17-ամյա բրիտանուհի Լինն Հոուսը  այրոցքի դեմ մի քանի դեղահաբ ընդունելուց հետո, աշխատավայրում վատ է զգացել: Հաջորդ օրը նրա մարմինը սկսել է ծածկվել սարսափելի ջրաբշտերով, իսկ մաշկը պարզապես  վրայից դուրս է եկել: Պարզվել է, որ աղջիկը հազվադեպ մի հիվանդությամբ է  հիվանդացել:

Zantac  անունով դեղահաբն ընդունելու հաջորդ օրը նա չի կարողացել աշխատանքի գնալ: Սկզբում քոր էր գալիս ամբողջ մարմինը, իսկ հետո ծածկվեց թենիսի գնդակի չափերով  ջրաբշտերով:

“Կարծում էի, թե կմեռնեմ, չէի կարողանում շարժվել, իսկ աչքերս այնքան էին ուռել, որ չէի կարողանում բացել: Թվում էր, թե մարմինս լաց է լինում թանձր, դեղին թարախով”,-պատմում է աղջիկը:

Ջրաբշտեր էին առաջացել նաև նրա բերանի խոռոչում: Երբ բժիշկները սկսեցին քսուք օգտագործել, մաշկը նրանց ձեռքերում էր մնում: Մի քանի օրում աղջիկը կորցրեց մաշկի զգալի հատվածը:

Տևական հետազոտությունների արդյունքում նրա մոտ ախտորոշեցին Սթիվենս –Ջոնսի համախտանիշ, որի դեպքում  շանսերը կենդանի մնալու` խիստ նվազում են.նման ախտորոշմամբ հիվանդների 40%-ը մահանում է:

Բարեբախտաբար, նա կազդուրվեց: Մեկ ամիս հիվանդանոցում անցկացնելուց հետո` տուն գնաց: Դեղամիջոցն արտադրող GSK Pharmaceuticals ընկերության ներկայացուցիչները ցավակցություն հայտնեցին աղջկա ընտանիքին: Դատի կտա Հոուսը այդ ընկերությանը, թե ոչ` տեղեկություն չկա:

Անկախ

Սև ցուցակը կազմվել է 2010-2013-ին արտադրված դեղերի ուսումնասիրության արդյունքում ու եղած ցուցակին ավելացել է ևս 68 անուն: Դրանցում”ռիսկ-օգուտ հարաբերակցությունը բոլոր կրիտիկական իրավիճակներում(որոնց դեպքում ցուցված են այդ միջոցները)` տատանվում է ռիսկի կողմը”:

Այդ դեղամիջոցներից են օրինակ` ստրոնիցումի ռանելատը, որը նշանակվում է օսթեոպորոզի բուժման համար, սակայն այն կարող է հանգեցնել լուրջ նյարդաբանական ու սիրտ-անոթային հիվանդությունների, նույնիսկ մահվան ելք ունենալ:

Դեղորայքի գծով եվրոպական գործակալությունը խորհուրդ է տվել նաև զգույշ լինեն խինինի նշանակման դեպքում,  որը վաղուց օգտագործվում է  մալյարիայի նոպաների բուժման համար, սակայն, միևնույն ժամանակ, հիվանդին ենթարկելով լուրջ,  զուգակցող էֆեկտով, որը նույնիսկ կարող է մահվան հանգեցնել( անաֆիլակտիկ ռեակցիաները (ալերգիկ երևույթներ), հեմատոլոգիական խանգարումները):

Ալցհեյմերի հիվանդության դեպքում նշանակվող որոշ դեղամիջոցներ նվազագույն ու կարճատև արդյունք են ունենում, միաժամանակ, հիվանդներին լուրջ հետևանքների ռիսկի առջև կանգնեցնում, ինչպիսին հեպատիտն է: Վտանգավոր են նաև դեղամիջոցների համադրումները:

Ամսագիրը հրապարակել է նաև փորձագետների  խորհուրդները, որոնք մի քանի դեղամիջոցներ առաջարկել են դարձնել դեղատոմսային, որոնք միայն կարելի է ձեռք բերել դեղատոմսով: Դրանցից են դոմպերիդոնը, որն առաջարկվում է այրոցքի դեպքում:

Անկախ

Մազաթափությունը տարբեր մարդկանց մոտ տարբեր կերպ է արտահայտվում: Այն բոլոր ժամանակներում եղել է մարդկությանն անհանգստացնող խնդիրներից մեկը: Խիտ և առողջ մազեր ունենալը յուրաքանչյուրիս երազանքն է: Մազաթափությունը կարելի է ծածկել տարբեր սանրվածքներով, գլխարկներով և շալերով, սակայն, արդյունքում՝ մենք այս ամենով ոչ թե խնդիրն ենք լուծում, այլ խուսափում ենք դրանից:
/Բազմաթիվ ժողովրդական դեղատոմսեր կան, որոնք օգնում են ազատվելու այս խնդրից: Մազերը կարող են թափվել միանգամից կամ աստիճանաբար: Դա կարող է լինել ժամանակավոր և մշտական: Օրվա ընթացքում թափվում է 50-100 մազ: Եթե գլխամաշկին 100.000 մազ կա, ապա խնդիր չի օրական 100 մազ կորցնելը, սակայն, եթե այս ամենը տևական երևույթ է դառնում, ապա անհանգստանալու կարիք կա/,-այսօր archive2.ankakh.com-ի հետ զրույցում նշեց վարսահարդար Անահիտ Առաքելյանը:
Նրա համոզմամբ մազաթափությունը կարող է առաջանալ վատ սննդի, խիստ դիետաների և ոչ կանոնավոր սնվելու արդյունքում: Սննդի մեջ սպիտակուցների և երկաթի պակասն է հանգեցնում դրան: Սննդակարգում պետք է ներառվեն բանջարեղեն, ոսպ, կաթնեղեն, ձուկ և թռչնամիս: Մազաթափության այլ պատճառների շարքում կարելի է ընդգծել ուժեղ սթրեսները կամ հոգեբանական տրավմաները: Հաճախ դրանք կարող են կապված լինել հարզանների կամ աշխատավայրում անհաջողությունների հետ: Մազաթափությանը կարող են նպաստել նաեւ հորմոնալ փոփոխությունները, որոնք կատարվում են կնոջ օրգանիզմում հղիությունից հետո, հակաբեղմնավորիչ միջոցների օգտագործման դադարեցումից հետո:
Վարսահարդարի խոսքով հնարավորինս պետք է խուսափել մազերն ագրեսիվ սանրելուց, մազերի լաք, գել, ժելե, մազի ներկ, վարսահարդարիչ օգտագործելուց, քանի որ այս բոլորը վնասում են մազերը և նպաստում դրանց կոտրվելուն:
Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

Անկախ

Սառնարանն ամենից շատ գիշերն է գայթակղիչ դառնում: Շատերը սիրում են գիշերն արթնանալ, գնալ խոհանոց, մի երկու բուտերբրոդ ուտել ու նոր հանգիստ վերադառնալ անկողին: Ինչի՞ց է, որ հատկապես գիշերն ուտելու ցանկություն ենք ունենում, ու ինչպե՞ս կարելի է այդ վատ սովորությունից ձերբազատվել:
Սառնարանը կողպելը չի օգնի: Գիշերային բոլոր որսորդներին բժիշկները մի հասարակ սննդակարգ են նշանակում. շատ սպիտակուցային սնունդ… և քաղցրեղեն:
Գիշերային արշավանքները դեպի սառնարան կարելի է վարքի խանգարում համարել: Գիտականորեն այդ վնասակար սովորությունը կոչվում է գիշերը սնվելու համախտանիշ: Բժիշկները դեռևս 1955-ից են ուսումնասիրում «գիշերակերության» երևույթն ու հանգել են այն եզրակացության, որ դա ոչ թե կամքի ուժի, վճռականության պակաս է, այլ հորմոնալ խանգարում: Քնի հորմոն մելատոնինի ու հագենալու` լեպտինի հորմոնի մակարդակը գիշերը պետք է ավելանա, իսկ եթե հաճախ ու շատ ես ուտում այն ժամանակ, երբ ուրիշները քնած են, կատարվում է հակառակը: Դա էլ մեզ անքնության է դատապարտում, որից փրկությունը որոնում ենք խոհանոցում. դա քիմիա է:
Ընդ որում, հիմնականում գիշերն ուտում ենք քաղցրավենիք ու խմորեղեն: Նման ուտելիքը սերոտոնին է մշակում (լավ տրամադրության հորմոն), որը քնաբերի ազդեցություն է ունենում: Իսկ առավոտյան արթնանալով` մեղքի զգացում ենք ունենում ու ասես ինքներս մեզ արհամարհում ու խոստանում` «այլևս երբեք նման բան չանել»…. մինչև հաջորդ գիշեր:
Հորմոնալ խանգարումից բացի, գիշերային ռեժիմի պատճառ կարող է լինել սովորական սթրեսը: Եվ նման սնման միջոցով ասես փորձում ենք հանել այն: Սակայն դրանից սթրեսի պատճառը չի վերանում: Բացասական զգացումները կուտակվում են նաև ուտելուց հետո: Նման կերպ սթրեսը «հանելը»շատ շուտով նկատելի «արդյունքների» կհանգեցնի` ավելորդ քաշի: Ուրեմն`
Ինչպե՞ս կարելի է վերջ դնել գիշերային «կերուխումին»
Օրգանիզմը գիշերը պետք է քնի, ոչ թե մարսի գիշերվա կերածը: Եթե հաստատ համոզված եք, որ գիշերային արշավանքի պատճառը սթրեսը չէ (այդ դեպքում պետք է պայքարել պատճառների դեմ ), այլ պարզապես սովորություն է դարձել, ապա պետք է կարգի բերել նյութափոխանակությունը հասարակ սննդակարգի օգնությամբ:
1. Պետք է շատ սպիտակուցներ ընդունել: Թռչնամիս, ձուկ, անյուղ միս, կաթնաշոռ, պանիր. բոլոր այս մթերքները հարուստ են տրիպտոֆանով, որն օրգանիզմում վերածվում է սերոտոնինի ու մելատոնինի: Հաճույքի հորմոն կարելի է ստանալ նաև օգտակար մթերքների օգնությամբ: Դրա արդյունքում հորմոնալ հավասարակշռություն կստեղծվի, ինչը կօգնի հաղթահարելու սթրեսն առանց արշավանքի:
2. Միշտ պետք է նախաճաշել:
Նա, ով գիշերը շատ կերել է, նախաճաշել չի կամենում, բնականաբար: Սակայն, նույնիսկ եթե ցանկություն չունեք, հարկավոր է նախաճաշել: Առողջ սննդի «հիմնասյուներից» մեկն առավոտյան նախաճաշն է, որի ժամանակ ընդունում եք ամնօրյա նորմի կալորիաների 30%-ը: Եթե նախաճաշում եք մի գավաթ սուրճով ու ճաշում թեթև աղցանով, ապա բնական է, որ գիշերը ոտքերն ասես իրենք են տանում ձեզ խոհանոց:
Բոլոր ժամանակներում ապացուցված է, որ ամենալավ նախաճաշը շիլան է: Իսկ եթե կարողանաք հետն էլ ընկույզ, չամիչ ու կամ էլ չորամիրգ օգտագործել, ապա այդ օգտակար բջջանքն էլ կապահովի աղիքների կանոնավոր աշխատանքը: Ի դեպ, եթե ընթրեք քնելուց 3 ժամ առաջ, ապա առավոտյան անպայման նախաճաշելու ցանկություն կունենաք: Օրգանիզմը նման ռեժիմի բերել հնարավոր է մեկուկես շաբաթում:
3.Կերեք քիչ , սակայն հաճախ. ասվածը նորություն չէ: Այս կերպ կարելի է բոլոր սննդակարգային խնդիրները լուծել: Գիշերային շատակերություն, ավելորդ քաշ, արանքում մի բան ծամելու սովորություն:
Հաճախակի, փոքր չափաբաժիններով ուտելը կազատի նման ոչ առողջ ցանկությունից: Սա ավելի շատ բուժիչ սննդակարգ է ու օգտակար ռեժիմ: Հաճախակի ուտելու պարագայում մենք ուտում ենք քիչ ու չենք հասցնում սովածանալ: Յուրաքանչյուր 2-3 ժամը մեկ 150-200գ ուտելն օրգանիզմին ստիպում է ակտիվ աշխատել, իսկ երեկոյան ուտելու ցանկություն չի առաջանում:
4.Կերեք քաղցրեղեն: Որքան գիշերը մոտենում է, այնքան մեծանում է քաղցր բան ուտելու ցանկությունը: Մի զրկեք ձեզ հաճույքից ու կերեք ոչ յուղալի քաղցր ու համեղ պատառ, ասենք` յոգուրտ, միրգ, չորամիրգ, մեղրով կաթնաշոռ:
Մի կենտրոնացեք այն մտքի վրա, որ ձեզ չի կարելի երեկոյան ուտել: Ընթրելուց հետո հարազատների հետ շփվեք, ապա քաղցր դեսերտից հետո պլանավորեք հաճելի գործեր, ինչպիսիք են ընթերցանությունը, ֆիլմի դիտումը, հանդիպումը., զբոսանքն ու լոգանքը: Այդ զբաղմունքները կշեղեն մի բան ուտելու ցանկությունից:
Էլ ի՞նչը կարող է օգնել
– Գիշերը մածուն կամ կեֆիր խմեք:
– Շատ ջուր խմեք օրվա ընթացքում, իսկ երեկոյան, մահճակալի կողքին մի բաժակ ջուր ունեցեք, թեյ կամ հյութ, որ արթնանալու դեպքում դրանով կարողանաք հաղթահարել սառնարանի մոտ վազելու անզուսպ ցանկությունը:
– Թարմ օդին շատ զբոսնեք կամ մարզվեք, ինչը օրգանիզմում մելատոնինի ու էնդորֆինի մակարդակը բարձրացնելու բնական միջոց է:
Ես կարող եմ նիհարել
1. Նիհարելուն ուղղված ամեն նոր գործողություն ու սննդակարգ հարկ չկա հետաձգել մինչև երկուշաբթի, նոր շաբաթ կամ էլ մի նոր ամիս ու պայմանականություն: Հետևողականորեն հարկավոր է առաջ ընթանալ, անպայման արդյունքը կտեսնեք:
2.Ավելորդ քաշի համար մի մեղադրեք ձեզ: Մեր կյանքում յուրաքանչյուր իրադարձություն պատճառներ ու հետևանքներ է ունենում: Գլխավորն այն չէ, ինչ եղել է առաջ, այլ այն, ինչն անում եք ներկա դրությամբ` առաջացած խնդիրները վերացնելու համար:
3. Նիհարելը հետևողականության արդյունք է և ոչ թե կամքի ուժի, ինչպես շատերը կարծում են:
4.Նույնիսկ եթե լինում են օրեր, որ ցանկանում ենք ավելի շատ ուտել, քան սովորաբար, դա էլ է նորմալ: Սակայն, օրինակ, կանանց օրգանիզմի համար կարևոր նշանակություն ունի հորմոնալ ֆոնը, դրա համար էլ որոշ օրերին ավելի շատ ուտելու ցանկություն է առաջանում: Նման օրերին պետք է օրվա ընթացքում ընդունած սննդի չափաբաժինն ավելացնել, որ գիշերն այլևս ուտելու ցանկություն չլինի:
5. Չի կարելի պատճառներ որոնել նիհարելու համար: Էներգիայի աղբյուր, ազդակ գտեք: Որոշել եք նիհարել` ուրեմն դրա համար որոշակի քայլեր արեք:
6.Ցանկացած գործողություն հակազդեցություն է ծնում: Դրա համար էլ ֆանտազիայի գիրկը չպետք է ընկնել: Արեք այնքան, որքան կարող եք, կերեք այնքան, որքան անհրաժեշտ է: Խստացնելով սննդակարգը, կարող եք ու կսկսեք նիհարել, սակայն քաշը, որ գցում եք սթրեսային վիճակում, շատ արագ է վերականգնվում:
7, Մի սպասեք կայծակնային արդյունքների: Դուք այդ քաշը մեկ օրում չեք կուտակել ու, բնականաբար, մեկ օրում էլ չեք գցի, համբերություն ունեցեք. քաշից կազատվեք աստիճանաբար, սակայն կայուն:
8.Չի կարելի գերնպատակներ սահմանել ու խիստ ժամկետներ դնել: Օրգանիզմն ինքը գիտի, թե որքան կարող է գցել կյանքի տվյալ փուլում: Գուցե ձեր սպասելիքներն ավելի շատ են, սակայն հիշեք` օրգանիզմն իաստուն է:
9.Եվ, վերջապես, դադարեք ասել` ես չեմ կարող: Դուք կարող եք, թեկուզ չնիհարեք ասենք տասնյակ կգ, սակայն կարևորը լավ տեսք ունենալն է, ոչ թե ռեկորդային քաշից ազատվելը:
«Չեմ կարողից» քաշը չի փոխվում: Չի փոխվում, քանի որ ոչինչ չեք ձեռնարկում:
10. Ցանկացած խնդիր լուծելի է: Երբեք մի մտածեք, որ քաշը գցելուց հետո կնճիռներ կառաջանան կամ մաշկը թորշոմած տեսք կստանա: Ավելի լավ է մտածեք, թե ինչպես կփոխվի դրանից կյանքի որակը, որքան թեթև կտեղաշարժվեք: Իսկ եթե մաշկը խնամեք ինչպես հարկն է, ապա ձեզ անհանգստացնող խնդիրները չեն էլ առաջանա:
11.Շատերը չեն հավատա ձեզ: Մի ենթարկվեք սադրանքին: Եթե ինքներդ հավատում եք ու ցանկություն ունեք նիհարելու, մի լսեք ոչ ոքի: Հավատացեք ինքներդ ձեզ ու ընթացեք առաջ: Դա է գլխավորը:
12. Եթե հանդիպել եք մեկին` հին ծանոթի, ու նա ձեր քաշի վերաբերյալ տհաճ ակնարկ է արել, դա պատճառ չէ, որ դեպրեսիայի մեջ ընկնեք ու այդ «դժբախտությունն» ուտելիքով խեղդեք: Առավավոտյան հասատատ զղջալու եք այդ թուլության համար:
13, Ի վերջո, սիրեք ձեզ այնպիսին, ինչպիսին կաք: Եթե գիրացել եք, դա չի նշանակում, որ լավը չեք: Դա մի խթան է, որ փոխեք իրավիճակը, ոչ ավելին:
14.Ցանկացողը 100 հնարավորություն կգտնի, իսկ չցանկացողը` 100 պատճառ: Հիշեք դրա մասին, երբ առիթ կփնտրեք նպատակից հետ կանգնելու համար:
Ուրեմն, առաջ, առանց հապաղելու:

Ավստրալական Լինցեում բժիշկները հրաժարվել են մահմեդական  համայնքից դոնորների օգնությունից, հայտարարելով, որ մահմեդականներից ու թուրքական ծագում ունեցողներից “բժշկական նկատառումներով” արյուն չի ընդունվում:

Նրանց խոսքով, այդ կատեգորիայի անձանց մեջ շատ են հանդիպում  հեպատիտ Բ-ով վարակվածներ ու այդ թիվը գերազանցում է 40%-ը:

ԶԼՄ-ներն արդեն տեղի Կարմիր Խաչի ծառայությունը մեղադրել են ռասիզմի մեջ, սակայն այնտեղ պատասխանում են, որ ձգտում են որակի բարձր չափորոշիչների, չնայած իրենք էլ են խտրականությանը դեմ:

Անկախ

Եվրոպայի գիտնականները հայտարարում են, որ իրենց հաջողվել է հատուկ քիմիական մարկեր հայտնաբերել, որն անհրաժեշտ է ժամանակից շուտ արտամարմնային բեղմնավորման հաջող արդյունքը որոշելու համար:

Նրանց հայտարարության համաձայն, այն սերմնաբջիջները որոնք  ավելի մեծ շանս ունեն կնոջ օրգանիզմի կողմից ընդունվելու, արտադրում են հատուկ մի նյութ` “տրիպսին”, որը պետք է կնոջ օրգանիզմը պատրաստի սաղմ ընդունելուն: Եթե այդ նյութը չի արտադրվում, ապա կնոջ օրգանիզմը հրաժարվում է ընդունել այն:

Մասնագետի խոսքով, հաշվի առնելով այն փաստը, որ հիմա պրոցեդուրայի հաջողությունը գնահատվում է ընդամենը 30%, իրենց բացահայտումն էականորեն կմեծացնի այն սաղմերի ընտրությունը, որոնք կընդունվեն կնոջ օրգանիզմի կողմից: Համենայն դեպս, մինչ այս բժշկությունը միայն բազային միջոցներից էր օգտվում  արտամարմնային բեղմնավորումից հետո հղիացման հաջողությունը կանխատեսելու համար:

Անկախ

ՀՀ կառավարության 2004 թվականի մարտի 4-ի «Պետության կողմից երաշխավորված անվճար բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» N 318 որոշման փոփոխություններն այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ներկայացրեց ՀՀ առողջապահության նախարարի տեղակալ Վահան Պողոսյանը: Փոոխությունների համաձայն` կկարգավորվի բժշկական օգնության պետական պատվերի դաշտը:

«Նախկին 36-ի փոխարեն, անապահովության նիշը դարձել է 30, ինչը նշանակում է, որ ևս 270 000 մարդ կարող է օգտվել անվճար և արտոնյալ պայմաններով բուժօգնությունից: Անվճար և արտոնյալ պայմաններով բուժօգնությունից կարող են օգտվել ապաստան հայցողներն ու նրանց ընտանիքի անդամները: Փոփոխված որոշման կարևոր կետերից մեկն էլ ֆինանսական մեխանիզմների հստակեցումն է: Կցուցաբերվի արտոնյալ համավճարային պայմաններով բուժօգնություն: Այս կետի շնորհիվ սոցիալական որոշ խմբեր կօգտվեն պետության համավճարից»,-ասաց Վահան Պողոսյանը:

Նրա փոխանցմաբ` նոր որոշման համաձայն պարզեցումներ են կատարվել նաև սրտի վիրբուժության ոլորտում.

«6-7 տարի առաջ սրտի վիրահատության համար որևէ փոխհատուցում չէր արվում: ապա 110 քաղաքացի կարողացան օգտվել սրտի անվճար վիրահատությունից: Սոցիալապես անապահով խավերին պետությունը տրամադրում է համավճար` 365 000 դրամ: Համավճարից օգտվողների շարքում ավելացել են նաև քաղծառայողները, զինծառայողները և նրանց ընտանիքները, ինչպես նաև 0-7 տարեկան երեխաները»,-տեղեկացրեց Վահան Պողոսյանը:

Նրա խոսքով` 0-7 տարեկան երխաների բուժօգնությունը և’ ամբուլատոր, և’ հիվանդանոցային ամբողջովին անվճար է:

«Գոյություն ունի հիմնական դեղերի ցանկ, եթե ցանկից դուրս դեղեր են պահանջվում, դրանք տրամադրվում են վճարովի հիմունքներով»,- ասաց Վահան Պողոսյանը:

Անջելինա Ջոլիին բարեկազմ երևալու ցանկությունը հասցրել է ծայրահեղության: Կառուցվածքը պահպանելու համար նա հատիկավորներից կազմված  սննդակարգի  է  հետևում: Սննդի մեջ հիմնականում օգտագործում է սերմեր.դդմի, կտավատի, կորեկի ու ոչ մեծ քանակությամբ` ընկույզներ:

Նման սննդաբաժինն օգնում է նրան ոչ միայն գերթեթև քաշ պահպանել, այլև մաշկի վիճակի բարելավումը տեսնել: Առավոտյան Ջոլին լրացուցիչ խմում է կոկոսի մեկ գդալ յուղ:

Նա հաճախ է մոռանում  մի բան  ուտել: Ընկերներից մեկը պատմել է, որ Ջոլին միշտ էլ սերմերի մեծ սիրահար է եղել, իսկ հիմա էլ սննդակարգը հիմնականում հատիկավորներից է :  Հազվադեպ նա իրեն մի գավաթ կարմիր գինի ու անյուղ մսի կտոր է թույլ տալիս:

Այդ ամենով հանդերձ, Ջոլիի սննդակարգը ներառում է ընդամենը 600 կկալ` առաջարկվող 1500-ի փոխարեն:Նման սննդակարգի շնորհիվ նա  կշռում է 42 կգ. Դերասանուհու հասակը 162 սմ է:

Անկախ

Ո՞վ կյանքում փորացավ չի ունեցել: Չկա նման մեկը. որ գեթ մեկ անգամ կյանքում  փորացավ ունեցած չլինի: Երբեմն այն ուղեկցվում է սրտխառնոցով, փսխումով, փորլուծով: Սակայն դա միշտ չէ, որ պետք է ընդունել որպես տագնապի ազդանշան, քանի որ փորացավ կարող է առաջանալ նաև շատ ուտելու հետևանքով: Որոշ մթերքներ հարուստ են ճարպերով, որոնք հանգեցնում են գազառաջացման, կամ լակտոզայի նկատմամբ անընկալությունը կարող է կաթնամթերքի օգտագործման պարագայում փորացավ առաջացնել: Սակայն այդ ցավը ժամանակավոր է ու ժամեր անց լրիվ կանցնի: Բայց կան լուրջ հիվանդություններ, որոնք փորացավով են արտահայտվում: Որովայնում են կենսականորեն կարևոր նշանակություն ունեցող օրգանները: Երբեմն այնպիսի տպավորություն է առաջանում, ասես ցավը թափառում է. մեկ վերևում է ցավում, մեկ իջնում է:

– Պորտի շուրջ ցավը կարող է հուշել աղիքների խանգարման կամ կույրաղիքի բորբոքման մասին: Վերջինս էլ կարող է բորբոքվել, ասենք, փորկապության դեպքում: Եթե համապատասխան բուժում կամ միջամտություն  չլինի, ապա կույրաղիքը կարող է պայթել, դրա հետևանքով պերիտոնիտ  կսկսվի, որը վտանգավոր  է կյանքի համար: Պորտից քիչ վերև ցավի մեղավորը ստամոքսի խոցն է, բարձր թթվայնությունը: Այդ հատվածում կայուն ցավերը խոսում են հաստ աղիքի, ենթաստամոքսագեղձի ու լեղապարկի  խնդիրների մասին: Պորտից ներքև ցավը, որ տարածվում է աջ ու ձախ, սովորաբար ուղիղ աղիքում խանգարումների, իսկ կանանց դեպքում` նաև միզասեռական համակարգի վարակների մասին է խոսում: Փորի վերին հատվածի ցավը հաստ աղիքի, ստամոքսի ու ենթաստամոքսագեղձի խանգարումների մասին է վկայում: Վերին աջ կողմի ուժեղ ցավը լեղապարկի բորբոքում է նշանակում: Այլ պատճառներից կարող են լինել պանկրեատիտն ու 12-մատնյա աղիքի խանգարումը:

Ստորին ձախ հատվածի ցավը սովորաբար ուղիղ աղիքի աշխատանքի հետ է կապված: Տարբեր կոլիտներ (խոցային, Կրոնի հիվանդություն, սպաստիկ) ցավային դրսևորումներ են ունենում հենց այս կողմում:

Ենթաստամոքսագեղձի հիվանդությունների դեպքում ցավը տարածվում է թիակների տակ: Որովայնի շրջանում ցավ կարող է առաջանալ նաև սուր ալերգիաների, թոքերի ու սրտի հիվանդությունների դեպքում:

Ցավը սովորաբար կարճատև է լինում,  բայց եթե այն կայուն է, կրկնվող, որը, աստված մի արասցե, ուղեկցվում է շնչարգելությամբ, արյունահոսությամբ, փսխումով, ապա անհապաղ դիմեք համապատասխան մասնագետի:

Ինչո՞ւ չի կարելի քնել փորի վրա

Շատերը քնում են ոչ թե մեջքի, այլ փորի վրա: Ինչու՞: Գուցե այդպես ավելի հարմար է: Ինչ որ մեկը սիրում է կողքի վրա քնել, մյուսները` թիկունքի, սակայն նրանք այնքան շատ չեն, որքան փորի վրա քնել սիրողները: Զարմանալի չէ, որ բժիշկները ուսումնասիրել են նաև հանգստի այս կերպը:

Ուրեմն, ինչո՞ւ չի կարելի քնել փորի վրա: Պարզվում է` տղամարդկանց  ընդհանրապես չի կարելի այդ դիրքով քնել, պատճառաբանությունը պարզ է. մեծանում է իմպոտենցիայի ռիսկը: Դա կապված է այն պարզ տրամաբանության հետ, որ փորի վրա պառկած դիրքում շատ օրգաններ պարզապես ճզմվում են, այդ թվում` սեռական ու ներքին:

Կանայք նույնպես  տուժում են այդ դիրքով քնից, քանի որ ճնշվում է կուրծքը: Այլ տեսակետ էլ կա. ճզմվելու հետևանքով մեծանում է  կրծքագեղձի քաղցկեղով հիվանդանալու վտանգը:

Փորի վրա քնելու հետևանքով դեմքին կնճիռներ են առաջանում: Ի դեպ, ճապոնուհիները երբեք փորի վրա չեն քնում: Գուցե դրանից է, որ նրանք անգամ 45-50 տարեկանում էլ լավ տեսք են ունենում

Սակայն, երբեմն փորի վրա պառկել պարզապես անհրաժեշտ է. այդ դիրքը երբեմն նվազեցնում է փորացավը: Փոքրիկների փորիկի ցավը մեղմելու համար է, որ ծնողները քնեցնում են հենց այդ դիրքով:

4 փաստ կանանց փորի մասին

1. Փորի վրա ծալքերը կարող են կանանց անվստահության  պատճառ դառնալ:
2.  Օրական յուրաքանչյուր լրացուցիչ 1000 քայլը կարող է ժամանակի ընթացքում 6-17%-ով նվազեցնել գոտկատեղի շրջագիծը:
3. Կանացի պորտն ու հարակից հատվածը ամենաէրոգենն են  իրանի վրա:
4. Կնոջ համար փորն իրանի ամենախոցելի մասն է, դրա համար էլ վտանգի դեպքում նա բնազդաբար պաշտպանում է այն:
5. Փորի կամ պորտապարն ամենասեքսուալ պարերի ցանկում է` տանգոյի, ֆլամենկոյի ու բաչատայի կողքին: Մյուս կողմից, այս պարի ժամանակ աշխատում են փորի, կոնքի, գոտկատեղի, թիկունքի, պարանոցի մկանները, դրա համար էլ, պորտապարով պարբերաբար զբաղվողների կեցվածքը հղկվում է, մկանները` մարզվում, ինչը շատ կարևոր հանգամանք է ծննդաբերության դեպքում: Պորտապարի  օգտակար գործողության գործակիցը այրված 300 կկալ/ժամ է:

Անկախ

 ՀՀ առողջապահության նախարար Դերենիկ Դումանյանի մոտ այսօր կայացած գործակարգավարական խորհրդակցության ժամանակ հաստատվեցին ԱՆ կենտրոնական ապարատի և առանձնացված ստորաբաժանումների հաշվետվությունների ներկայացման ժամանակացույցը։ Նախարարին  կներկայացվեն 2013թ. կատարված աշխատանքները, ինչպես նաև 2014թ. ծրագրերը։

«Այն ստորաբաժանումները, որոնք 2013թ. հանդես են եկել հետաքրքիր նախաձեռնություններով, իրենց առջև դրված ծրագրերն արդյունավետ են իրականացրել, անշուշտ, կխրախուսվեն, իսկ իրենց պարտականությունները թերի կատարողները կենթարկվեն համարժեք պատասխանատվության»,-ընդգծեց Դերենիկ Դումանյանը։

Հաստատվեց նաև նախարարին կից կոլեգիայի նիստերի ժամանակացույցը։  2014-ին ևս կոլեգիայում կքննարկվեն համակարգի առանձին ոլորտներին վերաբերող արդի խնդիրները։ Օրակարգային թեմաները հաստատվել են ինչպես կոլեգիայի անդամների, այնպես էլ առողջապահության մարզային կազմակերպիչների առաջարկները հաշվի առնելով։ Միաժամանակ ամփոփվում է անցած տարի կայացած կոլեգիայի նիստերում քննարկված հարցերի առթիվ ընդունված որոշումների կատարման ընթացքը։

Անկախ

Սաուդյան Արաբիայի բնակիչը 20 տարի ապրել է ծածկագիրն ականջի մեջ:

Տղամարու խոսքով, պարանոցի ու ականջի հատվածի ցավը տանջել է ու նա որոշել է դիմել բժշկի: Հիվանդանոցում բժիշկը նրան հայտնել է, որ ցավի պատճառը ականջախեցու մեջ խրված թղթի կտորն է, որը, ինչպես  հետագայում պարզվեց, ծածկագիր է` մնացած դպրոցական քննությունների ժամանակներից:

Տեղի մամուլը գրում է, որ տղամարդը “գտածոն” ցույց է տվել իր զավակներին, որպես դաս` երբեք նման բան չանել:

Անկախ

Բոլորին է ծանոթ այն պրոցեդուրան, երբ բժիշկը խնդրում է լեզուն դուրս հանել ու այբուբենի առաջին տառը հնչեցնել: Այդ պահին նա միայն ուսումնասիրում է կոկորդի վիճակը: Իրականում խոսքի օրգանը ախտորոշման գործում անփոխարինելի դեր ունի: Ախտորոշումը կարող է շատ օգտակար լինել անգամ նորմալ ինքնազգացողության պայմաններում: Oրինակ, եթե չկան ազդանշաններ, դա դեռևս չի նշանակում, որ օրգանիզմն առողջ է ու օգնության կարիք չունի: Իսկ  երբ առաջին նշաններն են ի հայտ գալիս, ասենք` երբեմն բողոքում ենք թիկունքի ցավից, բայց սրտի խնդիրներ ենք ձեռքբերում, բողոքում ենք ձախ կողքի ցավից, իսկ հետո հեռացնում են կույրաղիքը, մի փոքր արդեն ուշ է լինում: Նման աղավաղված , քողարկված հիվանդությունները շատ-շատ են: Գուշակություններ չանելու և ճիշտ ախտորոշումը չիմանալով  իզուր օրգանիզմը դեղորայքով չվնասելու, ինչպես նաև չծանրաբեռնելու նպատակով բժշկությունը կիրառում է բոլոր մեթոդները: Ժամանակակից բժշկության , և ոչ միայն, հիմնական խնդիրներից մեկն օրգանիզմի հիվանդությունների ախտորոշումն է: Դեռևս հին բուժակներն էին նկատել, որ ամեն հիվանդություն իր արտահայտությունն է գտնում մաշկի, եղունգների, բիբերի ու մազերի վրա: Սակայն, ամենահուսալին, հասարակն ու  հիվանդությունների մասին  տեղեկություններ հաղորդող դարերով փորձված միջոցը լեզուն է: Այն  հնում էլ հիշատակվել է, որպես մարդու առողջական վիճակի հայելի:

Ավելի քան 2000 տարի առաջ գրված տրակտատում ասվում է, որ լեզվի տարբեր հատվածները համապատասխանում են  տարբեր օրգաններին: Այսպես, լեզվի վրայի փառի առկայությունը խոսում է ստամոքսում, բարակ կամ հաստ աղիքում  տոքսինների մասին: Ընդ որում, եթե փառակալած է լեզվի հետին հատվածը, ապա թունավոր նյութեր կարելի է հայտնաբերել հաստ աղիքում, իսկ եթե լեզվի ծայրերին ասես ատամների հետքեր են, ապա դա խոսում է «ծույլ» աղիքների մասին, իսկ սպիտակավուն լեզուն խոսում է լորձի կուտակման մասին:

Չինաստանում ախտորոշման համակարգի անքակտելի մաս է կազմում նաև հիվանդի զննումն ու հարցուփորձը, լեզվի զննումը: Ընդ որում, ի տարբերություն հին հնդիկների, չինացիները կարծում են, որ լեզուն ոչ միայն օրգանիզմի հայելին է, այլև պատասխանատու է  էներգիայի հոսքի` էներգետիկ ալիքների  համար: Տեղի հեքիմները հավատացնում են, որ լեզվի ծայրով կարելի է դատել սրտի ու թոքերի միջօրեականների մասին, իսկ կենտրոնական հատվածը կպատմի  փայծաղի ու ստամոքսի մասին: Եզրերը մատնանշում են  լեղապարկի ու լյարդի, իսկ արմատը` երիկամների մասին: Այսպիսով, ստացվում է, որ լեզուն արտացոլում է 7 հիմնական օրգանների վիճակը: Արտաքին տեսքի  զննությամբ մասնագետները կարողանում են տարբերել ախտածին ախտանշանները, հիվանդության ընթացքն ու փուլը:

Հայտնի  ռուս  պրոֆեսոր Նեչաևը 1935-ին տպագրած «Հիվանդությունների ճանաչումը խոսքի օրգանի փոփոխություններով»  աշխատության մեջ գրում է, որ ուռուցիկ լեզուն որովայնային ջրգողության, իսկ սրածայր լեզուն` ջրազրկման հետևանք է:  Մասնագետները, ուսումնասիրելով փառը, հանգել են այն եզրակացության, որ այն դեղնավուն երանգ է ստանում լյարդի ու լեղապարկի հիվանդությունների սրացման ժամանակ: Իսկ թանձր, հաճախ տարբեր գույնի խիտ փառը խոսում է վարակիչ հիվանդությունների ու ստամոքսաղիքային տրակտի խանգարումների մասին:

Գունատ ու անարյուն լեզուն խոսում է սակավարյունության, օրգանիզմի հյուծման մասին: Իսկ եթե լեզուն կապտավուն երանգ ունի, ապա դա խոսում է սիրտ-անոթային համակարգի խնդիրների մասին: Լեզվի մակերեսի չորությունն ու ճաքերը շաքարախտի նշաններ են:

Եվ երբ նույնիսկ ցանկության դեպքում  էլ բժշկի մոտ վազել չի ստացվում, ուրեմն կարելի է ժամանակ առ ժամանակ ուսումնասիրել սեփական լեզուն բավարար լուսավորության պայմաններում, անմիջապես արթնանալուց հետո: Սակայն խուճապի չմատնվելու համար էլ հիշեք, որ կան մթերքներ, որոնք բնական գունանյութով են ներկում : Լեզվի գույնն  ու խոնավության մակարդակը  փոփոխվում են նաև սպորտային մարզումից հետո: Եթե քթաբորբ ունեք, բնականաբար, շնչում եք բերանով, ուրեմն, այդ դեպքում էլ չորությունը կապված է դրա հետ: Լեզվի գույնը կարող է փոփոխվել նաև ընդունած դեղորայքից:

Յուրաքանչյուր տարի պատվաստումների շնորհիվ աշխարհում ավելի քան 3 մլն կյանք է փրկվում: Տաս տարուց ավել է պատվաստումների շնորհիվ մեր երկրում դիֆտերիա չի գրանցվել, այնինչ 1994-95-ին այն 34 մարդու կյանք խլեց: 1995-ից հետո մեր երկրում չի գրանցվել նաև անբուժելի համարվող պոլիոմելիտ հիվանդությունը: Կարմրուկի, կարմրախտի, խոզուկի պատվաստումների մակարդակը մեզ մոտ այնքան բարձր է, որ անցած տարի Վրաստանում գրանցված դեպքերը վտանգ չներկայացրին Հայաստանի համար: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Իմունականխարգելման ազգային ծրագրի ղեկավար Գայանե Սահակյանը: Անդրադառնալով պատվաստանյութերի խնդրին` Գայանե Սահակյանը նկատեց, որ տարածված ապատեղեկատվությունը, ըստ որի` հանարապետություն ներմուծվող պատվաստանյութերը ժամկետանց են կամ անորակ, չի համապատասխանում իրականությանը:

«Այսօր երկիր ներկրվող բոլոր պատվաստանյութերը միայն հայտնի եվրոպական երկրների արտադրողներից են գնվում: Մենք ամեն տարի նոր պատվաստանյութեր ենք գնում, իսկ դրանք ունենում են 2-3 տարվա ժամկետ: Մինչ օրս պատվաստումներից երեխաներ չեն մահացել, եղել են դեպքեր, որ երեխաների մոտ հետպատվաստումային շրջանում առաջացել է թոքաբորբ, որը զարգացել է կայծակնային արագությամբ: Պատվաստումը չի թուլացնում երեխայի իմունային համակարգը»,- ասաց Գայանե Սահակյանը:

Նա նշեց, որ բժիշկներին այսօր մի հարց է մտահոգում. հաճախ աղանդավորները հրաժարվում են պատվաստումներից` դրանով վտանգելով երեխաների կյանքը:

«Նման դեպք հենց երեկ է գրանցվել: Ընտանիքում վեց երեխա էին, որոնցից մեկը հիվանդ էր խոզուկով,  ծնողները հրաժարվեցին մյուս երեխաների պատվաստումից»,-ցավով ասաց մասնագետը:

 Անկախ

Եթե մայրական մահացությունը 2008-2010-ին 100 000 ծնունդի դիմաց կազմել է 23.2%, ապա 2011-2013-ին այդ ցուցանիշը նվազել է 17%-ով: Մանկական մահացության տարեկան ցուցանիշը, վերջին երեք տարիների ընթացքում  նվազել է 16%-ով: Մանկական մահացության ցուցանիշի նվազումը ուղեկցվել է ինչպես հիվանդանոցային մահացության, այնպես էլ տնային մահացության ցուցանիշների կրճատմամբ: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ տեղեկացրեց ՀՀ առողջապահության նախարարության աշխատակազմի մոր և մանկան վարչության պետ Կարինե Սարբեկյանը:

«Վերջին տարիներին մեր հանրապետությունում արձանագրվել է մանկական և մայրական մահացուցությունների ցուցանիշի շարունակական նվազում: 2013-ին  գրանցվել են ամենանվազագույն ցուցանիշները, որ  երբևէ ունեցել ենք: Այս ցուցանիշները նախարարության կողմից շարունակական ծրագրերի իրականացման արդյունքում են գրանցվել: Ներկայումս բնածին արատների վաղ հայտնաբերմանն ուղղված նորածնային 5 սկրինինգ ծրագրեր են իրականցվում ` բյուջետային միջոցների և միջազգային կազմակերպությունների շնորհիվ: Սկրինինգի շնորհիվ վաղ հայտնաբերված հիվանդությունների բուժման արդյունավերտությունը մի քանի անգամ ավել, իսկ ծախսատարությունը մի քանի անգամ պակաս է նույն հիվանդության ուշ հայտնաբերման դեպքում»,-ասաց Կարինե Սարիբեկյանը:

 Անկախ

Այսօր տեղի է ունեցել ՀՀ կառավարության հերթական նիստը, որը վարել է ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը:
Կառավարության որոշմամբ Ուռուցքաբանության գերազանցության հայկական կենտրոնի մաս կազմող «Ռադիոիզոտոպների արտադրության կենտրոն» ՓԲԸ-ի կողմից շենքի ներքին և արտաքին ինժեներական համակարգերի, ներքին հարդարման աշխատանքի և դրա տեխնիկական վերահսկողության իրականացման նպատակով ընկերությանը տրամադրվել է 792 մլն 386 հազար 600 դրամ բյուջետային վարկ 15 տարի մարման ժամկետով: Կառավարության ղեկավարն արձանագրել է, որ Ուռուցքաբանության կենտրոնի բիզնես-ծրագիրը էական տնտեսումով է իրականացվում: Ծրագրով նախատեսված էր 3.5 մլն ԱՄՆ դոլարի վարկ տրամադրել, սակայն հատկացվում է շատ ավելի քիչ: Բելգիայի կառավարությունից ստացված վարկը նույնպես էական տնտեսում է ապահովել: Արագացուցիչն արդեն Հայաստանում է, իսկ դա նշանակում է, որ շինարարությունը տարվա ընթացքում լուրջ առաջընթաց կարձանագրի:

Անկախ

Ինչպես ամբողջ աշխարհում, այնպես էլ Հայաստանում չարորակ ուռուցքներով հիվանդացության աճ է նկատվում: Եթե 2002-ին 100 հազար բնակչի հաշվով հիվանդացությունը կազմում էր 179 դեպք, ապա 10 տարի անց` 240 դեպք: Քաղցկեղի դեմ պայքարի միջազգային օրվան նվիրված մամուլի ասուլիսին այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց ՀՀ Առողջապահության նախարարության գլխավոր ուռուցքաբան Հայրապետ Գալստյանը:

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով 2020-ին մոլորակի վրա կարձանագրվի չարորակ ուռուցքներով հիվանդության 20 մլն. նոր դեպք, իսկ մահացողների թիվը կկազմի 10 մլն:
Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, Հայրապետ Գալստյանի խոսքով` 2022-ին Հայաստանում կարձանագրվի 10 հազար նոր հիվանդ, և ինչպես այժմ, այնպես էլ՝ 10 տարի անց առավել հաճախ կհանդիպի թոքի, կրծքագեղձի, միզապարկի և շագանակագեղձի քաղցկեղը:

«Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնը վերջին 3 տարում զգալի կերպով հարստացել է ախտորոշիչ և բուժական ժամանակակից սարքավորումներով, ներդրվել են բուժման նոր եղանակներ: Կենտրոնը հագեցվել է համակարգչային շերտանկարահանման սարքով, ռենտգենյան ախտորոշիչ շարժական սարքով, մամոգրաֆով, ուլտրաձայնային հետազոտության սարքերով, ռադիոիզոտոպային հետազոտության լաբորատորիայով` СПЕКТ կամերայով և այլն: Չնայած որոշակի ձեռքբերումներին, անելիքներն ու խնդիրները դեռևս շատ են: Առաջնային է շենքի վերանորոգման հարցը, քանի որ 1980-ին շահագործման հանձնելուց հետո այն չի նորոգվել։ Կենտրոնին անհրաժեշտ է մագնիսառեզոնանսային շերտանկարահանման, ինչպես նաև ռենտգենյան ստացիոնար հետազոտության սարք»,- ասաց ուռուցքաբանը:

Նա տեղեկացրեց, որ 2013-ին կենտրոնում կատարվել է 3466 վիրահատություն, 4713 քիմիաթերապիա, 1112 ճառագայթային բուժում: Քիմիաթերապիան ներկայումս կատարվում է միջազգային չափորոշիչներով և նոր սերնդի քիմիապրեպարատներով:
Ըստ մասնագետի` բուժման արդյունավետության մասին է վկայում այն փաստը, որ այսօր կենտրոնի հսկողության տակ գտնվող ավելի քան 35 000 հիվանդներից շուրջ 20 հազարի մոտ բուժումից անցել է 5 և ավելի տարի, և նրանք համարվում են գործնականում առողջ:

Անկախ

Հայաստանում սեռական կյանքով ապրելու տարիքը նվազել է: Հաճախ տարբեր սոցիոգեն ազդեցությունների հետևանքով դեռահասների մոտ զարգացման շեղումներ են նկատվում: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Սեքսապաթոլոգիայի կլինիկայի ղեկավար, Երևանի պետական բժշկական համալսարանի սեքսոպաթոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, դոցենտ Սևադա Հակոբյանը:

«Ներկայումս ինֆորմացիոն մեծ հոսքերի պատճառով դեռահասները հեշտությամբ ընկնում են դեզինֆորմացիայի ազդեցության ներքո: Շատ են դեպքերը, երբ առաջին սեռական հարաբերությունները տեղի են ունենում հենց այս տարիքում, բայց, քանի որ դեռահասը դեռևս հոգեպես և ֆիզիկապես թերզարգացած է, նրա մոտ կարող են որոշակի խնդիրներ առաջանալ: Մենք ունենք այցելուներ, ովքեր, կարդալով այս կամ այն ինֆորմացիան, հոգեհուզական մեծ լարվածություն են ապրում: Ծնողները հնարավորինս պետք է ուղղորդեն երեխաներին, որպեսզի վերջիններս ինֆորմացիայի ճիշտ աղբյուրներից օգտվեն»,- ասաց Սևադա Հակոբյանը:

Նրա խոսքով` վերջին շրջանում հայ հասարակության մեջ էլ են մտածողության փոփոխություններ տեղի ունեցել, որոնք հանգեցրել են նրան, որ սեռական հարաբերություններ սկսել են ունենալ ավելի վաղ տարիքում, իսկ դա չի խրախուսվում ոչ մի մասնագետի կողմից: Այժմ ավելի շատ են պատահում, երբ 16-17 տարեկանից արդեն սկսում են սեռական կյանքով ապրել, բայց լավ կլինի սեռական հարաբերություններ սկսել 20-22 տարեկանից:

«Ես խորհուրդ եմ տալիս ծնողներին սխալ կամ աղավաղված ինֆորմացիա չտալ երեխաներին, ինչի համար անհրաժեշտ է, որ նրանք ևս գրագետ լինեն: Պետք է երեխաներին հնարավորինս ճիշտ ձևով մատուցել ինֆորմացիան և չշրջանցել նրանց հուզող հարցերը, հակառակ դեպքում երեխայի մոտ անպատասխան հարցեր կառաջանան, որոնց պատասխանները նա կփոչձի փնտրել և լրացնել ոչ ճիշտ աղբյուրներից: Պետք է ծնող-երեխա հարաբերություններում մտերմիկ դաշտ ստեղծել»,- ասաց Սևադա Հակոբյանը` հավելելով, որ, երբ մայրը երեխայի մոտ նկատում է, օրինակ, մաստուրբացիայի փորձեր, չպետք է արգելի նրան, քանի որ դա դեռահասության տարիքին բնորոշ է և աստիճանաբար կփոխարինվի նորմալ սեռական հարաբերություններով, իհարկե, եթե շատ վաղ տարիքում չի լինում և հիվանդագին ձևով չի դրսևորվում:

Անդրադառնալով սեռական սխալ դաստիարակության պատճառներին` մասնագետը նշեց, որ դրանց հիմքում մեծիմասամբ ընտանիքներում առկա խնդիրներն են, լարված իրավիճակը, հոր կամ մոր բացակայությունը, ծնողների դերերի սխալ բաշխվածությունը:

 Անկախ

Այսօր Քաղցկեղային հիվանդությունների դեմ պայքարի համաշխարհային օրն է, ամենամյա միջոցառում, որ կազմակերպում է Միջազգային հակաքաղցկեղային կազմակեպությունը, 2005-ից:

Անկախ

Սեռահասունացում  տեղի է ունենում յուրաքանչյուրի կյանքում: Սեռահասունացումը ենթադրում է մարդկային օրգանիզմի զարգացում, որի ժամանակ մի շարք վերակազմություններ են կատարվում: Ավելի հասկանալի լեզվով ասած` սեռահասունացումը մանկության յուրօրինակ ավարտն է ու պատանեկության սկիզբը:

Աղջիկների սեռահասունացումը

Աղջիկների սեռահասունացումը հուզում է բոլոր մայրիկներին. չէ՞ որ նրանք ցանկանում են, որ իրենց դուստրերն իսկական օրիորդներ ու կանայք դառնան: Կարծիք կա, որ աղջիկների սեռահասունացումը դեռահասության տարիքից է սկսվում: Իրականում  դա այնքան էլ ճիշտ չէ: Աղջիկների սեռահասունացումը շատ ավելի վաղ է սկսվում:

Նկատած կլինեն դուստր ունեցող մայրիկները, որ իրենց դեռևս փոքրիկ դստրիկները հաճախ հագնում են մայրիկի շրջազգեստներն ու կոշիկները, անվարժ ձեռքերով  կիրառում դիմահարդարման պարագաները: Այդ ամենը, ինչը մենք սովորաբար զվարճալի մանկական զբաղմունք ենք անվանում, իրականում արդեն կանացիության դրսևորում է: Թերևս, առանց բացառության, բոլոր աղջիկներն են տուն-տունիկ, , մայրիկ-ու երեխա խաղում: Դա պարզապես խաղ չէ և մեկ այլ իմաստ էլ ունի:

Շատ մայրիկներ նկատած կլինեն նաև իրենց դուստրերի սերը կամ սիրահարվածությունը հայրիկներին: Դա նույնպես նորմալ է համարվում, քանի որ այդ կերպ են երեխաները միջսեռային հարաբերությունների առանձնահատկությունները  ճանաչում: Աղջիկները լույս աշխարհ են գալիս սեռական հորմոնների մի ամբողջ փնջով, որոնք մորից են ստանում` ծննդաբերության ժամանակ: Օրինակ` շատ մայրիկներ նկատած կլինեն, որ նորածին փոքրիկի կրծքագեղձերը փքվում են, իսկ երբեմն էլ անհասկանալի արտադրություն է նկատվում: Մի անհանգստացեք: Երբ մայրական հորմոնները դադարեն գործելուց, այդ բոլոր երևույթները կանհետանան:

Աղջնակների սեռահասունացումը սկսվում է 8-10 տարեկանից ու տևում մինչև 17-18 տարեկանը: Սեռահասունացման առաջին նշանը կարող է հասակի աճը լինել: Նկատած կլինեք, որ դասարանում տարեկից աղջիկները տղաներից բարձրահասակ են: Երբ աղջիկները կտրուկ են բոյ քաշում, դա բացասական ազդեցություն է ունենում նրանց կառուցվածքի վրա: Այդ տարիքում է, որ նրանց մոտ ասես աղավաղվում են մարմնաչափերն ու դիմագծերը. ոտքերն ու ձեռքերն անհամաչափ են թվում: Դա հանգեցնում է նրան, որ աղջիկները ասես չոր են դառնում, կոպիտ ու ոչ ճկուն: Սեռահասունացումը նաև մեկ այլ հատկանիշով է առանձնանում.  դեռահասի մաշկը շատ յուղոտ է դառնում, ինչը շատ պարզ բացատրություն ունի: Բանն այն է, որ կտրուկ աճի պատճառով մաշկը ձգվում է ու այն վնասվածքից պաշտպանելու համար է, որ ճարպաշերտը հաստանում է: Դրա հետևանքով աղջիկները ոչ միայն տառապում են յուղոտ մաշկի, այլև յուղոտ մազերի պատճառով: Տառապանքը վերջ ունի ու պետք է պարզապես հիշել, որ այդ վիճակը ժամանակավոր է: Իսկ մինչ այդ փուլը կավարտվի, պետք է  անձնական հիգիենա պահպանել. ճիշտ սնվել, մարզվել:

Մոտ 10-11 տարեկանում աղջիկների մոտ սկսում է զարգանալ կուրծքը, աղվամազով պատվել ոտքերը, անութներն ու այլ հատվածներ, որից իսկույն էլ ցանկանում են ազատվել: Այստեղ կարևորվում է մոր դերը: Նա պետք է բացատրի, որ տվյալ հատվածներում մազերի աճը նորմալ երևույթ է: Հարկ է այդ շրջանում խոսել նաև դաշտանի մասին: Այդ ցիկլը սովորաբար սկսվում է 12-15 տարեկանում: Դա շատ մեծ սթրես է աղջիկների համար, որը պետք է հաղթահարել մայրիկի, ծնողի հետ: Եղեք ձեր դուստրերի կողքին, սովորեցրեք ու բացատրեք, եթե դա չանեք, ապա ձեր դուստրը ինքն իր մեջ կփակվի. այնպես որ` զգոն եղեք: Եվ, վերջապես, սեռահասունացումը լուրջ  զգացմունքային ու հոգեկան փոփոխություններ է ենթադրում: Ուշադիր եղեք նրա նկատմամբ: Պարզեք, թե ում հետ է շփվում, ինչպես է սնվում: Դա շատ կարևոր է: Ու հիշեք և երեխային էլ փորձեք բացատրել, որ նորմալ սեռահասունացումը ապագայում առողջ կյանք տանող ուղիղ ճանապարհն է:

Տղաների սեռահասունացումը

Տղաների սեռահասունացումը շատ բանով չի տարբերվում աղջիկների սեռահասունացումից:

Տղաների սեռահասունացումը սկսվում է 11-12 տարեկանից: Եթե դա հետաձգվում է, ասենք, 3 տարով, սարսափելի բան չկա: Մասնագետների հավաստմամբ, որոշ տղաների մոտ սեռահասունացումը սկսվում է 14-15 տարեկանում: Շատ պարզ կարելի է հասկանալ, թե երբ  է այն սկսվում. նախ փոխվում է երեխայի ձայնը, այն ավելի է կոպտանում, մեծանում են մկանային զանգվածն ու ոսկրերը, փոխվում է կառուցվածքը: Մեծ փոփոխության է ենթարկվում ուսային, թիկունքի հատվածը: Մեծանում են սեռական օրգանները: Մազածածկ է առաջանում: Այս ամենը դեռ ոչինչ, սակայն այս փուլում է, որ դեմքը  պատվում է կորյակներով (սա, իհարկե, պարտադիր պայման չէ): Եթե, այնուամենայնիվ  նման  զգալի երևույթ կա, ապա լավ կլինի, որ մասնագետը խորհուրդներ տա: Իսկ կորյակների առաջացումը կանխելու համար հարկավոր է առողջ ապրելակերպ ունենալ: Լավ կլինի, որ նա անդամակցի ինչ-որ խմբակի, ճիշտ սնվի, ու անպայման հետևի անձնական հիգիենային: Դա շատ կօգնի: 15-16 տարեկանում սեռահասունացումը մեկ այլ դրսևորում է ունենում: Բժշկության մեջ այն կոչվում է ակամա սերմնաժայթքում: Եթե դա տեղի է ունենում, ապա ձեր որդին իսկական տղամարդ է դարձել ու ամեն րոպե կարող է անգամ հայր դառնալ:

Դուք ծնող եք ու կհասկանաք, թե երբ է դա կատարվում, ու  կիմանաք, թե երբ է եկել այն ժամանակը, որ սեղանի շուրջ նստեք ու զրուցեք:

Երեխան պետք է ամեն ինչ հասկանա. բացատրեք նրան: Հակառակ պարագայում նա կարող է  անհասկանալի երևույթների պատճառով վախենալ: Նա պետք է հասկանա, թե ինչով է հղի սեռական հարաբերությունը, իմանա հակաբեղմնավորիչ պաշտպանության մեթոդները, տեղյակ լինի սեռական ճանապարհով փոխանցվող բոլոր ռիսկերի ու հիվանդությունների մասին և այլն, և այլն:

Թե չէ այնպես կստացվի, որ ձեր երեխան, վերջնականապես հասուն չլինելով, կարող է հայրանալ, ինչպես եղավ ռուսաստանցի 12-ամյա կամ բրիտանացի 11-ամյա տղաների հետ: Նրանք հայրացան ակամա, անգիտակից: Սակայն երեխային ոչ մի դեպքում չի կարելի ճնշել, նեղել: Պարզապես նրա հետ  հարկավոր է զրուցել ինչպես հասուն, մեծ մարդու հետ: Սովորեցրեք հետևել մարմնին ու անձնական հիգիենա պահպանել: Եթե նա իրեն չհետևի, ապա ընկերներն ու նրան շրջապատողները պարզապես հեռու կփախչեն ու ոչ ոք չի կամենա  ընկերություն անել: Դա հոգեբանական մեծ տրավմա է, մի մոռացեք, որ մեր բոլոր խնդիրները մանկությունից են գալիս:

Հետաքրքիր  է

Հնդկական Պուդուչերի քաղաքում լույս աշխարհ է եկել մի երեխա, որը 18 ամսական հասակում ոչնչով հասակակիցներից չէր տարբերվում, սակայն, նրա ձայնը կտրվում էր, ինչպես պատանու մոտ, մեծացել էին սեռական օրգանները, իսկ մաշկի վրա կորյակներ էին առաջացել: Երեխան դարձել էր ագրեսիվ ու կոպիտ: Ծնողները որոշեցին նրան տանել երկրի ամենահեղինակավոր մասնագետների մոտ, որոնք էլ հաստատեցին, որ երեխայի մոտ սեռահասունացում է սկսվել: Նրան հորմոնալ ներարկումներ արեցին, որոնք, սակայն, ոչ մի արդյունք չտվեցին: Դոկտոր Կումարն առաջարկեց երեխայի ուղեղի վիրահատություն կատարել, որը կդանդաղեցներ աճը, հակառակ դեպքում արդեն 7 տարեկանում երեխան հասուն տղամարդ կդառնար` տեսքի ու ֆիզիոլոգիական աճի հետ անհարիր խնդիրներով, կհանգեցներ հասակակիցների հետ շփման դժվարության:

Բարդ վիրահատության ընթացքում երեխայի հիպոթալամուսից հեռացրին ախտածին հյուսվածքների մի մասը` չդիպչելով ուղեղի այլ կառույցներին: Դրանից հետո նրա օրգանիզմում հորմոնների մակարդակը կարգավորվեց:

Ժամանակից շուտ սեռահասունացում դիտվում է 5-10 հազար երեխայից մեկի մոտ:

Նման մի դեպք էլ վերջերս էր հայտնվել մամուլում: Ռուսաստանում փոքրիկ` 7 ամսական Միլանայի մայրիկն անհանգստացած էր. դստեր կուրծքն էր աճում, աղվամազ էր առաջացել անութափոսերում, ու դաշտանային ցիկլ էր սկսվել: Երեխան, որին բժիշկները բացարձակ առողջ էին համարում, իրականում շատ հիվանդ է:

Մայրը պատմել է, որ երեխայի հիպոֆիզում ուռուցք կա: Մայրը երեխայի աճման մեջ շեղումներ նկատել էր դեռևս 3 ամսականում, երբ փոքրիկի  մարմնի վրա աղվամազ ծլեց, ապա կուրծքը  մեծացավ: Բժիշկները շարունակում էին հավատացնել, որ ամեն ինճ կարգին է, նորմալ վիճակ է:

Բժշկությունը փոքրիկ Միլանայի դեպքում անզոր է:

Միլանան պետք է հիվանդանոցում երկար տարիներ անցկացնի, պարբերաբար դեղորայք ընդունի, որը ճնշում է հորմոնների աճը: Երեխայի ծնողները տագնապած են. նրանց ոչ թե սարսափեցնում է գումարը, որ ծախսվում է երեխայի բուժման վրա, այլ այն փաստը, որ  իրենց փոքրիկ դստրիկը փաստացի արդեն կին է:

Անկախ