրավմա է, մի մոռացեք, որ մեր բոլոր խնդիրները մանկությունից են գալիս:

Հետաքրքիր  է

Հնդկական Պուդուչերի քաղաքում լույս աշխարհ է եկել մի երեխա, որը 18 ամսական հասակում ոչնչով հասակակիցներից չէր տարբերվում, սակայն, նրա ձայնը կտրվում էր, ինչպես պատանու մոտ, մեծացել էին սեռական օրգանները, իսկ մաշկի վրա կորյակներ էին առաջացել: Երեխան դարձել էր ագրեսիվ ու կոպիտ: Ծնողները որոշեցին նրան տանել երկրի ամենահեղինակավոր մասնագետների մոտ, որոնք էլ հաստատեցին, որ երեխայի մոտ սեռահասունացում է սկսվել: Նրան հորմոնալ ներարկումներ արեցին, որոնք, սակայն, ոչ մի արդյունք չտվեցին: Դոկտոր Կումարն առաջարկեց երեխայի ուղեղի վիրահատություն կատարել, որը կդանդաղեցներ աճը, հակառակ դեպքում արդեն 7 տարեկանում երեխան հասուն տղամարդ կդառնար` տեսքի ու ֆիզիոլոգիական աճի հետ անհարիր խնդիրներով, կհանգեցներ հասակակիցների հետ շփման դժվարության:

Բարդ վիրահատության ընթացքում երեխայի հիպոթալամուսից հեռացրին ախտածին հյուսվածքների մի մասը` չդիպչելով ուղեղի այլ կառույցներին: Դրանից հետո նրա օրգանիզմում հորմոնների մակարդակը կարգավորվեց:

Ժամանակից շուտ սեռահասունացում դիտվում է 5-10 հազար երեխայից մեկի մոտ:

Նման մի դեպք էլ վերջերս էր հայտնվել մամուլում: Ռուսաստանում փոքրիկ` 7 ամսական Միլանայի մայրիկն անհանգստացած էր. դստեր կուրծքն էր աճում, աղվամազ էր առաջացել անութափոսերում, ու դաշտանային ցիկլ էր սկսվել: Երեխան, որին բժիշկները բացարձակ առողջ էին համարում, իրականում շատ հիվանդ է:

Մայրը պատմել է, որ երեխայի հիպոֆիզում ուռուցք կա: Մայրը երեխայի աճման մեջ շեղումներ նկատել էր դեռևս 3 ամսականում, երբ փոքրիկի  մարմնի վրա աղվամազ ծլեց, ապա կուրծքը  մեծացավ: Բժիշկները շարունակում էին հավատացնել, որ ամեն ինճ կարգին է, նորմալ վիճակ է:

Բժշկությունը փոքրիկ Միլանայի դեպքում անզոր է:

Միլանան պետք է հիվանդանոցում երկար տարիներ անցկացնի, պարբերաբար դեղորայք ընդունի, որը ճնշում է հորմոնների աճը: Երեխայի ծնողները տագնապած են. նրանց ոչ թե սարսափեցնում է գումարը, որ ծախսվում է երեխայի բուժման վրա, այլ այն փաստը, որ  իրենց փոքրիկ դստրիկը փաստացի արդեն կին է:

Անկախ

Համակարգելով հոգեբանական ու սոցիոլոգիական հետազոտությունների արդյունքները, կարելի է ասել, որ մարդու  մտավոր ունակությունների զարգացումը հասուն տարիքում պայմանավորված է նրա բնածին ունակություններով, կրթությունով, մասնագիտական որակավորման մակարդակով, կենսափորձով, ինտելեկտուալ ունակությունները հասուն տարիքում կիրառելու հնարավորությամբ:

Նշված գործոններից մի քանիսի առկայության դեպքում նույնիսկ հնարավոր է, որ հասուն տարիքում մարդու ինտելեկտուալ հնարավորությունները մեծանան: Մյուս կողմից` եթե նշվածների մեծ մասը բացակայում է, ապա ինտելեկտի անբավարար մարզումը կարող է ինտելեկտուալ մակարդակը ծերության հասակում նվազեցնել ավելի արագ:

Նշանակում է` ծերության տարիքում ինտելեկտուալ հնարավորությունները սովորաբար չեն նվազում: Ու` «այդ տարիքում արդեն դժվար թե կարողանա մտածել» արտահայտությունը վստահաբար սխալական կարելի է համարել:

Ինչպե՞ս է ծերության տարիքում նոր տեղեկությունը պահպանվում ու յուրացվում

Ասում են` ծեր մարդիկ ամեն  նորին հակադրվում են, քանի որ այլևս չեն կարողանում ընկալել նոր տեղեկությունը: Դա իրականությանը չի համապատասխանում: Ժամանակակից հոգեբանական սոցիոլոգիական հետազոտություններն ասում են, որ մարդն ունակ է սովորելու մինչև խոր ծերություն: Նոր գիտելիքներ յուրացնելն ու հինը խորացնելը ոչ թե տարիքի, այլ բոլորովին այլ գործոնների հետ են կապված:

Որոշ մասնագետներ, որոնք աշխատում են այս ոլորտում, հանգել են այն եզրակացության, որ ծերության տարիքում սովորելու ունակությունը որոշ փոփոխությունների է ենթարկվում. խոսքը ոչ թե այդ ունակության կորստի, այլ որակական որոշ տեղաշարժի մասին է` ուսուցման միջոցի տեսակափոխության: Դասատուների մի խումբ պարզեց, որ ծեր մարդը նոր գիտելիքներն այնքան էլ հեշտ չէ ընկալում, որքան երիտասարդը, սակայն նա ավելի ինտենսիվ, համառ ու մանրակրկիտ է զբաղվում դրանով:

Հետևաբար, այդ ունակությունը ակտիվ պահելու նպատակով մարդը ողջ կյանքում ինտելեկտուալ ունակությունների մարզում պետք է կատարի, եթե ցանկանում է արթուն միտք ունենալ:

Մի  խոսք կա, որն այնքան էլ հեռու չէ իրականությունից. ով  դադարել է սովորել 25 տարեկանում, արդեն ինտելեկտուալ իմաստով ծերացած է: Իսկ նա, ով անընդհատ ինքնակրթվում է, անընդհատ սովորում, հոգեպես ու ինտելեկտուալ իմաստով երիտասարդ է մնում մինչև խոր ծերություն:

Տեղեկությունների հոսքը վերջին տասնամյակում ստիպում է տարբեր բնագավառներում աշխատող մարդկանց համակարգված ձևով լրացնել ու կատարելագործել գիտելիքները: Սովորաբար միջին, հաճախ նաև բարձրագույն կրթությունը բավարար չէ. մարդը պետք է սովորի ու սովորի նաև հասուն տարիքում:

Ու քանի որ  նոր երևույթներն ու բացահայտումները, տեխնոլոգիական նոր պրոցեսները  աճում են, այսօր նաև անընդհատ ինքնակրթվելու լայն հնարավորություն է ստեղծվել:

Ավելանում է այն մարդկանց թիվը, որոնք  երջանկության ու բավականության  զգացում են ունենում, որ կարողանում են ինչ-որ նոր բան սովորել, խորացնել գիտելիքները: Նման բավականություն է պատճառում հոգևոր արժեքների գիտակցումը, ինչի համար  ավելի երիտասարդ տարիներին ժամանակ չունենք (շատերը սկսում են հոգևոր բովանդակությամբ գրքեր, նոր լեզուներ ուսումնասիրել):

Կրթությունը ոչ միայն ապագայի նախապատրաստություն է, այլև նպաստում է  լիարժեք կյանքին  հենց ներկայում: Շատ տարեցներ ինքնակրթությունը հաճելի ու օգտակար զբաղմունք են համարում, ինչը հարստացնում է ներքնաշխարհը: Դա ապացուցում է, որ մարդը երբեք այնքան ծեր չի լինում, որ ինչ-որ նոր բան չսովորի: Ինտելեկտի մարզումը ծերությունը հետաձգելու լավագույն դեղամիջոցն է: Դրանից հետևում է, որ եթե մարդը զբաղվում է ինտելեկտուալ աշխատանքով, սովորում է ողջ կյանքում, ձգտում ինքնակատարելագործման, ապա ավելի ուշ` ծերացման ու ծերության շրջանում, ուղեղն ավելի լավ է աշխատում:

Կա նաև հակառակ կախվածությունը: Ինչպես ֆիզիկական գործառույթների անբավարար կիրառումը հանգեցնում է ֆիզիկական ունակությունների նվազման (ատրոֆիա), այնպես էլ ուղեղի շահագործման անբավարարությունը, ուղեղի բջիջների ոչ լիարժեք բեռնվածությունը կարող է հանգեցնել հիշողության վատթարացման:

Մտավոր աշխատանքը շատ էներգածախս է, շատ տարեցներ չգիտեն, որ հոգեկան լարվածությունն  առաջվանից ավելի շատ ու շուտ  է հոգնեցնում, ու նման ակտիվությունից հետո տևական հանգստի  կարիք ունեն: Ուստի, տարեց մարդիկ աշխատանքային օրվա ընթացքում մի քանի անգամ կարճատև հանգիստ  պետք է ունենան, ինչն էլ ավելի կբարելավի ուղեղի աշխատանքը, կհարստացնի ուղեղն արյունով ու կվերալիցքավորի :

Հետաքրքիր փաստեր ուղեղի մասին

Ուղեղը մարդու մարմնի ամենահանելուկային ու կարևոր օրգանն է: Այն շատ բարդ կառույց ունի, որի ուսումնասիրման վրա  գիտնականները բազում տարիներ են ծախսել ու շարունակում են զբաղվել դրանով: Ահա մի քանի կարևոր փաստ ուղեղի մասին:

1. Մարդու ուղեղն ավելի շատ էներգիա է պահանջում, քան մյուս օրգանները` առանձին վերցրած: Չնայած ուղեղը մարդու մարմնի զանգվածի 2%-ն է կազմում, պահանջում է  թոքեր մտնող թթվածնի 20%-ը: Թթվածնի անբավարարության դեպքում սկսում ենք հորանջել, այդպիսով  ուղեղին ավելի շատ թթվածին է մատակարարվում:
2. Մարդու ուղեղը  զարգանում է մինչև 7 տարեկանը, իսկ վերջնականապես դադարում է աճել 18 տարեկանում: Այդ է պատճառը, որ երեխաներն ավելի հեշտ են լեզուներ սովորում, քան  հասուն մարդիկ:
3. Տղամարդկանց ուղեղն ավելի մեծ է, քան կանանցը: Բացի այդ, գիտնականները պարզել են, որ կանանց ու տղամարդկանց ուղեղները տարբեր կերպ են արձագանքում ցավին:
4. Ուղեղը ցավի ռեցեպտորներ չունի, բայց ցավ զգում է: Ռեցեպտորներ կան ուղեղի թաղանթում,  ահա ինչու տարբեր գլխացավեր ենք զգում:
5. Գլխուղեղի նյարդային բջիջները վերակագնվում են:
6. Ուժեղ սթրեսը կարող է փոխել ուղեղի բջիջների ֆունկցիան ու կառուցվածքը:
7. Ինտելեկտուալ մարդիկ ավելի հազվադեպ են գլխուղեղի հիվանդություններ ունենում, քան ցածր ինտելեկտ ունեցողները:
8. Կարևորագույն հայտնագործություն. աղոթքն օգնում է մարդկանց քիչ հիվանդանալ ու արագ կազդուրվել: Դա բացատրվում է նրանով, որ աղոթող մարդու մեջ նվազում է շնչառության հաճախությունն ու կարգավորվում են  գլխուղեղի դելտա ալիքները:
9. 3-ամյա երեխայի նյարդային բջիջները 3 անգամ ավելի են, քան հասուն մարդունը: Եթե փոքրիկի ներուժը լիարժեք չօգտագործվի, «չզբաղեցված» բջիջները մահանում են:  Հետևաբար մանկուց պետք է ակտիվորեն մարզել երեխայի մտավոր հնարավորությունները:
10. Ապացուցված է, որ օրգանիզմում հայտնված սնունդը ազդեցություն է ունենում           գլխուղեղի աշխատանքի վրա: Ուստի պետք է  այնպիսի սնունդ ընդունել, որի մեջ պահածոյացնող, հոտավետ ու ներկանյութեր չկան:
11. Մարդու ուղեղը 75%-ով ջրից է կազմված: Ուղեղի նորմալ աշխատանքի համար նրան բավարար քանակությամբ ջուր է հարկավոր:
12. Ալոկոհոլի օգտագործման հետ թուլանում է կապը նեյրոնների միջև:

13.  Սովորական ծիծաղն ուղեղի 5 տարբեր հատվածների աշխատանք է պահանջում:

14.Առանց թթվածնի մարդու ուղեղն աշխատում է ընդամենը 6 րոպե, ապա սկսվում  են     անդառնալի գործընթացները. մահանում են նյարդային բջիջները:

Անկախ

Անքնությունը խանգարում է, որը բնութագրվում է քնի տևողության  կամ դրա որակի անբավարարությամբ:

Անքնությունն առաջանում է ուղեղի չափազանց ակտիվ գործընթացների  հետևանքով: «Անքնություն» ախտորոշում է տրվում հիվանդին այն դեպքում, եթե նա շաբաթական 3 անգամ նորմալ չի քնել: Սակայն էպիզոդիկ անքնությունը սովորաբար անցնում է ինքնիրեն: Իսկ քրոնիկ անքնությունն առաջանում է, երբ մարդը կենտրոնանում է քնի խանգարման վրա: Առաջանում է «անքնության սպասում» համախտանիշը, որն անգամ ուժեղ ազդեցությամբ քնաբերները չեն վերացնում:

Ստուգեք ձեզ

Մեկին բավարարում է  կարճատև քունը, որ իրեն բավարարված, ուրախ ու ակտիվ զգա: Մյուսին` 9-10 ժամն էլ չի գոհացնում: Սակայն ֆիզիոլոգիապես յուրաքանչյուր օրգանիզմին հարկավոր է 5-6 ժամ հանգիստ քուն, իսկ մնացածը` անհատական պահանջմունք է:

«Անքնությունը» տարբերելու համար պետք է ուշադրություն դարձնել հետևյալ ախտանշաններին.

– դժվար քնելը,

– մեկ ամսվա ընթացքում շաբաթական 3 անգամ  քնի խանգարումը,

– անքնության հետևանքով թուլությունը կամ մասնագիտական պարտականությունների կատարման անհնարինությունը:

Պետք է բժշկի դիմել, եթե այդ խանգարումները չեն անցնում արդեն 3 ամիս: Դա նշանակում է, որ օրգանիզմն ինքնուրույն չի կարողանում հաղթահարել առաջացած խնդիրը:

SOS

Անքնությունը հղի է տհաճ հետևանքներով: Եվ դա միայն անբավարար կենտրոնացումը չէ, որը նվազեցնում է աշխատունակությունն ու անգամ հանգեցնում ՃՏՊ-ի:

Տևական անքնության հետևանքով նվազում է օրգանիզմում մելատոնինի ու սերոտոնինի մշակումը, ինչը հանգեցնում է տրամադրության  կտրուկ անկման ու նյարդային բռնկումների:

Անբավարար քնի հետևանքով կրկնակի մեծանում է կաթվածի ու սրտային հիվանդությունների առաջացման վտանգը:

Ի դեպ, երբեմն սրտի հիվանդությունների, այրոցքի, մկաններում ու հոդերում ցավի պատճառով կարող է անքնություն առաջանալ: Եթե ինչ որ բան ցավում է, ապա   քնել չի հաջողվի: Անքնությունը հիպերթիրեոզի  կողմնակի հետևանք է: Վահանաձև գեղձի հորմոնների բարձր մակարդակի պատճառով, չնայած մարդը շուտ է հոգնում, նյարդային վիճակը թույլ չի տալիս քնել:

Նման խնդիրներ են առաջանում կանանց կյանքում դաշտանադադարի ժամանակ: Տրամադրության անկումը նույնպես երբեմն հանգեցնում է քնի խանգարման:

Կարևոր է

Քրոնիկ անքնության հետևանքով թուլանում է ուշադրությունը, հիշողությունը (սկզբում` կարճատև): Մարդը, որը վատ է քնում ու քիչ, ենթակա է սթրեսների, թույլ իմունիտետ ունի, հաճախ է դեպրեսիայի մեջ ընկնում:

Լավ կլինի քնաբեր ընդունելու դեպքում նախապատվությունը տալ բուսական հիմքով դեղամիջոցներին: Իսկ լուրջ դեղամիջոց կնշանակի բժիշկը, նյարդաբանը, հոգեբանն ու հոգեթերապևտը:

Սակայն մինչ դրան հասնելը  կարելի է փորձել ինքնուրույն  դուրս գալ ստեղծված վիճակից: Դրա համար պետք է`

– կանոնավորել քունն ու արթնացումը խիստ ռեժիմով, ինչը շատ է օգնում է ներքին ժամացույցն ու քունը կարգավորելուն:

– պետք է  երեկոյան մենյուն վերանայել. թեթևացնել ընթրիքը, հնարավորինս չչարաշահել յուղոտ ու տապակած մթերքը: Նախապատվությունը տալ անյուղ ձկնատեսակին, մսին բանջարեղենին ու մրգին:

Սթրեսային ռեժիմը պահանջում է մագնեզիումի ու տրիպտոֆանի լրացուցիչ քանակ: Դա կարելի է ստանալ ընդեղենից, հատիկավորներից, թռչնամսից ու չրերից: Բավարար քանակությամբ կալցիումը նույնպես կարող է թուլացնել վիճակը, ուստի պետք է  կաթնամթերք օգտագործել:  Օրվա երկրորդ կեսին  լավ կլինի հրաժարվել կոֆեին պարունակող մթերքից:

Քնելուց առաջ վիճակը պետք է առավելագույնս հանգիստ լինի: Տաք լոգանքը, կաթը կամ  խոտաբույսերով թեյերը «հանգստացուցիչ» ազդեցություն  են ունենում:

Եվ ամենակարևորը`  չպետք է սևեռվել առաջացած  խնդրի վրա: Եթե քնել չի հաջողվում, չարժե անկողնում տանջալից շուռումուռ գալ: Կարելի է վեր կենալ ու զբաղվել միատոն գործով, ասենք` հյուսքով, ասեղնագործությամբ: Շատ շուտով քնելու ցանկություն կառաջանա:

Հիշեցման թերթիկ

Անքնության խնդրից խուսափելու համար հարկավոր է նպատակաուղղված վերացնել գրգռիչները: Ասենք` պատուհաններին անթափանց վարագույրներ կախել, օդափոխել սենյակը քնից առաջ, ընտրել մաշկին հաճելի սպիտակեղեն:

Քնի խանգարման մի կարևոր փաստ ևս. քնելուց առաջ  հարկավոր է խուսափել հեռուստացույց դիտելուց կամ էլ նոութբուքով զբաղվելուց: Երկուսն էլ հանգեցնում են նյարդային գրգռվածության:

Հետաքրքիր փաստեր

Քնի կարևորությունը բոլորն են գիտակցում: Մարդը չի կարող ապրել առանց քնի: Անքուն անցկացրած երկրորդ գիշերվանից հետո հոգեկան խանգարումներ են սկսվում, իսկ երկար ժամանակով քնից զրկվելն օրգանիզմը հանգեցնում է մահվան: Յուրաքանչյուրի համար քնի ժամանակահատվածը անհատական բնույթ  ունի. որքան օրգանիզմն ուժեղ է, այնքան նրան քիչ ժամանակ է հարկավոր ուժերը վերականգնելու համար: Սակայն քնի տևողությունը չպետք է 7,5 ժամից պակաս լինի, հակառակ դեպքում օրգանիզմը կհյուծվի:

Առողջ քուն նշանակում է  քնել ու արթնանալ միշտ նույն ժամին: Քնել պետք է լավ օդափոխված սենյակում: Ննջարանը պետք է մութ լինի, փողոցի լույսերը չպետք է ներս թափանցեն: Ինչ վերաբերում է ձայներին, ապա դրանք ոչ միայն կարող են արթնացնել, այլև տատանումները կարող են սրտի ռիթմը գցել, ինչը նույնպես բացասական է ազդում օրգանիզմի ընդհանուր վիճակի վրա:

Մահճակալը պետք է չոր լինի, այն չի ճնշի կենսականորեն անհրաժեշտ օրգանները  և կբարելավի արյան շրջանառությունը (փափուկ ներքնակները հակառակ ազդեցություն են թողնում): Բարձը պետք է չոր ու փոքր լինի, որ բարելավի ուղեղի արյան շրջանառությունը:

Քնելուց առաջ չպետք է մտավոր աշխատանքով զբաղվել, կարդալ կամ աշխատել: Քնի պահին ուղեղը շատ լարված է, լրացուցիչ լարվածության չափաբաժինը կգրգռի նյարդային համակարգն ու քնել չի հաջողվի:

Եթե ծխող եք, ապա փորձեք վերջին գլանակը ծխել քնելուց 2 ժամ առաջ:

– Գիտե՞ք արդյոք, որ անքնության ռեկորդը պատկանում է անգլիացի Թոնի Ռայթին` 11 օր:

Անգլիացի մասնագետները մշակել են մի միջոց, որը հնարավորություն էր տալիս  բրիտանական բանակի զինվորներին առանց  դժվարության արթուն մնալ 36 ժամ. հատուկ ստեղծված ակնոցի միկրոսկոպիկ օպտիկական մանրաթելերն աչքի ցանցաթաղանթի վրա  են պրոյեկտում լույսի օղակ, որը նույնական է արևածագի լույսին: Նման կերպ ուղեղին «համոզում» են, որ մարդը նոր է արթնացել քնից: Առանց քնի 17 ժամ անցկացնելուց հետո առաջանում է աշխատանքի արտադրողականության վատթարացում, ինչը նման է արյան մեջ  0,5% ալկոհոլի ազդեցության:

Տեխնածին աղետների մեծ մասի, այդ թվում նաև, որոշ փաստերով, Չեռնոբիլյան ԱԷԿ-ի վթարի ու «Էքսոն Վալդիզ» տանկերից նավթի արտահոսքի պատճառը անբավարար քնի հետևանքով կատարված սխալն է:

Ցանկացած լույս, անգամ էլեկտրոնային ժամացույցի թվատախտակից անդրադարձող թույլ լույսը կարող է նվազեցնել հանգիստ քնելու հավանականությունը:

18-25 տարեկան մարդիկ վատ քնի հետևանքով ավելի շատ են տուժում, քան նրանց ավագ գործընկերները:

Անքնության դեմ պայքարի դասական միջոց է երևակայական իրերի համրումը. դա այնքան ձանձրալի է, որ անխուսափելիորեն հանգեցնում է քնի:

1.Քնի վիճակում մենք «անդամալուծվում» ենք: Հավատանք, թե ոչ, քնի վիճակում մեր մարմինը կաթվածահար է ու հիմնականում այն բանի համար, որ «հլու» կատարի այն շարժումները, որ կատարվում են երազում:

2.Արտաքին ազդակներն ազդում են մեր երազների վրա: Մեզանից յուրաքանչյուրը գեթ մեկ անգամ իր վրա զգացած կլինի. ենթագիտակցությունը ֆիզիկական զգացումը դարձնում է երազի մաս, որը մենք զգում ենք այդ պահին: Ծարավ մարդը երազում ջուր է տեսնում ու փորձում է խմել (երազում), սակայն կրկին ծարավ է, ու կրկին ջուր է ուզում այնքան ժամանակ, մինչև արթնանում է ու հասկանում, որ իրականում է ծարավ: Այսպես ենթագիտակցությունը «հուշում» է, որ պետք է արթնանալ:

3. Նախկին ծխողները վառ երազներ են տեսնում: Հաճախ տեսնում են, որ կրկին սկսել են ծխել, ընդ որում, հետն էլ մեղքի զգացում են ունենում:

4. Երազները  բառացի  չեն լինում: Մեր ենթագիտակցությունն օգտագործում է նշանների ու խորհրդանշանների լեզուն: Ուստի չարժե յուրաքանչյուր երազ, նույնիսկ ամենատրամաբանական ու հարուստ բովանդակություն ունեցողը, ընդունել բառացի: Ենթագիտակցությունը մեզ ազդանշաններ է ուղարկում, ոչ թե հստակ կերպարներ:

5. Բոլորը չէ, որ գունավոր երազներ են տեսնում:

Տեսնող մարդկանց 12%-ն է  միայն սև-սպիտակ երազներ տեսնում, իսկ մնացածը` գունավոր:

Գոյություն ունեն երազների տիպային խմբեր, որոնք առանց բացառության տեսնում են բոլորը. իրավիճակ դպրոցում, աշխատավայրում փախուստի փորձ, անկում բարձրությունից, մահ,  թափված ատամներ, թռիչք, քննությունից կտրվել, վթար ևն:

6. Մենք երազում տեսնում ենք այն, ինչ տեսել ենք: Երազներում հաճախ տեսնում ենք անծանոթ մարդկանց ու պատկերացում անգամ չունենք, որ մեր գիտակցությունը նրանց չի հորինում: Մենք տեսնում ենք երազում  իրական դեմքեր, որոնց հանդիպել ենք իրական կյանքում, սակայն չենք մտապահել:

7. Երազ տեսնում են բոլորը, առանց բացառության (թերևս բացառություն են հոգեկան ուժեղ խանգարում ունեցողները): Ուրեմն բոլորն են երազ տեսնում, սակայն կանայք ու տղամարդիկ` տարբեր կերպ: Տղամարդիկ հիմնականում երազում տեսնում են իրենց սեռի ներկայացուցիչների, կանայք` երկու սեռերին էլ նույն հաճախությամբ:

8. Մենք մոռանում ենք մեր երազների 90%-ը: Արթնացումից 5 րոպե անց արդեն չենք հիշում մեր երազների կեսից ավելին: Իսկ 10 րոպե անց` հազիվ 10%-ը:

Հայտնի են դեպքեր, երբ բանաստեղծները, գրողները, գիտնականները երազում  տեսել են, որ բանաստեղծություն են գրել կամ էլ գիտական նոր տեսություն ստեղծել: Նրա բախտն է բերել, ով ժամանակին գլխի է ընկել  և թուղթ ու գրիչ պատրաստել: Հենց այդ կերպ են ստեղծվել Սեմյուել Քոլրիջի «Կուբլա Խան»-ը, Ռոբերտ Լյուիս Սթիվենսոնի «Դոկտոր Ջեքիլն ու միստր Հայդը», Մերի Շելիի «Ֆրանկենշտեյնը», ինչպես և Մենդելեևի պարբերական աղյուսակը:

10.Կույրերը երազ տեսնում են: Ծնվելուց հետո կուրացած մարդիկ նույնպես կարող են պատկերների ձևով երազներ տեսնել: Նրանց երազները ավելի շատ ձայներով, հոտերով ու մատնահպման զգացումներով են ուղեկցվում: Ի դեպ, երբ մարդը խռռացնում է, այդ պահին երազ չի տեսնում:

Մինչև 3 տարեկան փոքրիկներն իրենց երազում չեն տեսնում: 3-8 տարեկանում նրանք ավելի շատ մղձավանջներ են տեսնում, քան մեծահասակներն իրենց ողջ կյանքում:

Անկախ

Թուրքական «Ռադիկալը» պատմում է Իրանի Ֆարասհաբանդ շրջանի գյուղերից մեկում պարող 80-ամյա Ամո Հաջիի մասին, որն  անհավանական մի ռեկորդ է գրանցել: Բանն այն է, որ Հաջին արդեն 60 տարի է, ինչ չի լվացվել և չի լողացել: Հիգիենիայի տարրական պայմաններից զուրկ միջավայրում ապրող մարդը տասնյակ տարիներ է նույնիսկ չի սափրվել: Մարմինը կտորներով ծածկող Հաջիի միակ սիրելի զբաղմունքը իր նման կեղտոտ մի խողովակով կենդանական արտաթորանքը «համտեսելն է»: Նշվում է, որ այս մարդու նման արտասովոր պահվածքը ինչ-որ հիվանդության, կամ անցյալում ապրած հոգեկան տրավմայի հետևանք չէ: Հաջին պարզապես դրա անհրաժեշտությունը չի զգում և շարունակում է ապրել ինչպես ուզում է:

Անկախ

Կանադայում առողջապահության մարմինները չորեքշաբթի օրը հաստատել են, որ Ալբերտայի բնակիչը մահացել է H5N1 թռչնագրիպից, ինչը Հյուսիսային Ամերիկայում վիրուսի առաջին դեպքն է:

Կանադայի առողջապահության նախարար Ռոնա Ամբրոուզը հայտնել է, որ վարակված բնակիչը վերջերս վերադարձել է Պեկինից:

Ամբրոուզը նշել է, որ կանադացիներին թռչնագրիպով վարակվելու վտանգ չի սպառնում:

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունից հայտնում են, որ թռչնագրիպի տեսակների մեծամասնությունը մարդկանց մոտ հիվանդություններ չեն առաջացնում, սակայն վիրուսի որոշ տեսակներ փոխանցվում են մարդկանց և կարող են նույնիսկ մահվան պատճառ դառնալ:

Բելգիացի 95-ամյա աթլետն էվթանազիայի եղանակով հեռացել է կյանքից:

Էմյել Պաուլսը հայտնել է, որ իր որոշման համար չի ափսոսում ու չի վախենում մահից: Տղամարդը տառապում էր ստամոքսի քաղցկեղով:

Կյանքի վերջին րոպեներին ընտանիքի  անդմաները, բարեկամներն ու սպորտային ակումբից ընկերներն էին շրջապատել նրան.շուրջ 100 մարդ:

“Սա իմ կյանքի լավագույն տոնն է: Ով կհրաժարվեր կյանքից հեռանալ մտերիմներով շրջապատված ու մի գավաթ շամպայնով”,-հայտարարել է Պաուլսը:

Լավ տեսք ունենալու համար շատերս ենք պատրաստ մեծ գումար ծախսել ու դիմահարդարման պարագաների մի ամբողջ զինանոց ձեռք բերել, սակայն, չնայած գովազդին ու խոստացված արդյունքին, հաճախ հասկանում ենք, որ քսուքին կամ տարբեր միջոցներին վերագրվող որակներն ու հատկությունները, մեղմ ասած, չափազանցված են, եթե չասենք` ընդհանրապես չեն համապատասխանում: Բացի այդ, հաճախ ենք մոռանում, որ մաշկի ու ընդհանրապես արտաքին խնդիրների արմատները շատ ավելի խոր շերտերում են թաքնված: Չէ՞ որ կոսմետիկ միջոցները չեն կարող թափանցել խնդրահարույց օջախ ու թերությունը վերացնել:
Գոյություն ունեն մարմնի, դեմքի ու մազերի խնամքի 6 տեսակ միջոցներ, որոնց կիրառումը բացարձակ զուրկ է իմաստից, հետևաբար` գնելն անօգուտ ու ծախսն էլ` չարդարացված: Թվարկենք.
1. Աչքերի տակ առաջացած մուգ շրջանակների դեմ միջոցները

Ոչ մի քսուք չի կարող վերացնել այդ բծերը, դրանք ընդամենը կարելի է քողարկել: Երբեմն աչքի տակի կապտավուն երանգը բնածին առանձնահատկություն է` պայմանավորված արյունատար անոթների մակերեսայնությամբ: Այդ դեպքում տրամաբանենք` ինչով կարող են քսուքները մեզ օգնել: Իհարկե` ոչնչով: Իսկ եթե դրանք անքնության կամ վատ քնի հետևանքով են առաջանում, բնականաբար կանհետանան լավ քնելուց հետո:

2. Երիտասարդացնող միջոցներ

Գովազդը հաճախ խոստանում է, որ «առաջարկվող միջոցը հրաշքներ կգործի, որ այն «երիտասարդություն պարգևող իսկական ոգեթուրմ է». պարզապես հարկավոր է որոշակի քանակությամբ այդ քսուքից օգտագործել, ու ով հրաշք, այն երկար սպասեցնել չի տա, կտեսնեք, թե ինչպես եք «երիտասարդանում մի քանի տարով»:
Մաշկն այնպիսի կառուցվածք ունի, որ ոչ մի քսուք ու միջոց չի կարող թափանցել խորը շերտեր: Որոշ տեսանելի արդյունք ստացվում է, այն էլ մաշկի խոնավացման շնորհիվ: Եթե քսուքներն իսկապես երիտասարդացնեին ու հավերժական երիտասարդություն պարգևեին, ապա կոսմետիկ վիրաբույժները պարզապես անգործության կմատնվեին:

3. Մարմնի փիլինգի միջոցներ

Փիլինգի բոլոր միջոցները բնական մրգերի կորիզների կամ արհեստական մասնիկների ու գելի խառնուրդ են:
Ամենասովորական լոգարանային ճիլոպը լրիվ նույն փիլինգ-արդյունքն է տալիս, ինչ և ամենաթանկարժեք միջոցը:

4. Հակացելյուլիտային միջոցներ

Ինչքա~ն շատ է գրվում, թե ցելյուլիտն առաջանում է մի ամբողջ փունջ պատճառներով, որում հիմնականը հորմոնալ խանգարումն է, չհավասարակշռված սնունդը, ֆիզիկական նվազ ակտիվությունը և, վերջապես, գենետիկական նախատրամադրվածությունը: Այդուհանդերձ, կանայք ողջ աշխարհում գնել ու գնում են մի շարք միջոցներ, որոնք իբր օգնելու են ոչ թե դրա առաջացման պատճառի, այլ հետևանքի վերացմանը: Այնուամենայնիվ ասենք, որ բոլոր միջոցներն էլ ինչ-որ արտաքին արդյունք տալիս են, քանի որ խոնավացնում են մաշկի արտաքին շերտը: Սակայն դեռևս ոչ մի միջոց չի կարող կանխել կամ լրիվ վերացնել ցելյուլիտը:

Շարունակությունը կարդացեք` հետևելով հղմանը

Անկախ

Վիշապի ինքնազգացողությունը (1916, 1928, 1940, 1952, 1964, 1976, 1988, 2000, 2012)

Մշտական անհանգստությունը հարազատների  առողջության համար լավ չի անդրադառնա սեփական ինքնազգացողության վրա: Խորհուրդ է տրվում գտնել հարազատների, երեխաների, սիրած մարդու և սեփական անձի մասին հոգսերի ոսկե միջինը: Հիմա կարևոր է մտերիմներին էմոցիոնալ աջակցություն ցուցաբերել, այդ դեպքում նրանք էլ նույն կերպ կպատասխանեն ձեզ:

Օձի (1917, 1929, 1941, 1953, 1965, 1977, 1989, 2001, 2013) հետաքրքրասիրությունը միշտ չէ, որ լավ հետևանքներ է ունենում: Չարժե գնել վերջերս թողարկված դեղամիջոցներ, եթե չգիտեք, թե ինչ ազդեցություն այն կարող է ունենալ ձեր օրգանիզմի վրա: Հիմա փորձարարության ժամանակը չէ, եթե անգամ այդ հրաշք-դեղամիջոցի մասին կարդացել եք հեղինակավոր հանդեսներում: Զգոն եղեք, դեղամիջոցների հարցում կասկածամտությունը չի խանգարի. գովազդվող ապրանքը միշտ չէ, որ հարմար է ձեզ:

Ձիու (1918, 1930, 1942, 1954, 1966, 1978, 1990, 2002, 2014) անհանգստությունն ու կասկածները կարող են բացասական ազդեցություն ունենալ ձեր առողջության վրա ու հանգեցնել անգամ սթրեսի: Հիշեք, որ օրգանիզմն էլ իր համբերության բաժակն ունի: Երբ զգաք, որ սթրեսի մակարդակը թույլատրելի սահմանն անցնում է, ապա խնդիրներից խուսափել չեք կարողանա: Ինչո՞ւ ձեր տագնապները չեք հնչեցնում: Ավելի լավ է խոսեք դրանց մասին, քան լռեք: Դիմեք մասնագետի կամ մտերիմ հոգու, որը կլսի ձեզ: Հիվանդությունը կանխելը շատ ավելի հեշտ է, քան բուժելը:

Այծի (1919, 1931, 1943, 1955, 1967, 1979, 1991, 2003, 2015) ինքնազգացողությունը. դեպրեսիան, վախը կամ էլ զայրույթը սանձելու անընդունակությունը լուրջ վնաս կարող է հասցնել առողջությանը: Նման բացասական զգացումը անհրաժեշտ է վանել գլխից: Փորձեք ձեզ անհանգստացնող նյութի շուրջ խոսել  ընկերների կամ հարազատների հետ, հակառակ դեպքում հետևանքները կարող են լուրջ բնույթ ստանալ:

Կապիկ (1920, 1932, 1944, 1956, 1968, 1980, 1992, 2004, 2016), հարազատների հանդեպ հոգատարությունն ու սերը տարբեր հասկացություններ են: Դուք կարող եք սիրել հարազատներին, սակայն դրա հետ մեկտեղ, սեփական ժամանակը հանուն նրանց չվատնել: Հիշեք, որ երբեմն բավարար է անգամ հեռախոսային մեկ զանգը կամ էլ չնախատեսված այցելությունը, որ ձեր հարազատները զգան ձեր հոգատարությունն ու սերը: Ժամանակ հատկացրեք ձեր ընտանիքին ու կզարմանաք, թե որքան շոշափելի ու էական արդյունք կստացվի դրանից:

Առնետ (1912, 1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996, 2008), հիշեք, որ հոգնածությունը չի կարող նպաստել ձեր ամենացանկալի երազանքների իրականացմանը: Հակառակ դեպքում դուք վտանգում եք առողջությունը, ինչը, սովորաբար լինում է ամենաանպատեհ ժամանակ: Հանգստին ու ուժերը վերականգնելուն, ինչպես նաև ճիշտ սնվելուն  ժամանակ հատկացրեք, որպեսզի բարձր ջերմությամբ անկողնուն չգամվեք:  Հոգ տարեք ձեր առողջության մասին:

Աքլոր (1921, 1933, 1945, 1957, 1969, 1981, 1993, 2005, 2017). հաջողություններ սպորտում. դա հիանալի է, սակայն շատ մի տանջվեք: Ցանկացած ծանրաբեռնվածության դեպքում մի մոռացեք չափի մասին: Ժամանակ հատկացրեք քնին ու սննդին: Դուք ստիպված կլինեք տարբեր խոչընդոտներ վերացնել ձեր հաջողության ճանապարհին, դրա համար պինդ առողջություն է պետք, դրական տրամադրություն ու էներգիայի մեծ լիցք: Շատ լավ կլինի, որ ձեր պարապմունքը սպորտով ծառայի այդ նպատակին:

Ցուլ (1913, 1925, 1937, 1949, 1961, 1973, 1985, 1997, 2009). քնի պակասը կարող է հանգեցնել կենտրոնացման կորստի ու ամենօրյա հոգսերից գլուխ հանելու անընդունակության: Փորձեք խուսափել նման սցենարից ու ժամանակին նախաձեռնեք նորմալ օրակարգի համար անհրաժեշտ բոլոր միջոցները: Չպետք է ամաչել կամ էլ վախենալ մտերիմներից  օգնություն խնդրելուց, եթե զգում եք, որ չեք կարողանում ձեզ վրա ծանրացած հոգսերից գլուխ հանել:

Շուն (1922, 1934, 1946, 1958, 1970, 1982, 1994, 2006, 2018), չի կարելի կասկածամիտ լինել հիվանդության ու յուրաքանչյուր ախտանշանի հարցում, հակառակ դեպքում երբեք չեք կարող կազդուրվել: Սկսեք վայելել կյանքը: Սա այնքան էլ հաջող ժամանակ չէ բժշկական ամսագրեր թերթելու համար, այդպիսով ավելի կխորանաք ձեր մտածմունքների մեջ:

Վագր (1914, 1926, 1938, 1950, 1962, 1974, 1986, 1998, 2010), չափազանց յուղոտ սնունդն ու սխալ օրակարգը կարող են վնասել իմունային համակարգը: Բարեբախտաբար, երբ որոշեք լրջորեն զբաղվել բացթողումը շտկելով (ճիշտ սնունդ, կոֆեինի պարունակությամբ ըմպելիքներից հրաժարում), ապա ձեր ինքնազգացողությունը կլավանա: 2014-ին ձեր տրամադրությունը հաճախակի կփոփոխվի, երբեմն էլ անվերահսկելի կդառնա: Հնարավոր է, որ մտերիմներն այդ փոփոխությունը զգան: Մտածեք, փորձեք հասկանալ, թե ինչը կարող է նման վարքագծի պատճառ դառնալ:

Խոզ (1923, 1935, 1947, 1959, 1971, 1983, 1995, 2007, 2019). չի կարելի չափազանց յուղոտ կամ էլ չափազանց համեմված սնունդ ընդունել, եթե մանավանդ խնդիրներ ունեք լյարդի ու մաշկի հետ կապված: Մի մոռացեք ջրի կարևորության մասին. օրական առնվազն 2 լ ջուր` առանց հավելումների: Առողջության համար օգտակար են խոտաբույսերից պատրաստված թեյերը:

Կատու(1915, 1927, 1939, 1951, 1963, 1975, 1987, 1999, 2011), սովորեք աշխատանքային ծանր օրից հետո լավ հանգստանալ: Հակառակ դեպքում հնարավոր է` ախորժակի բացակայություն, կրծքավանդակում ցավ ու անքնություն առաջանան: Ցանկացած անհանգստության դեպքում դիմեք բժշկի ու մի հետաձգեք բուժումը: Հետևանքները կարող են ձեզ լուրջ անհանգստություն պատճառել:

Ծամոնը հայտնագործվել է 140 տարի առաջ ԱՄՆ-ում:  Գյուտարարն ընդամենը  գրանցել է այն, սակայն երբեք չի փորձել արտադրել: Սակայն դա չի խանգարել, որ ողջ Ամերիկան, հատկապես` երիտասարդությունն անընդհատ ծամի: ԱՄՆ-ում ներկայումս վաճառվում է ծամոնի ավելի քան 100 տեսակ: Միջին ամերիկացին տարեկան օգտագործում է 300 շերտ ծամոն: Ծամոնի նորաձևությունը համակել է ողջ աշխարհը Երկրորդ աշխարհամարտից հետո, իսկ նախկին ԽՍՀՄ-ում այն սկսել են  արտադրել 1970-ականներից:

Գովազդները ծամոններին վերագրում են ամենատարբեր օգտակար հատկանիշներ` ատամների էմալի կարծրացում, ատամնաքարի առաջացման կանխում, բերանի տհաճ հոտի վերացում, թթվահիմնային հաշվեկշռի վերականգնում: Այս ամենը, մեղմ ասած, ճիշտ չէ: Եթե, օրինակ, ծամոնի բաղադրության մեջ շաքար կա, ապա բերանի խոռոչը վերածվում է  մանրէների բազմացման  պարարտ միջավայրի: Իսկ շաքարի փոխարինիչների կիրառումն էլ մեկ այլ դժբախտություն է. երկարատև օգտագործելու դեպքում դրանք առողջությանը լուրջ վնաս են հասցնում:

Ծամոնն օգուտ կարող է տալ ուտելուց անմիջապես հետո, 5-10 րոպեի ընթացքում, քանի որ նպաստում է ստամոքսահյութի արտադրմանը, մարսողությանը ու մասամբ էլ մաքրում է բերանի խոռոչը ուտելիքի մնացորդներից (չնայած այս նպատակի համար դարձյալ նախընտրելի է ատամի խոզանակը): Անընդհատ ծամելը վերածվում է տգեղ սովորության, որը կարող է գաստրիտի պատճառ դառնալ ու այլ տհաճություններ առաջացնել:

Շատ վտանգավոր է ծամոնի հետ ծխելու սովորությունը, քանի որ այս դեպքում ծխախոտի քաղցկեղածին նյութերը թքի հետ ստամոքս են տեղափոխվում: Բոլոր առավելությունները, որոնց մասին խոսվում է, ինչպես և բոլոր գովազդներն իրականությանը մասամբ են համապատասխանում:

Երբ մարդը ծամոն է ծամում, բերանի խոռոչը մասամբ է մաքրվում, այն էլ` միայն ծամող մակերևույթները, իսկ կարիեսը  հաճախ առաջանում է միջատամնային արանքներում: Սրանից կարելի է հետևություն անել, որ ծամոնից էական օգուտ չկա, կանխարգելման նկատառումով էլ այն օգտակար չէ, իսկ վնաս` ինչքան ասես:

Երբ ծամոնը հայտնվում է բերանում, իր համային հատկանիշներով պայմանավորված, օրգանիզմում սննդի տեղ է ընդունվում, հետևաբար սկսում են արտադրվել նյութեր, որոնք սովորաբար քայքայում են սնունդը: Առողջ օրգանիզմն այս խաբկանքից կարող է գլուխ հանել, իհարկե, ոչ առանց հետևանքների, բայց եթե մարդը ստամքսի խոց կամ գաստրիտ ունի, ապա դրանք ուղղակի հակացուցված են: Ծամոնի պարունակած համային հավելումները վտանգավոր են: Ուրեմն մի հետևություն կարելի է անել. ծամոնի վտանգն անհամեմատ մեծ է օգուտից: Հետևաբար, պետք է անգամ ծամոն ծամելիս չափավորություն ցուցաբերել. ուտելուց հետո մի քանի րոպե ծամեք ու բավարարվեք դրանով: Իսկ  երեխաներին, առավել ևս, փորձեք հետ պահել ծամոնից ու  առաջարկեք  այլ օգտակար բաներ:

 Անկախ

Թվում է, թե էլ ի՞նչ կա ասելու. խնձորը` խնձոր է: Սա մշակաբույս է, որի մասին հայտնի է դեռևս V դարից: Այն լայնորեն տարածված էր արևմուտքից արևելք: Քաղաքակիրթ բոլոր երկրներում խնձորը գնահատվում է իր համեղ պտուղներով ու դրա օգտակար հատկություններով:

Խնձորը հարուստ է հանքանյութերով, մակրո ու միկրատարրերով. երկաթ, ֆոսֆոր, կալիում, մագնեզիում, մանգանաթթու, պղինձ, ցիրկոնիում, ալյումին, սելեն, յոդ: Խնձորենու տերևները հարուստ են  С վիտամինով, տարբեր պոլիֆենոլային միացություններով:

Խնձորը բացառիկ  արժեքավոր դիետիկ մթերք է:

Խնձորում առկա կալիումը կարգավորում է սրտամկանի աշխատանքը: Պեկտինները չեզոքացնում ու օրգանիզմից դուրս են բերում թունավոր նյութերը և ծանր մետաղների աղերը (պողպատ, նիկել, կոբալտ): Ի դեպ, պեկտինները պահպանվում են նույնիսկ խնձորը երկար պահելու դեպքում:

Քլորագենային թթուն կանխում է քարագոյացումը: Ժողովուրդն ասում է` երեկոյան մեկ խնձոր ուտողին բժիշկ  պետք չէ:

Խնձոր է առաջարկվում սակավարյունության ժամանակ, ստամոքս-աղիքային տրակտի հիվանդությունների դեպքում, փորկապության նախնական փուլում: Սակավարյունության դեպքում խորհուրդ է տրվում օրական 3-5 խնձոր ուտել կամ այդ պտուղների հյութը խմել: Ախորժակը բացելու նպատակով առաջարկվում է ուտելուց առաջ 2-3 խնձոր ուտել, այն էլ` կեղևով:

Թարմ, շոգեխաշած կամ փուռը դրած խնձորներն ուտում են քաղցած ստամոքսին, վատ մարսողության դեպքում, ստամոքս աղիքային խանգարումների ժամանակ: Այն միզամուղ հատկություն ունի, առաջարկվում է տարբեր ծագման այտուցների դեպքում: Խնձորն առաջարկում են սկլերոզի, հոդաբորբի, քրոնիկ ռևմաիզմի, երիկամաքարային հիվանդությունների դեպքում:

Բոլոր թվարկված հիվանդությունների դեպքում լավ արդյունք է տալիս խնձորով թեյի  կիրառումը:Դրա համար հարկավոր է  3-5 հատ խնձոր լվանալ, կտրատել ու վրան մեկ լիտր ջուր լցնել և եփել 15 րոպե: Այս եփուկը խորհուրդ է տրվում կիրառել մրսածության, հազի ու խռպոտության դեպքում: Նման եփուկ կարելի է պատրաստել նաև չորացրած խնձորից:

Քաղցր խնձոր է առաջարկվում քրոնիկ կոլիտ ունեցողներին: Երկաթի պարունակության շնորհիվ այն առաջարկվում է սակավարյունության դեպքում, իսկ Cև P վիտամինների շնորհիվ նպաստում է ճնշման իջեցմանը, նվազեցնում բորբոքային պրոցեսները:  Խնձորի թարմ հյութը լեղամուղ, միզամուղ ու հեղուկամուղ  հատկություն ունի; Այն կիրառվում է երիկամաքարային հիվանդությունների , աթերոսկլերոզի, ճարպակալման դեպքում:

Խնձորից պատրաստված կոմպոտը սրտային հիվանդությունների, իսկ առանց շաքարի պատրաստվածը` շաքարային դիաբետի ու գիրացման դեպքում է առաջարկվում:

Օրական սննդաբաժնում պետք է 2-3 խնձոր օգտագործել, դա նվազեցնում է խոլեստերինն ու ճառագայթման անբարենպաստ ազդեցությունը:

Խնձորը կարելի է օգտագործել նաև որպես արտաքին կիրառման միջոց. թարմ պտուղներից պատրաստված քերուկը դնում են մաշկի վրա այրվածքների, տրոֆիկ խոցերի, ցրտահարված մաշկի, կերակրող մայրերի ճաքած պտուկների ճեղքերին:

Արդեն հասկանալի է, որ խնձորն այն մթերքն է, որը պետք է օգտագործել շուրջտարին, ու փառք աստծո, որ շուրջտարին էլ խնձոր կա:

Անկախ

Ավելորդ մազերի հեռացումը ժամանակին ցավոտ խնդիր էր միայն կանանց համար, այսօր այն  անհանգստացնում է նաև տղամարդկանց: Մազահեռացման տարատեսակ միջոցների դիմել են  դեռևս հնագույն պետություններում` Պարսկաստանում, Հին Հունաստանում, Հին Հռոմում:

Այսօր էլ դա հոգս է: Բոլոր դարերում էլ մարդիկ փորձել ու հիմա էլ փորձում են ազատվել աչքին անհաճո մազերից: Խոսենք, ուրեմն, մազահեռացման միջոցների ու եղանակների մասին:

Մարդու մարմնի 65%-ը մազածածկ է: Շատերը բաց գույնի մազեր ունեն, գրեթե անտեսանելի, ինչը տպավորություն է ստեղծում, թե կան մարդիկ, որոնք զուրկ են ավելորդ մազից: Պարզապես մարդկանց մի մասի մազերը հագեցած գույն ունեն, դրանից էլ ավելի տեսանելի են: Բայց, եթե տղամարդկանց  մեծ մասի համար մազածածկույթի առկայությունը խնդիր չէ, կանանց այդ հանգամանքը տհաճություն է պատճառում, քանի որ մաքրության պակասի ու հետամնացության տպավորություն է թողնում: Առնաձնապես  անդուր տպավորություն է ստեղծում դեմքի մազածածկույթը, որը նույնիսկ ամենասիրունիկ դեմքը կարող է փչացնել:

Մազերը հիմնականում բուսնում են երեք գոտիներում` կզակին, այտերին ու վերին շուրթին: Ի՞նչն է պատճառը, որ դեմքի մազածածկույթն առատանում է: Ամենապարզ բացատրությունը կնոջ օրգանիզմում տեստոստերոնի ավելցուկն է: Մեկ ուրիշ պատճառ է հակաբեղմնավորիչների պարբերական կիրառումը, ինչն ազդում է հորմոնալ ֆոնի վրա: Մազածածկույթի ավելացմանը նպաստում է նաև սթրեսը կամ երկարատև տառապագին հիվանդությունը:  Երբեմն մազերը կոշտանում  ու գույնը փոխում են հղիության, սեռահասունացման կամ դաշտանադադարի շրջանում:

Կանայք այդ մազերից ազատվելու հազարումի միջոց գիտեն:

Յուրաքանչյուր կին գեթ մեկ անգամ երազած կլինի այդ մազերից ու դրանց պատճառած հոգսից ընդմիշտ ազատվելու մասին:

Դեմքի մազերի հեռացումն աշխատատար գործողություն է կողքից դիտողի համար: Կանանց մեծ մասը գրեթե ամեն օր ունելիով հոնքերն է կարգի բերում ու շտկում: Դա ամենահասարակ միջոցներից է, որը  հնարավորություն է տալիս պարզապես շատ կարճ ժամանակ մոռանալ խնդրի մասին: Մազի աճմանը զուգընթաց` հոգսը կրկին գլուխ է բարձրացնում:

Ունելիով մազերը կարելի է հեռացնել միայն որոշ դեպքերում. երբ այլընտրանք չկա: Ունելիով մազահեռացումը բացասական ազդեցություն է ունենում մազի կառուցվածքի վրա, վնասում է մազապարկը: Բացի այդ, հնարավոր է, որ ունելուց մաշկի վրա հետքեր մնան: Նման մեթոդը խորհուրդ է տրվում կիրառել միայն այն դեպքում երբ մազերը նոսր են: Սակայն հարկ է նշել, որ ունելիով հեռացված մազի տեղում աճում է նորն ու ավելի հաստը:

Մազերը սափրելով կամ մազահեռացնող սարքով վերացնելը հատկապես տղամարդկանց համար լավ է, սակայն ոչ կանանց համար, քանի որ դեմքի մազերի հեռացումն այդ սարքով (դեպիլյատոր), փոխում է մազի կառուցվածքը, այն կոշտանում է ու մգանում: Այսինքն` մազերը դառնում են հաստ ու տեսանելի: Դեպիլյատորով մեկ անգամ մազերը հեռացնելով` ասես մեկընդմիշտ դառնում ես  այդ սարքի գերին ու պոցեդուրան կատարում անընդհատ:

Մոմով կամ էլ շաքարով մազահեռացումը արդյունավետ է դեմքի մաշկի մաքրության տեսանկյունից: Նման պրոցեդուրաներն օգնում են հանելու մազն իր մազապարկով: Այդ եղանակով հեռացված մազի տեղում աճում է նորը, սակայն ավելի նուրբ ու բարակ, փշրվող ու աննկատ: Մոմով կամ շաքարով մազահեռացումից  հետո նոր  մազեր կարող են բուսնել միայն մեկ ամիս անց:

Միջոցները բազում են, սակայն ո՞րն է դրանցից ամենաարդյունավետը:

Քսուքով մազահեռացում. սա ամենաանվտանգ միջոցն է: Քսուքը մազարմատի վրա չի ազդում ու չի փչացնում մազի կառուցվածքը: Սակայն մի թերություն ունի այս մեթոդը. հետո մազերն արագ են սկսում աճել: Քսուքով մազահեռացումից առաջ անպայման կարդացեք հրահանգները ու փորձեք այն մաշկի վրա:

Ռիվանոլը  դեղամիջոց  է, որը կիրառվում է ախտահանման ու վերքերի ապաքինման  համար: Այն մոխրադեղին գույն ունի, օգնում է աստիճանաբար հեռացնելու մազերն ու նվազեցնելու աճը:

Մազահեռացման նպատակով կիրառվում է ռիվանոլի 1%-անոց լուծույթը, որը պետք է քսել մազածածկույթի վրա օրական  մեկ անգամ: Մի քանի անգամ քսելուց հետո մազերի հետքն անգամ չի մնա:

Ռիվանոլը և՛ մազերը կհեռացնի, և՛ մաշկը կդարձնի նուրբ, թավշյա ու փափուկ: Այս դեղամիջոցի հատկությունների շնորհիվ մաշկի վրա ոչ մի հետք չի մնա, սակայն, մինչև այն կիրառելը  լավ կլինի թեսթ անցկացնեք մաշկի տեսանելի հատվածներում:

Թելով մազահեռացում

Ամենագործուն մեխանիկական եղանակն է թելով մազահեռացումը: Նման մեթոդի համար օգտագործվում է պինդ բամբակյա թել: Այս մեթոդը ցավոտ է, սակայն բավականին արդյունավետ:

Լազերային մազահեռացում

Սա հարմար է ինչպես հատուկենտ մազահեռացման, այնպես էլ խիտ մազածածկույթից ազատվելու նպատակով: Մազահեռացման ժամանակ լազերի ազդեցությամբ մազը տաքանում ու մեռնում է: Սակայն բոլոր մազերը միանգամից չեն աճում, ուստի միանգամից էլ մեկ գործողությունով բոլոր մազերից անհնար է ազատվել: Որոշ մազեր սաղմնային վիճակում գտնվում են  մաշկի մեջ, ուստի 3-4 շաբաթից  գործողությունը հարկ է կրկնել:

Մազահեռացումը սոդայով

Սոդայով մազահեռացման համար հարկավոր է մի հասարակ միջոց պատրաստել.1 ճաշի գդալ սոդայի վրա լցնել 1 բաժակ եռման ջուր, հովացնել, ապա այդ լուծույթի մեջ թաթախված թանզիֆով կամ բամբակով տրորել մազածածկ մաշկը, հնարավորության դեպքում` թողնել գիշերը, իսկ առավոտյան հեռացնել: Մի քանի սեանսից հետո մազերը կթափվեն:

Բայց եթե չոր մաշկ ունեք, ապա նման պրոցեդուրան ձեզ համար չէ, քանի որ սոդան կարող է մաշկն էլ ավելի չորացնել:

Անկախ

Մենք  երևի դժվարանանք պատասխանել, թե ինչու ենք առավոտյան նախընտրում ուտել այս կամ այն մթերքը:  Երեկ շոկոլադ էինք ուզում, իսկ այսօր` թթու վարունգ: Ի՞նչն է նման ցանկություն առաջացնում: Գիտնականները վստահաբար ասում են, որ դա պայմանավորված է հանքանյութերի ու վիտամինների անբավարարությամբ:

Փորձագետներից ոմանք կարծում են, որ օրգանիզմի վարքագիծը հոգեբանություն է. հաճախ մարդկանց մեջ ածխաջրային կախում է առաջանում, ոմանք նախընտրում են բարձրկալորիական սնունդը: Ոմանք էլ տառապում են շատակերության համախտանիշով, ժամանակ առ ժամանակ շատ են  ուտում: Նման մարդիկ դժվարությամբ են կարգավորում սնունդ ընդունելը, չեն կարողանում դադարեցնել ուտելը կամ նվազեցնել սննդի քանակը:

Գիտականորեն ապացուցված է, որ ուտելիս ուղեղում հաճույքի հորմոն է մշակվում:  Դա հատկապես վերաբերում է  շոկոլադին ու համային սուր որակներով մթերքներին:

Մասնագետներն ասում են, որ հաճույքի հորմոնը հենց այնպես չի մշակվում. դա ևս մեկ միջոց է պայքարելու սթրեսի, տագնապի կամ էլ ընկճախտի դեմ: Կանանց համային հակումների տատանումների վրա ազդում է նաև դաշտանային փուլը: Իսկ աղի սնունդ ընդունելու ցանկությունը  կարող է պայմանավորված լինել օրգանիզմում նատրիումի կամ քլորի անբավարարությամբ` կապված շոգ եղանակին քրտինքի կամ մեզի հետ դրանց դուրսբերման փաստով:

Երբ ցանկանում եք ինչ–որ առանձնահատուկ բան ուտել

– եթե շոկոլադ եք ուզում թթուն ձգում է, ապա մագնեզիումի անբավարարություն կա:  Այդ նյութերի պարունակությամբ հարուստ են ընկույզը, արևածաղիկը (չբոված), մրգերը, լոբազգիները, ընդեղենը:

– Եթե քաղցրի անզուսպ պահանջ ունեք, ապա դա կարող է հուշել քրոմի անբավարարության մասին: Առաջարկվում է այդ բացը լրացնել հետևյալ մթերքներով. բրոքքոլի, խաղող, պանիր, հավ, հորթի լյարդ:

– «Ցամաք» հաց ուտելու պահանջը ազոտի անբավարարության դեպքում է առաջանում. առաջարկվում են սպիտակուցի բարձր պարունակությամբ հետևյալ մթերքները. ձուկ, միս, ընկույզ, լոբազգիներ:

– Եթե թեյ ու սուրճ եք ուզում, ապա դա նշանակում է, որ ֆոսֆորի անբավարարություն ունեք. ուրեմն` հավ, տավարի միս, լյարդ, ձուկ, ձու, կաթնամթերք. լոբազգի ու ընդեղեն:

– Եթե անընդհատ ուտելու ցանկություն ունեք, ապա դա կրեմնիումի պակասի մասին է խոսում, հետևաբար օգտագործեք արևածաղիկ, ընկույզ, խուսափեք ռաֆինացված օսլայով մթերքից:

– Եթե ախորժակի բացակայություն ունեք, նշանակում է, որ  B¹ վիտամինի անբավարարություն հետ գործ ունեք, որը կարելի է լրացնել  ընկույզով, լոբազգիներով, լյարդով:

– B² վիամինի անբավարարությունը կարելի է լրացնել թյունոս ձկնով, տավարի մսով, թռչնամսով, խոզամսով, արևածաղկով, ընդեղենով ու լոբազգիներով:

– Սառույց կրծելու պահա՞նջ է առաջանում, նշանակում է, որ երկաթի անբավարարություն ունեք:

– Ցանկանում եք վառած սնո՞ւնդ ընդունել, ուրեմն ածխաջրերի պակաս ունեք, որոնցով հարուստ են թարմ մրգերը:

– Ծխելու ցանկություն է առաջանում, եթե երբեք չեք ծխել կամ էլ շատ վաղուց եք ծխել, ուրեմն դա կրեմնիումի անբավարարության մասին է խոսում:

Հայտնի մարդիկ և նրանց սննդային հակումները

Շատ հայտնի մարդիկ տարօրինակ հակումներ են դրսևորում:

Դերասան Նիկոլաս Քեյջը հրաժարվել է խոզի մսից, քանի որ իր կարծիքով` այդ կենդանիների բեղմնավորումը շատ «կեղտոտ է ու տգեղ»: 2010-ին The Sun թերթին տված հարցազրույցում նա խոստովանել է, որ իրեն դուր չի գալիս նման զզվելի ձևով բեղմնավորվող կենդանու միսը:

Ռենե Զելվեգերը  խոստովանել է, որ իր սննդաբաժնի հիմնական մասը սառույցն է: «Ես հաճույքով եմ ուտում սառույցը, քանի որ, որքան էլ տարօրինակ է, դա ինձ հագեցնում է, ընդ որում, այլևս ոչ մի բանի կարիք չեմ ունենում: Դրա շնորհիվ էլ կարողանում եմ կառուցվածքս պահպանել»:

Մարկ Ցուկերբերգի  համար 2011-ը մսի դրոշի ներքո անցավ, ընդ որում, ինչպես ինքն է խոստովանել` «սնվել է բացառապես իր սպանած կենդանիների մսով»: Իսկ հիմա նա բուսակեր է:

Սթիվ Ջոբսը կարող էր մի քանի շաբաթ անընդմեջ նույն մթերքն ընդունել, ասենք` միայն գազար կամ խնձոր: Նույնիսկ ասում են, որ նա այնքան էր չարաշահել գազարը, որ մաշկը գազարագույն երանգ էր ստացել: Ասում են` նա լոգանք էլ էր շաբաթական մեկ անգամ ընդունում:

Սթիվեն Քինգը հերթական սարսափ պատմությունը ստեղծելուց առաջ պետք է չիզքեյք ուտի: Նա խոստովանել է, որ զզվում է լպրծուն ուտելիքից:

Հենրի Ֆորդը շատ էր սիրում սննդի մեջ իր  բակում աճած մոլախոտերն օգտագործել: Նա մարմնին վերաբերվում էր այնպես, ինչպես իր ստեղծած ավտոմեքենաներին. կարծում էր, որ ինչպես ցանկացած մեխանիզմի, մեր օրգանիզմին նույնպես վառելիք է անհրաժեշտ, որը կարելի է վերցնել շրջապատից: Այդ է պատճառը, որ նա երբեք չի գնացել մթերային խանութ, այլ գերադասում էր սնվել իր հողում աճած խոտաբույսերով` էկոլոգիական վառելիքով, որն աճում էր ձեռքի տակ:

Playboy-ի հիմնադիր Հյու Հեֆները, անկախ իր գտնվելու վայրից, ուտում է այն, ինչը պատրաստում է իր շեֆ-խոհարարը: Նա իր մոդելներին տանում է շքեղ ռեստորաններ, սակայն երբեք չի ուտում այն սնունդը, որն իր խոհարարը չի պատրաստել:

Անկախ

Սալմոնելոզն ամենահաճախ հանդիպող սուր վարակիչ հիվանդություններից է, որով հիվանդանում են թե՛ մեծերը և թե՛ փոքրերը: Հիվանդության ընթացքը կարող է նման լինել սննդային թունավորման (1 տարեկանից բարձր) և կարող է շատ ավելի  ծանր ընթացք ունենալ:

Վարակի բնույթը, զարգացումն ու տարածումը

Հիվանդության հարուցիչը սալմոնելա մանրէն է, որն ախտահարում է ոչ միայն մարդկանց, այլև կենդանիներին: Հայտնի է սալմոնելայի 700 տեսակ, որոնք ախտահարում են մարդու օրգանիզմը: Սալմոնելայի մանրէն բավական կայուն է արտաքին միջավայրում, դիմացկուն  ցածր ջերմաստիճանային պայմաններում, սակայն արագ էլ ոչնչանում է բարձր ջերմության դեպքում: Ակտիվ բազմանում է սննդամթերքի, հատկապես` մսի, կարագի, ձվի, կաթի ու կաթնամթերքի մեջ: Թույներ է արտազատում, որոնք վնասում են աղիքների լորձաթաղանթը:

Մարդու համար վարակի աղբյուր են կենդանիները, հազվադեպ` հիվանդ մարդիկ:  Արտաքուստ առողջ թվացող  կենդանին  կարող է մեզի, արտաթորանքի, թքի ու կաթի հետ հսկայական քանակությամբ սալմոնելայի մանրէ տարածել: Շատ վտանգավոր են վարակված խոշոր եղջրավորները, խոզերը, ոչխարները. կատուներն ու շները:

Սալմոնելոզով վարակի ուղին սնունդն է: Սալմոնելան երեխայի օրգանիզմ է ընկնում հիմնականում սննդի, հաճախ` կաթի ու կաթնամթերքի, մսամթերքի, աղցանների, ձվով պատրաստված մթերքի (կարկանդակներ) միջոցով, մի խոսքով, այն սննդի հետ, որն օգտագործելուց առաջ անմիջական մշակման չի ենթարկվում: Վաղ տարիքի երեխաների մոտ վարակը տարածվում է կենցաղային շփման եղանակով, ինչպես նաև` վարակած փոշին ներշնչելու ճանապարհով: Փոքրերի դեպքում նույնիսկ վարակի չնչին քանակն էլ բավարար է, որ հիվանդությունը զարգանա:

Օրգանիզմ ընկնելուց ու գաղտնի շրջանից` 2-3 օրից հետո սալմոնելան ու դրանց թույները տաբեր խանգարումներ են առաջացնում ներքին օրգաններում, վնասում աղքիների լորձաթաղանթը: Թույների ազդեցությամբ  փորլուծ է առաջանում, և օրգանիզմը ջրազրկվում է:  Խանգարվում է մարսողության ու սննդի ներծծման  պրոցեսը: Ֆերմենտային անբավարարությունը պահպանվում է  երեխայի առողջանալուց հետո ևս 3-4 շաբաթ: Շատ հաճախ սալմոնելոզից հետո զարգանում է դիսբակտերիոզ`  աղիքների նորմալ միկրոֆլորայի խանգարում: Որոշ դեպքերում սալմոնելան արյան հոսքով ու ավիշներով տարածվում է ողջ օրգանիզմում, ինչը հանգեցնում է տիֆանման ու սեպտիկ ձևերի զարգացման:

Սալմոնելոզի դեպքեր հիմնականում լինում են ամբողջ տարին, սակայն ավելի շատ` գարնանն ու ամռանը, ինչը բացատրվում է  սննդամթերքի պահպանման պայմանների դժվարությամբ:

Ախտանշաններն ու ընթացքը

Մեծ տարիքի երեխաների մոտ (3-ից հետո) հիմնականում հանդիպում է ստամոքս-աղիքային սալմոնելոզ, որը սննդային թունավորման նման է ընթանում: Հիվանդությունը բնույթով ավելի գաստրիտի, գաստրոէնթերիտի ու գաստրոէնթերոկոլիտի նման  ընթացք է ունենում: Ինկուբացիոն շրջանը տևում է մի քանի ժամից մինչև  2-3 օր: Հիվանդությանը հատուկ է սուր սկիզբը` սրտխառնուքով ու  կրկնվող փսխումով, ջերմության մինչև 38-39 աստիճան բարձրացումը, ախորժակի բացակայությունը, փորացավը: Դրանից հետո առաջանում է ջրիկ ու առատ  լուծ, երբեմն` արյան ու լորձի հետքերով: Փորի դատարկումը կախված է վարակի  բարդությունից: Հիվանդությունն ուղեկցվում է  արտահայտված տոքսիկոզով (երբեմն`  ցնցումներով):

Վաղ տարիքի երեխաների մոտ կենցաղային շփումների, օդակաթիլային եղանակով  վարակման տարբերակներն են հաճախ պատահում (ծննդատուն, մանկապարտեզ): Հիվանդությունը նվազ սուր ընթացք է ունենում, որի  զարգացման առավելագույն նշաններն արտահայտվում են 3-7-րդ օրը. բարձր ջերմություն, ընդհանուր թուլություն ու մաշկի գունատություն (քիթ-բերան եռանկյունու մոտ թեթև կապտությամբ): Փսխում կարող է առաջանալ հիվանդանալու առաջին ժամերից: Արագ զարգանում է ջրազրկումը, իսկ կեղտը աստիճանաբար ձեռք է բերում   ջրիկ, կանաչ գունավորում, լորձի  ու արյան առկայությամբ:

Կրծքի երեխաները հիմնականում ծանր են տանում հիվանդությունը, հնարավոր է, որ երեխայի մոտ զարգանա սալմոնելոզային պնևմոնիա, օսթեոմելիտ, մենինգիտ:

Բուժումը

Բուժումը խիստ անհատական բնույթ ունի և վարակաբան բժշկի հսկողությամբ պետք է իրականացնել: Սալմոնելա մանրէների մեծ մասը կայուն է հակաբիոտիկների նկատմամբ, ուստի  սովորական բուժման դեպքերում այդ դեղորայքը չի կիրառվում: Բուժման  համար  հատուկ սննդակարգ է ընտրվում:  Կարևոր են   հեղուկի հավասարակշռության վերականգնումն ու օրգանիզմից տոքսինների դուրսբերումը:

Սննդակարգը պետք է հնարավորինս մեղմ լինի, որ վնասված աղիքները խնայի: Դրա համար հարկավոր է խաշած ու քերած, ճզմած մթերք օգտագործել, պետք է  լրիվ բացառվեն կաթն ու կենդանական ծագման մթերքը (բացի սերուցքային կարագից), բանջարեղենը, կոշտ բջջանքը:

Նախընտրելի են բրնձով, վարսակով շիլաները (այն էլ` ջրով եփած), բանջարեղենային եփվածքը, խաշած ձուկը, շոգեխաշած կոտլետները, մրգային կիսելները, կաթնաշոռը: Սննդակարգի ժամանակ պետք է աստիճանաբար ավելացնել մյուս մթերքներն ու հիվանդության 28-30-րդ օրից հետո անցնել սովորական օրաբաժնի, ինչ օգտագործվում էր մինչ հիվանդությունը:

Սննդային եղանակով վարակման դեպքում առաջին հերթին պետք է լվանալ ստամոքսը: Դրա նպատակը օրգանիզմից գոնե ինչ-որ քանակով տոքսինների ու մանրէների դուրսբերումն է, ինչը կթեթևացնի հիվանդի վիճակն ու թունավորման ախտանշանները կվերացնի: Դրա համար կիրառվում է 2%-անոց նատրիումի երկկարբոնատի կամ 2-3 լ 18-20⁰ ջրով ստամոքսի լվացումը: Հիվանդության թեթև դեպքերի ժամանակ այդքանը բավարար է, որ երեխայի վիճակը կարգավորվի: Տնային պայմաններում կարելի է լվանալ երեխայի ստամոքսը, եթե նա 3 տարեկանից մեծ է: Երեխան պետք է խմի առաջարկված հեղուկը, ապա լեզվարմատին դիպչելով` փսխում առաջացնի: Դա պետք է կատարվի այնքան ժամանակ, մինչև թափած ջուրը պարզի:

Բուժման, վերականգնողական նպատակով առաջին տեղում են իմունիտետի բարձրացմանն ուղղված միջոցները: Սալմոնելոզի դեմ պատվաստանյութ գոյություն չունի, ուստի կանխարգելման միակ միջոցն անձնական ու սննդի պատրաստման հիգիենան է: Մթերքը պետք է անհրաժեշտ ջերմային մշակում անցնի, իսկ պտուղ- բանջարեղենը` մատուցելուց առաջ մի լավ հոսող ջրով լվացվի, նույնիսկ առաջարկվում է տաք ջրով լվանալ: Խորհուրդ չի տրվում կենդանական ծագման մթերք գնել կասկածելի վայրերից: Ցավոք, բարձր գինը ևս թարմության երաշխիք չէ: Հատկապես պետք է զգույշ լինել հրուշակեղենի գնման հարցում, որոնցում հավի ձու է օգտագործված: Տորթ գնելիս անպայման ուշադրություն դարձրեք պահպանման ժամկետին: Շատ հաճախ սալմոնելոզով հիվանդանալու պատճառ են դառնում կրեմով թխվածքները:

Սալմոնելոզը լուրջ հիվանդություն է, որը բոլոր հիվանդությունների պես ավելի դյուրին է կանխարգելելը: Եթե սալմոնելոզը չբուժվի, հետևանքներն անմխիթար կլինեն:

Մեր կենցաղն անհնար է պատկերացնել առանց սննդային պլաստիկի: Ամառային շատ սրճարաններ կամ արագ սննդի կետեր օգտագործում են պլաստիկ ամաններ: Գրեթե բոլոր զովացուցիչներն ու շշալցված ջրերը պլաստիկի մեջ են:

Կարելի է ենթադրել, որ եթե պլաստիկն ամենուր է, ուրեմն անվտանգ է ու չարժե դրա մասին մտածել: Մինչև որոշ սահման` դա ճիշտ է, եթե  օգտագործման պայմաններին հետևում ենք: Պլաստիկ շշերն ու ամանները պատրաստվում են զանազան պոլիմերներից: Դրանցից ամենաշատ կիրառվողը բազմավինիլքլորիդն է, պրոպիլենը, պոլիէթիլենը, պոլիկարբոնատը: Այդ նյութերն անվտանգ են ու սննդի մեջ էլ չեն ընկնում; Սակայն, որոշ դեպքերում դրանք սկսում են թույներ արտադրել, որոնք, հայտնվելով օրգանիզմում, վնաս են հասցնում: Ե՞րբ է այդպես լինում: Երբ մթերքը երկար է մնում սառնարանում, ու մարդն իր ծուլության պատճառով փորձում է սնունդը տաքացնել այն պլաստիկ ամանով, որով գնել է խանութից: Գործնականում բոլոր պոլիմերները ժամանակի ընթացքում «ծերանում» են: Դրա հետևանքով պլաստիկ իրերում քայքայում է  սկսվում: Արժե նշել, որ պլաստիկ արտադրանքի որոշ տեսակներ տարբեր պայմաններում են թունավոր դառնում, մեկը չի կարելի լվանալ, մյուսը` տաքացնել: Այսինքն` եթե կիրառման պայմանները խախտվում են, ապա այն դառնում է թունավոր ու վտանգավոր առողջության համար: Ուստի միշտ ուշադրություն դարձրեք մակնշման վրա: Պլաստիկ իրերի վրա միշտ էլ պայմանական նշաններ են դրվում` ընդունված գրեթե բոլոր երկրներում: Ամանի տակ 3 նետերով եռանկյուն է պատկերված, որում 1-ից 7 թվերն են, իսկ դրա տակ` պլաստիկի տառային կոդը:

1 թիվը  և տառային PETE կոդը ասում է, որ այդ ամանը պատրաստված է պոլիէթիլենտերեֆտալատից: Դա ամենատարածված սննդի պլաստիկն է: Դրանից պատրաստվում են շշեր, փաթեթավորման համար տարբեր ամաններ ու միանգամյա օգտագործման բաժակներ: Այն կիրառվում է ջուր, հյութեր, զովացուցիչներ պահելու համար:

2-ը և HDPE կոդը  ցույց են տալիս, որ փաթեթավորման տարան պատրաստված է բարձր ճնշման պոլիէթիլենից:Այն օգտագործվում է կաթնամթերքի, շամպունի, լվացամիջոցների ու սպիտակեցնող նյութերի համար:

3-ն ու PVC-ն ասում են, որ իրը պատրաստված է պոլիվինիլքլորիդից, որն օգտագործվում է սննդային յուղերի, ապակիների ու հայելիների լվացման հեղուկի համար: Այս պլաստիկն է օգտագործվում պլաստիկե խողովակների, հատակի  ծածկույթների, ձգվող առաստաղների, լոգասենյակի վարագույրի, պլաստիկե լուսամուտների, այգու կահույքի  պատրաստման նպատակով: Փաստորեն, մենք  ապրում ենք պոլիվինիլքլորիդի թագավորությունում: Բայց չգիտենք, որ այն պլաստմասսայի ամենավտանգավոր տեսակն է, որը  գրեթե անհնար է վերամշակել: Այրելու դեպքում վտանգավոր դիօքսիններ է արտադրում, որոնք քաղցկեղային հիվանդություններ կարող են առաջացնել:

4 և LDPE կոդը նշանակում է, որ այդ պլաստիկը ստեղծվել է ցածր ճնշման պոլիէթեիլենից: Այն օգտագործվում է տոպրակներ ու փափուկ  փաթեթավորման համար, կարելի է վերամշակել. սա սննդային պլաստիկներից թերևս ամենաանվտանգն է:

5 և PP կոդը պոլիպրոպիլենն է: Դրանից են պարտաստվում շշերի կափարիչները, թթվասերի, յոգուրտի, կետչուպի, մանանեխի ու մանկական սննդի շշերը: Դրանից նաև խաղալիքներ են պատրաստվում: Մարդու համար անվտանգ պլաստիկ է: Միակ թերությունն այն է, որ բացասական ջերմաստիճանի դեպքում դառնում է փխրուն:

6 և PS`  նախատեսված են պոլիստիրոլի համար, որից պատրաստվում են թռչունների վանդակի տակդիրները, մսամթերքի ամանները, մեկանգամյա բաժակներ ու ամաններ: Սա երկրորդային մշակման չի ենթարկվում, քանի որ պոլիվինիլքլորիդը տաքացնելիս քաղցկեղածին նյութեր է անջատում:

7 թիվն ու OTHER կոդը նշանակում է տարբեր պոլիմերների խառնուրդ: Այս խմբում  են պոլիկարբոնատից պատրաստված ապրանքները, որոնք երկար օգտագործելու ու հաճախակի լվանալու դեպքում կարող են  առողջության համար վտանգավոր բիսֆենոլ Ա անջատել:

Մեզ զանազան պոլիմերներ են շրջապատում, որոնցից պատրաստվում է սննդի պլաստիկը: Փաթեթավորման վրա նշված սննդի պահպանման ժամկետը  վերաբերում է նաև սննդի պլաստիկին: Մի մոռացեք, որ պոլիմերային փաթեթը պետք է օգտագործել ըստ նշանակության ու մեծ զգուշությամբ:

Նոր մարդու ծնունդն ինքնին հրաշք է, ու իզուր չէ, որ այդ հրաշքի հետ կապված բազմաթիվ նախապաշարումներ, լեգենդներ ու տաբուներ կան: Դրանցից մի քանիսն այնքան հաստատուն են որոշ մշակույթներում, որ գիտնականներին մնում է ուսումնասիրել ու դրանց գիտական բացատրություն տալ, հերքել կամ էլ հաստատել ժողովրդական  հավատալիքներն ու կանխատեսումները:

Մասնագետներ կան տարբեր երկրներում, որոնք զբաղվում են այդ հավատալիքների հավաքմամբ: Արիզոնայից դոկտոր Շենն Թասոնը հավաքել է դրանք ու «Ձեռքերդ հեռու փորից» վերնագրով գիրք գրել:

Այրոցքը պտղի մազոտության մասին է հուշում

Պարզվել է, որ Ջոն Հոփկինսի համալսարանում 2009-ին  այրոցք ունեցող  64 հետազոտվող  մայրիկներն իրոք լույս աշխարհ են բերել գլխի մազերի գերաճով բալիկներ: Ոչ մի գիտական բացատրություն այդ երևույթը չունի: «Բախտավոր աստղի տակ է ծնվել կամ «շապիկով է ծնվել» (ընդունված է մյուս լեզուներում), նշանակում է փառք, հարստություն: Իսկապես, շատ ականավոր մարդիկ են ծնվել «շապիկով». Նապոլեոն, Բայրոն, մի քիչ էլ Կեսարը (ըստ Սվետոնիոսի): Մեր ամեն ինչը փափուկ բողբոջի մեջ է ապրում` in uteri, որի ներքին շերտը կոչվում է ամնիոն, իսկ արտաքինը` քորիոն: Ամնիոտիկ պարկը կամ էլ դրա մի հատվածը երբեմն ծննդաբերության ժամանակ կպչում է երեխայի գլխին (մեր ջանասեր մայրիկները հաճախ քերելով հանում են այն): Իսկ երբեմն էլ երեխան ծնվում է լրիվ թափանցիկ ամնիոտիկ պարկով: Դա  հետաքրքիր է, ոչ ավելի: Երեխան հարստության ու փառքի  պետք է հետագայում ինքնուրույն հասնի:

Տրամադրության տատանումները վատ ազդեցություն կարող են ունենալ պտղի վրա

Իրոք: Սակայն մի բան էլ կա.  հղիության  ժամանակ կինը նյարդային է ու շատ զգայուն: Այս դեպքում հորմոններն են ամեն ինչ որոշում: Եթե կինը քմահաճ է ու հետն էլ փնթփնթան, ոչինչ, իսկ եթե գոռում է ու ճչում, ապա չպետք է մոռանալ, որ մոր արգանդում  արդեն 6 ամսական երեխան հրաշալի լսում է, իսկ մոր ձայնը` ամենից լավ: Ուրեմն պահպանենք մեզ ու  բոլորին բարձր ձայներից:

Պլացենտոֆագիա

Արևելքի երկրներում հավատում են, որ  ընկերքը բուժում է ասթման, թոքային հիվանդությունները, դեպրեսիան, ամրացնում է իմունիտետը: Հնդկացիները մինչ օրս մի սովորույթ ունեն: Մայրական  ընկերքի վրա, ի պատիվ նորածնի, ծառ են տնկում: Դա դառնում է նրա պահապան տոտեմը:

Ասիական շատ երկրներում էլ ընկերքը չորացնում են ու դրանից հմայիլներ  են պատրաստում:

Բազմապտղությունը միշտ էլ անպտղության բուժման հետևանք է

Սա ևս ճիշտ չէ: Երկվորյակներն ու եռվորյակները բնական երևույթ են: Չնայած կան որոշ «բայցեր»:  35 տարեկանից հետո երկվորյակ ունենալու հավանականությունը մեծ է: Որքան մեծ է պտուղը, այնքան մեծ է բազմապտղության հավանականությունը: Բազմապտղությունը մայրական կողմից է ժառանգվում: Աֆրիկացիները հաճախ են երկվորյակներ ունենում: Նիգերիայի հարավում մի բնակավայր կա` Իհբո-Օրա, որն անվանում են երկվորյակների երկիր: Այնտեղ կինը հազվադեպ է ընդամենը մեկ երեխա ծնում:

Երկվորյակները գիտության ոսկե ֆոնդն են, սակայն նրանք քիչ են ողջ աշխարհում` ընդամենը 1,2%:

Բջջային հեռախոսն ազդում է պտղի վրա

Դա ճիշտ է:  Հնարավորինս պետք է խուսափել բջջայինից ու փորից էլ հեռու բռնել: Հնարավորության դեպքում խոսեք բարձրախոսով:

Լիալուսնի ժամանակ երեխաներ շատ են ծնվում

Ստուգել են Իտալիայում ու Ֆրանսիայում: Ավելի ճիշտ` լիալուսնի ժամանակ մարդիկ ավելի նյարդային են: Սակայն ծննդաբերությունների թիվը համաչափ է:

Կծու–թթու սննդից երեխան փորիկում ծակծկոցներ կունենա

Ոչ մի կապ չունի երեխայի փորիկի վիճակի հետ: Այն,  ինչ համային բնութագիր է տալիս սննդին, երեխային չի հասնում Ուրեմն, եթե հղին կծվի, թթվի պահանջ ունի ու բժիշկն էլ թույլատրում է, մի զրկեք ձեզ: Շատ պետք չէ, քանի որ այն շատ էլ ջուր է «խմացնում», որն արդեն երիկամների համար ծանրաբեռնվածության պատճառ է դառնում:

Սեքսը հղիության ժամանակ կարող է երեխայի գլուխը վնասել

Բացարձակ սխալ է: Բայց բժիշկները խորհուրդ չեն տալիս վիժման վտանգի, վարակների ու վնասվածքների պատճառով: Հանուն երեխայի արժե մի քիչ էլ ժուժկալ կյանքով ապրել:

Հղիության ժամանակ ատամների մասնագիտական մաքրում չի թույլատրվում (լնդերի բուժում, ատամնաքրի հեռացում)

Սա ևս սխալ է:Հղի թե ոչ, ատամների մաքրում հարկավոր է անել յուրաքանչյուր 6 ամիսը մեկ: Հակառակը` պետք է ու նույնիսկ պարտադիր է, քանի որ յուրաքանչյուր հղիություն «մեկ ատամ» զոհ է պահանջում: Հղիության պլանավորումից առաջ հարկավոր է բուժել բերանը, քանի որ, եթե հղիության ժամանակ խնդիր առաջանա,  չի բացառվում, որ նարկոզի կամ ցավազրկողի անհրաժեշտություն առաջանա, ինչը, հասկանալի է, ցանկալի չէ:

Էդվարդ Մունկ «Հիվանդ երեխան»

Էպիլեպսիան կամ ընկնավորությունը նյարդային համակարգի  հիվանդություն է,  բնութագրվում է պարբերաբար կրկնվող նոպաներով, որոնք հանգեցնում են շարժողական, վեգետատիվ ու մտածողության ժամանակավոր խանգարման: Հիվանդությունը կապված է  նեյրոնների չափազանց ակտիվությամբ, ինչի հետևանքով առաջանում են նեյրոնային լիցքաթափումներ, որոնք հանգեցնում են էպիլեպտիկ նոպայի:

Հիվանդության տարածվածությունը հասուն բնակչության շրջանում  կազմում է 0,3-1%, ու հաճախ հիվանդությունն առաջանում է մինչև 20 տարեկանը: Նոպաներն անսպասելի են սկսվում, անհամաչափ ընդմիջումներով: Տարածված կարծիք կա , որ էպիլեպսիան չի բուժվում: Սակայն ժամանակակից դեղամիջոցները հնարավորություն են տալիս հիվանդների 65%-ին ազատվել նոպաներից, իսկ 20%-ին` էականորեն նվազեցնել նոպաների քանակը:

Պատճառները

Տարբեր տարիքների համար հիվանդության առաջացման  պատճառները տարբեր են: Փոքր տարիքի երեխաների համար հիմնական պատճառը  մոր հղիության ժամանակ հիպօքսիան է` թթվածնային քաղցը, ներարգանդային փուլում զանազան ինֆեկցիաները (հերպես, կարմրախտ) կամ էլ  գլխուղեղի բնածին արատները: Գոյություն ունի նաև ժառանգականության գործոն: Եթե ծնողներից մեկը հիվանդ է էպիլեպսիայով, ապա երեխայի` հիվանդությունը ժառանգելու հավանականությունը 8% է: Էպիլեպսիան լինում է առաջնային (իդիոպաթիկ), չպարզված պատճառներով և երկրորդային (սիմպտոմատիկ), որն առաջանում է ուղեղի տարբեր հիավանդությունների հետևանքով:

Ախտանշանները

Օջախային նոպաների ժամանակ ցնցումներ են լինում, ու մարմնի որոշ հատվածներում առաջանում է անզգայացում: Դրանք կարճատև տեսողական, համային կամ լսողական հալուցինացիաներով են ուղեկցվում, կենտրոնացման անհնարինությամբ ու առանց պատճառի վախի նոպայով: 30 վայրկյանանոց այդ նոպաների ժամանակ նույնիսկ հնարավոր է, որ հիվանդի  գիտակցությունը պահպանվի: Նոպայից հետո հիվանդը շարունակում է ընդհատված գործողությունը:

Ծանր են համարվում այն նոպաները, որոնց ժամանակ ցնցումներ են առաջանում: Մինչ նոպան սկսվելը` մի քանի ժամ առաջ, հիվանդն ագրեսիվ է դառնում, տագնապալից վիճակ է ստեղծվում ու քրտնարտադրություն: Նոպայից առաջ հիվանդն իր շուրջը կատարվողի նկատմամբ ասես  դառնում է անտարբեր, որից հետո կորցնում է գիտակցությունն ու սկսում է ցնցվել: Սովորաբար այդ նոպաները տևում են 2-5 րոպե և  սկսվում են մկանների լարվածությունով: Հնարավոր է, որ հիվանդը անգամ լեզուն ու այտերը կծի: Մաշկի վրա կապտություն է առաջանում,  բիբերն անշարժանում են, հնարավոր է` բերանում փրփուր  և վերջույթների ռիթմիկ ցնցումներ առաջանան կամ նույնիսկ ակամա միզարձակում: Նոպայից հետո սովորաբար հիվանդը ոչինչ չի հիշում, բողոքում է գլխացավից ու շուտ էլ քնում է:

Աբսաններ կամ առանց ցնցումների նոպաներ հիմնականում լինում են մանկության ու դեռահասության տարիներին, որի ժամանակ երեխան ասես քարանում է, գիտակցությունը մի քանի վայրկյանով անջատվում է, իսկ հայացքը սևեռվում մի կետի:Նման նոպայի ժամանակ, որը սովորաբար 5-20 րոպե է տևում, երեխայի կոպերն են ցնցվում ու գլուխը ետ է ընկնում: Հաճախ այդ նոպաները հասունացման հետ անհետ անցնում են: Հիվանդության ախտորոշումը կատարվում է հիվանդի ու ընտանիքի անդամների մանրամասն հարցուփորձից:  Բժիշկը հիվանդին խնդրում է պատմել իր զգացումները մինչ նոպան ու դրանից հետո, ինչը հնարավորություն է տալիս որոշելու նոպայի տեսակը:

Բուժումը

Հարկավոր է հնարավորինս շուտ ու համալիր բուժում սկսել,  որը երկարատև  է ու չի կարելի ընդհատել:  Դեղամիջոցներն ընտրվում  են հիվանդության տեսակին համապատասխան: Դեղորայքային բուժումը կարելի է դադարեցնել միայն այն ժամանակ, երբ առնվազն 2 տարի նոպա չի լինում, ընդ որում, դեղորայքի չափաբաժինն այդ ընթացքում պետք է աստիճանաբար նվազեցնել:  Կարևոր է, որ դեղորայքի դադարեցման համար նորմալ ուղեղագիր լինի (էնցեֆալոգրամ): Երեխաների մոտ էպիլեպսիան բուժելու նպատակով  նրա կենսակերպն էապես փոխելու անհրաժեշտություն չկա:

Դեղորայքային բուժումը համադրվում է սննդակարգի, աշխատանքի որոշակի ռեժիմի ու հանգստի հետ: Հիվանդների սննդում պետք է կոֆեինի պարունակությունը շատ քիչ լինի, հնարավորության դեպքում բացառվի  նաև կծուն, թթուն ու ալկոհոլը:

Կանխարգելման նպատակով պետք է խուսափել վնասվածքներից, ուղեղի   վարակիչ հիվանդություններից , ծննդաբերական վնասվածքներից:

Կարևոր է. նոպայի ժամանակ չի կարելի հիվանդին տեղափոխել: Արձակել է պետք  կոճակներն ու գլխի տակ փափուկ բան դնել: Որպեսզի լեզուն շնչուղու մեջ չհայտնվի, գլուխը պետք է կողքի թեքել: Հարկավոր է հիշել, որ նոպայից հետո հիվանդը վատ է կողմնորոշվում տարածության մեջ, ուստի նրան առանց ուշադրության չի կարելի թողնել:

Բարդությունները

Էպիլեպսիան լուրջ հիվանդություն է, որը կարող է մի շարք բարդությունների հանգեցնել:

– Ամենաբարդը նոպայի ժամանակ վնասվածք ստանալու հավանականությունն է, քանի որ պատահում է, որ այդ վնասվածքը մահացու ելք է ունենում:

– Ցնցումների ժամանակ շնչառության խանգարումը կարող է հանգեցնել թոքերում հեղուկի կուտակման, որն էլ թոքամզաբորբի է հանգեցնում:

– Նոպաների ժամանակ ակամա կծելու հետևանքով վնասվում է լեզուն:

– Էպիլեպսիայով հիվանդները պետք է զգույշ լինեն, քանի որ նոպաները լինում են անսպասելի, անկանխատեսելի տեղերում, ուստի պետք է հրաժարվեն լոգանք ընդունելուց, բավարարվեն ցնցուղով, կահույքը լավ կլինի` ապակյա չլինի, առավել ևս` սուր եզրերով: Մահճակալը պետք է պատին կպած լինի, իսկ հատակը փափուկ գորգով կամ էլ բարձերով ծածկած: Ճիշտ կլինի, որ էպիլեպսիայով հիվանդները մենակ չապրեն:

Հանրահայտ էպիլեպտիկներ

Բժշկական գրականության մեջ հիմնականում ասվում է, որ էպիլեպսիան հոգեկան խանգարում է, սակայն մասնագետների մեծ մասն այժմ հակված է կարծելու, որ այն ոչ մի ընդհանուր բան չունի հոգեկան հիվանդության կամ թուլության հետ: Ասում են, որ էպիլեպսիան տկարամտության կարող է հանգեցնել: Սակայն, եթե հաշվի առնվի այն փաստը, որ շատ ու շատ հայտնի մարդիկ են տառապել էպիլեպսիայով, ապա այս հիվանդությունը տկարամտության հետ ևս չպետք է կապել: Նապոլեոն, Հուլիսոս Կեսար,  ռուս դասական Ֆյոդր Դոստոևսկի. շատերի հիվանդության ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ քրոնիկ էպիլեպսիան լիովին համադրելի է բարձր կամ նույնիսկ շատ բարձր ինտելեկտի հետ ու ոչ մի դեպքում չի խանգարում հանճարեղությանը: Նոպաները չեն նվազեցնում մտավոր կարողությունը:

Կամիլ Պիսարոն Վան Գոգի մասին ասել է. «Այդ մարդը կա՛մ պետք է խենթանար, կա՛մ էլ գերազանցեր մեզ բոլորիս: Ես չէի էլ սպասում, որ երկու ենթադրություններն էլ կհաստատվեն»: 30 տարեկանում բացահայտված տաղանդ, որի կտավներից ոչ մեկը չվաճառվեց նրա կենդանության օրոք: Նա նույնիսկ միջնակարգ դպրոց չէր ավարտել, սակայն մայրենիից բացի, տիրապետում էր ֆրանսերենին, անգլերենին ու գերմաներենին: Իր կյանքի համար պայքարել է ամբողջ ուժով, սակայն երկու անգամ էլ ինքնասպանության փորձ է կատարել:

Հուլիոս Կեսար. նրա հիվանդության մասին գիտեր Շեքսպիրը: Նա իր ողբերգության մեջ նկարագրում է այդ տեսարանը. «Այնժամ նա կորցրեց գիտակցությունն ու ընկավ: Նա ընկավ շուկայի հրապարակում: Նրա բերանից փրփուր էր դուրս գալիս: Նա չէր խոսում»: Կեսարի էպիլեպտիկ լինելու մասին են վկայում հին հռոմեական աղբյուրները:

Ֆրանսիացի  գրող Գյուստավ Ֆլոբերի մոտ առաջին անգամ նոպաներ են եղել 22 տարեկանում:

Ֆյոդր Դոստոևսկի. նա ամենահայտնին է էպիլեպտիկների մեջ:

Հին Իռլանդիայում էպիլեպսիան անվանել են «Սբ Պողոսի հիվանդություն», քանի որ առաքյալը տառապել է էպիլեպսիայով:

Նապոլեոն Բոնապարտի կենսագրության մեջ, որը լույս է տեսել 1838-ին, պատմվում է նաև նրա նոպաների մասին:

Ալֆրեդ Նոբել. քիչ էր մնացել, որ նա կյանքի առաջին տարիներին իր մահացած քույրերի ու եղբայրների ճակատագրին արժանանար: Շատ հիվանդոտ էր, ֆիզիկապես թույլ: Եվ միայն մոր խնամքի շնորհիվ է կենդանի մնացել: Տարիներ անց այդ նոպաներն անցել են: Նա դրանք նկարագրել  է որպես ցնցումներ ու հոգեվարք:

Ճանաչված էպիլեպտիկների ցուցակը շատ մեծ է, ուստի կարելի է թվարկել նրանցից մի քանիսի անունը: Անգլիացի բանաստեղծ Լորդ Բայրոն, իտալացի հանճարեղ քանդակագործ, նկարիչ, գյուտարար, փիլիսոփա Լեոնարդո դա Վինչի, Էլթոն Ջոն, Միքելանջելո, Նիկոլո Պագանինի, Լենին, Թոմաս Էդիսոն, Իսահակ Նյուտոն, Բլեզ Պասկալ, Պյութագորաս, կոմպոզիտորներ Հենդելը, Շումանը, Չայկովսկին, Բեռլիոզը, Բեթհովենը: Գրողներ ու փիլիսոփաներ Արիստոտելը, Դանթեն, Ագաթա Քրիստին, Լյուիս Քերոլը, Չարլզ Դիկկենսը, Սոկրատեսը:

Հոկտեմբերի 26-ին ձեռքի վերքերի գանգատով «Նորք» ինֆեկցիոն հիվանդանոց է դիմել հիվանդ «սիբիրյան խոց (մաշկային  ձև)» նախնական ախտորոշումով: Կազմակերպված լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքում ախտորոշումը հաստատվել է: Հիվանդի մոտ հիվանդությունն ընթանում է միջին ծանրության,  կազմակերպված անհրաժեշտ բուժման արդյունքում արձանագրվել է առողջացման դրական տեղաշարժ:

Վարակի աղբյուրի պարզաբանման նպատակով ՀՀ առողջապահության նախարարության մասնագետները ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության և ՀՀ ԳՆ սննդամթերքի անվտանգության պետական ծառայության մասնագետների հետ համատեղ ձեռնարկել են անհրաժեշտ միջոցառումներ։ Արդյունքում պարզվել է, որ վարակի հավանական աղբյուրը վարակված մսեղիքի օգտագործումն է:

Հիվանդության տեղայնացման և հնարավոր հիվանդների վաղաժամ հայտնաբերման նպատակով կազմակերպվել և շարունակվում են իրականացվել կանխարգելիչ և հակահամաճարակային միջոցառումներ՝

–          կասկածելի այլ հիվանդների վաղաժամ հայտնաբերման նպատակով ձեռնարկված միջոցառումների արդյունքում ներկայումս կասկածելի հիվանդներ չեն հայտնաբերվել,

–          որպես վարակի հավանական աղբյուր առգրավվել է մսեղքը,

–          կազմակերպվել են ախտահանման աշխատանքներ:

Առողջապահության նախարարությունից տեղեկացնում են, որ աշխատանքները շարունակվում են։

«Չոր գիշերների» մասին երազում են բոլոր մայրիկները: Երեխան մեծացել է տակդիրների հասակից, սակայն գիշերը դեռևս շարունակում է միզել անկողնում:  Լվացք, ներքնակի չորացում, սպիտակեղեն փոխելու անընդհատ հոգս, նյարդայնություն: Երեխան տանջվում է, քանի որ չի հասկանում, թե ինչպես է , որ միզում է տակը, մինչդեռ, արթուն ժամանակ ամեն ինչ կարգին է:

Երբեմն  գիշերամիզություն է լինում այն պարզ պատճառով, որ երեխան դեռևս չի հասունացել: Շատ ծնողներ  պարզապես  դա չեն գիտակցում ու պահանջում են, երբեմն` զայրույթով, որ  երեխան այլևս նման բան չանի: Շատ երեխաների մոտ (գրեթե 70-80%), գիշերամիզությունը դադարում է 4 տարեկանին մոտ, մի մասն  էլ խնդրից ազատվում է 6 տարեկանում: Ամեն տասներորդ առաջինդասարանցին գիշերը տակը թրջում է: Հետաքրքիր է, որ այդ խնդիրն ավելի հաճախ պատահում է տղաների մոտ: Բժիշկներն էլ կարծում են, որ գիշերամիզությունը 5-ամյա երեխայի համար դեռևս նորմի խախտում չէ ու դեռևս վաղ է անհանգստանալ դրա պատճառով: Դա նշանակում է, որ կենտրոնական նյարդային համակարգի ֆունկցիաները, որոնք վերահսկում են միզապարկի աշխատանքը, դեռևս լրիվ չեն գործում: Դրա համար էլ երեխաները չեն գիտակցում, թե ինչ է կատարվում իրենց օրգանիզմում:

Տան անդամները պետք է օգնեն

Երեխան իրեն դժբախտ է զգում այն գաղափարից, որ չի կարողանում իրեն  ղեկավարել ու չի էլ կարողանում ինքնուրույն այդ խնդիրը լուծել: Հաջողության կարելի է հասնել փուլ առ փուլ իրականացվող պլանի օգնությամբ, որին երեխան պետք է հետևի ծնողների  ու բժկի աջակցությամբ: Այստեղ կարևոր է այն հանգամանքը, որ երեխան անձամբ պետք է ցանկանա մասնակցել այդ պլանին: Կարևոր է, որ երեխայի վրա ճնշում չլինի: Նույնիսկ ծնողները պետք է զինվեն սառնասրտությամբ, չհանդիմանեն ու չափից շատ չգովեն երեխային: Միայն այդ կերպ կարելի է հաջողության հասնել: Յուրաքանչյուր փուլին 2 շաբաթ է հատկացվում:

Երեխայի համար հատուկ օրացույց գնեք կամ կազմեք, որի վրա ամեն չոր գիշերվա դիմաց ժպտադեմ պատկերով գերազանց նշանակեք, իսկ թաց գիշերները կմնան դատարկ: Երեխան աստիճանաբար կձգտի, որ իր օրացույցում միայն «գերազանց» տեսնի:

Երեխան քնելուց առաջ պետք է զուգարանում հանգիստ նստի զուգարանակոնքին, որպեսզի միզապարկը թուլանա ու  լրիվ դատարկվի: Դրա համար նույնիսկ խաղալիք ու գիրք կարելի է տալ, որ փոքրիկը հանգիստ զբաղվի ու չկենտրոնանա պրոցեսի վրա: Երեխայի համար այդ պրոցեսը պետք է հաճելի լինի, որ նա դրանից չխուսափի:

Մինչ դուք կգնաք քնելու, երեխային զգուշորեն արթնացրեք ու տարեք զուգարան: Երբեք քնատ երեխային չնստեցնեք գիշերանոթին. նա պետք է գիտակցի այդ պրոցեսը: Նպատակն այն է, որ երեխայի մեջ միզապարկի զգացողություն արթնանա: Դա նշանակում է, որ «լիքն է» ազդանշանը նրան պետք է քնից արթնացնի ու զուգարան տանի: Բացի այդ,  երեխան քնելուց առաջ պետք է ինքն իրեն բարձրաձայն ասի`«ես ուզում եմ զուգարան գնալ»:

Միզապարկի մարզում: Երբ երեխան միզել է ցանկանում, նրան խնդրեք փոքր-ինչ դիմանալ: Չէ՞ որ նման իրավիճակներ լինում են, ասենք` խանութում կամ էլ փողոցում: Միզապարկն այդ կերպ մարզվում է, իսկ  ծավալն աստիճանաբար մեծանում (ի դեպ, այն երեխաները, որոնք միզում են անկողնում, սովորականից փոքր միզապարկ ունեն):

Եթե այսքանից հետո առաջխաղացում չեք նկատում, ապա պետք է նույնը կրկնել մի քանի շաբաթից: Սովորաբար երեխաների 90%-ը դրանից հետո  այլևս տակը չի թրջում:

Գիշերամիզությունը հազվադեպ կարող է  օրգանական կամ էլ հոգեբանական պատճառ ունենալ: Գիշերամիզության դեպքերի 3%-ի պարագայում օրգանական շեղումեր են` միզուղիների բորբոքում կամ էլ սֆինկտերի թուլություն:

Երբեմն այնպես է լինում, որ երեխան կես տարի «չոր» է ու հանկարծ կրկին սկսում է միզել անկողնում: Բժիշկները դա անվանում են երկրորդային անմիզապահություն: Հիմնականում այդ երևույթի հետևում հոգեկան բախումներն են, հակասությունները, ասենք` ընտանիքում նորածնի հայտնվելը, խնդիրները դպրոցում: Այդ դեպքում դիմեք մասնագետի օգնությանը:

Միայն բացառիկ դեպքերում է, որ 7-ից բարձր տարիքի երեխաների գիշերամիզության խնդիրը վերացնելու համար դեղամիջոցներ են նշանակվում:

Ոչ մի երեխա էլ չի ուզում տակը միզել: Սակայն ոչ բոլորն են կարողանում իրենց վերահսկել: Իրենք` երեխաները, շատ են տանջվում, երբ միզում են անկողնու մեջ: Նրանց չի կարելի դրա համար հանդիմանել, այն էլ` երրորդ անձի ներկայությամբ, դա խորացնում է նրանց տանջանքը:

Դա նաև լուրջ խնդիր է մոր համար, ուստի, տուժածի կարգավիճակի մասին մոռանալ է պետք ու երեխայի հետ հարկավոր է դաշինք կնքել. ձեր համատեղ նպատակը պիտի լինի խնդիրը միասին լուծելը: Եթե նյարդերն այլևս չեն դիմանում, որոշ ժամանակ, մինչ կհանդարտվեք, երեխային տակդիրներ հագցրեք: Դա ավելի լավ է, քան մշտական հանդիմանություններն ու նյարդային վիճակը:

ՄԵՂՐ

Գուցե տաօրինակ թվա, սակայն մեղրն ամենաարդյունավետ միջոցն է խնդիրը լուծելու գործում: Եթե երեխան 3 տարեկանից հետո էլ միզում է անկողնում, ապա դա արդեն վերածվում է իսկապես խնդրի, որն անհանգստություն է պատճառում և՛ փոքրիկին ու նրա մորը, և՛ ընտանիքի բոլոր անդամներին:

Երկար ժամանակ մասնագետները ծնողներին հանգստացնում էին` ասելով, որ ժամանակի հետ խնդիրը կվերանա:  Նման պատասխանը վկայում էր, որ որոշակի միջոց  գիշերամիզության դեմ չկա: Որպես օրենք, անկողնում միզում են դյուրագրգիռ ու հուզումների նկատմամբ շատ զգայուն երեխաները: Նրանց մեծ մասը (մինչև 2-3 տարեկան) օրվա ընթացքում կարողանում է կարգավորել միզարտադրությունը, իսկ մի քանի ամիս անց էլ լրիվ դադարում է  անկողնում միզելուց: Սովորաբար երեխաները գիշերն անկողնում միզում են մեկ կամ երկու անգամ: Ոմանք  միզում են անմիջապես քնելուց հետ, ոմանք էլ` լուսադեմին: Որոշ երեխաներ տակը թրջելուց անմիջապես հետո արթնանում են, ոմանք էլ այդպես էլ քնում են մինչև լույս: Ու երբ արթնանում են, անկողինն արդեն չոր է լինում, հաճախ էլ միզում են երազ տեսնելու պահին: Հիմնականում տակը թրջող երեխաները շատ նյարդային են: Նրանք սովորություն ունեն եղունգները կրծելու ու ամեն կերպ նյարդայնությունը դրսևորելու, երբեմն էլ թերզարգացած  խոսք են ունենում:

Խնդրից ազատվելու համար ժողովրդական բժշկությունն առաջարկում է երկու միջոց. կանխարգելում  և  ակտիվ թերապիա: Երբեմն օգնում է կանխարգելիչ  բուժումը` միզարտադրության կարգավորումը: Դրա համար պետք է սկսել այն ժամանակ,  երբ երեխան համարյա մեկ տարեկան է: Նրան նստեցնում են որոշակի ժամերին գիշերանոթի վրա. օրինակ` քնից առաջ  կամ ուտելուց հետո, յուրաքանչյուր 3 ժամը մեկ, ապա, ավելի քիչ: 2 տարեկանում երեխաներն արդեն հիմնականում կարողանում են արտահայտել պահանջը:

Ակտիվ թերապիայի նպատակն է օգտագործել միջոցներ, որոնք հանգստացնում են օրգանիզմը և օգնում կարգավորելու օրգանիզմում հեղուկի քանակը: Սակայն այդ միջոցը չպետք է վնասի երեխային: Այստեղ է, որ ժողովրդական միջոցներն առավել արդյունավետ են: Այդ պահանջներին համապատասխանում է  մեղրը, որը  հավաքում ու կուտակում է  խոնավությունը: Մեղրի այդ հատկությունն ապացուցում է մեղրամանի մեջ գցված  հացի կտորը, որը չորանում է: Իսկ մեղր պարունակող հրուշակեղենը երկար ժամանակ  պահպանում է թարմությունը: Ի դեպ, մեղրը չի կարելի պահել սառնարանում կամ էլ նկուղում: Հարմար է չոր ու բերանը պինդ փակվող ամանը:

Եթե ձեր երեխան քնած ժամանակ միզում է անկողնում, ուրեմն քնելուց առաջ նրան մի թեյի գդալ մեղր տվեք: Այն երկակի նշանակություն կունենա: Առաջին հերթին հանգստացնում է նյարդային համակարգը և երկրորդ` խոնավություն է կլանում ու երիկամները գիշերվա հանգստի ժամանակ ազատում ծանրաբեռնվածությունից:

Երբ, վերջապես կարողանաք մեղրի օգնությամբ հասնել միզարտադրության կարգավորման, դրանից հետո փորձեք արդյունքը պահպանել արդեն առանց մեղր օգտագործելու: Որոշ ժամանակ անց արդեն կհասկանաք, թե երբ է երեխան միզելու պահանջ ունենում: