Ի սկզբանե ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություններում գնդակները պատրաստված էին լինում ինչից ասես։

Տիենտո (TIENTO)
1930 թ. Ուրուգվայ, եզրափակչի առաջին խաղակես

Տ-մոդել (T-MODEL)

1930թ., Ուրուգվայ, 2-րդ խաղակես

Ֆեդերալ 102 (FEDERALE 102)

1934թ., Իտալիա,

Ալլեն, (ALLEN)
1938թ., Ֆրանսիա,

Դուպլոտ (DUPLOT)

1950թ, Բրազիլիա,

Սուիսս (SWISS WORLD CHAMPION)
1954թ., Շվեյցարիա,

1954թ.-ին ՖԻՖԱ-ն հաստատեց գնդակի պարամետրերը, որ գործում են մինչ այսօր. դրա մակերեսը պետք է կազմեր ոչ պակաս, քան 68 և ոչ ավելի, քան 71.1 սմ, իսկ քաշը հաստատվեց 420-450 գրամը։

1930 թ.-ին Ուրուգվայում Ֆուտբոլի աշխարհի առաջին առաջնության եզրափակիչ խաղին ֆուտբոլիստները խաղում էին գնդակով, որի ծածկույթը կազված էր 12 t-աձև կաշվե վահանակներից։ Իսկ արդեն 1954թ.-ին՝ 18 վահանակներից, 1958թ-ին՝ 24։ Սա արվում էր նրա համար, որ գնդակը հնարավորինս կլոր ստացվեր։

Թոփ Սթար (TOP STAR)
1958թ., Շվեդիա

Քրաք (CRACK)
1962թ., Չիլի

Չելլենջ (CHALLENGE 4-STAR)
1966թ., Մեծ Բրիտանիա

Բանը կհասնի՞ լիակատար կլոր պլաստիկ գնդակի ստեղծմանը: Ոչ։ Ինչպես ցույց են տվել հետազոտությունները, եթե գնդակի մակերեսը մոտ է իդեալականին, ուժեղ հարվածի և մեծ արագությամբ գնդակի թռիչքի դեպքում /ավելի քան 70կմ/ժամ/, գնդակը կտատանվի օդում, ինքը կբռնի ճանապարհը` խնդիրներ ստեղծելով դարպասապահների համար։ Պետք են նաև կարեր և ուռուցիկություն, որոնք դիզայներները փորձել են համարյա վերացնել։

Այս “թերություններն” իրականում ապահովում են թռիչքի կայուն ուղին։ Այս է պատճառը, որ Բրազուկայի (Այս տարվա Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության գնդակի) կարերը կազմում են 0,76 մմ-ով ավելին, քան նախորդները՝ 1,56 մմ։

Թելսար (TELSTAR)

1970թ., Մեքսիկա          

 Թելեստար Դուրլաստ (TELSTAR DURLAST)

1974թ., ԳԴՀ

Տանգո (TANGO)

1978թ. Արգենտինա

Տանգո Էսպանա (TANGO ESPANA)

1982թ., Իսպանիա

Ազտեկա (AZTECA)

1986 год, Մեքսիկա

Էտրուզկո (ETRUSCO)

1990 թ., Իտալիա

Քուեստրա (QUESTRA)

1994թ, ԱՄՆ

 Տրկոլոր (TRICOLORE)

1998թ., Ֆրանսիա

Ֆեվերնովա (FEVERNOVA)

2002թ, Կորեա/Ճապոնիա

+ Տեամգեսիստ (+TEAMGEIST)

2006թ., Գերմանիա

Ջուբուլանի (JABULANI)

2010թ., Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն

Բրազուկա (BRAZUСA)

2014թ., Բրազիլիա

1970 թ.-ին ՖԻՖԱ-ն որոշեց, որ Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունների գնդակները կպատրաստի մեկ ընկերություն`”Ադիդասը”։ Բրազուկա գնդակը, որ պատրաստվել է Բրազիլիայում անցկացվող ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության խաղերի համար, փորձարկվել է 2 տարի –15 -ից +35 °C-ի պայմաններում, բոլոր մայրցամաքներում, 0-ից՝ 1600 մետր բարձրության վրա։ Առաջին փորձարկումներն անցկացվել են գերամանական Հերցոգենաուրախ քաղաքի լաբորատորիայում։ Գնդակի դիմացկունությունը ստուգվել է հատուկ մեքենայում, որ նման է լվացքի մեքենայի։ Այդ չորսժամյա “մաքրումը” հավասարազոր է խոտի վրա 1 տարվա խաղին։ ՖԻՖԱ-ն պահանջում է նաև փորձարկման ընթացքում 2000 հարված գնդակին։ Սակայն “Ադիդասը”, գերակատարելով պլանը, հատուկ ռոբոտի միջոցով 3500 հարված  է հասցրել գնդակին` այն պատրաստելով առաջնության խաղերին:

Հայաստանի ներկայացուցիչներ Էլինա Դանիելյանը, Լիլիթ Մկրտչյանը, Լիլիթ Գալոյանը, Մարիա Կուրսովան, Շուշաննա Սարգսյանը հուլիսի 6-18-ը կմասնակցեն Բուլղարիայի Պլովդիվ քաղաքում անցկացվելիք շախմատի Եվրոպայի կանանց անհատական առաջնությանը:

Ավագանու «Բարև Երևան» խմբակցության անդամ Անահիտ Բախշյանն այսօր նամակով դիմել է քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանին հետևյալ խնդրով.

«Կրկին քերվում են Երևանի այն փողոցները, որոնք հիմնանորոգվել են վերջին 1-4 տարիների ընթացքում: Օրինակ՝ անցյալ տարի հիմնանորոգված Արշակունյաց փողոցը, որի ծայրամասն այս պահին  կրկին նորոգվում է, արդեն 20 օր է, ինչ Զաքյան փողոցն ամբողջովին քերվել է:

Բացի վարորդներին պատճառած անհանգստությունից, բնակիչներին փոշի  մատակարարելուց, կա մի  խնդիր, որի մասին լռում է քաղաքապետարանը: Քերված փողոցներում կարմիր գույնով գծանշված  ավտոկայանատեղերը  փաստորեն  տվյալ ծառայությունը չեն  մատուցում,  և  այդ նպատակի համար արդեն վճարած քաղաքացիները  փաստորեն  չեն օգտվում այդ ծառայությունից: Ո՞վ պետք է դրա համար պատասխան տա, կամ գուցե  այդ վճարները  տեղափոխվե՞ն, երբ  սկսի  գործել, մասնավորապես Զաքյան փողոցի  գծանշված  ավտոկայանատեղին:

Շնորհակալություն համագործակցության համար»:

Անկախ

Այսօր տեղի ունեցավ «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի հանրային քննարկումը Երևանի պատմամշակութային անշարժ հուշարձաններին առնչվող հիմնախնդիրների շուրջ: Հանդիպմանը մասնակցում էին «Փրկենք Աֆրիկյանների ակումբի շենքը» նախաձեռնության անդամները, պատմական հուշարձանների պահպանմամբ զբաղվող ՀԿ-ների ներկայացուցինչներ:

«Թրանսփարենսի Ինթերնեշն» հակակոռուպցիոն կենտրոնի փոխտնօրեն Այվայզյան Սոնան հանդիպումը որակեց գուցե ինչ-որ չափով ուշացած, քանի որ վերջին շրջանում Աֆրիկյանների տան հետ են կապում իրավիճակը, սակայն խնդիրը միայն Աֆրիկյանների տանը չէ, որ վերաբերում է: Խնդիրներն, ըստ նրա, գուցե սաստկացել են դեռ 2000-ական թթ.-ններին, երբ պատմամշակութային հուշարձանների ցուցակը ճանաչվել է ուժը կորցրած, նոր ցուցակ չի կազմվել և դա հանգեցրել է տարիներ շարունակ բազմաթիվ հուշարձանների ոչնչացմանը:  Եվ ինչ՞ հիմքով է խախտվում միջազգային կոնվենցիան, որով արգելվում է հուշարձանների տեղափոխումը:

«Պետական կարիքների զոհեր» հասարակական կազմակերպության ղեկավար Սեդրակ Բաղդասարյանը բերեց փաստեր՝ ապացուցող, որ խախտումն իրականացնում են իշխանությունները՝ հանձինս Երևանի քաղաքապետարանի և ՀՀ մշակույթի նախարարության : 2006թ.-ին ՀՀ դատախազության կողմից նրա փաստերով նամակ է ուղարկվել ՀՀ նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանին՝ ներկայացնելով պատմամշակութային հուշարձանների ցանկի բացակայության մեղավորներին. «Սա նշանակում է, որ 2000-2004թթ.-ին այս հուշարձաններն ծառայել են որպես օբյեկտներ: Իսկ սա հնարավորություն տվեց Հյուսիսային պողոտայի կառուցման ժամանակ ոչնչացնել այդ տարածքի հուշարձանները»,-նշեց Սեդրակ Բաղդասարյանը՝ ավելացնելով, որ 2004թ.-ին Կառավարության կողմից ընդունվեց պատմամշակութային հուշարձանների ցանկը, որին կից կար նաև հավելված 2. դրանում նշած էին տեղափոխման ենթակա  14 հուշարձաններ: Այդ 14 հուշարձաններից բացի, սակայն, քանդվել են նաև այլ հուշարձաններ:

«Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի համակարգող Լենա Նազարյանը ներկայացրեց պատմամշակութային հուշարձանների հետ կապված ուշագրավ տվյալներ. մասնավորապես, ըստ դրանց՝ Երևանի կենտրոնում կա պատմամշակութային արժեք ներկայացնող մոտ 200 շենք, որից 80-ի վերաբերյալ կազմակերպությունը ուսումնասիրություններ է կատարել. 80 շենքերից 38-ը ներառված են Երևան քաղաքի պատմության ու մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում և ենթակա են պահպանման: 14-ը ենթակա են տեղափոխման, 29-ը ներառված չեն ցուցակում, թեև մասնագետների պնդմամբ՝ ունեն պատմամշակութային նշանակություն: Ապամոնտաժված 23 շենքերից վերականգնվել է 11-ը, սակայն կազմակերպության անդամների պնդմամբ՝ դրանց արտաքին տեսքը և ներքին կառուցվածքը խաթարված է:

Ապամոնտաժված և դեռ չվերականգնված շենքերի վերաբերյալ Քաղաքապետարանի  պարտավորագրերը չի հաջողվել սակայն ձեռք բերել. ըստ «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ» կենտրոնի տվյալների՝ դրանք բացակայում են կամ թերի են, իսկ քանդված քարերը գտնելու ճիգերը մեծմասամբ անհաջող են եղել, քանի որ ապամոնտաժումն իրականացնող կառույցները հրաժարվել են ցույց տալ քարերը կամ պատճառաբանել, որ դրա համար Մշակույթի նախարարության գրավոր թույլտվությունն է անհրաժեշտ, որը հնարավոր չի եղել ձեռք բերել:

«Ծիրանի» ՀԿ նախագահ Նարեկ Աշուղաթոյանն էլ խոսեց խնդրի իրավական կողմի վերաբերյալ: Ըստ նրա՝ Աֆրիկյանների դեպքը ցույց տվեց, որ օրենքը կիրառող մարմինները կամ չեն պատկերացնում իրենց իրավական պարտավորությունները կամ այն բովանդակ ճիգը չեն գործադրում, որպեսզի փրկեն հուշարձաններ. «Որոշ մասնագետների կողմից արտաբերվող «օտար միջավայր» հասկացությունը չեմ կարողանում հասկանալ. նույն տրամաբանությամբ, հնարավոր է, Օպերայի շենքը շրջապատող սրճարանները ևս  օտար միջավայր ստեղծող հանդիսանան, նշանակում է պիտի քանդե՞ն Օպերան»,-նշեց  Նարեկ Աշուղաթոյանը:

Նարեկ Աշուղաթոյանը բերեց այն իրավական հիմքը, որով Աֆրիկյանների շենքի ապամոնտաժումը համարվում է անօրինական. մասնավորապես՝ 2009թ.-ին ԱԺ-ում վավերացվել է Եվրոպայի ճարտարապետական ժառանգության պահանության մասին կոնվենցին, որի 5-րդ հոդվածը սահմանում է, որ յուրաքանչյուր կողմ պարտավորվում է արգելել պահպանվող յուրաքանչյուր հուշարձանի ամբողջական կամ մասնակի տեղափոխումը՝ բացի այն դեպքերից, երբ այդ հուշարձանների նյութական պահպանությունը հրամայաբար պահանջում է այն տեղափոխել:Օրենսդրության շրջանակներում միջազգային կոնվենցիան ներպետական ավելի բարձր ուժ ունեցող ակտ է, որ հստակ արգելում է հուշարձանների տեղափոխումը:  Այս կոնվենցիան Օրենսդրության անբաժանելի մասն է, իսկ բացառությունները տվյալ շանքերին չեն առնչվում:

«Հին Երևան»  նախագծի ճարտարապետ Լևոն Վարդանյանը նշեց, որ 1975 թվականից մինչ այսօր ընթանում է այս գործընթացը և դեռ Խորհրդային տարիներից է սկսվել: Ըստ նրա՝ սա ոչ սիրողական մակարդակի, այլ լուրջ մասնագիտական-ճարտարապետական քննարկման խնդիր է, իսկ Աֆրիկյանների տունը գտնվում է կառուցապատման կարմիր գծից 4 մետր երթևեկելի մասում: «Տերյան 11-ը միակ հուշարձան-շենքն է, որի ապամոնտաժման գործից սկսած բոլոր փաստաթղթերը լիովին տեղում են»,-ասաց  Լևոն Վարդանյանը :

Իսկ ՀԱԿ խմբակցության քարտուղար Արամ Մանուկյանը Լևոն Վարդանյանին խորհուրդ տվեց  ներկաներին չմեղադրել պատվեր կատարելու մեջ: «Իմ թշնամիներն են բոլոր նրանք, ովքեր հուշարձան են ոչնչացնում, ով էլ լինի, երբ էլ լինի: Ճոռոմ բաներ չեմ ասում. հուշարձան ոչնչացնողը պետության թշնամին է: Ճարտարագետ-մասնագետները թող կանգնեին Փակ Շուկայի քանդման օրերին ակտիվիստների կողքին, իսկ գիտե՞ք քանի ճարտարագետ է հերթ կանգնել  Շուկայի նոր դիզայնը անելու համար»,-նշեց Մանուկյանը: Այս չարիքի աղբյուրը, ըստ Արամ Մանուկյանի, դեռ 2001թ.-ից է գալիս, երբ ավելի բաց հարթակ հանդիսացող ԱԺ-ից հուշարձանների ցուցակը հաստատելու իրավասությունը փոխանցվեց Կառավարությունը:

«Երբ էլ լինի Ռոբերտ Քոչարյանին դատի եմ տալու թեկուզ միայն նրա համար, որ հայկական շարժական հուշարձանների մեկ բեռնատար Թուրքիայով տեղափոխեց Գերմանիա. 11-րդ դարի ավետարաններ կային, ձեռագրեր և այլն»,-նշեց Արամ Մանուկյանը:

Արամ Մանուկյանը նշեց նաև, որ բացերը փակելու եղանակ կարող է լինել հուշարձանների ցուցակը հաստատելու իրավասությունը ԱԺ-ին վերադարձնելը:  Արամ Մանուկյանը խոստացավ լինել նախաձեռնողների կողքին, իրավիճակը փրկող յուրաքանչյուր նախագիծ քննության առնել հանձնաժողովում՝ կատակով ավելացնելով. «Այս առումով ես ձեր պատվերը կկատարեմ»:

«Թուրքիայի նախագահական ընտրությունների ժամանակ հենց առաջին փուլում կհաղթի ներկայիս վարչապետ Էրդողանը: Նա, հավանաբար, կստանա ձայների 53 տոկոսը», – այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ նման կարծիք հայտնեց թուրքագետ Հակոբ Չաքրյանը:

Այսօր լրանում է Թուրքիայում օգոստոսի 10-ին կայանալիք նախագահական ընտրությունների համար մասնակից թեկնածուների գրանցման ժամկետը: Մինչ այս պահը գրանցվել է 3 թեկնածու.  Սելահադին Դեմիլթաշ, Էքմելեդդի Իհսանօղլու և Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան:

Հակոբ Չաքրյանը նշեց, որ այս տարի ընտրությունները առանձնանում են նախորդներից, քանի որ նախկինում Թուրքիայում նախագահին ընտրում էր խորհրդարանը, և, բնականաբար, հաղթում էր այն գործիչը, ում ներկայացրել էր իշխող կուսակցությունը. այս տարի ժողովուրդն է ընտրելու:  «Էրդողանը գիտի իր ընտրազանգվածի պահանջները և կատարում է դրանք: Իսկ այդ մարդկանց չեն հետաքրքրում մարդու իրավունքները կամ դեմոկրատիան: Դա ապացուցում է այն հանգամանքը, որ, չնայած դեկտեմբերին տեղի ունեցած կոռուպցիոն սկանդալին, Էրդողանի կուսակցությունը, այնումենայնիվ, հաղթեց ՏԻՄ ընտրությունների ժամանակ», – ասաց թուրքագետը` ընդգծելով, որ խնդիրը Էրդողանի հաղթանակը չէ, այլ նրա վերին աստիճանի հանդուգն կեցվածքը: Նրա` նախագահ դառնալու դեպքում Թուրքիան   հնարավոր է անցնի նախագահական համակարգի:

Հակոբ Չաքրյանի համոզմամբ` Արևմուտքը ևս աջակցում է Էրդողանին, քանի որ տարածաշրջանում տեղի են ունենում կարևոր իրադարձություններ, և նրանց համար կարևոր է հուսալի մարդ տեսնել որպես Թուրքիայի ղեկավար. «Այո´, ԵՄ-ը և ԱՄՆ-ը քննադատում են Էրդողանին, բայց քննադատել միշտ չէ, որ նշանակում է ձերբազատվել: Էրդողանը չարյաց փոքրագույնն է նրանց համար», – ասաց նա:

Նրա խոսքով` ընտրությունների արդյունքները ազդեցություն չեն ունենա հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա. «1991 թվականից ի վեր բազմաթիվ կառավարություններ են փոխվել, բայց այդ երկրի հակահայկական քաղաքականությունը չի փոխվել: Հայաստանի հետ հարաբերությունները նրանք դիտում են որպես ներքին ազգային խնդիր, իսկ ազգային խնդրի հարցում պետական քաղաքականություն է կիրառվում, այդ պատճառով նախագահի կամ կառավարության փոփոխությունով այդ քաղաքականությունը չի փոխվի»:

 Անկախ

ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունում այսօր տեղի ունեցավ մամուլի ասուլիս՝ նվիրված “Կենգուրու” միջազգային մաթեմատիկական մրցույթի այս տարվա արդյունքներին: ՀՀ ԿԳՆ հանրակրթության վարչության պետ Նարինե Հովհաննիսյանը, “Այբ” կրթական հիմնադրամի տնօրեն Դավիթ Սահակյանը, “Կենգուրու” ծրագրի ղեկավար Շուշան Կարապետյանը խոսեցին մրցույթի արդյունքների մասին, ներկայացրին հաղթողներին:

Ասուլիսին ներկա էին մրցույթի 8 հաղթողները`

1. Զարուհի Հակոբյան, 4րդ դաս., Երևան, Գառնիկ Ադդարյանի անվան թիվ 133 դպրոց

2. Զինա Ղազարյան, 4րդ դաս., Լոռու մարզ, Մղարթի հիմնական դպրոց

3. Նաիրա Շահբազյան, 4րդ դաս., Լոռու մարզ, Մեծավանի թիվ 2 միջնակարգ դպրոց

4. Էրիկ Մելիքյան, 4րդ դաս., Լոռու մարզ, Վանաձորի Պ. Տիչինայի անվան թիվ 20 միջնակարգ դպրոց

5. Մերի Ավետիսյան, 4րդ դաս., Շիրակի մարզ, Գյումրու Ֆ. Վերֆելի անվան թիվ 40 հիմնական դպրոց

6. Ալբերտ Գևորգյան, 11-րդ դաս., Երևան, “Քվանտ” վարժարան

7. Էդուարդ Միհրանյան, 12-րդ դաս., Երևան, “Այբ” ավագ դպրոց

8. Տիգրան Շախկյան, 12-րդ դաս., Երևան, ԵՊՀ-ին առընթեր Ա. Շահինյանի անվան ֆիզիկամաթեմատիկական հատուկ դպրոց:

Ծրագրի ղեկավար Շուշան Կարապետյանը, ներկայացնելով հաղթողներին, նշեց, որ այս տարի մրցույթին մասնակցել է 44000 աշակերտ` Հանրապետության  1040 դպրոցներից:  Մրցույթին բավականին մեծ ակտիվությամբ են մասնակցում հատկապես մարզերի դպրոցների աշակերտները: Մրցույթի 44000 մասնակիցներից 16.200-ը գյուղերից են:

“Սա յուրօրինակ կրթական շարժում է, որ իրականացվում է Հայաստանում արդեն 6 տարի. Հայաստանը մրցույթին սկսել է մասնակցել 2009 թվականից”,-նշեց “Այբ” կրթական հիմնադրամի տնօրեն Դավիթ Սահակյանը: “Կենգուրու” ծրագրի ղեկավարը տեղեկացրեց, որ բարձր դասարանի հաղթողները` Ալբերտ Գևորգյանը, Էդուարդ Միհրանյանը և Տիգրան Շախկյանը  ստացել են միջազգային ճամբարի մասնակցելու հնարավորություն, սակայն աշակերտներից մեկն ընդունվել է Մոսկվայի տնտեսագիտության բարձրագույն դպրոց և պետք է շուտով մեկնի, իսկ մյուսը վաղը  մասնակցելու է միջազգային մրցույթի մաթեմատիկայից,  ուստի, ճամբարին մասնակցելու փոխարեն հաղթողները ստացան այլ մրցանակներ;

Իսկ կազմակերպիչները նշում են, որ մրցանակները խրախուսական են, խթանիչ բնույթ ունեն. սա ընդունված է ողջ աշխարհում, իսկ նպատակն է խուսափել գայթակղիչ մրցանակներից, որոնք մասնակիցներին կարող են դրդել մասնակցելու մրցույթին:

“Անկախ”-ի այն հարցին, թե կա ՞ որևէ վիճակագրություն, թե մասնակից 70 երկրների աշակերտներից հատկապես որ ՞ երկրների աշակերտներն են առավել բարձր ցուցանիշներ գրանցում, “Այբ” կրթական հիմնադրամի տնօրեն Դավիթ Սահակյանը պատասխանեց, որ նման վիճակագրություն չկա, քանի որ ծրագիրը փորձում է զերծ մնալ համեմատականներից. նման տվյալները կարող են խոչընդոտել աշակերտների ազատ մասնակցությունը:

Իսկ մրցույթի առաջադրանքները կազմվում են տարբեր երկրների մասնագետների կողմից. Ստեղծվում է մասնագետների յուրատեսակ “համայնք”, որ ողջ տարին աշխատում է, ամբողջացնում խնդիրները, այնուհետ ամենամյա գագաթաժողովի ընթացքում ընտրվում են մրցույթի խնդիրները:

Առաջադրանքները դուրս են կրթական ծրագրից, քանի որ դրանք տրամաբանական են և սահմաններ չեն ճանաչում: “Սա շնորհալիների մրցույթ է, ովքեր հատուկ ունակություններով են օժտված և հետևաբար, առաջադրանքներն էլ դուրս են կրթական ծրագրի սահմաններից”,-նշեց ՀՀ ԿԳՆ հանրակրթության վարչության պետ Նարինե Հովհաննիսյանը:

Իսկ հաղթողներից Նաիրա Շահբազյանը /4-րդ դաս./ “Անկախ”-ի հետ զրույցում նշեց, որ արդեն երկրորդ անգամ է մասնակցում մրցույթին, մրցանակ է ստացել պլանշետային համակարգիչ և հաճույքով մյուս տարի էլ կմասնակցի մրցույթին:

Հայաստանի ներկայացուցիչներ Էլինա Դանիելյանը, Լիլիթ Մկրտչյանը, Լիլիթ Գալոյանը, Մարիա Կուրսովան, Շուշաննա Սարգսյանը հուլիսի 6-18-ը կմասնակցեն Բուլղարիայի Պլովդիվ քաղաքում անցկացվելիք շախմատի Եվրոպայի կանանց անհատական առաջնությանը:

Իսպանիայի Մոնկադա ի Ռեշակե աղաքում ավարտին է մոտենում շախմատի միջազգային փառատոնը, որի գլխավոր մրցաշարի մասնակիցների թվում են նաև հայ խաղացողներ:

Կարեն Հ. Գրիգորյանը 8 հնարավորից վաստակել է 5 միավոր և 13-դ տեղում է: Կարեն Մովսիսյանը 5 միավորով ընթանում  է 21-րդ, Rոման Հովհաննիսյանը՝ 4 միավորով  40-րդ, իսկ Գալուստ Թադևոսյանն էլ՝ 2,5 միավորով  83-րդ տեղում:

Առաջատարները` 6,5–ական միավոր վաստակած չինացի գրոսմայստեր Հուա Նիին և ուկրաինացի Յարոսլավ Ժերեբուխն են:

Մրցաշարի ավարտին մնացել է մեկ տուր:

«Հայոց ցեղասպանությունը Օսմանյան կայսրությունում. վերապրածների վկայություններ» եռահատոր ժողովածուի թուրքերեն տարբերակը ներկայացվում է աշխարհին:

Թուքիայում օրերս հրատարակվել է «Հայոց ցեղասպանությունը Օսմանյան կայսրությունում. վերապրածների վկայություններ» արխիվային փաստաթղթերի եռահատոր ժողովածուի` մեկ հատորում զետեղված թուրքերեն թարգմանությունը: Բացառիկ ժողովածուն ընդգրկում է 1916-1917 թթ. վկայություններ:

Հսկայական հետազոտական նյութը լրագրողներին ներկայացրին ու դրա պատմաքաղաքական և իրավական նշանակության մասին խոսեցին  «Հայոց ցեղասպանությունն Օսմանյան Թուրքիայում. վերապրածների վկայություններ» արխիվային փաստաթղթերի եռահատոր ժողովածուի` մեկ հատորում զետեղված թուրքերեն թարգմանության հրատարակիչ Ռագըբ Զարաքոլուն,   Հայաստանի ազգային արխիվի տնօրեն Ամատունի Վիրաբյանը, «Վան» ՀԿ պատվավոր նախագահ Ռուբեն Գալչյանը:

“Այս գիրքը օպերատիվ աշխատանքի արդյունք է, կատարվել է տաք-տաք` Ցեղասպանությունից անմիջապես հետո հավաքված փաստերից և դրանում առկա են գիտակցորեն բարձրացված բազում հարցեր: “Կապույտ գրքից” հետո այս գիրքը ամենակարևորներից է, քանի որ նրանում զետեղված են 1916թ.-ի  վկայությունները”,-նշեց Ռագըբ Զարաքոլուն:

1500 օրինակով լույս տեսած թուրքերեն տարբերակը ներկայացվելու է ողջ աշխարհին, իսկ Ռագըբ Զարաքոլուն կարծում է մերժողականության էությունը հետևյալն է.  երբ ինչ-որ բան կեղծում են, ստում են, այն դառնում է շարունակական, ստիպված են լինում կեղծել ամեն ինչ, նոր փաստեր հնարել, այլ կերպ` ջնջել բոլոր հնարավոր տեղերից հայի անունը:

“Այս ամենն ինձ հիշեցնում է Ջորջ Օրուելի “1984” կոչվող վեպը, որտեղ խոսվում է մասնագետների մասին, ում աշխատանքը փաստաթղթեր ոչնչացնելն է ու նորերի ստեղծումը` նոր իրադրությանը համապատասխան”,-նշեց Ռագըբ Զարաքոլուն` ավելացնելով.

“Սա պայքար է որ սկսել ենք 1990-ականներից կնոջս հետ: Պայքարի սկզբում թուրքական հասարակության մեջ միայնակ էինք և 1993թ.-ին, երբ առաջին գիրքը հրատարակեցինք, մեր դռնից ներս մտնելու քաջություն ունեցան միայն երկու տարեց հայ: Գիրքն անմիջապես արգելվեց, հոտո նորից տպագրեցինք, իսկ երրորդն, ով հետաքրքրվեց մեր գործով, պոլսեցի Հրանտ Դինքն էր, ով իր վրա վերցրեց անօրինական ձևով 1000 գիրք տարածելու գործը”,-պատմեց Ռագըբ Զարաքոլուն:

“Անկախ”-ի այն հարցին, թե, որպես Թուրքիայի քաղաքացի,  գիտակցաբա ՞ ր է գնում այս պայքարին, եթե Հայոց Ցեղասպանության ճանաչումը և պատմական արդարության վերականգնումը հետևանքներ է ունենալու Թուրքիա պետության համար, Զարաքոլուն պատասխանեց.

“Իհարկե, ընդունելը ամենահեշտ գործն է, իսկ Թուրքիա պետությունը գիտակցում է, որ Հայոց Ցեղասպանության ճանաչումից հետո այլ փուլեր են գալու, իսկ դրանցից խուսափելու համար ուզում է խնդիրը այսօրվա վիճակի մեջ պահպանած լինի: Սակայն միայն Թուրքիա պետությունը չէ, նաև մեծ պետություններն էլ պատասխանատվություն ունեն այստեղ: Ամերիկայում ապահովագրական ընկերությունների դեմ հարուցված գործը չեզոքացվեց, իսկ պատճառաբանությունն այն էր, որ ԱՄՆ-ն պաշտոնապես չէր ճանաչել Ցեղասպանությունը: Բոլոր նահանգապետերը, ղեկավարները` այդ թվում Օբաման, Փելոզին, խոսում են Ցեղասպանության մասին, ընդունում այն, բայց երբ հարցը կոնկրետանում է,  հասնում իրենց պետություններին, բոլորն էլ մոռանում են դրա մասին”:

Նշենք նաև, որ վաղը` հուլիսի 3-ին, ժամը 19:00-ին, “Առնո Բաբաջանյան” ֆիլհարմոնիկ փոքր համերգասրահում  տեղի է ունենալու «Հայոց ցեղասպանությունը Օսմանյան կայսրությունում. վերապրածների վկայություններ» եռահատոր ժողովածուի թուրքերեն տարբերակի շնորհանդեսը:

ԱԺ-ի ոչ իշխանական ուժերը այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ  հայտնեցին իրենց դիրքորոշումը Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի երեկ ընդունած որոշման վերաբերյալ:

Հիշեցնենք, որ երեկ ՀԾԿՀ-ը հաստատեց էլեկտրաէներգիայի նոր սակագինը, ըստ որի՝ բնակչության համար 1 կՎտ/ժ էլեկտրաէներգիան օգոստոսի 1-ից կթանկանա 10%-ով կամ 3,85 դրամով:

Քառյակի անդամները հայտարարեցին, որ այդ որոշումը քաղաքական էր: Ըստ նրանց` դա երկիրը տնտեսական աղետների առջև  է կանգնեցնելու, և Քառյակը պատրաստակամ է պայքարել այդ որոշումը չեղյալ համարելու համար:

«Հանրային ծառայությունները կարգավորող մարմինը իր դերի մեջ չէ. նա չի կատարում օրենքով նախատեսված քայլերը: Գերակա պետք է համարվեն ժողովրդի շահերը, սակայն սա երբեք չի իրականացվում», – ասաց ՀՅԴ Հայաստանի գերագույն մարմնի ներկայացուցիչ Արմեն Ռուստամյանը, ընդգծելով, որ Հայաստանի տնտեսության փլուզված լինելը ակնհայտ է, սակայն իշխանություններին դա քիչ է հետաքրքրում. «Իշխանությունները ունեն ֆինանսների կարիք: Դրա աղբյուր կարող են լինել 2-ը. կորզել ժողովրդից և երկրորդը` դրսից պարտքեր վերցնել: Վերջին տարիներին արտաքին պարտքը մեծ չափսերի է հասել», -ասաց նա:

«Մենք որոշում դեռ չունենք քայլերի հետ կապված»,- իր հերթին ասաց ՀԱԿ խմբակցության քարտուղար Արամ Մանուկյանը` անդրադառնալով քառյակի ծրագրերին: «Այս թանկացման արդյունքում գնաճ ու արտագաղթ է տեղի ունենալու: Գուցե անհույս լավատեսություն է, որ փորձենք համոզել իշխանություններին հետ կանգնել այդ քայլից, բայց փորձելու ենք»,- նշեց  նա` հավելելով, որ իրենք արդեն մի քանի միջոցներ քննարկել են, որոնցից մեկը Սահմանադրական դատարան դիմելն է:

«Ժառանգություն» խմբակցության ղեկավար Ռուբեն Հակոբյանը հայտարարեց, որ աշնանը իրենք իշխանություններին արժանի հակահարված կտան:

 Անկախ

Բրազիլիայում անցկացվող ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունում այսօր  կկայանան 1/8 եզրափակիչի վերջին հանդիպումները։

Արգենտինա – Շվեյցարիա

«Իտակերան» մարզադաշտ, Սան Պաուլու

ժամը 20:00-ին

Բելգիա – ԱՄՆ

«Արենա Ֆոնտա Նովա» մարզադաշտ, Սալվադոր

ժամը 00:00-ին

Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ մերձավորարևելյան տարածաշրջանում ստեղծված իրավիճակի, Սիրիայի և Իրաքի միջև իսլամական խալիֆայության  հռչակման, տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում դրա վտանգավորության հարցերին անդրադարձավ  արաբագետ Սարգիս Գրիգորյանը:

Տարածաշրջանում ծայրահեղականացման միտումներ են նկատվում: Իսլամական խալիֆայության ձևավորման նախադրյալներ կան Իրաքում և Սիրայում. խոսքը Իրաքի և Շամի իսլամական պետություն (ԻՇԻՊ) իսլամական ծայրահեղ արմատական կազմակերպության մասին է, որ հունիսի 29-ին հայտարարել է “Իսլամական խալիֆայություն” հիմնելու մասին,

Բանախոսը այս ահաբեկչական կառույցը տարածաշրջանում խիստ ազդեցիկ դարձնող հիմնական գործոնները նշեց.

“Կառույցն այս առումով նորություն է, քանի որ այն ունի իր ենթակայության տակ գտնվող տարածքներ, զինուժ, առաջնորդ, ինչն էլ այն դարձնում է ազդեցիկ ու կարևոր”,-նշեց արաբագետը:

Բանախոսը տեղեկացրեց, որ այս կառույցը համալրվում է աշխարհի տարբեր ծայրերից ժամանող զինյալներով, գնալով նրանց վերահսկողությունը տարածվում է նոր տարածքների նկատմամաբ և պատահական չէ ևաև, որ այդ տարածքների մաս են կազմում նաև բանտերը, քանի որ բանտարկյալներին ազատ են արձակում` պահանջելով միանալ իրենց գործունեությանը:

Ըստ արաբագետի` կորևոր գործոն է նաև այս կառույցի ինքնաֆինանսավորման մեծ ներուժը, իսկ սա բացառիկ երևույթ է, քանի որ անկախ պետությունների որդեգրած դիրքորոշումներից` այն ունի իր կենսունակությունը պահպանելու անհրաժեշտ միջոցները: Իսլամիստ այս ծայրահեղականները հաջողությամբ օգտագործում են նաև զանգվածային լրատվամիջոցները` պատրաստում տարբեր լեզուներով որակյալ հոլովակներ և այլն: Կարոր է նաև “խալիֆի” ինստիտուտի վերականգնումը, որը ևս այն ազդեցիկ է դարձնում:  Կառույցի առաջնային նպատակն,. ըստ բանախոսի, այս պահին Բաղդադն է ու շիաների սրբավայրերը, իսկ Իրաքն այսօր մասնատման վտանգի առջև է կանգնած:

Իսկ “Անկախի” այն հարցին, թե Թուրքիայի որոշ սահմաններում տարածքներ տիրապետելու հավակնություն ունեցող այս կառույցի նկատմամբ ի՞նչ դիրքորոշում է ընտրել Թուրքիան, բանախոսը պատասխանեց, որ Թուրքիայի վարած քաղաքականությունը, միանշանակ, չի համընկնում այս կառույցի քաղաքականությանը, այն վտանգում է Թուրքիային և վերջինս այն որակել է որպես ահաբեկչական կառույց, սակայն այս պահին նկատվում է, որ որոշակի համաձայնություն նրանց միջև  ամեն դեպքում կա, քանի որ իսլամականները տեղակայվել են այն հատվածներում, որոնք Թուրքիայի համար խիստ կարևոր են. հենց այս տարածքներով են Սիրիա ելումուտ անում իսլամականները և Թուրքիան հենց այս  տարածքներով է կարողանում իր ազդեցությունը տարածել Սիրիայում, Սիրիայի ընդդիմադիր զանգվածին ապահովում նյութական, ռազմական և այլ միջոցներով:

Անկախ

Հղիության ընթացքը մեծամասնության դեպքում համընկնում է տոթ սեզոնին, ինչը կարող է պատճառ հանդիսանալ, որ հղի կինը իրեն վատ զգա: Այսօր  այս թեմայի վերաբերյալ  լրագրողների հետ զրուցեց Բժշկական գենետիկայի և առողջության առաջնային պահպանման կենտրոնի մանկաբարձ-գինեկոլոգ Պավել Սոցկին:

Նա նախ նշեց, որ հղիներին խորհուրդ չի տրվում կիզիչ արևի տակ երկար մնալ: Հղի կանայք պետք է շատ զբոսնեն, սակայն առավոտյան և երեկոյան ժամերին:

«Հղիների համար հանգստի մեկնելը ևս շատ օգտակար է, բայց կան որոշակի կանոններ: Նախ` մինչև մեկնելը պետք է բժշկի հետ խորհրդակցել, հետազոտություն անցնել: Անպայման պետք է դեղարկղ վերցնել ուղևորության ժամանակ և բժշկական ապահովագրություն ունենալ», – ասաց Պավել Սոցկին, հավելելով, որ ճանապարհորդության ընթացքում պետք է պարբերաբար փոխել դիրքը և հաճախ դուրս գալ օդ շնչելու, եթե ճանապարհը մեքենայով են անցնում:

Ինքնաթիռով ճանապարհորդելը հակացուցված է հղիության 7 ամսից հետո:

Բժիշկը հղիներին խորհուրդ է տալիս հանգստանալ ծովափում, սակայն անհրաժեշտ է անպայման օգտագործել քսուքներ հատուկ հղիների համար: «Լողալը շատ օգտակար է, քանի որ շնչառական մկանային համակարգը մարզում է, վերականգնվում է իմունային համակարգը, բայց երկար չլողալ, սառը ջրի մեջ չմտնել և ափից շատ չհեռանալ: Ջրավազաններում խորհուրդ չի տրվում խորասուզվել. ջրում կարող են լինել վարակի հարուցիչներ», – ասաց մանկաբարձ-գինեկոլոգը:

Ապագա մայրերը պետք է կանոնավոր սննդակարգ ունենան. Օրվա ընթացքում խորհուրդ է տրվում սնվել 5-6 անգամ փոքր չափաբաժիններով: Վիտամինների ընդունումը շատ կարևոր է. կերակուրը պետք է ունենա միկրոէլեմենտներ և սպիտակուցներ: Դրանցով հարուստ են բանջարեղենը և մրգերը, սակայն անհրաժեշտ է հնարավորինս հեռու մնալ մրգերից, որոնք առաջացնում են ալերգիա,  օրինակ, ելակից կամ նարինջից:

Բժիշկը հղիներին խորհուրդ է տալիս նաև ամռանը հաճախ լոգանք ընդունել. «Տուն վերադառնալիս անհրաժեշտ է լողանալ: Զբոսանքից վերադառնալուց հետո պետք է լվանալ մազերը, քանի որ մազերի մեջ կարող են  քամու հետևանքով մնալ որոշ բույսերի մնացորդներ,  որոնք կարող են առաջացնել ալերգիա»:

Անկախ

Ջուրը կյանքի աղբյուր է, որ կազմում է մեր օրգանիզմի 80%-ը /երեխաների մոտ 90%/.այս է պատճառը, որ դրա որակին պետք է ներկայացվեն առանձնահատուկ խիստ պահանջներ։

Ցավոք սրտի, այն ջուրը, որ հասնում է մարդկանց բնակարաններ ջրամատակարարման համակարգերի միջոցով,  իր բաղադրության մեջ պարունակում է ոչ միայն օգտակար հատկություններ, այլ նաև քլոր, զանազան բարդ միացություններ և վտանգավոր նյութեր, որոնք անգամ ժամանակակից զտիչները չեն հեռացնում։ Իսկ ստորգետնյա աղբյուրների ջրերը, ըստ մասնագետներ,  հողի ներկա աղտոտման պայմաններում չեն երաշխավորում  այն բյուրեղային մաքրությունը, որով օժտված է ջուրը։

Ջրի  վնասազերծման, դրա որակի կատարելագործման հիմնական մեթոդներից է եղել ու մնում այն եռացնելը, որի շնորհիվ մանրէները սպանվում են, քլորի պարունակությունը նվազում է, ջուրը դառնում է  ավելի փափուկ։ Սակայն… եռացված ջրի բազմաթիվ ուսումնասիրություններ վկայում են, որ ծանր մետաղները չեն ոչնչանում ջրի նման մշակման արդյունքում, իսկ քլորի որոշ մասնիկներ կարող են շփման մեջ մտնել այլ տարրերի հետ՝ վերածվելով խիստ վտանգավոր նյութերի։

Իսկ եթե նույն ջուրը մի քանի անգամ եռացնել, ինչը հաճախ անում են հատկապես  գրասենյակներում և միջոցառումների ժամանակ, ապա այդ վտանգավոր նյութերի կոնցետնտրացումը մեծանում է ամեն անգամ, իսկ թթվածնի օգտակար միացությունների քանակը նվազում՝ հասնելով նվազագույնի։ Այլ կերպ՝ “կենդանի” և օգտակար ջուրը վերածվում է “մեռած” և վտանգավոր ջրի։

«Կրթություն առանց խտրականության. Բոլոնիայի գործընթացի համատեքստում» միջազգային համաժողով` ԼՂՀ-ում։

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարությունը և Արցախի պետական համալսարանը համատեղ կազմակերպում են “Կրթություն առանց խտրականության. Բոլոնիայի գործընթացի համատեքստում” միջազգային համաժողովը, որը տեղի կունենա 2014 թվականի հունիսի 27-29-ը, ԼՂՀ Ստեփանակերտ քաղաքում: Համաժողովի բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի կունենա ԼՂՀ Ազգային ժողովի շենքում հունիսի 18-ին, ժամը 9:30-ին: