Իրանի «Ավազ» երգի համույթը նախատեսում է համերգային շրջագայությունով մեկնել Թուրքիա: «Iran Daily» թերթը տեղեկացնում է, որ այն կսկվի մայիսի վերջին: Առաջին քաղաքը, ոըր համույթը կայցելի, կլինի Անկարան: Հաջորդ կանգառը կլինի Ստամբուլը, այնուհետև` Ագրին:
Ուշագրավ է, որ իրանցի և տեղի թուրք երաժիշտներից կազմված «Ավազ» համույթը Թուրքիայում համերգներով հանդես է եկել նաև 2011-ին, 2012-ին և 2013-ին:
Համույթը ստեղծել են իրանցի վոկալիստ Հադի Սեփեհրին և թուրք երաժիշտ Քեմալ Բինիկը:
Ապրիլի 27-ին հայ մեծանուն բանաստեղծ Հովհաննես Շիրազի ծննդյան օրն է. լրանում է գրողի ծննդյան 100-ամյակը: Այդ կապակցությամբ կառավարությունում այսօր տեղի է ունեցել Հովհաննես Շիրազի 100-ամյակի նշումը նախապատրաստող հոբելյանական հանձնաժողովի նիստը, որը վարել է ՀՀ փոխվարչապետ, տարածքային կառավարման նախարարի պաշտոնակատար Արմեն Գևորգյանը:
ՀՀ մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանը ներկայացրել է Շիրազի 100-ամյակին նվիրված հոբելյանական միջոցառումների ծրագիրը, որը հաստատվել է հանձնաժողովի կողմից: Միջոցառումները կմեկնարկեն ապրիլի 27-ին Գյումրիում՝ բանաստեղծին նվիրված հիշատակի երեկոյով, տուն-թանգարան այցելությամբ և կշարունակվեն ինչպես այս, այնպես էլ հաջորդ տարվա ընթացքում: Մասնավորապես, նախատեսվում է նաև 2 հոբելյանական հիշատակի երեկոյի անցկացում Գյումրիում և Երևանում, Հ. Շիրազի գրավոր ժառանգության հանրային շնորհանդեսների կազմակերպում, գրողի երկերի լիակատար ժողովածուի հրատարակում, փաստագրական ֆիլմի նկարահանում, Շիրազին նվիրված միջոցառումների, ցուցահանդեսների, գրական ցերեկույթների, դպրոցական շարադրությունների մրցույթի կազմակերպում և այլն:
Հարություն Խաչատրյանի «Անվերջ փախուստ, հավերժ վերադարձ» ֆիլմաշարի առաջին ֆիլմի՝ «Հայկ.փախուստ»-ի համաշխարհային պրեմիերան տեղի կունենա Շվեյցարիայի Նյոն քաղաքի «Vision du Reel» կինոփառատոնում ապրիլի 30-ին: Ֆիլմն ընդգրկված է փառատոնի միջազգային մրցութային անվանկարգում:
«Vision du Reel»-ը վավերագրական կինոյի համաշխարհային ճանաչում ունեցող հեղինակավոր փառատոներից մեկն է, որը հիմնադրվել է 1969 թ-ին: Փառատոնի կազմակերպիչների ուշադրության կենտրոնում հենց հեղինակային վավերագրական կինոն է, որը հեռուստատեսային մշակույթի գերիշխման դարաշրջանում օրեցօր ետին պլան է մղվում:
Նշենք, որ Հարություն Խաչատրյանի «Կոնդ» ֆիլմը 1988 թ-ին՝ նույն փառատոնում արժանացել է ժյուրիի հատուկ հիշատակմանը, իսկ «Սպիտակ քաղաք» ֆիլմը 1989թ-ին արժանացել է «Արծաթե սեստերցի» հեղինակավոր մրցանակին:
Հանդիսանալով հեղինակային վավերագրական կինոյի առաջատար տարածողներից մեկն աշխարհում` «Vision du Reel»-ը նաև իր ծրագիրն է ներկայացնում Կաննի միջազգային կինոփառատոնում. վերջինս յուրաքանչյուր տարի հատուկ ծրագրով ներկայացնում է աշխարհի լավագույն վավերագրական ֆիլմերի փառատոների առաջարկած ծրագիրը: «Vision du Reel»-ի առաջարկով Կաննի 67-րդ ՄԿՓ-ի ցուցադրությունների ծրագրում ընդգրկվել է նաև Հարություն Խաչատրյանի «Անվերջ փախուստ, հավերժ վերադարձ» ֆիլմը: Հիշեցնենք, որ Կաննի ՄԿՓ-ը այս տարի տեղի կունենա մայիսի 14-ից 25-ը:
«Կինո» խմբի հիմնադիր Վիկտոր Ցոյի որդին` Ալեքսանդրը դիմել է Ռուսաստանի քննչական կոմիտեին` պատգամավոր Եվգենի Ֆյոդորովին չարախոսության համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու խնդրանքով:
«Ալեքսանդր Ցոյը դիմում է ներկայացրել Ռուսաստանի քննչական կոմիտե` Պետդումայի պատգամավոր Եվգենի Ֆյոդորովին հանցագործություն կատարելու համար քննչական պատասխանատվության ենթարկելու խնդրանքով, որ նախատեսված է ՌԴ ՔԿ-ի 128,1 հոդվածի 2-րդ մասով»,-հայտնել է դիմումատուի փաստաբան Անատոլի Կուչերեվը:
Նրա խոսքով, դիմումատուն պահանջում է հրապարակային ներողություն խնդրել ու պնդում նրան զրկել Դումայում ելույթ ունենալու իրավունքից: Հակառակ դեպքում, պատգամավորին 1 մլն ռուբլի տուգանք ու 240 ժամ հարկադիր աշխատանք է սպառնում:
Օրեր առաջ ԶԼՄ-ներում տեսանյութ էր հայտնվել, որում պատգամավորն իբր պատմում է Ցոյի` ամերիկյան հատուկ ծառայությունների հետ համագործակցության մասին, ու որ իբր,երգչի վերջին երգերը գրվել են Հոլիվուդում, պրոֆեսիոնալների կողմից:
Ֆյոդորովն իր հերթին հայտարարել է, որ ոչ մի նման բան չի ասել ու դրա համար ներողություն խնդրելու անհրաժեշտություն չի տեսնում: Բացի այդ, նա պատրաստվում է քննչական օրգաններին տեսանյութը տարածած ԶԼՄ-ների մասին հարցում ուղարկել:
Շատ անվանի մասնագետներ գոթական ճարտարապետության հիմքերը որոնում են Հայաստանում: Տեղին է հիշել Կոստանդին Վեսելովսկու խոսքը. «X դարից սկսած` աշխարհով մեկ ճչում է անիական ոճը: Այսօր ավերակների մեջից է լսվում այդ ճիչը…»
Սակայն հայ ճարտարապետական միտքը փայլել է ոչ միայն Արևմուտքում: Արևելյան երկրներում էլ հայերն արարել են արժեքներ, որոնք մինչ օրս մարդկության մշակութային գանձերի շարքն են դասվում:
Դրանց թվին է պատկանում Թաջ Մահալը, որ գտնվում է Հնդկաստանի Ագրա քաղաքում: Ճիշտ է, այն իր ոճով ու ոգով ավելի շատ իրանական ճարտարապետության դպրոցին է պատկանում և անգամ թևավոր խոսք կա, թե` «Թաջ Մահալն Իրանի ոգին է` կերտված Հնդկաստանի սրտում»: Սակայն նրա կառուցման տխուր ու գեղեցիկ պատմության հիմքում հայն է` չքնաղ մի հայուհի` Հեղինե անունով, որ Հնդկաստանում հաստատված հայ ազնվական Ասաֆ խանի դուստրն էր և ծնվել է 1597 թ.: Հեղինեն գեղեցկուհի իշխանադստեր հայկական անունն էր, նրան կոչում էին նաև Արջոմանդ Բանո Բեգում: 1614 թ. նա ամուսնանում է Մողոլների թագաժառանգ Խորամի խանի` ապագա Շահ Ջահանի հետ:
Թաջ Մահալ նշանակում է արքունիքի թագ: Իսկապես այն թագ է` իր անկրկնելի գեղեցկությամբ ու հմայքով:
Ավանդությունը պատմում է, որ Շահ Ջահանը կանչում է դամբարանը կառուցող ճարտարապետին և առատ վարձատրելով` կտրում նրա ձեռքը, որպեսզի նա այլևս ոչ ոքի համար նման հրաշք չարարի:
Թաջ Մահալը գեղեցիկ է ոչ միայն իր ճարտարապետությամբ, ուրույն ոճով ու եզակիությամբ: Նրա կառուցման ակունքներում հուզիչ պատմություն է թաքնված:
Այն իրենից ներկայացնում է հայուհու դամբարան:
Թաջ Մահալը կառուցել է Հնդկաստանում իշխող Մեծ Մողոլների արքայատան տիրակալ Շահ Ջահանը իր սիրելի կնոջ` հայուհի Մումթազ Մահալի հիշատակին: Մումթազ Մահալ շահն անձամբ է անվանակոչել կնոջը, ինչը նշանակում է Արքունիքի զարդ: Մումթազ Մահալը ոչ միայն շահի սիրելին էր, այլև խորհրդատուն: Աչքի էր ընկնում խելքով ու նուրբ դիվանագիտությամբ և ուղեկցում էր ամուսնուն ամենուր, անգամ պատերազմական արշավանքների ժամանակ:
Մումթազ Մահալը Շահ Ջահանի առաջին տիկինն էր և թագուհին: Նա, Շահ Ջահանի բազում կանանցից մեկը լինելով, նաև ամենասիրելին էր և համատեղ ամուսնության 14 տարիների ընթացքում ամուսնուն պարգևել էր ութ որդի և վեց դուստր: Նա աչքի էր ընկել իր նվիրվածությամբ, հավատարմությամբ, խելքով:
Վերջին զավակի լույս աշխարհ գալու ժամանակ Մումթազ Մահալը մահանում է: Շահն այդ ժամանակ արշավանքի մեջ էր և նրան ուղեկցող կինը ծննդաբերեց Բուրհան Նուրե բնակավայրում` վրանում, դաշտային պայմաններում, ինչն էլ Մումթազ Մահալի մահվան պատճառը դարձավ: Նա մահից առաջ խնդրում է ամուսնուն իր շիրիմին գեղեցիկ դամբարան կառուցել, որ արժանի լինի իրենց սիրուն, և այլևս չամուսնանալ: Նույն գիշերն իսկ վշտից սպիտակում են Շահ Ջահանի մազերը: Նա տեղում հողին է հանձնում կնոջ մարմինը, սակայն շատ չանցած տեղափոխում է մայրաքաղաք` ի կատար ածելու նրա վերջին կամքը:
Այնքան մեծ էր Շահ Ջահանի վիշտը, որ նա կնոջ մահվան կապակցությամբ երկրում երկու տարով սուգ հայտարարեց: Ամբողջ երկու տարի Շահ Ջահանի ընդարձակ կայսրության մեջ արգելված էին ուրախությունը, երգն ու պարը:
Ապա Շահ Ջահանը ձեռնամուխ է լինում իր մայրաքաղաք Ագրայում Թաջ Մահալի շինարարությանը, որ տևում է ամբողջ 22 տարի` 1632-1654 թթ.:
Շինարարությանը մասնակցում է ավելի քան 20 հազար մարդ, այդ թվում` աշխարհի տարբեր ծայրերից հրավիրված լավագույն ճարտարապետներ: Իսկ այդ ճարտարապետների մեջ առանձնանում էր մեկը` հայազգի Գրիգորը, որին կոչում էին Մեծ վարպետ-կառուցող, իսկ շինարարության ղեկավարի անունը, ըստ որոշ աղբյուրների, ուստա Իսային էր կամ Ուստա Իսսին:
Շինարարության համար անհրաժեշտ սպիտակ մարմարը բերվում էր Ջայկոտի քարհանքերից, իսկ անհրաժեշտ գունավոր քարերը` Չինաստանից, Տիբեթից և Հեջաբից:
Հետագայում Գրիգորը Թաջ Մահալից զատ այլ նշանավոր շինություններ էլ կառուցեց Շահ Ջահանի համար:
Թաջ Մահալը ժամանակին աշխարհի բարձրագույն շինություններից է եղել. նրա բարձրությունը հասնում է 74 մետրի. 42 մետր բարձրություն ունեն չորս մինարեթները: Բուն դամբարանի մարմարե գույնն ընդգծելու համար շրջակա շինությունները կառուցված են վարդագույն քարից:
Դամբարանը կառուցված է սպիտակ մարմարով, որ ավելի վեհ ու հիասքանչ տեսք է հաղորդում կառույցին:
Դամբարանի պատերն ամբողջովին զարդարված են նկարներով, Ղուրանի սուրահներով:
Դամբարանի կառուցումը հսկայական միջոցներ տարավ պետական գանձարանից: Բացի դրանից, շահն ամեն տարի մեծ միջոցներ էր ծախսում հանգուցյալ կնոջ պատվին համաժողովրդական տոնախմբություններ կազմակերպելու համար:
Շահ Ջահանը նպատակ ուներ Թաջ Մահալի դիմաց` Յամունա գետի ձախ ափին, իր համար էլ դամբարան կառուցել սև մարմարից: Սակայն նրա ծրագիրը կյանքի չկոչվեց: Շահ Ջահանի անհաշիվ ծախսերից դժգոհ էր պետության ավագանին և արքունիքը: Ի վերջո, նրանց աջակցությամբ արքայի որդին` Ջհանգիրը, պետական հեղաշրջում է կազմակերպում, հոր փոխարեն գահ բարձրանում ու բանտարկում երբեմնի զորեղ տիրակալին: Երկար տարիներ երբեմնի տիրակալն իր բանտախցից ամեն օր արցունքն աչքերին նայում էր իր իսկ կառուցած հրաշքին` իր և Մումթազ Մահալի անմար սիրո խորհրդանիշին: Մինչև այն պահը, երբ ինքը ևս ավանդում է իր տառապալից հոգին ու թաղվում կնոջ կողքին` իր իսկ կառուցած դամբարանում:
Այսօր Թաջ Մահալն աշխարհի տարբեր ծայրերից սիրահարների ուխտագնացության վայր է համարվում:
Ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 4-րդ կետով` որոշում եմ.
Հասմիկ ՊՈՂՈՍՅԱՆԻՆ նշանակել Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի նախարար:
Ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցին ընդառաջ կնկարահանվեն մի շարք ֆիլմ-հոլովակներ: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ռեժիսոր Արշակ Զաքարյանը տեղեկացրեց, որ իր նախաձեռնությամբ արդեն երկու տեսահոլովակի սցենար է պատրաստ: Ըստ Արշակ Զաքարյանի` այդ հոլովակները երիտասարդ սերնդի շրջանում կարթնացնեն արժանապատիվ լինելու զգացում:
«Ցանկանում եմ նկարահանել հոլովակների մի ամբողջ շարք, սակայն դեռ երկու հոլովակ ենք նախատեսել: Դրանք «Բոյկոտ» հոլովակի շարունակությունն են և արթնացնում են պահանջատեր լինելու զգացում: Տեսահոլովակները նկարահանվելու են հասարակ մարդկանց ներդրումների շնորհիվ: 350 հազար դրամ արդեն հավաքվել է»,- ասաց ռեժիսորը:
Արշակ Զաքարյանը ցավով նշեց, որ այսօր մեր երկիրը լցված է թուրքական ապրանքներով և երգերով: Ռեժիսորը հոլովակների շարքով ցանկանում է երիտասարդ սերնդին ուղերձ հղել: Հոլովակներից մեկում մեր զոհվածների ուրվականներ են զբոսնում, ցույց են տալիս, թե ինչի ենք հասել, հետո հայտնվում են թուրքական ապրանքներ վաճառող խանութների առջև:
Իրանահայ լրագրող Ռուբիկ Մինասյանն էլ համոզված է, որ Ցեղասպանության ճանաչման վերաբերյալ առկա ձեռքբերումները կապված են Սփյուռքի հետ, և Հայաստանն այնքան էլ ներդրում չունի այս գործընթացում:
«Մենք չենք փորձում Ցեղասպանության ճանաչումը դարձնել համամարդկային խնդիր: Սփյուռքում համայնքները գոնե դրանով պետք է զբաղվեն, փորձեն տվյալ երկրի հասարակության, գիտնականների և բնակչության շրջանում բացատրել, թե ինչ է եղել»,- ընդգծեց Ռուբիկ Մինասյանը` հավելելով, որ տարբեր լեզուներով գոյություն ունի շատ սակավ տեղեկատվություն Ցեղասպանության վերաբերյալ:
«Հայաստանի ազգային արխիվը փաստաթղթերի պահպանողն է և քաղաքականությամբ զբաղվող չէ. մեր խնդիրն է այլազգի հանրությանը ցույց տալ` ինչ է եղել և ինչպես է եղել Օսմանյան կայսրությունում 1915 թվականին»,- այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է ՀԱԱ –ի տնօրեն Ամատունի Վիրաբյանը: Նա հայտնել է, որ արխիվում կան ավելի քան 12 փաստաթուղթ,որոնք գնալով ավելանում են Սփյուռքի և այլ երկրների հետ տարած աշխատանքների շնորհիվ:
Նա նշեց, որ Ազգային արխիվը իր առջև դրել է մի քանի նպատակներ, որոնց իրագործումը համարում է կառույցի պարտքը: «Նախ` մեր ունեցած փաստերը հրապարակվում են առանց որևէ փոփոխության, քանի որ միայն այդ դեպքում դրանք լիարժեք վտահելի կլինեն: Մենք այդ աշխատանքը սկսել ենք վաղուց ` տասը տարի առաջ: 2013 թվականին հրատարակվել է հայերեն եռահատորյակ, կազմվել է նաև դրա անգլերեն տարբերակը, սակայն մեկ հատորով: Այլ լեզուներով այդ փաստաթղթերի հրատարակման աշխատանքները սկսվել է արդեն»:
Մյուսը խնդիրը զոհված հայ բնակչության մասին շտեմարաններ կազմելն է, սակայն դա շատ դժվար է, քանի որ կան բնակավայրեր, որտեղից ոչ մի մարդ չի փրկվել:
Վիրաբյանը շատ կարևոր է համարում ցույց տալը, որ ոչ միայն մարդիկ են զոհվել, այլև ոչնչացվել են մշակութային արժեք ներկայացնող կոթողներ, եկեղեցիներ, ձեռագրեր և այլն: «Միևնույն ժամանակ փաստաթղթերի միջոցով մենք պետք է ներկայացնենք հայերի կրած նյութական վնասը: 1919 տեղի է ունեցել մոտավոր հաշվարկ և ըստ դրա ` նյութական վնասը կազմել երկու միլիարդ ֆրանսիական ֆրանկ, որը տարիների ընթացքում մի քանի անգամ կրկնապատկվել է» ,-ասաց Ամատունի Վիրաբյանը:
Նա չորրորդ և ամենակարևոր նպատակներից մեկն է համարում, այդ փաստաթղթերն ու լուսանկարները հասարակությանը ներկայացնելը: Ծրագրվում է ,բացի իրական շոշափելի ցուցահանդեսից, ստեղծել նաև Վիրտուալ ցուցահանդես:
Ազգային Արխիվի տնօրենը նշեց, որ այդ գրքերի հրատարակության համար գումար չի հատկացվել պետական բյուջեից. Հրատարակման գործը իրականացվել է «Վան» հասարակական կազմակերպության կողմից:
Մարինա Վլադին մեկ մլն ռուբլի կստանա «Կոմսոմոլսկայա պրավդա»-ից: Մոսկվայի Սավելևյան դատարանը վճռեց. դերասանուհու պատվի ու արժանապատվության պաշտպանության հայցով ռուսական թերթից որպես տույժ դերասանուհուն վճարել այդ գումարը:
«Դատարանը բավարարեց Վլադիի հայցապահանջը, հրատարակությանը տուգանելով մեկ մլն ռուբլի ու պարտադրելով տպագիր հերքում տալ»,–հայտնել է դատարանի մամլո քարտուղարը:
Ավելի վաղ Վլադին քաղաքացիական հայց էր ներկայացրել «Կոմսոմոլսկայա պրավդայի» դեմ, որի համարներից մեկում հոդված էր հայտնվել նրա ու դերասան Անդրեյ Սոկոլովի փոխհարաբերությունների մասին: Դերասանուհին հայտարարել է, որ թերթում ներկայացված տեղեկությունը վիրավորում է իր պատիվն ու արժանապատվությունը ու արատավորում իր բարի անունը:
Ապրիլի 16-ին լրացավ մեծ կատակերգակ դերասան Չառլի Չապլինի 125-ամյակը: Դրա կապակցությամբ, «Газета.Ru»-ն ներկայացրել է կինոյի մեծանուն դերասանի կյանքի ամենահետաքրիր փաստերը:
1 Մակկարտիզմի ժամանակներում Չապլինին մեղադրեցին, որ իբր նա կոմունիստ է ու ոչ ոքի դրա մասին չի պատմում: Ակտիվիստները Փառքի ուղուց պոկեցին հանեցին նրա ոտնահետքերով ու ձեռնահետքերով սալիկը, որը կորավ. այդպես էլ այն իր տեղը վերադարձնել չհաջողվեց:
2.Արդեն աշխարհահռչակ դերասանը մասնակցեց «Չառլի Չապլինի լավագույն կրկնակը» մրցույթին ու զբաղեցրեց 3-րդ տեղը:
3.Չապիլինի մարմինն առևանգվել է գերեզմանից: Առևանգիչները նրա հարազատներից գումար պահանջեցին ու սպառնացին ոչնչացնել այն, եթե իրենց սպասելիքները չարդարանան: 11 շաբաթ անց, ոստիկանությունը նրանց բռնեց, դերասանին վերադարձրին գերեզման, ու նմանօրինակ գողությունից խուսափելու նպատակով, ոչ թե հող լցրին վրա, այլ ցեմենտապատեցին:
4.Չապլինն առաջին դերասանն է, որի լուսանկարը տեղադրվել է ամսագրի շապիկին. 1925-ին «Թայմ»-ը հունիսի 6-ի համարի շապիկին զետեղեց նրա լուսանկարը:
5. Չապլինին ոչ մի անգամ չհաջողվեց դերասանական կատեգորիայում Օսկարի արժանանալ: Այդուհանդերձ, նա պատմության մեջ այն միակ դերասանն է, որին միանգամից 2 «Օսկար» են հանձնել կինեմատոգրաֆի զարգացման գործում ներդրման (սովորաբար, այդ պարգևը տալիս են նրանց, ովքեր ավարտում են իրենց կարիերան), իսկ հետո, մեկն էլ ստացել է «Ֆիլմի լավագույն երաժշտություն» անվանակարգում:
6.Չապլինը հայտնի սրտակեր էր ու մի քանի կանայք նրան դատի են տվել իրենց ոչ օրինական երեխաների համար գումար ստանալու նպատակով: 1940-ին դատարան է դիմել Ջոան Բարին ու, չնայած Չապլինի հայրության ապացույցի բացակայությանը, դատավորը, որ հոգնել էր տարեկան դեչասանի հետ կապված մի քանի նմանատիպ դեպքերի լսումներից` Չապլինին հարկադրեց Բարիին ամենամսյա ալիմենտ վճարել 75 դոլարի չափով (այն ժամանակների համար դա հսկայական գումար էր): Ու Չապլինը վճարեց:
7,Թափառականի դերը Չապլինն այնքան հաջողված էր համարում, որ այդ կերպարն օգտագործեց 26 տարվա ընթացքում` 70 ֆիլմում: Բոլոր մեղադրանքներին, թե դա այնքան էլ ինքնատիպ չէ, Չապլինը հակադարձում էր` այդ ձեր պահանջներն ինքնատիպ չեն:
8.Իր ինքնակենսագրության մեջ, որն այդպես էլ կոչվում է « Իմ ինքնակենսագրությունը», Չապլինը 12 ճշմարտություն է թվարկում, որոնց իմացությունը, նրա համոզմամբ, մարդուն երջանիկ է դարձնում:
ԵԹԵ ԱՅՍՕՐ ՉԵՔ ԾԻԾԱՂԵԼ, ՈՒՐԵՄՆ ՀԱՄԱՉԵՔ, ՈՐ ՕՐԸ ԿՈՐԱԾ Է:
Կյանքում ոչինչ մշտական չէ, հատկապես, անհաջողությունները:
Մենք չափազանց շատ ենք մտածում ու չափազանց քիչ զգում:
ԱՆԿԵՂԾ ԾԻԾԱՂԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ ՍՈՎՈՐԵՔ ԽԱՂԱԼ ԱՅՆ ԲԱՆԻ ՀԵՏ, ԻՆՉԸ ՁԵԶ ՑԱՎ Է ՊԱՏՃԱՌՈՒՄ:
Շքեղության մի սովորեք. Դա տխուր է:
Տապալումները վատ չեն: Պետք է շատ համարձակ մարդ լինել, որ կարողանաս տապալվել:
Գեղեցկությունն այն է, ինչը հարկավոր չէ բացատրել: Այն առանց այդ էլ տեսանելի է:
Երբեմն պետք է սխալ բան անել ճիշտ ժամանակ ու հակառակը:
Մի տրվեք հուսահատությանը: Դա թմրանյութ է, որը մարդու հետ շատ սարափելի բան է անում. այն մարդուն անտարբեր է դարձնում:
Միայն խելառը կարող է այս խելացնոր աշխարհում ապրել: Մի ամաչեք ինքներդ ձեզանից:
Հարութ Կարապետյան
Երիտասարդ քանդակագործներ Հարութ Կարապետյանն ու Մելիք Շահնազարյանը դեռևս պատանեկան տարիքում նույն արվեստի դպրոցն էին հաճախում: Հետո ընդունվեցին Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարան, ապա ուսումը շարունակեցին Գեղարվեստի պետական ակադեմիայում: Այսօր էլ միասին են աշխատում:
Ուսանողական տարիներին ստացած գիտելիքներից շատ գոհ են, իսկ ակադեմիայի դասախոս, քանդակի ամբիոնի վարիչ, հայտնի քանդակագործ Գետիկ Բաղդասարյանի դերն իրենց կյանքում ճակատագրի պարգև են համարում:
Մելիք Շահնազարյան
2000-ի սկզբներին, ավարտելով ուսումը, նրանք էլ շատերի պես կկանգնեին անորոշության առջև, եթե իրենց սիրելի վարպետի կողմից չներգրավվեին քանդակի գործերում: Տղաները հիշում են՝ նրա հետ արած առաջին գործը Կանադայի հայկական եկեղեցիներից մեկի հարթաքանդակներն էին: Հետո վարպետը նրանց Դանիա տարավ՝ մասնավոր նախագծի վրա աշխատելու: Ցավոք, դա արտերկրում աշխատելու նրանց առաջին և առայժմ միակ օրինակն է:
Նրանց բախտը մեկ այլ հարցում էլ է բերել. հնարավորություն են ունեցել աշխատելու անվանի հայ ճարտարապետ Ջիմ Թորոսյանի հետ` Սպիտակի հրապարակի նախագծման ժամանակ, Միացյալ Նահանգներում բնակվող անվանի հայ քանդակագործ Երվանդ Գոջաբաշյանի, Թամանյանի արձանի հեղինակ, հայտնի քանդակագործ Արտաշես Հովսեփյանի և այլ մեծերի հետ:
«Հակառակ դեպքում, մենք էլ երևի կահույքի ցեխերում բանվորություն կանեինք, կահույք կհավաքեինք, ոսկերչությամբ կզբաղվեինք, կանեինք մեր մասնագիտության հետ կապ չունեցող գործեր կամ էլ ընդհանրապես ոչինչ չէինք անի, ինչպես մեր ընկերներից շատերը»,- ասում է Հարութը:
Գետիկ Բաղդասարյանի հետ
Երիտասարդ քանդակագործները Նկարիչների միության անդամ են և մասնակցում են Հայաստանում անցկացվող բոլոր ցուցահանդեսներին՝ հանրապետական, երիտասարդական, մասնավոր, անհատական: Այսուհանդերձ, նրանք էլ այսօր կանգնած են լուրջ խնդիրների առջև: Անգամ այդ ցուցահանդեսներից այնքան են հոգնել, որ այլևս չեն ուզում մասնակցել, քանի որ դրանք որևէ արդյունք չեն տալիս:
Հարութ Կարապետյանի գործերից
«Դեռ մի բան էլ գլխացավանք են,- ասում է Հարութը,- ծանր-ծանր քարերը շալակում-տանում ենք, հետո ծանր-ծանր հետ բերում: Ոչ մի արձագանք, անգամ ամենատարրական բանը, որ միությունը պետք է կազմակերպի` քննարկումներ, դա էլ չի արվում»:
Երիտասարդ քանդակագործների խոսքով՝ միությունում լճացած վիճակ է, երիտասարդների համար էլ որևէ հետաքրքիր, օգտակար և նոր բան չկա:
Մի խնդիր էլ կա: Ասում են, որ անկախությունից հետո միություն ընդունվելը շատ է հեշտացել, ով ասես դարձել է միության անդամ: Հանրապետական ցուցահանդեսների աշխատանքներն էլ ժյուրիի կազմը չի ընտրում, բոլոր անդամներն իրավունք ունեն ներկայացնելու իրենց գործերը: «Եվ այդ ցուցահանդեսներին մի էնպիսի ռաբիզ մթնոլորտ է տիրում, որ մարդիկ ուղղակի զզվում են՝ մտնեն: Լավ գործերն էլ խառնվում են վատերին, չեն երևում: Շատերն են մեզ բողոքել, որ մակարդակն ահավոր է: Ճիշտ է, տարվա վերջում Նկարիչների միությունը հանդես է գալիս հաշվետվությամբ և ներկայացնում մի հսկայական ցուցակ, թե ինչեր են արվել, ինչ ցուցահանդեսներ են կազմակերպվել և այլն, բայց թե ինչ են տվել այդ ցուցահանդեսները, հայտնի չէ: Գոնե մի քննարկում արվե՞լ է: Ոչ»:
«Այսինքն, «պտիչկա» դնելու համար է, ինչպես մեր պետությունում շատ բան»,-ավելացնում է Մելիքը:
Հարութ Կարապետյանի գործերից
Որպես արվեստագետի համար լուրջ խնդիր` նրանք առանձնացնում են նաև արվեստաբանների հետ շփման բացակայությունը և նշում, որ Նկարիչների միության կողմից կազմակերպվող ցուցահանդեսների շրջանակներում չեն կազմակերպվում քննարկումներ արվեստաբանների և արվեստագետների միջև: Իսկ արվեստաբաններին անհատապես դիմելու դեպքում էլ` մերժում են ստանում. «Իրենց պիտի գնաս խնդրես, որ գան գործերդ նայեն, կարծիք հայտնեն»,- ասում է Մելիքը:
«Երբ ասում ես՝ կարծիք հայտնեք, ասում են՝ մեզ ոչ ոք չի վճարում դրա համար: Բայց չէ՞ որ մեզ էլ մեր քանդակների համար ոչ ոք չի վճարում: Հիմա շատերն իրենց աշխատանքներով գիրք են տպում և արվեստաբաններին փող տալիս, որ իրենց մասին գրեն: Եվ արվեստաբաններն էնպիսի բաներ են գրում, որ քեզ թվում է՝ հանճարի հետ գործ ունես: Բայց մեզ փողով կարծիք պետք չի: Ընդհակառակը, մեզ պետք է, որ մեր գործերը նաև քննադատեն, որպեսզի մենք շտկենք թերությունները, զարգանանք, հակառակ դեպքում` կճահճանանք: Բոլորը գալիս, ասում են՝ վա՜յ, ինչ հրաշալի գործեր են, ու գնում: Երևի պատճառն այն է, որ այս դաշտը փոքր է, բոլորն իրար ճանաչում են, չեն ուզում վատ բան ասել, որովհետև շատերը քննադատությունից նեղանում են: Մի անգամ մենք մեզանից ավելի երիտասարդ քանդակագործների ասացինք, որ ասենք` այս պահը լավ չի, մեզանից նեղացան, էլ բարև չեն տալիս»,- ասում է Հարութը:
Երիտասարդ քանդակագործներն ապրուստի խնդիրը լուծելու համար ստիպված են լինում ընդունել պատվերներ, որոնք այնքան էլ արվեստի հետ կապ չունեն: Մեր զրույցի պահին, օրինակ, Մելիքն ու Հարութը մի գործ էին քանդակում. պարզվեց՝ գերեզմանաքար է: Ասում են, որ անգամ ամենահայտնի քանդակագործներն են գերեզմանաքարերի պատվերներ վերցնում: Այլ տարբերակ չկա, քանի որ Սովետն այլևս անցյալում է, երբ պետությունը յուրաքանչյուր արվեստագետի պատվեր էր տալիս և պարտադիր գնում նրա աշխատանքը, իսկ մեր օրերում արվեստի գործեր գնելը կա՛մ հասանելի չէ, կա՛մ էլ մարդիկ դրա պահանջը չունեն:
Տղաները գոհ են, որ դեռ սա էլ կա: Ճիշտ է՝ գերեզմանաքարեր քանդակելն իրենց համար արվեստ չէ, բայց գոնե մասնագիտական գործ է, շատերը նաև դրանից են զրկված:
Անկախ ամեն ինչից, նրանք անընդհատ ստեղծագործում են: Հենց պատվերով աշխատանքն ավարտվում է, անցնում են արդեն հոգեհարազատ գործին, և քանդակների հավաքածուն հետզհետե մեծանում է:
Հարութն իր Զեյթունի բնակարանը վաճառել է, սեփական տուն գնել Առինջ գյուղում, որպեսզի առանձին արվեստանոց ունենա: Այստեղ էլ ծանոթանում եմ նրա աշխատանքներին: Որոշ գործեր էլ Մելիքինն են, որը, բացի քանդակներից, նաև գրաֆիկական աշխատանքներ է ստեղծում: Տղաների գործերով իսկապես կարելի է հիանալ. գեղեցիկ են, խորիմաստ ու ամենակարևորը՝ ինքնատիպ:
Սակայն այդ աշխատանքներով նրանք ապրել չեն կարող, քանի որ այն, ինչ ստեղծում են արվեստի մղումով, չի վաճառվում: «Նախ թանկ ենք գնահատում, ասենք՝ երեք հազար դոլարից սկսած, իսկ Հայաստանում գնող չկա, կամ էլ ցանկացողների համար գինն անհասանելի է»:
Մելիք Շահնազարյանի գործերից
Ասում են, որ ցուցահանդեսների ժամանակ միշտ նույն մարդիկ են գալիս, կողմնակի ոչ ոք չկա, համատարած անտարբերություն է: «Իսկ եթե, ասենք, Կասկադում մի նոր քանդակ են բերում, մարդիկ վազում են տեսնելու և հիացած ասում են՝ շատ լավն է: Բայց Կասկադում բոլորը չէ, որ արվեստի գործեր են: Կան շատ վատ գործեր, իսկ մեզ մոտ կան վարպետներ, որոնք հազար անգամ ավելի լավ գործեր են ստեղծում, ուղղակի մերոնց գործերի նկատմամբ հետաքրքրություն չկա»:
Ի՞նչ է պետք երիտասարդ քանդակագործին ստեղծագործելու և իր ստեղծագործությամբ նաև ապրուստի խնդիրը լուծելու համար: «Ստեղծագործելու պայմաններ, հասարակության կողմից ընկալում, արվեստի նկատմամբ անտարբերության վերացում, ցուցադրվելու հնարավորություն երկրի ներսում և դրսում, շփում այլ արվեստագետների հետ, արվեստաբանների հետ քննարկումներ և այլն»,- թվարկում են նրանք:
Գուցե այս շարքին ավելացնենք նաև ամենակարևորը՝ Հայաստանում սոցիալական բեռի թեթևացում, որպեսզի մարդիկ, հացի խնդիր լուծելուց բացի, մտածեն նաև հոգևոր պահանջմունքները բավարարելու մասին, քանի որ մենք՝ հայերս, անկախ ամեն ինչից, արվեստասեր ժողովուրդ ենք:
Չնայած այս ամենին՝ երիտասարդ արվեստագետները չեն մտածում Հայաստանից հեռանալու մասին, մտածում են միայն համաշխարհայի արվեստի հետ շփվելու և հետ վերադառնալու մասին: «Պետք է մնաս քո երկրում, ստեղծագործես ու պայքարես»,- ասում է Հարութը:
«Մի խոսք էլ կա. միջակություններն իրենց ճանապարհը գտնում են, իսկ տաղանդավորներին օգնել է պետք: Մենք դեռևս քարի հետ ենք պայքարում»,-ծիծաղելով ավելացնում է Մելիքը ու շարունակում հղկել նորածին երեխան գրկին կնոջ կերպարանքով գերեզմանաքարը:
Անի Գասպարյան
Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչությունից Անկախին հայտնում են, որ Երևանի երաժշտական ու արվեստի դպրոցներում շարունակվում են Ֆրանկոֆոնիայի ամսվան նվիրված փառատոնի ավարտական համերգ-ներկայացումները։ Երևանի քաղաքապետի տեղակալ Արամ Սուքիասյանը ներկա է գտնվել Հ. Դանիելյանի անվան արվեստի դպրոցի սաների մասնակցությամբ «Ֆրանսիական ներկապնակ» խորագրով համերգին։
Արամ Սուքիասյանի խոսքով՝ Ֆրանկոֆոնիայի ամսվա ընթացքում կազմակերպվող համերգները յուրօրինակ ստուգատես են մշակութային կրթօջախների համար։ Քաղաքապետի տեղակալը նաև հավելել է, որ դպրոցների այսպիսի արձագանքը Ֆրանկոֆոնիայի ամսվան վկայում է, որ Ֆրանկոֆոն քաղաքների ասոցիացիային Երևանի անդամակցությունը ամուր հիմքերի վրա է։
Հ. Դանիելյանի անվան արվեստի դպրոցի ամփոփիչ համերգի ծրագրում ընդգրկված էին բարոկկոյից մոդեռն ժամանակաշրջանների ֆրանսիացի կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ, փոփ և այլ ժանրերի կատարումներ, երաժշտական պարային ներկայացումներ և այլն։ Համերգին մասնակցել են նաև դպրոցի՝ միջազգային ու հանրապետական մրցույթների դափնեկիր աշակերտները։
Երևանի քաղաքապետի տեղակալ Արամ Սուքիասյանը Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան երաժշտական մասնագիտական դպրոցում ունկնդրել է ֆրանկոֆոնիայի ամսվան նվիրված ավարտական համերգը։
Ֆրանսախոսության ամիս հայտարարված օրերին դպրոցը մասնակցել է «Ֆրանսիական երաժշտությունը և հայկական ազգային նվագարանները», «Ռամոյից Ռավել» խորագրերով և այլ համերգներով։ Ամփոփիչ միջոցառմանը Ալ. Սպենդիարյանի անվան երաժշտական մասնագիտացված դպրոցի ուսուցիչները և սաները ներկայացրել են «Մուլեն Ռուժ» խորագրով ջազային ներկայացմամբ, որին մասնակցել են կրթօջախի ջազ-էստրադայի բաժնի աշակերտները, ինչպես նաև ուսուցիչները և դպրոցին կից «Գլորիա» պարային խումբը։
Հիշեցնենք, որ հանրակրթական դպրոցներում Ֆրանկոֆոնիայի միջոցառումներն ավարտվել են ապրիլի 16-ին՝ Սիամանթոյի անվան հ. 162 դպրոցի աշակերտների ներկայացմամբ։
Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության
և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն
Հոլիվուդյան աստղի հետ շփվելու հնարավորություն կունենան երկու երկրպագուները` 25 հազար դոլարով: Հանդիպումը նրա հետ տեղի է ունենալու ապրիլի 22-ին, այն երկրպահուների հետ, ովքեր նշված գումարը կփոխանցեն Փիթի հիմնած Make It Right բարեգործական ընկերությանը:
Ակցիայի անցկացման համար Փիթը կայքում կուպոններ է տեղադրել: Պահանջվող գումարը տրամադրածներից 2 մարդ են ընտրվել պատահականության սկզբունքով: Մայիսի 6-ն նրանք կմեկնեն Նոր Օռլեան ու 3 օր կանցկացնեն W Hotel հյուրանոցում, ինչպես նաև, Փիթի հետ կայցելեն փակ բարեգործական միջոցառմանը:
Հիշյալ կազմակերպությունը Փիթը բացել է 2007-ին` «Կաթրին» փոթորկից տուժածներին օգնելու նպատակով:
Կոլումբիացի արձակագիր Գաբրիել Գարսիա Մարկեսի` <<Հայտարարված սպանության խրոնիկա>> երկի էկրանավորումը Տավուշի մարզի Բերդ քաղաքի <<Արևաբերդ>> կինոթատրոնում ցուցադրվել է 1980-ականներին:
Աշխարհահռչակ գրողի մահվան կապակցությամբ շամշադինցիներն այսօր հիշել են, թե ինչպես է ֆիլմի ցուցադրությունը վերածվել կինոտոնի: Կինոսիրողների հայտնի ժապավենում նկարահանվել են իտալացի կինոդերասանուհի Օրնելա Մուտին և ֆրանսիացի կինոաստղ Ալեն Դելոնի որդին:
Տավուշի մարզի Բերդ քաղաքի թանգարանի տնօրեն Արթուր Երկանյանը հիշում է, որ թեև դահլիճում հանդիսատես քիչ կար, բայց ֆիլմը տպավորել էր համերկրացի հանդիսատեսին, դահլիճում քար լռություն էր: <<100 տարվա մենությունը չեն կարողանում կինոսցենարի վերածեն, դա կարող էր անել միայն Սերգեյ Փարաջանովը>>,-նշեց Արթուր Երկանյանը:
Բերդցի բնակիչներից մեկն էլ, խոսելով Գաբրիել Գարսիա Մարկեսի <<Հայտարարված սպանության խրոնիկա>> ֆիլմի տավուշյան ցուցադրության մասին, ասաց, որ շատ մանրամասներ չի կարող հիշել, միայն գիտի, որ այն ժամանակ պարտքեր չուներ:
Երևանում բացվել է զարգացման և ավազով նկարչության «Ավազե ամրոց» կենտրոնը, որի գործունեության հիմնական նպատակը անձի ներդաշնակ զարգացումն է ստեղծագործական մթնոլորտում:Գաղտնիք չէ, թե որքան հաճույքով են երեխաները խաղում ավազով` դաջելով իրենց ձեռքերի հետքերը, փորելով փոսեր, թխելով կարկանդակներ, կառուցելով ամրոցներ, ամբողջական քաղաքներ և այլն: Ավազը բնական նյութ է, որը զարգացնում է մանր մոտորիկան և ակտիվացնում գլխուղեղի աշխատանքը։ Այն ունի մագնիսական ուժ և իրականացնում է հզոր ռելաքսացիոն ֆունկցիա։ Ավազով խաղի օգտակար դերն էլ ավելի ընդգծվեց, երբ 20-րդ դարի սկզբին բացահայտվեց դրա դրական ազդեցությունը և կիրառման հնարավորությունները հոգեբանության ոլորտում`զարկ տալով ավազաթերապիայի զարգացմանը:
Ավազանկարչությունն իր հերթին առաջացել է մի քանի տասնյակ տարի առաջ Արևմուտքում, ապա, տարածվելով աշխարհով մեկ, ներկայումս հանդիսանում է արվեստի կարևոր ճյուղերից մեկը:
Ավազանկարչության և ավազով հոգեբանական աշխատանքի համադրությունը իր տեսակի մեջ եզակի և յուրահատուկ համադրություն է, որը ենթադրում է միաժամանակ մի քանի ոլորտների ակտիվացում և զարգացում:
Հենց այս ամենից ելնելով էլ բացվել է «Ավազե ամրոց» կենտրոնը, որը նախատեսված է ինչպես առողջ, այնպես էլ հատուկ կարիքներ ունեցող երեխաների, նրանց ծնողների և մեծահասակների համար։
Ինչպես մեզ հետ զրույցում հայտնեց հոգեբան Կարինե Հարությունյանը, կենտրոնի ծրագրերը մշակված են Հայաստանում և ադապտացված են հայ երեխաների համար: «Մեր հիմնական նպատակը անձի` տարիքին համապատասխան բնականոն զարգացումն է ներդաշնակ և անկաշկանդ մթնոլորտում: Հետևաբար «Ավազե ամրոցը» իր տեսակի մեջ յուրահատուկ հաստատություն է` արվեստի շնչով ողողված մի վայր, որտեղ ամեն մեկն ունի անձնային որակների և հմտությունների իր ուրույն պաշարը: Մեր առաքելությունը անձի ներդաշնակ զարգացման համար նպաստավոր միջավայրի ստեղծումն է, որտեղ ընդգծվում է յուրաքանչյուրի անկրկնելիությունը, ինքնատիպությունն ու ստեղծագործական պոտենցիալը», – մեզ հետ զրույցում նշեց Կարինե Հարությունյանը:
Կենտրոնում իրականացվում են տարբեր ծրագրեր: Մասնավորապես, ավազով զարգացնող աշխատանքներն իրականացվում են փոքր խմբերով (առավելագույնը 6 մասնակից), որոնցում կարող են ընդգրկվել երեխաներ` սկսած 1,5 տարեկանից: Խմբերը կազմվում են ըստ երեխաների տարիքի, ընդ որում յուրաքանչյուր տարիքային խմբի ծրագիր ունի իր նպատակները: Օրինակ, եթե նախադպրոցական տարիքում գլխավորապես շեշտը դրվում է երեխայի մոտորիկայի, խոսքի և ստեղծագործականության զարգացման վրա, դեռահասների մոտ կարևորվում է շփման և հաղորդակցման հմտությունների զարգացումը, ինքնաներկայացման հմտությունները, հուզական լիցքաթափումը և այլն: Այնուամենայնիվ, ավազով աշխատանքը օգտակար և արդյունավետ է թե մանուկների, թե մեծահասակների համար:
Ավազանկարչության և նկարչական ծրագրերում ուսուցումն իրականացնում է այդ ոլորտում բազմամյա փորձ ունեցող նկարիչը : Ավազից բացի երեխաները կարող են աշխատել նաև խմորով, գուաշով, կավով,բնական նյութերով և գունավոր ավազով, ինչն իր հերթին ևս ստեղծագործականության և մտքի ճկունության զարգացման կարևոր նախապայման է:
Կենտրոնում կան նաև մեծահասակների բազմաթիվ ծրագրեր, որոնց համար գործում են արտ-թերապևտիկ, ինքնաճանաչման և անձնային աճի խմբեր:
Ինչպես նաև «Ավազե ամրոցը» բոլոր մեծահասակների համար կազմակերպում է մեկանգամյա թեմատիկ հանդիպումներ, որին կարող են մասնակցել տարբեր մասնագիտություններ և նախասիրություններ ունեցող անձինք:
Կենտրոնի հոգեբան Լուսինե Աղաբեկյանը մեզ հետ զրույցում շեշտեց, որ, կարևորելով երեխայի առողջ զարգացումը վաղ տարիքից, «Ավազե ամրոցում» հատուկ ուշադրություն են դարձնում ծնողավարության ծրագրերին, ծնողների հետ աշխատանքին, ինչպես նաև իրականացվում են հատուկ ծրագրեր հղի կանանց համար:
«Մենք իրականացնում ենք զարգացնող աշխատանք` նախատեսված առողջ երեխաների և մեծահասակների համար, ինչպես նաև բուժիչ (հոգեթերապևտիկ) նշանակություն ունեցող աշխատանք` նախատեսված հոգեբանական աջակցության կարիք ունեցող անձանց համար: Անհատական հոգեբանական խորհրդատվությունը գործում է տարբեր տարիքի ներկայացուցիչների համար: Կենտրոնում իրականցվող ծրագրերը արդյունավետ են հոգեբանական բազմաթիվ խնդիրների դեպքում` վախեր, շփման դժվարություններ, հուզական խանգարումներ, վարքաբանական ոլորտի խնդիրներ, կոնֆլիկտներ, տրավմաներ և այլն», – հավելեց Լուսինե Աղաբեկյանը:
Լարա Առաքելյան
«Մեր պատկերացումն էկոլոգիայի մասին թերի է, էկոլոգիայի մասին խոսելիս` մենք միայն շրջակա միջավայրի աղտոտվածության մասին ենք խոսում, իրականում եվրոպական կոնվենցիաներում ոչ միայն բնության հուշարձանների պաշտպանության խնդիր է դրվում, այլև մշակութային ժառանգության պահպանության: Զարմանալի չէ, որ բնության պահպանվող հատուկ տարածքների մեջ մտնում են նաև եկեղեցիները, հուշարձանները, խաչքարերը: Բնության և մշակույթի հուշարձանները մեկը մյուսին լրացնում են»,-հուշարձանների պահպանության համաշխարհային օրվան նվիրված մամուլի ասուլիսի ժամանակ ասաց «Հանուն կայուն մարդկային զարգացման» ՀԿ նախագահ Կարինե Դանիելյանը:
Միջազգային կամակերպությունների կողմից անցկացված հարցումների արդյունքում զբոսաշրջիկները նույն պատախանն են տվել, որ մեր բնության ժառանգությունը, պատմամշակութային ժառանգությունը հրաշալի են, սակայն ամբողջությամբ աղբի մեջ են:
«Իսկ մեր մշակութային ժառանգության վայրերը մարդիկ ընկալում են որպես խնջույքի վայրեր: ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկի մեծ մասը կազմում են քաղաքների կենտրոնները` որպես պատմական ժառանգություն, իսկ մենք Երևանի պատմական կենտրոնն ուղղակի ջնջում ենք: Մենք մի կողմից խոսում ենք հազարամյակների պատմության մասին, մյուս կողմից մեր ժառանգությունը քանդում ենք, որ բիզնեսով զբաղվենք»,- ասաց Կարինե Դանիելյանը:
«Հայոց թանգարան» նախաձեռնության անդամ Աղվան Ասոյանն էլ նշեց, որ նախաձեռնությունը գիտահետազոտական արշավ է սկսել, որը պետք է լուսաբանի և ուսումնասիրի հայկական թանգարաններն ու հուշարձանները, որոնք դուրս են մնացել հասարակության ուշադրությունից:
«Վերջերս մենք եղանք Առինջ գյուղի գերեզմանատանը կից 14-15-րդ դարերի խաչքարերի տարածքում, որտեղ իսկական աղբակույտ էր, խաչքարերն անմխիթար վիճակում էին: Եղել ենք նաև Աշտարակի Սուրբ Մարիանե եկեղեցու ավերակների տարածքում, որը ևս անմխիթար վիճակում էր, ամբողջովին խոտածածկ»,- ասաց Աղվան Ասոյանը` նկատելով, որ խորհրդային միության տարիներին մեր խաչքարերն ավելի լավ են պահպանվել, քան հիմա:
Մեքսիկայում վախճանվեց արդի հանճարեղ գրողներից մեկը` Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Գաբրիել Գարսիա Մարկեսը:
Ապրիլի 16-ին Կոլումբիայի նախագահն ու գրականագետ Խուան Մանուել Սանտոսը հայտարարել էր, որ շշուկներ կան, իբր Մարկեսը քաղցկեղով է տառապում: Ու այդ խոսակցություններն անհիմն անվանեց: Մարկեսը վախճանվեց Մեխիկոյի իր առանձնատանը: Վերջին օրերին նա տանն էր բուժում ստանում: Բժիշկներն ու նրա շրջապատից մտերիմ մարդիկ հավատացնում էին, որ գրողի վիճակը կայուն է, չնայած շատ թույլ է զգում:
Երեքշաբթի, ապրիլի 15-ին Մարկեսի ընտանիքը կոլումբիական ԶԼՄ-ներում մի հայտարարություն հրապարակեց, որում ասվում էր, որ նրա վիճակը կայուն է, սակայն տարիքի բերումով, բարդությունների վտանգը չի բացառվում: Միևնույն ժամանակ, մեքսիկական հրատարակություննեից մեկը հայտնեց, որ Մարկեսը հիվանդ է քաղցկեղով:
Գաբրիել Գարսիա Մարկեսը կոլումբիացի գրող է, լրագրող, հրատարակիչ ու քաղաքական գործիչ, 1982-ին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի, “մոգական ռեալիզմ” գրական ուղղության ներկայացուցիչ է: Նրա առավել հայտնի ստեղծագործություններն են` “Հարյուր տարվա մենությունը”, Նահապետի աշունը”,”Գնդապետին ոչ ոք չի գրում” վեպերը:
Ինչպես հայտնում է The Hollywood Reporter -ը, «Իքս մարդիկ» ֆիլմի ռեժիսոր, սցենարիստ ու պրոդյուսեր Բրայան Սինգերը մեղադրվում է 17-ամյա դեռահասի բռնաբարության մեջ: Դեպքը կատարվել է 1999-ի Հավայան Կաիլուայում: Ռեժիսորն, իբր ֆիզիկական սեքսուալ բռնություն է գործադրել Նևադայի բնակիչ Մայքլ Ֆ.Իհան III-ի նկատմամբ ու ստիպել նրան կոկաին ընդունել: Գործում հիշատակվում է նաև Digital Entertainment Network –ի նախկին ղեկավար Մարկ Քոլինզ Ռեկտորի անունը, որը 2004-ին արդեն մեղադրվել է անչափահասների նկատմամբ հանցագործություններում: Իհանի խոսքով, որն այժմ 31 տարեկան է, այն ժամանակ ինքը փորձում էր դերասան դառնալ, իսկ Սինգերն ու իր կոլեգաները սպառնացել են խանգարել նրան, եթե իրենց չգոհացնի: Ինքը` Սինգերը իր դեմ առաջ քաշված մեղադրանքն անհիմն է համարում:
».
Երևանում ավարտվում է «Սոսե» կինոփառատոնը: Փառատոնի նպատակն է ներկայացնել կնոջը՝ խոսելով նրա արժանիքների, խնդիրների, նվաճումների, կարողությունների և առհասարակ նրա դերակատարման մասին։ Այս մասին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել են կինոփառատոնի կազմակերպիչները` Մարիամ Մինասյանը, Ռիտա Խալաթյանը և Սիմոն Սահակյանը:
Փառատոնիընթացքում ընտրվել են լավագույն ռեժիսորական աշխատանք, լավագույն սցենար և լավագույն օպերատորական աշխատանք, լավագույն դերասանական աշխատանք նոմինացիաներում հաղթող աշխատանքները, իսկ օն-լայն քվեարկության արդյունքում, որը կավարտվի այսօր` ապրիլի 16-ին, կընտրվի հանրության համակրանքին արժանացած ֆիլմը։
Մարիամ Մինասյանը նշեց, որ այս տարի փառատոնին միջազգային ֆիլմեր ներկայացված չեն, մասնակից ֆիլմերն էլ միայն խաղարկային են: «Ներկայացված են եղել շատ ֆիլմեր, բայց ընտրվել են 9 ֆիլմեր, որոնք հստակ համապատասխանում էին կինոփառատոնի բովանդակությանը և ներկայացնում կնոջը: Ընտրված ֆիլմերի թվում են «Աշնան արև», «Մեկ ծուխ, մեկ մութ», «Մերկացած կին» և այլն»:
Ժյուրիի կազմում ընդգրկած են հայ կինոգործիչներ, որոնք գործում են հիմնականում արտերկրում. դրա պատճառն այն է, որ նրանք ավելի լավ են ծանոթ հայկական կինոյի ժամանակակից ոլորտին, և մյուս կողմից էլ, դա կնպաստի տարբեր երկրներում գործող մասնագետների փորձի փոխանակմանը: Ժյուրիում ընդգրկված են ռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ Արտ Սևադան (ԱՄՆ), դերասանուհի Լաուրա Քյոսայանը (Ռուսաստան ), և այլք: «Ընտրությունը հիմնավորված է նրանով, որ մեր հայրենակիցները շատ լավ տեղյակ են մեր կինոարտադրության խնդիրներից և կարող են ճիշտ և հստակ գնահատել»:
Կազմակերպիչները նշեցին, որ այս տարի Մշակույթի նախարարություն չեն դիմել. «Նախ փորձեցինք ծնունդ տալ փառատոնին և հետո դիմել նման հովանավորության համար»:
‹‹ՍՈՍԵ›› կինոփառատոնի փակման արարողությունը և ներկայացված ֆիլմերի հանրային ցուցադրությունը տեղի կունենա ապրիլի 18-ին Նաիրի կինոթատրոնում: