Հուլիսի 9-ին` լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ, ՕԵԿ առաջնորդ Արթուր Բաղդասարյանը ժողովրդից ներողություն խնդրեց իրենց սխալների համար: Նա հույս հայտնեց, որ ժողովուրդը կհավատա իր անկեղծությանը. «Ես այն մարդկանցից եմ, որոնց ճիշտ չեն հասկացել: Ճշմարիտ է այն մարդը, որը բարձրաձայնում է իր սխալները»: Բաղդասարյանը նշեց, որ արդեն երեք ամիս է` ՕԵԿ-ը դուրս է եկել իշխանական կոալիցիայից, և այդ ընթացքում կուսակցության անդամներն ունեցել են հանդիպումներ տարբեր բնակավայրերում, լսել քաղաքացիների դիրքորոշումները, հանգել մի քանի եզրակացությունների: Դրանք ներկայացնելով` Արթուր Բաղդասարյանը նշեց. 1. Հայաստանում ձևավորվել է միահեծան, միակուսակցական իշխանական համակարգ, 2. տնտեսական ոլորտում խորանում է մենաշնորհային տնտեսությունը, վարչական ճնշում է գործադրվում գործարարների նկատմամբ, ինչն առաջացնում է տնտեսության մեջ անորոշություն, 3. ՀՀ-ում շարունակվում է արտագաղթը, 4. Հայաստանում ավանդույթ է դառնում անօրինականությունների իրականացումը օրենքի անվան տակ, 5. արտաքին քաղաքական ճակատում կան մտահոգիչ զարգացումներ:
ՕԵԿ-ն առաջարկում է արդիականացնել ՀՀ քաղաքական համակարգը, անցնել հարյուր տոկոս համամասնական ընտրակարգին, ընտրությունները դարձնել բաց ու թափանցիկ: ՕԵԿ-ը համարում է նաև, որ բիզնեսին պետք է տալ ազատություն, պետք է նվազեցնել հարկերը, շրջանառվող հարկը փոքր ձեռնարկությունների համար պետք է սահմանել մեկ տոկոս և այլն:

Հետաքրքիր է` իսկ եթե այդ խնդիրները տեսանելի էին ՕԵԿ-ի համար, ինչո՞ւ մինչ կոալիցիայից դուրս գալը, գոնե կառավարությունում ու ԱԺ-ում ՕԵԿ և ոչ մի ներկայացուցիչ երբևիցե չխոսեց այդ խնդիրների մասին: Հակառակը` ՕԵԿ-ն ավելի ջերմեռանդորեն էր պաշտպանում այս խնդիրների իշխանական տեսակետները, քան ՀՀԿ-ն: Ասուլիսի ժամանակ Արթուր Բաղդասարյանը նաև չբացառեց իր մասնակցությունը հաջորդ նախագահական ընտրություններին: Տեղին են ասում` փորացավդ ասա:

Մի խոսքով` արդեն հուլիսի 18-ին` հանրահավաքի ժամանակ, ՕԵԿ-ը, ի դեմս Արթուր Բաղդասարյանի ու մյուս երևելի օեկականների, սկսեց ընդդիմադիր բարբառել: Արթուր Բաղդասարյանն ակնարկեց, որ ՕԵԿ-ը գնում է` լրացնելու ընդդիմադիր դաշտը: Եվ նրան լսող անտեղյակ մեկը կմտածեր, թե ՕԵԿ-ը վերջին 10 տարիներին արմատական ընդդիմություն է եղել: Իր ելույթը, որի միայն մի փոքրիկ մասն էր ուղղված օրվա խորհրդին` էլեկտրաէներգիայի թանկացման խնդրին, Արթուր Բաղդասարյանը զարմանալիորեն սկսեց իշխանություններին քննադատելով. թանկացումներ, սոցիալական վիճակ, տնտեսական վիճակ:
ՕԵԿ նախագահն իր քննադատությամբ նույնիսկ հասավ այնտեղ, որ արտագաղթի թեման շոշափելիս հայտարարեց, թե արդեն պետության ապագան է վտանգված: Ու այս ամենն ասում էր մի մարդ, որն ընդամենը մի տարի առաջ, պատասխանելով լրագրողի հարցին` իսկ արտագաղթը ազգային անվտանգության խնդիր չի՞ առաջացնում, խրոխտ հայտարարեց, թե ամեն ինչ չէ, որ պետք է կապվի ազգային անվտանգության հետ:
«Ես ասել եմ մի քանի անգամ` ՕԵԿ-ը կա՛մ գործուղվել է ընդդիմություն, կա՛մ նրան գործուղել են. երկուսն էլ մեզ համար նույնն է: ՕԵԿ-ն ինչպե՞ս կարող է ընդդիմություն լինել: Ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղարը` հիմա էլ խորհրդի անդամը, ընդդիմությո~ւն է… Պարզ չէ՞, որ պետք է խաղա, սցենարի մեջ է, որ ընտրությունները խեղաթյուրեն: Դուք հիշում եք Հայաստանի նախագահական բոլոր ընտրությունները, այնտեղ մի մաթեմատիկոս կա, 0 տոկոս ձայն է վերցնում, բայց այդ մարդն անընդհատ ընտրությունների է մասնակցում. Այդպիսի մի բան էլ անելու է ՕԵԿ-ը, ինձ թվում է: Հավատո՞ւմ եք ուրիշ բանի: Ընդդիմություն լիներ` գործարանը ձեռքից կառնեին, ասում են չէ՞, որ Արթուր Բաղդասարյանը գործարան ունի»,- ՕԵԿ-ի ընդդիմադիր կեցվածքի առնչությամբ ասաց քաղաքագետ Լևոն Շիրինյանը:

Մեղադրում էին, հիմա էլ են մեղադրում, ու դեռ շարունակելու են մեղադրել` արդարացիորեն

Արթուր Բաղդասարյանը, հանրահավաքի ժամանակ փորձում էր բացատրել, թե ինչու 2003 թվականին ինքը «լքեց» ընդդիմադիր դաշտն ու իշխանական կոալիցիա կազմեց: Դրա պատճառը, ըստ Բաղդասարյանի, այն էր, որ այդ ընտրություններում երեք հիմնական թեկնածուներ կար` ինքը, Սերժ Սարգսյանն ու Լևոն Տեր-Պետրոսյանը: Ընդ որում, ինքը հանդիպել է առաջին նախագահի հետ, որը, իբր, Բաղդասարյանին ասել է, որ նա կա՛մ կմիանա իրեն, կա՛մ ինքը քաղաքականապես կոչնչացնի Բաղդասարյանին: Արթուր Բաղդասարյանը նշեց, որ ինքն այդ ընտրություններում հավաքեց Լևոն Տեր-Պետրոսյանից փոքր-ինչ պակաս ձայներ` մոտ 300 հազար, այսինքն` առաջին նախագահն իր հետ նման կերպ խոսելու իրավունք չուներ: Երկրորդ` Արթուր Բաղդասարյանը նշեց, որ այդ ժամանակ հրապարակավ առաջին նախագահի ճամբարը սկսել էր ցեխ շպրտել իր վրա: Եվ այդ պայմաններում, ըստ նրա, ՕԵԿ-ին ու նրա ղեկավարին մնում էր 3 ճանապարհ` միանալ իրենց հետ վերջնագրի ու քննադատությունների լեզվով խոսող ընդդիմության լիդերին, իսկ նախ` այդպիսի հրավեր իրենք չէին ստացել, նաև վիրավորված էին այդ վերաբերմունքից, երկրորդ ճանապարհը` արձագանքել Սերժ Սարգսյանի` իշխանական կոալիցիա ձևավորելու առաջարկին ու այդ ձևով փորձել իրենց ծրագրերը կյանքի կոչել, և երրորդ` շարունակել երկուսից էլ առանձին, իսկ այդ դեպքում` հարվածներ ստանալ երկու կողմից էլ: «Եվ դուք գիտեք, թե մենք որ ճանապարհն ընտրեցինք»,- նշեց Արթուր Բաղդասարյանն ու հավելեց, թե դրանից հետո, սակայն, իրենք չեն կարողացել իշխանական կոալիցիայում էական դեր ունենալ:

Իր ընդդիմադիրությամբ պակաս բոցաշունչ չէր նաև վերջին մի քանի տարիներին իր իշխանամետությամբ բազմիցս աչքի ընկած ՕԵԿ փոխնախագահ ու այդ կուսակցության խորհրդարանական խմբակցության ղեկավար Հեղինե Բիշարյանի ելույթը: «Սակագների բարձրացումը նման է գրպանահատ ժուլիկի արարքի, որ օրը ցերեկով, ցանկացած պահի կարող է մտնել մեր` առանց այն էլ աղքատիկ գրպանը և տանել այնտեղից որքան ուզում է»,- հայտարարեց նա` հավելելով, որ եթե բոլորս այս անգամ մեր գրպանը չփակենք այդ ժուլիկի առջև ու նրան ցույց չտանք իր իրական տեղը, ապա մեր ամբողջ կյանքում անիմաստ կբողոքենք ու արդյունքի չենք հասնի: Բիշարյանը նշեց նաև, որ ՕԵԿ-ի պայքարի ակունքները բխում են հասարակության սոցիալական խնդիրներից, և կուսակցությունը հավատարիմ է մնացել իր առաքելությանը:

«Այս տարիների ընթացքում մենք պայքարել ենք հանուն գրագիտության և ոչ թե խավարամտության, հանուն տնտեսական ազատության, ոչ թե օլիգարխիկ տնտեսության, հանուն մարդու իրավունքի, այլ ոչ շղթայված ազատության, հանուն սոցիալական արդարության, ոչ թե ծայրահեղ բևեռացման թե՛ իշխանության մեջ և թե՛ ընդդիմադիր դաշտում: ՕԵԿ-ը երբեք իր դեմքը չի կորցրել և չի հեռացել իր առաքելությունից: Մեր տեսակը պայքարող, մաքառող, կռիվ տվող տեսակ է, մենք ասում ենք այն, ինչ հետագայում դառնում է սկզբունք, վարքագիծ և արդյունք, որքան էլ շատերը չկամությունից գիշեր ու ցերեկ լծված են ՕԵԿ-ի ու նրա նախագահ Արթուր Բաղդասարյանի նկատմամբ սև փիառ անելուն»,- հենց այսպես` իսկական արմատական ընդդիմության ներկայացուցչի պես էլ հայտարարեց «պայքարող տեսակի» տիկինը:

Այսպիսով ՕԵԿ-ը փորձում է ինքն իրեն դիրքավորել ընդդիմադիր դաշտում: Նույնսկ Արթուր Բաղդասարյանը հայտարարեց, որ իրենց շատ են քննադատել, թե ՕԵԿ-ը կեղծ ընդդիմություն է, հիմա էլ են հայտարարում, նշում են, թե ՕԵԿ-ը գործուղվել է կոալիցիա` ընտրությունների նախաշեմին ընդդիմությունը փոշիացնելու: Փոխանակ ուրախ լինեն, որ ՕԵԿ-ը ևս դառնում է ընդդիմություն:

Քաղաքագետ, «Կովկաս» ինստիտուտի փոխտնօրեն Սերգեյ Մինասյանի կարծիքով` ՕԵԿ-ի դուրս գալը կոալիցիայից և փորձը տեղավորվելու ընդդիմադիր դաշտում կախված էր վարչապետի անձի և նրա սկսած գործընթացի հետ, որովհետև հասկանալի էր, որ ՕԵԿ-ը որևէ դեր չպիտի խաղա, զգաց, որ պարզապես ավելորդ է այս գործընթացում, ու որոշեց, որ լինելով ընդդիմության շարքերում` միգուցե քաղաքականության առումով ավելի շատ ակնկալիքներ կարող է ունենալ:
«Հովիկ Աբրահամյանի նշանակվելուց հետո հասկանալի էր, որ ՕԵԿ-ը դարձավ այսպես կոչված` «5-րդ անիվ»: Այստեղ, իհարկե, արհեստականություն կա. 2012 թ. խորհրդարանական ընտրություններից հետո, երբ ՀՀԿ-ն միանձնյա դարձավ իշխող կուսակցություն, հասկանալի էր, որ ՕԵԿ-ն ինչ-որ ֆորմալ դեր է խաղում և ո՛չ խորհրդարանում ու ո՛չ էլ կառավարությունում իրականում դերակատարում չուներ»,- նշեց Սերգեյ Մինասյանը` հավելելով, որ ապագա ընտրություններում ունենալիք դերակատարության առումով էլ, իհարկե, ՕԵԿ-ը պետք է աշխատի. նրա վիճակը, չի կարելի ասել, թե չափազանց փայլուն է:

Իսկ այն իրողությունը, որ մի անգամ արդեն ՕԵԿ-ին հաջողվել է «գործուղվել» ընդդիմություն ու այդ դաշտում որոշակի դերակատարություն ու հաջողություններ ունենալ, քաղաքագետի կարծիքով, ներկայումս չի կրկնվում, նա գործուղման տարբերակը քիչ հավանական է համարում, քանի որ այն ժամանակ այլ քաղաքական իրավիճակ էր, այս պահին մի քիչ ավելի տարբեր իրավիճակ է, և մեկնարկային պայմաններն այս պահին ՕԵԿ-ի համար ավելի անբարենպաստ են:

Երբ ԱԺ ոչ իշխանական քառյակը լքեց ԱԺ դահլիճը,  ԱԺ փոխնախագահ

Էդուարդ Շարմազանովն արձանագրեց. “Քննարկում ենք գազի հանձնաժողովի միջանկյալ զեկույցը,

այն հարցը, որի  մասին ոչ իշխանական և ընդդիմադիր պատգամավորներն ամիսներ

շարունակ աղմուկ-աղաղակ էին բարձրացնում, սարքել էին Հայաստանի քաղաքական օրակարգի թիվ մեկ հարցը: Ո՞ւր են հիմա իրենք, կա՞ն, չկան:

Հետևություն՝ ո՞րն է իրենց նպատակը,ժողովրդի մատից փուշ հանե՞լ,

թե՞ շատ խոսել, հետևությունները  թողնում եմ ձեզ”:

Սուխումիում ցուցարարները ներխուժել են նախագահի վարչական շենք, հայտնում է «Газета.Ру»-ն: Աբխազիայի նախագահ Ալեքսանդր Անկվաբը հայտարարել է, որ իշխանություններն ամեն միջոց կձեռնարկեն, որ հանրապետությունում իրադարձությունները զարգանան օրինական հունով:

«Ես ոչ մի տեղ չեմ մեկնել, ես գտնվում եմ Աբխազիայում: Անվտանգության խորհրդի անդամների հետ մենք քննարկում ենք իրադարձությունների զարգացման տարբերակներ: Իմ նպատակն ու իմ գործընկերների նպատակը` թույլ չտալ, որ իրադարձությունները զարգանան այն սցենարով, որն անուղղելի կլինի մեր երկրի համար»,-հայտնել է նա Աբխազական հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցում:

Նրա խոսքով, Կոորդինացիոն խորհրդի անդամների  ներկայացուցիչների հետ բանակցությունների ժամանակ ընդդիմությունն առաջ է քաշել նախագահի, նախարարների կաբինետի, գլխավոր դատախազության ու Տկուարչալյան և Գալսկի մարզերի ղեկավարների հրաժարականի վերաբերյալ կտրուկ  պահանջ:

Անքվաբը հայտնել է, որ «նրբությունները փակ դռների ետևում քննարկելու» խնդրանքին ի պատասխան` ընդդիմությունը կտրուկ շրջվել ու հեռացել է իր կողմնակիցների հետ, ինչից հետո  վարչական շենքի զաթմանն է անցել:

«Իհարկե պահակները կարող էին համապատասխան միջոցներ ձեռնարկել, սակայն ինչի դա կհանգեցներ` բոլորը լավ հասկանում են: Ինչը չարվեց: Դա նշանակում է, որ մենք դեռևս իրավիճակն իրավական հուն վերադարձնելու հնարավորություն կունենանք: Իրավաբանորեն, դա իհարկե ուժով իշխանությունը զավթելու փորձ էր»,- նշել է նա:

Անկախ

Բավական ուշագրավ իրավիճակ է ստեղծվել Հայաստանի ներքաղաքական կյանքում: Ընդամենը մեկ ամիս առաջ Հայաստանում ոչ ոքի մտքով չէր կարող անցնել, որ այդպես արագ հրաժեշտ կտանք նախկին վարչապետին, որ նոր վարչապետի աթոռին կտեսնենք Հովիկ Աբրահամյանին ու դեռ ավելին` ԱԺ ամբիոնի կենտրոնական աթոռին էլ կբազմի Գալուստ Սահակյանը: Եթե սրան էլ գումարենք «տարած-հետ բերած» ընդդիմադիրի` ՕԵԿ-ի նոր կարգավիճակը, ապա համապատկերն առավել գունագեղ ու հետաքրքիր է դառնում…

Մեր միշտ հին ու նոր կառավարությունը

Հովիկ Աբրահամյանի վարչապետ նշանակվելուց հետո որոշակիորեն ակտիվացան այն տեսակետները, թե նոր վարչապետն իր անձնական որակների` ամենատարբեր մարդկանց և քաղաքական ուժերի հետ «լեզու գտնելու» կարողության շնորհիվ դրական փոփոխություններ կմտցնի ներքաղաքական միապաղաղ կյանքում, նույնիսկ աշխույժ շրջանառվում էին տարբեր ձևերով ու դասավորություններով կոալիցիաների կազմման կանխատեսումներ: Բայց արդեն ակնհայտ է, որ ՀՀԿ-ն ոչ միայն նոր կոալիցիոն գործընկեր ձեռք չբերեց, այլև կորցրեց իր կոալիցիոն միակ դաշնակցին` ՕԵԿ-ին: ՕԵԿ խմբակցության ղեկավար Հեղինե Բիշարյանը, ԱԺ ապրիլի 28-ի նիստի ժամանակ ելույթի իրավունք խնդրելով, տեղեկացրեց, որ ՕԵԿ-ն այսուհետ ընդդիմադիր ուժ է: Հաջորդ օրը` ապրիլի 29-ին Ազգային ժողովի ՕԵԿ խմբակցության պատգամավոր Հովհաննես Մարգարյանն ԱԺ հայտարարությունների ժամին առաջին անգամ իբրև ընդդիմադիր հանդես գալով` նշեց, որ իրենց համար օրակարգային է լինելու սնկի պես աճող անարդարությունների դեմ պայքարը:

Բայց առավել ուշագրավ էր ՕԵԿ պատգամավորի մեկ այլ հայտարարություն: Անդրադառնալով ՕԵԿ-ի հասցեին հնչող քննադատություններին` Հովհաննես Մարգարյանն ասաց, որ ժողովուրդը կտա ամեն ինչի արժանի գնահատականը, քանի որ ժողովուրդն է ամենաիմաստունը, իսկ ժամանակը` արդար դատավոր:
«Երկիրը փոքր է, բոլորը բոլորին լավ ճանաչում են, և ինչքան էլ հանդես գան ոմանք որպես աղավնի և իրենց բերնում դնեն ձիթենու պտուղ, միևնույն է, տեսանելի է, որ բորենին երբեք աղավնի չի դառնում»,- ասաց նա:

Իսկ նոր կառավարությունն էլ, պարզվեց, այնքան էլ նոր չէ: Կառավարության 18 նախարարներից ու աշխատակազմի ղեկավար-նախարարից 9-ը վերանշանակվեցին: Ընդ որում, եթե ուշադիր նայենք, վերանշանակվեցին, պայմանականորեն ասած, առավել ծանրակշիռ դիրք ունեցող նախկին ու արդեն իսկ նոր նախարարները: Այսինքն` պարզ է, որ կառավարության ծրագրերի, ռազմավարության ու մարտավարության մեջ էական փոփոխություններ չեն լինի: Նոր նշանակված չորս նախարարների ու աշխատակազմի ղեկավար-նախարարի անունները նույնպես ամենևին էլ թարմություն չեն խոստանում: Մասնավորապես, նոր կառավարության կազմում նոր պաշտոններ ստացան ՊԵԿ-ի նախագահ Գագիկ Խաչատրյանը, որը կբռնի ֆինանսների նախարարի պորտֆելը և կառավարությունում նոր մարդ չէ, քաղաքաշինության նախարար Նարեկ Սարգսյանը, որին Երևանը «քաղաքաշինելուց» հետո հիմա էլ վստահեցին ամբողջ Հայաստանի քաղաքաշինության գործը, նոր կառավարությունում էկոնոմիկայի նախարարի նոր պորտֆելն էլ վերցրեց Կարեն Ճշմարիտյանը` նախկին նախարար, մինչև նշանակումն էլ նույն «հին» ՀՀԿ-ի անդամ ու այդ կուսակցության խորհրդարանական խմբակցության պատգամավոր: «Միշտ հին ու նոր» կառավարության կազմում միայն առողջապահության նախարար Արմեն Մուրադյանն է հայտնություն: Մարզպետների հնարավոր փոփոխությունների մասին էլ մամուլում նշվում են անուններ, որոնք, մեղմ ասած, նոր ոչինչ չեն ասում, բացի հին վերքերը բորբոքելուց;

Մի խոսքով, կառավարությունը թարմացնել չհաջողվեց, կամ ինչպես մամուլի ասուլիսի ժամանակ նշեց կառավարման փորձագետ Հարություն Մեսրոբյանը, «Հայաստանի ներքին քաղաքականությունը նման է թատերական ներկայացման, որտեղ դերասանները չեն փոխվում, փոխվում են նրանց դերերը»: Մեսրոբյանը հավելեց նաև, որ Հայաստանում ձևավորված է օլիգարխիկ պետական համակարգ, որն ամբողջ աշխարհում համարվում է հետամնաց համակարգ, հետևաբար անիմաստ է սպասել որևէ առաջընթացի, այս պայմաններում Հայաստանը ապագա չունի:

Քաղաքագետ Ալեքսանդր Մարգարովը վարչապետի փոփոխությունից հետո կառավարության ձևավորման գործընթացում կարևորում է ընդդիմության և իշխանության դերակատարումները: Քաղաքագետն օրերս կայացած մամլո ասուլիսում առանձնացրեց վարչապետի հրաժարականից հետո երեք սցենար, որով կարող էին գնալ ՀՀԿ-ն և ընդդիմությունը: Ըստ նրա` առաջին սցենարը հիմնական դերակատարների` ՀՀԿ-ի ու ընդդիմության շրջանակներում կառավարություն ձևավորելն էր, երկրորդ սցենարը` գտնել տարբերակ նվազագույն կոալիցիայի պահպանման համար և երրորդ սցենարը` եթե օրակարգում եղել է լայն կոալիցիայի ձևավորման հարց` փորձել ձևավորել այդ լայն կոալիցիան: Այս իրադարձություններին ընդդիմադիր դաշտի արձագանքը, ըստ քաղաքագետի, ցույց տվեց, որ նրանք պատրաստ չէին նման զարգացումների: «Փաստորեն, ըստ էության կատարվեց առաջին սցենարը, այսինքն` մեկ քաղաքական ուժի պայմաններում ստեղծել կառավարություն»,- ասաց նա:

Այսպիսով, մենք ունենք նոր վարչապետ, նոր կառավարություն, և բացառությամբ տնտեսական բլոկի մի մասի, մնացած բոլոր նախարարները շարունակում են մնալ իրենց պաշտոններում: Ապրիլի 29-ին քաղաքագետ Սերգեյ Մինասյանն այդ փաստը բացատրեց այն հանգամանքով, որ նախագահ Սերժ Սարգսյանը կարճաժամկետ քաղաքական ապագայում` առնվազն մինչև 2017 թ. խորհրդարանական ընտրությունների նախընտրական քարոզարշավի սկիզբը, նպատակ ունի ավելի կայուն քաղաքական հենարան ստեղծել: Նա կարծում է, որ այդ պատճառով նպատակ էր դրված նոր վարչապետի շուրջ համախմբել որոշ քաղաքական ուժերի, սակայն դա չստացվեց: Այս կառավարությունը, ըստ Մարգարովի, ցույց տվեց այն, ինչի մասին խոսվում էր անցյալ տարի. շատ բարդ է գտնել նոր կադրեր, գտնել այն նոր սերունդը, որը կարող է մտնել բարձր էշելոնի կազմ և հանդես գալ որպես նոր ղեկավարների սերունդ:

Ո՞վ Գրիգորիչի համար ապահովեց երկրի երկրորդ դեմքը լինելու տիտղոսը

Ինչ վերաբերում է կադրերի հարցին, ապա արժե անդրադառնալ նաև ԱԺ նոր նախագահի ընտրության թեմային: Ապրիլի 29-ին կայացած փակ գաղտնի քվեարկությամբ ԱԺ նախագահ ընտրվեց ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության նախագահ Գալուստ Սահակյանը:
Դեռ շատերն են հիշում Գալուստ Գրիգորիչի «շուլուխները», տարբեր ուշագրավ արտահայտություններն ու հայտարարությունները, բայց նա ԱԺ նախագահ ընտրվեց 101 կողմ ձայներով: Նրա միակ մրցակիցն էր ՀԱԿ խմբակցությունից Հրանտ Բագրատյանը, որը ստացավ 3 ձայն: Քվեարկությանը 131 պատգամավորներից մասնակցել են 106-ը, գրանցվել է 2 անվավեր թերթիկ: Այդ նիստից բացակայում էր 10 պատգամավոր, ԱԺ նախագահի ընտրությունը բոյկոտել էր 15 պատգամավոր. «Ժառանգություն», ՀՅԴ և ՀԱԿ խմբակցությունները հայտարարել էին, որ չեն մասնակցելու քվեարկությանը: Հիշենք, որ ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության կազմում ընդգրկված է ընդամենը 70 պատգամավոր, 2 պատգամավոր, ինչպես գիտենք, ազատ են համարվում, որոնցից մեկը` Էդմոն Մարուքյանը, բացակայում էր նիստից, բայց Գալուստ Սահակյանը ստացավ 101 քվե:

Ստացվում է, որ Գալուստ Սահակյանն Ազգային ժողովի նախագահ ընտրվեց իրեն ընդդիմություն հայտարարած ՕԵԿ և այլընտրանք համարվող ԲՀԿ խմբակցությունների պատգամավորների շնորհիվ: Թեև ԲՀԿ և ՕԵԿ խմբակցությունները մինչ քվեարկությունը հայտարարել էին, որ պատգամավորներն ազատ են իրենց ընտրության հարցում, փաստորեն, այն պատգամավորները, որոնք նախընտրել են մասնակցել քվեարկությանը, իրենց ձայնը տվել են մեծամասնական խմբակցության թեկնածուին: Իսկ իրենց պատգամավորներին «ազատություն» տալու մասին ԲՀԿ-ի և ՕԵԿ-ի խոսքերը վաղուց հայտնի են քաղտեխնոլոգիային: Այդպես վարվում են այն ուժերը, որոնք վախենում են իրենց իրական դիրքորոշումն ուղիղ հայտնելուց և դա անում են անհատներին «ազատություն» տալով:

Մինչ քվեարկությունը ՀԱԿ պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը և «Ժառանգություն» խմբակցությունից Ալեքսանդր Արզումանյանը նշել էին, որ քվեարկել են հօգուտ Բագրատյանի: Բագրատյանի ստացած 3-րդ կողմը, ըստ ամենայնի, քվեարկել է ինքը` պատգամավորը:

Անդրադառնալով Աժ խոսնակի առաջադրմանը` Մարգարովը նկատեց, որ ընդդիմադիր ուժերը կրկին չկարողացան պատրաստ ու համախմբված գործել և առաջարկել միասնական թեկնածու: Խորհրդարանական չորս ուժերը, ինչպես ասաց քաղաքագետը, կորցրին ԱԺ նախագահի հարցում միասնաբար հանդես գալու հնարավորությունը: «Ընդդիմադիր դաշտն այսօր ուներ հնարավորություն` փորձել հանդես գալ միասնական ճակատով, գուցե հայտնի արդյունքով, բայց փորձել հանդես գալ մեկ միասնական ճակատով: Եվ մենք տեսնում ենք, որ դա կա՛մ չհաջողվեց, կա՛մ ցանկություն չեղավ»,- ասաց բանախոսը:

Իսկ արդյունքներ, ըստ նրա, այդ քայլը կունենար. մի կողմից` կարող էր ցույց տալ նրանց համախմբվածության աստիճանը, մյուս կողմից` նրանց որպես ուժ հանդես գալու ունակությունը, որը կարող է պայմանավորվել իր ներսում, իր համար ավելի նպատակահարմար թեկնածուի շուրջ, ինչն ի ցույց կդներ քառյակի բանակցային ներուժը:
Իսկ Հրանտ Բագրատյանի ինքնաառաջադրումը ԱԺ նախագահի պաշտոնում, նշեց քաղաքագետը, անակնկալ եղավ որոշ ուժերի համար, քանի որ ցույց տվեց, որ ընդդիմադիր դաշտում արդեն պառակտում կա:

Ապրիլի 4-ին Ադրբեջանի Սալյան քաղաքում 10 օրով ձերբակալվել է “Աջակցություն ժողովրդավարությանը” հասարակական միության անդամ Թոֆիգ Գասըմովը: Նրան մեղադրում են խուլիգանության համար:

Ինչպես հաղորդում է “Կոնտակտ” լրատվական կայքը, Գասըմովի փաստաբան Ալաիֆ Հասանովին ապրիլի 12-ին թույլ չեն տվել հանդիպել իր պաշտպանյալին` նշելով, որ անհրաժեշտ է դատարանի թույլտվությունը: Փաստաբանը այս պահանջը անօրինական է համարում: Չնայած դրան` վրեջինս զանգահարել է Սալյանի շրջանային դատարանի ղեկավարին, ով էլ հաստատում էիր իրավացի լինելը և միևնույն ժաանակ հրաժարվել է Գասըմովի ձերբակալության վերաբերյալ դատարանի որոշումը տրամադրել` նշելով, որ “այսօր աշխատանքային օր չէ”:

Ըստ փաստաբանի`Գասըմովի ձերբակալությունը պատվիրված է:

“Աջակցություն ժողովրդավարությանը” հասարակական միությունը զբաղվում է Ադրբեջանի Սալյանի շրջանի կոռուպցիոն փաստերի հետաքննությամբ:

Սեպտեմբերի 3-ից հետո Հայաստանում ներքաղաքական կյանք չկա, կա կատարողական կյանք: Ինչ հանձնարարում են քաղաքական դաշտի տերերը, մենք կատարում ենք: Մենք դերակատարներ ենք, իսկ սցենարիստը Հայաստանում չի գտնվում, նա Կրեմլում է: Այսօր լրագրողնեևի հետ հանդիպման ժամանակ նման կարծիք արտահայտեց  Գերագույն խորհրդի նախկին պատգամավոր Ազատ Արշակյանը:

Նրա խոսքով՝ Կրեմլից սցենարը գրվում է, իսկ մեզ մոտ ընտրում են համապատասխան դերակատարներին: Երբ որոշվում է, որ ինչ-որ մեկը պետք է ընդդիմադիր դեր տանի, պետք է տանի:

«Իհարկե, կան մի քանիսը, ովքեր կանոններից դուրս են, նրանք իսկական քաղաքական գործիչներ են և զբաղվում են քաղաքականությամբ: Իսկ քաղաքական գործիչներ կան, որոնց ճակատին գրված է՝ «ես անկարծիք եմ», բայց կանգնում և կարծիք են հայտնում, այնպիսի կարծիք, որն արդեն իսկ հնչել է Կրեմլում: Սրանց կողքին էլ կա ինքնաբուխ սերունդ, որը հենց քաղաքական ընդդիմություն է»,- ասաց Ազատ Արշակյանը:

Ըստ բանախոսի՝  ոչ իշխանական քառյակը կամ «հրաշալի կվարտետն» այն է, ինչը կոչվում է ներկայացում, դերերն էլ բաշխված են ըստ շնորհալիության, դերակատարները չեն կարող սցենարի մեջ փոփոխություն կատարել:

«Քաղաքական պրոցես մանդատակիր ընդդիմության մոտ չկա, կա սցենար»,- ասաց Արշակյանը:

Անդրադառնալով իշխանության գործունեությանը՝ բանախոսը նկատեց, որ իշխանության մոտ վիճակն ավելի վատ է:

«Ես դրական եմ գնահատել  իշխանության՝ դեպի Եվրամիություն գնալու որոշումը, համակրել եմ իշխանության ընտրած քաղաքական ուղղությունը: Բայց իշխանությունն իրեն ընտրողներին մոլորեցրեց՝ հայտարարելով և առանց բացատրության փոխելով իր դիրքորոշումը»,- ասաց Արշակյանը՝ հավելելով, որ, միևնույն ժամանակ առաջընթաց է համարում մեր քաղաքական վերնախավի քայլերը Եվրոպայի հետ հարաբերությունները շարունակելու ուղղությամբ:

Երկուշաբթի օրը ցուցարարները բարիկադներ էին կառուցել Վենեսուելայի մայրաքաղաքի գլխավոր մայրուղիներում՝ կաթվածահար անելով երթևեկությունը:

Տարբեր թափոններից պատրաստված բարիկադները խափանել են հանրային տրանսպորտի աշխատանքը՝ առավոտյան երթևեկությունը վերածելով մղձավանջի: Այնուամենայնիվ բռնությունների վերաբերյալ տեղեկություններ չկան, իսկ ոստիկանությունը սկսել է քանդել բարիկադները: Մարակայբո և Վալենսիա քաղաքներում ևս նման բարիկադներ կառուցելու վերաբերյալ տեղեկություններ են տարածվել:

Մադուրոն երկրում տիրող անհանգստությունների վերաբերյալ ազգային խաղաղության կոնֆերանս է հրավիրել այս շաբաթ: Ընդդիմադիր նահանգապետ Էնրիկե Կապրիլեսը հայտնել է, որ դեռևս չի որոշել ինքը կմասնակցի այդ կոնֆերանսին, թե ոչ:

 Անկախ

Շարունակում ենք ընթերցողների ուշադրությանը ներկայացնել “Հայոց աշխարհ օրաթերթի” լրագրող Արմինե Սիմոնյանի հարցազրույցը Հանրային խորհրդի նախագահ, ԱԺՄ նախագահ Վազգեն Մանուկյանի հետ:

-Մինչ մասնագետները թվում են արտագաղթի տարբեր պատճառները, քաղաքական ուժերն էլ վիճում թվերի շուրջ, մի բան փաստ է. երեւույթը մեզանում կա ու շարունակվում է: Վտանգը նաեւ այն է, որ երկիրը թողնել-գնալը կարծես վերաճել է հոգեբանության: Ի՞նչ անել այս մտածողությունը թոթափելու, արտագաղթ կոչվող վտանգը կանխելու համար: 
-Արտագաղթի պատճառները ե՛ւ իրական են, ե՛ւ հոգեբանական: Իրական պատճառն այն է, երբ մարդիկ աշխատանք չգտնելով, չկարողանալով ընտանիք պահել՝ թողնում, գնում են:

Մինչդեռ կան նաեւ մարդիկ, որոնց սոցիալական վիճակը շատ լավ է, բավական հարուստ են, բայց դարձյալ մտածում են թողնել-գնալու մասին: Անկեղծ ասած, այդ մարդկանց չեմ հասկանում եւ չեմ ընդունում: Մանավանդ երբ փող ունեցողը երկրից հեռանալու իր մտադրությունը պատճառաբանում է՝ «էս ի՜նչ իշխանություն է, էս ի՜նչ օրինազանց երկիր է» խոսքերով:

Ես մեղադրում եմ այս կերպ մտածողներին, որովհետեւ այդպիսիք հիմնականում հարստացել են ի հաշիվ նրա, որ օրենքները շրջանցել են, քանի որ ամենեւին այն կարծիքին չեմ, որ նրանք «սուպեր» ազնիվ ճանապարհով են ձեռք բերել իրենց հարստությունը, հիմա էլ դժգոհում են, թե այս ինչ ոչ իրավական երկիր է:

Արտագաղթին, իհարկե, նպաստում է նաեւ իրավական դաշտի անկատարությունը, մարդկանց զայրացնում է, որ երկրում կան անձինք, որոնք օրենքից վեր են դասում իրենց:

Բայց կա մեկ այլ կարեւոր գործոն. տեսլականի բացակայությունը: Մենք դիմացանք պատերազմին, դիմացանք՝ շատ դժգոհ լինելով ՀՀՇ իշխանությունից, իսկ սոցիալական վիճակն այն ժամանակ անհամեմատ վատ էր: Բայց դիմացանք, որովհետեւ կար տեսլական: Իսկ այսօր չկա, եւ եթե խոսքը միայն լավ ապրելու մասին է, այդ դեպքում գործում է «որտեղ հաց, այնտեղ կաց» սկզբունքը:

Մի բարձրաստիճան պաշտոնյա համաձայնելով իմ դիտարկմանը՝ նկատեց, թե՝ տեսեք, Վրաստանն ունի իր տեսլականը, դա Եվրամիության անդամ դառնալն է, ու դրա համար պատրաստ է զրկանքների գնալ, դա համախմբում է այդ ժողովրդին, նրան կորով տալիս: Չնայած այդ պայքարում վրացիները կորցրին երկու Ղարաբաղի չափ տարածք, բայց, ճիշտն ասած, մտածում եմ, որ այդ կորուստը իրենց համար այնքան էլ մեծ չէ, որովհետեւ դրանք Ստալինի ժամանակ արհեստականորեն միացված տարածքներ էին, ուր վրացիներ չէին էլ ապրում։

Երբ Վրաստանում իշխանություն են ընտրում, նայում են, թե նոր իշխանությունը երկիրը որքանով է մոտեցնում իրենց տեսլականին: Այսինքն՝ չափանիշ ունեն:

Ադրբեջանն էլ ունի իր տեսլականը, իր համար ստեղծելով ոխերիմ թշնամու կերպար՝ ի դեմս հայերի, նպատակ է դրել բոլոր ասպարեզներում առաջ անցնել մեզանից ու դրա համար մեծ գումարներ է ծախսում, նպատակ ունի Արցախը վերցնել: Մինչդեռ հայերը, որ կանգնած են մարտահրավերների առաջ, լուրջ տեսլական չունեն:

-Բայց ինչպե՞ս կարող է մի ժողովուրդ չունենալ տեսլական, որն ունի անկատար մնացած բազում ազգային հարցեր: Այլ բան է, որ դրանք հասարակությանը որպես տեսլական պետք է մատուցել:

-Չէ, դրանք տեսլական չեն, այլ խնդիրներ են, իսկ տեսլականը պետք է լինի շատ խորը, ավելին՝ պետք է ապացուցես, որ շարժվում ես տեսլականիդ իրականացման ուղղությամբ:

2008-ին ես կողքից հետեւում ու տեսնում էի, որ Տեր-Պետրոսյանի շուրջ հավաքված երիտասարդների մեջ կա մի հատված, որն ունի այդ տեսլականը, բայց դրանում բացակայում էր ազգայինը: Նրանց նպատակն էր ընդունել միայն լիբերալ արժեքներ, դառնալ աշխարհի մի մաս ու ապրել այնպես, ինչպես Եվրոպայում կամ ԱՄՆ-ում: Ես սա չեմ ընդունում որպես տեսլական, որովհետեւ այն համեմված չէ ազգային արժեքներով, եւ չի կարեւորվում պետական շահը:

Կա նաեւ մարդկանց մի զգալի հատված՝ երիտասարդներ, զինվորականներ, որոնք եւս ունեն տեսլական, այն է՝ ունենալ ուժեղ բանակ ու վերջնականապես լուծել Արցախյան հարցը:

Բայց, ցավոք, մեզանում դեռ չկա այն հզոր տեսլականը, որը կհամախմբի ոչ միայն Հայաստանի, այլեւ աշխարհի հայությանը։ Նման տեսլական, եթե նույնիսկ կա էլ, ապա թղթերի վրա է: Իսկ եթե այդ տեսլականի հետեւից չի գնում ամբողջ ժողովուրդը, այն չի դարձել իշխանությունների նպատակը, ուրեմն դրա մասին խոսելն անիմաստ է:

Այստեղ կա մի վտանգավոր երեւույթ եւս: Մենք տեսանք, թե ինչպես Լ.Տեր-Պետրոսյանի ժամանակ դեմոկրատիայի ու լիբերալիզմի գաղափարները սպեկուլյացիայի ենթարկվեցին: Դրա հետեւանքով լիբերալիզմի գաղափարներով «տարվածները» դարձան հսկայական հարստության տեր. նրանք մարդիկ են, որոնց այսօր օլիգարխ ենք կոչում, նրանց մեծ մասը արժանի չէ՛ այդ հարստությանը:

Ավելի վտանգավոր է, եթե սպեկուլյացիա սկսվի ազգային գաղափարների շուրջ: Ուրեմն, եթե ազգայինին շաղախված չլինի ազատության գաղափարը, ապա այս դեպքում էլ ազգային գաղափարները կարող են դառնալ ինչ-որ խմբի հարստացման միջոց: Իսկ դա կլինի կործանարար մեր պետության համար: Ժամանակակից աշխարհում ազգայինը պետք է համեմված լինի նաեւ ազատության գաղափարներով:

 -Սեպտեմբերի 3-ին Հայաստանի կայացրած որոշումը գնահատեցիք որպես կարեւոր քայլ երկիրը վտանգավոր ցնցումներից զերծ պահելու համար, այսինքն՝ ընդգծեցիք անվտանգության բաղադրիչը: Ի՞նչ այլ գործոններ կառանձնացնեք:

-Առաջին՝ Մաքսային միությանը անդամակցումը կարող է խթանել տնտեսության զարգացմանը, ի վերջո, ռուսական շուկան մեզ ծանոթ շուկա է, եթե հայկական ջերմուկը, կոնյակը, կոշիկը անծանոթ են եվրոպացուն, ապա այս ու մյուս հայկական ապրանքները բրենդ են Ռուսաստանում:

Երկրորդ՝ կարծում եմ, Մաքսային միությանը անդամակցումը նպաստավոր կլինի մեր սոցիալական վիճակի բարելավման համար, իսկ եթե մարդիկ հարուստ են, ապա ավելի գաղափարական են. խոսքս անհատին չի վերաբերում, այլ ժողովրդին ու նրա կենսամակարդակի բարձրացմանը, սոված հասարակությունը գաղափարների հետեւից չի գնա:

Բայց կա նաեւ երկրորդ հանգամանքը. Մաքսային միությունը համարում եմ միջանկյալ վիճակ, միջանկյալ միություն, եւ չեմ կարծում, որ այն մեծ ապագա ունի, ավելին՝ այն կվերափոխվի մեկ այլ միության, թերեւս ներառելով այլ պետությունների: Առայժմ այսքանն է իմ կարծիքը, ավելին ասել չեմ կարող, քանի որ ապացուցելի չէ, իսկ առանց ապացույցների խոսել չեմ սիրում:

Ինչ վերաբերում է Մաքսային միությանը անդամակցելու մեր քայլին, կարծում եմ, այն միակ հնարավորն էր:

–Պարոն Մանուկյան, վերադառնանք դարձյալ ներքաղաքական հարցերին։ Քաղաքական դաշտում նկատելի են որոշակի տեղաշարժեր, մասնավորաբար, ձախ ուժերը հայտարարել են միավորման մասին, իսկ ի՞նչ սպասելիքներ կան ազգային-ժողովրդավարական հատվածից: Դեռ մեկ տարի առաջ ասացիք, որ նպատակ ունեք ակտիվացնել ԱԺՄ-ն:

-Ես ողջունում եմ ձախ ուժերի համախմբման ցանկությունը, բայց որքան էլ համախմբվեն, կարծում եմ, այն շատ փոքր ուժ կլինի:
Ինչ վերաբերում է ԱԺՄ-ին: Տարիներ առաջ մեր կուսակցության ներքին քննարկումներից մեկի ժամանակ, քանի որ մեզանում շատ էին մաթեմատիկոսները, ես գաղափարախոսության հետ կապված հարցը ներկայացրի մաթեմատիկորեն՝ իքս-իգրեկ առանցքներով, ուր 4 հատված կա, իքսի վրա գրեցի ազգայինը՝ դեպի վեր ազգայինը շատանում է, դեպի վար՝ նվազում:

Իգրեկ առանցքի վրա լիբերալիզմը նշեցի՝ դեպի վեր ազատությունը ավելանում է, դեպի վար բռնապետություն է: Փաստորեն 4 տիպի գաղափարախոսություն է լինում, ուր կոմունիստականը լիբերալիզմին դեմ է, բայց երկուսն էլ ազգայինի հարցում մինուս են:
ՀՅԴ-ի մոտ ազգայինը բարձր է, բայց նաեւ սոցիալիստական դաշտում է: Մյուսում Տեր-Պետրոսյանի կողմնակիցներն են, որոնք մերժում են ազգայինը եւ կողմնակից են միայն լիբերալիզմին: Մի շատ կարեւոր դաշտ դատարկ էր մնում. դա ազգային-ժողովրդավարականն էր, ուր ե՛ւ ազգայինն է շատ, ե՛ւ լիբերալիզմը: Այսօր դարձյալ այդ դաշտում կա հսկայական վակուում, եւ մեկ տարի առաջ ես մտածում էի ԱԺՄ-ով լրացնել այդ վակուումը: Մեզ կհաջողվի՞, թե՞ ոչ՝ այսօր չեմ կարող ասել: Բայց ակնհայտ է, որ հայաստանցիների մեծ մասը երկրի ապագան տեսնում է հենց այդ դաշտում, ուր ե՛ւ ազգայինն է ուժեղ, ե՛ւ ժողովրդավարականը:

–Հանրային խորհուրդ նշանակում է կապ իշխանության ու հասարակության միջեւ, հաջողվո՞ւմ է խորհրդին լիարժեք կատարել այդ դերը, մի կողմից՝ օգնել իշխանությանը ձեռքը ամուր պահել հասարակական տրամադրությունների զարկերակի վրա, մյուս կողմից՝ օգնել հասարակությանը՝ «վերեւներին» հասցնելու իր պահանջները:

-Մեր քառամյա գործունեության ընթացքում ոչնչից նոր կառույց ստեղծեցինք, որի հետ հաշվի են նստում տարբեր ուժեր: Բայց այն խնդիրը, որը պետք է լուծվի, դեռ առջեւում է, քանի որ այն ազդեցությունը, որ պետք է ունենանք իշխանության վրա, դեռ չունենք: Համենայն դեպս, հանրային խորհուրդը մի կարեւոր դիրք գրավեց, ինչը նկատելի եղավ նաեւ ժողովրդին:

Սկզբում երկու վտանգ էր մատնանշվում: Նախ՝ կարծիք կար, թե Հանրային խորհուրդը իշխանական ուժ է ու վարագույր է ծառայելու իշխանության համար: Բայց Հանրային խորհուրդը ցույց տվեց, որ շատ հարցերում ինքն անկեղծ է, պատրաստ մինչեւ վերջ պայքարելու: Դա դրսեւորվեց օտարալեզու դպրոցների հարցում, Մաշտոցի պողոտայի համար պայքարում, «Զվարթնոց» օդանավակայանի հին շենքի, այժմ էլ կուտակային համակարգի հարցերում:

Ու հասարակությունը համոզվեց, որ ՀԽ-ն խաղալիք չէ՝ մեջը բովանդակություն կա: Այն, որ այսօր մեզ շատ են դիմում տարբեր հարցերով, նաեւ մեղադրում, քննադատում, թե ինչո՞ւ եք անտեսել այս կամ այն խնդիրը, վկայում է, որ մենք ինչ-որ բան արել ենք:

Մյուս մտահոգությունն էլ կար, թե Հանրային խորհուրդը կարող էր դառնալ պոպուլիստական մի կառույց ու չնայած ստեղծվել է երկրի նախագահի որոշմամբ, բայց նրանում հավաքված մի խումբ մարդիկ, ժողովրդահաճո ծրագրերի իրականացմամբ, կփորձեն հաճելի երեւալ հասարակությանը եւ կուսակցությունների նման զբաղվելով պոպուլիզմով՝ կձգտեն հասնել իշխանության:
Ահա այս երկու վտանգների՝ «Սցիլլայի եւ Քարիբդայի» արանքից մենք դուրս ենք եկել, բայց դեռ ազատ, մաքուր «ծով» չենք հասել:

Հարցազրույցի առաջին մասը՝ այստեղ:

Անկախ

ԱՄՆ-ի իշխանությունները ֆինանսական պատժամիջոցներ են նախատեսում ուկրաինական իշխանությունների ու  երկրում անկարգությունների պատասխանատու ընդդիմության  առաջնորդների դեմ:

Ներկայում փաթեթի մշակումն  ավարտին դեռևս չի հասցվել: Սակայն, հակասությունների ծավալման դեպքում այն շատ կարճ ժամկետում պատրաստ կլինի: Ընդ որում, պատժամիջոցները կկիրառվեն ոչ միայն Ուկրաինայի պատասխանատու անձանց, այլև ընդդիմության առաջնորդների դեմ:

Նման պատժամիջոցներ մտցնելու  հավանականության մասին ԱՄՆ նախագահի ադմինիստրացիայից հայտարարել են դեռևս անցած տարեվերջին: Սակայն, այն ժամանակ, խոսքն իշխանությունների դեմ պատժամիջոցների մասին էր, որոնք, ԱՄՆ-ի կարծքով, մեղավոր էին կատարվածում:

Ուկրաինայում հուզումները սկսվել են 2013-ի նոյեմբերից, երբ իշխանությունները կասեցրին Եվրամիության ասոցացման համաձայնագրի ստորագրումը: Զանգվածային ցույցերի ժամանակ զոհվեց 6 մարդ, մի քանի հարյուրն էլ տուժեցին:

Անկախ

Ուրբաթ օրը Ուկրաինայի մայրաքաղաքում ցուցարարները գրավել են կառավարության շենքերից մեկը, իսկ երկրի արևմտյան հատվածում նրանք իրենց ղեկավարման տակ են վերցրել մի քանի կառավարիչների գրասենյակներ՝ այդ կերպ մեծացնելով ճնշումը կառավարության վրա:

Նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչի հետ հանդիպելուց հետո՝ ընդդիմության առաջնորդները ցուցարարներին հայտնել են, որ նախագահը խոստացել է ազատ արձակել ձերբակալվածներին և կասեցնել հետագա ձերբակալությունները: Նրանք ցուցարարներին խնդրել էին հրադադար պահպանել:

Հրադադարը պահպանվել էր, սակայն ուրբաթ առավոտյան ցուցարարները առանց դիմադրության ներխուժել էին գյուղատնտեսության նախարարության շենք:

Ցուցարարները նախարարության աշխատակիցներին թույլատրել են վերցնել իրենց իրերը, սակայն թույլ չեն տվել շենքում աշխատել:

Հինգշաբթի օրը մի շարք արևմտյան շրջաններում ցուցարարները գրավել են նաև կառավարիչների գրասենյակները:

Լվովում, ակտիվիստները գրավելով շրջանային կառավարչի գրասենյակը, ստիպել են նրան հրաժարականի նամակ ստորագրել և չեն թույլատրել աշխատակիցներին մտնել շենք:

Յանուկովիչը հաջորդ շաբաթ խորհրդարանի արտակարգ նիստ է հրավիրել՝ իրավիճակը քննարկելու համար:

Ներքին գործերի նախարար Վիտալի Զախարչենկոն հինգշաբթի օրը հայտարարել է, որ ոստիկանությունը գործողություններ չի ձեռնարկի Ազատության հրապարակում՝ Մայդանում գտնվող ցուցարարների ճամբարի դեմ՝ կոչ անելով ոստիկանությանը չարձագանքել սադրանքներին:

 Անկախ

Սիրիայի կառավարությունը հանուն  ահաբեկիչների դեմ պայքարի` ապստամների հետ համագործակցության պատրաստակամություն է հայտնել: Նման հայտարարությամբ  Մոսկվայում ելույթ է ունեցել Սիրիայի ԱԳ նախարար Վալիդ Մուհալեմը: Նա ընդգծել է, որ համատեղ գործողությունները պետք է  պլանավորվեն 2013-ի հունիսին, Մեծ Բրիտանիայում անցկացված “Մեծ ութնյակի” գագաթնաժողովի արդյունքների, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդի բանաձևի վրա:  Այդ փաստաթղթերում միջազգային ընկերակցությունը քննադատում էր խաղաղ բնակչության նկատմամբ բռնությունն ու կողմերին կոչ էր անում հակասությանը քաղաքական լուծում տալ:

2013-ին Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմին միացան նաև արմատական իսլամական “Իրաքի ու Լևանեի իսլամական պետություն” խմբավորման անդամները, ինչը լուրջ ճեղքվածք առաջացրեց ընդդիմության շարքերում:  Ջիհադիստների ու չափավոր ապստամբների նպատակները սկզբունքորեն տարբերվում են: Եթե ապստամբները ցանկանում են իշխանության գլուխ տեսնել աշխարհիկ ընդդիմությանը, ապա իսլամիստները ցանկանում են սունիթական պետություն ստեղծել Իրաքի ու Սիրիայի տարածքում, որը կստեղծվեր շարիաթի օրենքներով:

Իսլամիստների առաջնորդական հավակնությունները քաղաքացիական պատերազմում նոր ճակատ ձևավորեցին: Իթլիբում, Հալեպում ու Ռաքայում չափավոր ապստամբները մարտեր են մղում իսլամիստների դեմ: վերջին օրերին այդ բախումների զոհ է դարձել շուրջ 1000 մարդ:

Անկախ

Թաիլանդում հունվարի 15-ի գիշերը  մահափորձ է կատարվել նախկին վարչապետի նկատմամբ ու հարձակում ընդդիմադիրների վրա:

Դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդի տան մոտ հզոր պայթյուն է եղել, որի հետևանքով քանդվել է տանիքը, փշրվել են հարևան տան ապակիները: Բարեբախտաբար ոչ ոք չի տուժել:

Ցուցարարների ճամբարում 2 պատահար է տեղի ունեցել: Սկզբում նրանց գնդակոծել են, ինչի հետևանքով վիրավորվել է 2 մարդ, ապա անհայտ անձինք հրկիզել են այն ավտոբուսը, որը նախատեսված էր Բանգկոկ մեկնելու համար:

Ընդդիմադիրները նոր թափով են ակցիա ծավալել: Նրանց խոսքով, կօգտագործվեն բոլոր միջոցները, որ կառավարությունը հրաժարական տա: Առաջնորդը մտադիր է շրջափակել պետական բոլոր հիմնարկները, վարչապետ Յինգլակ Չինավատի ու նրա 5 տեղակալների նստավայրը:

Ընդդիմադիր առաջնորդ դարձած Ուկրաինայի նախկին ներքին գործերի նախարարը վնասվածք է ստացել մայրաքաղաքում ոստիկանության և հակակառավարական ակտիվիստների բախման արդյունքում:

Յուրի Լուցենկոն, որը Կիևում շաբաթներ տևող ցույցերի գլխավոր կազմակերպիչներից մեկն էր, վնասվածք է ստացել շաբաթ առավոտյան, երբ փորձել է միջամտել ոստիկանության և ընդդիմադիր ակտիվիստների միջև ծավալված բախմանը: Կիևի դատարանի շենքի առջև ցույցեր են սկսվել 2011թ-ին արձանը պայթնեցնելու գործընթացը կազմակերպող ծայրահեղ ազգայնական երեք ակտիվիստներին՝ չափազանց երկար ժամկետով բանտարկելու որոշում կայացնելու համար:

Ուկրաինայի մարդու իրավունքների պաշտպան բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկը հայտնել է, որ բախումներից հետո 11 մարդ է հոսպիտալացվել:

Ադրբեջանի ընդդիմադիր “Մուսավաթ” կուսակցության նախագահ Իսա Ղամբարը “Facebook”-ի իր էջում քաղաքացիներին խաղաղ ցույցեր անելու կոչ է արել։
Նա իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է, որ 2007թ.-ի գնաճի ժամանակ ցույցեր են կազմակերպել, սակայն զանգվածային չեն եղել, հաղորդում է “Հագին” կայքը:

“Մենք այդ հարցը կքննարկենք Ազգային խորհրդի նիստի ընթացքում։ Պետք է փողոց դուրս գալ և խաղաղ ակցիաներ իրականացնել։ Ամեն դեպքում՝ վերջին խոսքը ժողովրդինն է”,-գրել է Իսա Ղամբարը։

Նախագահի նախկին թեկնածու և Ադրբեջանի ընդդիմադիր ուժերը համախմբող Ազգային խորհրդի հավանական նախագահ Ղամբարը գնաճն անընդունելի է համարել։
“Չի կարելի բարձրացնել գները, երբ աշխատավարձերը, թոշակները, սոցիալական նպաստները ցածր մակարդակի վրա են։ Բենզինի գնի բարձրացումը կազդի բոլոր ապրանքների վրա։ Մենք խաղաղ բողոքի ակցիաներ ենք իրականացնելու”,-ասել է նա։

Հոկտեմբերի 27-ին, չնայած հորդառատ անձրևին, Բաքվի “Մեհսուլ” մարզադաշտում տեղի է ունեցել բազմահազարանոց ցույցը՝ հոկտեմբերի 9-ի նախագահական ընտրությունների արդյունքների չեղյալ հայտարարման և նոր ընտրություններ անցկացնելու պահանջով, հաղորդում է “Կոնտակտ” կայքը:

Հանրահավաքը կամզակերպել էր Ադրբեջանի ընդդիմադիր քաղաքական ուժերին միավորող  Ժողովրդավարական ուժերի ազգային խորհրդը: Ազգային խորհրդի կողմից նախագահի թեկնածու առաջադրված Ջամիլ Հասանլին հայտարարել է, որ իշխանությունները խայտառակել են իրենք իրենց ամբողջ աշխարհի առջև` կեղծելով հոկտեմբերի 9-ի ընտրությունները:
“Նրանք հարկադրված էին արագորեն Սահմանադրական դատարանի կողմից կեղծ որոշման հրապարակումից հետո երդմնակալության արարողություն իրականացնել: Աշխարհում որևէ տեղ դեռ չի իրականացվել տեղական և միջազգային հասարակությունից գաղտնի երդմնակալություն”, -ասել է Հասանլին:
Հասանլին հայտարարել է, որ հենց ինքն է ընտրություններում հաղթանակ տարել: Այնուհետ վերջինս բարձրացրել է քաղբանտարկյալների խնդիրը՝ թվելով ընդդիմադիր և երիտասարդ ակտիվիստների, իրավապաշտպանների անուններ: “Այս իշխանությունները լեգիտիմ չեն, պետք է հեռանան և կհեռանան”,-ասել է նա:
Հանրահավաքի վերջում ընդունված հայտարարության մեջ առաջ է քաշված քաղբանտարկյալների ազատ արձակման, միջազգային և տեղական հասարակության կարծիքի հաշվի առնման, “Ազադլիխ” թերթի վրա ճնշումների դադարեցման պահանջ:
Կազմակերպիչների խոսքով՝ հանրահավաքին մասնակցել է 10 հազար մարդ:

Ադրբեջանի ընդդիմադիր քաղաքական ուժերին միավորող ժողովրդավարական ուժերի ազգային խորհուրդը հոկտեմբերի 20-ին նշանակել է իր հերթականը ցույցը, հաղորդում է “Հաքին” կայքը`հղում կատարելով “Մուսավաթ” թերթին:

Խորհրդի ղեկավարությունը արդեն դիմել է Բաքվի գործադիր իշխանությանը`”Մահսուլ” մարզադաշտում ցույց կազմակերպելուն թույլտվություն տալու խնդրանքով: Իր հերթին, Ադրբեջանի ներքին գործերի նախարարությունը դեմ է արտահայտվել դրան` նշելով, որ նախորդ անգամ ցուցարարները “խախտել են հասարակական կարգը”:

“Ցուցարարնրը բախվել են ոստիկանների հետ: Եթե այսպես շարունակվի, ապա մենք ստիպված կլինենք օրակարգ բարձրացնել Բաքվի կենտրոնում ընդդիմությանը ցույց կազմակերպելու թույլտվություն այլևս չտալու հարցը”,-հայտարարել է ներքին գործերի նախարարության մամլո ծառայության ղեկավարի տեղակալ Էհսան Զահիդովը: