Այսօր` հունիսի 2-ին, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ընդլայնված կազմով հանդիպում է ունեցել Շվեյցարական Համադաշնության նախագահ, ԵԱՀԿ գործող նախագահ Դիդյե Բուրկհալտերի հետ:

Ինչպես հաղորդում է “ԱՊԱ” գործակալությունը, հանդիպմանը Իլհամ Ալիևը ընդգծել է տարբեր ոլորտներում`քաղաքական, տնտեսական, ներդրումային, մշակութային, երկու երկրների միջև համագործակցության ընդլայնման առկայությունը: Ալիևը հույս է հայտնել, որ Դիդյե Բուրկհալտերի այցը հատկապես Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման տեսանկյունից տարածաշրջանում դրական տենդեցների զարգացման է բերելու:

Իր հերթին ԵԱՀԿ գործող նախագահն ասել է, որ սա իր առաջին այցն է Ադրբեջան: “Այն մանրազնին ծանոթության համա չէ: Վստահ եմ`”մենք ևս մեկ անգամ կգանք և շատ ժամանակ կունենանք` տարածաշրջանին, Ձեր երկրին և Բաքվին մոտիկից ծանոթանալու համար: Պահն առանձնահատուկ է մեր երկրների համար: Նախ`  մենք լավ բարեկամական կապեր ունենք և կարող ենք ավելի խորացնել դրանք: Համոզված եմ, որ մասնավոր ներդրումների ոլորտում հսկայական ներուժ կա: Շվեյցարական ընկերությունները Ձեր երկրում ներդրումներ անելու շահագրգռվածություն ունեն”, – ընդգծել է նախագահը:

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը մայիսի 31-ին ընդունել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներ Իգոր Պոպովին (Ռուսաստան), Ջեյմս Ուորլիքին (ԱՄՆ), Ժակ Ֆորին (Ֆրանսիա), Պյեր Անդրյոյին՝ ֆրանսիացի նոր համանախագահին, որն իր լիազորությունների կատարմանը կանցնի մոտ ժամանակներս, և ԵԱՀԿ գործող նախագահի մշտական ներկայացուցիչ Անջեյ Կասպրշիկին:

Ինչպես հաղորդում է ադրբեջանական “ԱՊԱ” գործակալությունը, հանդիպմանը մասնակիցները կարծիքներ են փոխանակել ԼՂ խնդրի կարգավորման բանակցային գործընթացի և դրա հեռանկարների վերաբերյալ:

Հիշեցնենք, որ մայիսի 16-19-ին՝ տարածաշրջան կատարած այցի ժամանակ, համանախագահներին չէր հաջողվել Բաքվում հանդիպել Իլհամ Ալիևի հետ, քանի որ վերջինս այցով գտնվում էր Վիետնամում:

Անկախ

ԱԳ փոխնախարար Շավարշ Քոչարյանի պատասխանը “Արմենպրես” գործակալության հարցին

Հարց. Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի` երեկվա ելույթի` ղարաբաղյան հակամարտությանն առնչվող մասը:

Պատասխան. Ադրբեջանի նախագահի պնդմանը հակառակ, Բաքուն իրականում դրել է Ադրբեջանի և ինքնորոշված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ռազմական հակամարտության հիմքը, այլ ոչ թե հակամարտության կարգավորման հիմքերը: Բաքուն դրեց ցեղասպանական քաղաքականության հիմքը` արտահայտված Ադրբեջանի տարածքում հայ բնակչության զանգվածային ջարդերով, Լեռնային Ղարաբաղի հարակից շրջաններում և հենց Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների քաղաքականությանը` սանձազերծելով լայնամասշտաբ ռազմական ագրեսիա Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության դեմ:
Ադրբեջանի կողմից հակամարտության կարգավորմանն ուղղված միակ քայլը ձեռնարկվել է 20 տարի առաջ` Հեյդար Ալիևի կողմից, ով գնաց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հետ ուղիղ երկխոսության, 1993 թվականի սեպտեմբերի 3-ին սեփական ստորագրությամբ լիազորելով Ադրբեջանի խորհրդարանի փոխխոսնակ Ա. Ջալիլովին` «բանակցություններ վարել Ադրբեջանի և ԼՂՀ-ի բարձրագույն ղեկավարների հանդիպում կազմակերպելու համար»:
1993 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Մոսկվայում Հ. Ալիևի և ԼՂՀ ղեկավարի միջև կայացած հանդիպումը դրեց բիշքեկյան արձանագրության և 1994 թվականի մայիսին ԼՂՀ-ի և Ադրբեջանի միջև անժամկետ զինադադարի հաստատման հիմքը, որին միացավ նաև Հայաստանը:
Ադրբեջանի այսօրվա նախագահը չի կարող չհասկանալ, որ Ադրբեջանն ի դեմս իր հոր` ԼՂՀ-ն ճանաչելով նվազագույնը որպես հակամարտության կողմ, նպաստել է բանակցային գործընթացում միակ իրական առաջընթացին:
Ակնհայտ է դառնում, որ չափազանց գովաբանելով իր հորը, իսկ ըստ էության «խաչ քաշելով» նրա ձեռնարկների վրա, Ադրբեջանի գործող նախագահը ոչ միայն տորպեդահարում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի միջնորդությամբ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացը, այլև ուղիղ պահանջներ հնչեցնելով Հայաստանի տարածքների նկատմամբ` սահմանում է նոր զինված հակամարտության հիմքերը:
Եվ այդ ամենը հանուն սեփական նպատակի` պահպանելու բռնատիրական և կոռումպացված հակաազգային ռեժիմը, ապարդյուն փորձերի միջոցով պետական մակարդակով ադրբեջանական հասարակությանը համախմբելով հայերի նկատմամբ ռասիստական ատելություն սերմանելու շուրջ:
Նման ռազմատենչ քաղաքականության հետևանքները լավ հայտնի են, և այդ ուղղությամբ նոր արկածախնդրությունը կունենա աղետալի հետևանքներ, առաջին հերթին, հենց Ադրբեջանի համար: Ադրբեջանի ղեկավարությունը, շարունակելով բռնանալ սեփական ժողովրդի նկատմամբ, այդպես էլ չհասկացավ, որ պետության ուժը հարևան երկրի բնակչության նկատմամբ ատելության մեջ չէ, այլ սեփական ժողովրդի հանդեպ` սիրո:

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը պաշտոնական այցով կմեկնի Թուրքիա, հաղորդում է “Հագին” կայքը` հղում կատարելով “ԱզՎիժոն” կայքին:

Ըստ տեղեկության` հունիսի 4-ին Իլհամ Ալևը Բոդրումում հանդիպում կունենա Թուրքիայի նախագահ Աբդուլլահ Գյուլի հետ: Հանդիպումը տեղի կունենա Թյուրքալեզու պետությունների համագործակցության խորհրդի նիստի շրջանակներում: Իլհամ Ալիևից բացի` նիստին կմասնակցեն նաև Ղրղզստանի, Ուզբեկստանի, Ղազախստանի և Թուրքմենստանի նախագահներրը:

Նշենք, որ խորհրդի նախորդ հանդիպումը կայացել է 2013թ.-ին Ադրբեջանում` Գաբալայում:

Անկախ

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն  ընդունել է Թուրքիայի արտգործնախարար Ահմեդ Դավութօղլուին: Վերջինս գտնվում է Բաքվում` մասնակցելու Թուրքմենստանի, Ադրբեջանի և Թուրքիայի արգործնախարարների եռակողմ հանդիպմանը: Ալիևը և Դավութօղլուն քննարկել են թուրք-ադրբեջանական, ինչպես նաև տարածաշրջանային մի շարք այլ հարցեր, այդ թվում՝ Ուկրաինայում տիրող իրավիճակը:

«Հաբերլերի» հաղորդմամբ՝ Դավութօղլուն նշել է նման հանդիպման կազմակերպման մեծ կարևորությունը: Կողմերը խոսել են նաև թուրք-ադրբեջանական հարաբերությունների հեռանկարների մասին: Դավութօղլուն հայտնել է Թուրքիայի պատրաստակամությունը աջակցելու Ադրբեջանին Եվրոպային խորհրդի նախարարների հանձնաժողովի ժամանակավոր նախագահության ընթացքում:

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը այսօր ընդունել է ԵԽ գլխավոր քարտուղար Թյորբորն Յագլանդին, հաղորդում են ադրբեջանական լրատվամիջոցները:

Հանդիպմանը կողմերը խոսել են Ադրբեջանի և Եվրոպայի խորհրդի միջև համագործակցության ընդլայնման կարևորության մասին, քննարկվել են համագործակցության հեռանկարները:

ԵԽ գլխավոր քարտուղարը հանդիպում է ունեցել նաև քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հետ:

Յագլանդը Բաքու է ժամանել Ադրբեջանի՝ Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեում նախագահության ստանձման կապակցությամբ: Վերջինս կնախագահի 6 ամիս՝ մինչև սույն թվականի նոյեմբերի 15-ը:

Անկախ

Մայիսի 21-ին Շանհայում տեղի է ունեցել Ասիայում փոխգործակցության և վստահության կառուցման միջոցների համաժողովի չորրորդ գագաթնաժողովը, որին մասնակցել է նաև Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը:

Գագաթնաժողովը ավարտվել է վերջնական հռչակագրի ընդունմամբ: Ինչպես հաղորդում է “ԱՊԱ” գործակալությունը, դրանում ներառվել են Ադրբեջանի համար կարևոր մի շարք հարցեր, այդ թվում ` Ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ հատուկ կետ:

“Մենք աջակցում ենք այս հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը` միջազգային իրավունքի շրջանակներում ընդունված հիմնական որոշումներին և փաստաթղթերին համաձայն: Այդ նպատակով կոչ ենք անում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին ակտիվացնել հակամարտության կարգավորմանն ուղղված ջանքերը”,- նշված է փաստաթղթում:

Հռչակագրում ասվում է, որ մասնակից երկրները պայմանավորվել են` ոչ մի պետություն չի ամրապնդի իր անվտանգությունը` խախտելով այլ երկրների անվտանգությունը: “Մենք հրաժարվում ենք միջազգային հարաբերություններում երկակի ստանդարտներ կիրառելուց: Անջատողականությունն ու բռնի ծայրահեղականությունը վտանգավոր են ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության և անվտանգության համար: Այլ անդամ երկրների տարածքում անջատողական գործողություններին ու կազմակերպություններին աջակցություն չի տրվի, ոչ մի ձևաչափով հարաբերություններ չի հաստատվի անջատողականների հետ”,-նժված է հռչակագրում:

Ասիայում փոխգործակցության և վստահության կառուցման միջոցների համաժողովի չորրորդ գագաթնաժողովին մասնակցել են 24 պետության ղեկավարներ և կառավարություններ: Գագաթնաժողովին ներկա է գտնվել նաև ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Պան Գի Մունը:

Անկախ

Ադրբեջանում Ֆրանսուա  Օլանդի դիմավորման պաշտոնական արարողությունից հետո տեղի է ունեցել Իլհամ Ալիևի և Ֆրանսիայի նախագահի դեմ առ դեմ հանդիպումը:

Ինչպես հաղորդում է “ԱՊԱ” գործակալությունը, հանդիպմանը կողմերը ընդգծել են երկու երկրների միջև քաղաքական, տնտեսական, էներգետիկ, տրանսպորտի և այլ ոլորտներում հաջող զարգացումը:

Կողմերը մտքեր են փոխանակել երկկողմ, միջազգային հարաբերությունների և փոխադարձ հետաքրքրություններ ներկայացնող այլ հարցերի մասին:

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ապրիլի 24-25-ին Պրահայում կմասնակցի “Արևելյան գործընկերության” երկրների գագաթնաժողովին: Այս մասին տեղեկացրել է Ադրբեջանի արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովը, հաղորդում է “Կոնտակտ” կայքը:

“Արևելյան գործընկերության” ծրագրում ներառված է 6 երկիր՝Ուկրաինան, Մոլդովան, Ադրբեջանը, Վրաստանը, Հայաստանը և Բելառուսը: Ծրագրում նախատեսված է իրականացնել տնտեսական և քաղաքական բարեփոխումներ, որոնք կնպաստեն Եվրոպայի հետ վերոնշյալ երկրների համագործակցության զարգացմանը:

 Անկախ

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը պաշտոնական այցով գտնվում է Իրանում: Թեհրանի օդանավակայանում նրան դիմավորել են Իրանի կապի և տեղեկատվական տեխնալոգիաների նախարար, Իրան-Ադրբեջան միջխորհրդարանական հանձնաժողովի համանախագահ ՄահմուդՎաեզին, փախարտգործնախարար Իբրահիմ Ռահիմպուրը և Իրանում Ադրբեջանի դեսպան Մահսուն Պակ Ային, հաղորդում է ադրբեջանական “ԱՊԱ” գործակալությունը:

Այցի շրջանակներում Ադրբեջանի նախագահը հանդիպում կունենա Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանիի և հոգևոր առաջնորդ այաթոլլա Սեիդ Ալի Խամենեի հետ: Ակնկալվում է, որ երկու երկրների միջև փաստաթղթեր կստորագրվեն, նախագահներն էլ հանդես կգան համատեղ հայտարարությամբ:

Անկախ

Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահներ Սերժ Սարգսյանն ու Իլհամ Ալիևը մարտի 24-25 Հաագայում ընթացող միջուկային անվտանգության հարցերով գագաթնաժողովի շրջանակներում զրուցել են: Այս մասին տեղեկացրել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկացի համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքը, հաղորդում է ադրբեջանական “Վեստի” լրատվական կայքը:

“Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահները զրուցել են Հաագայում միջուկային անվտանգության հարցերով գագաթնաժողովի շրջանակներում: Արդյո՞ք նրանք իսկապես հավատարիմ են Լեռնային Ղարաբաղում խաղաղության հաստատման համար ուղի գտնելուն”,-գրել է Ուորլիքը “Թվիթերի” իր էջում:

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի դուստրը` հասարակության շրջանում որպես երիտասարդ բանաստեղծուհի հայտնի Լեյլա Ալիևան, սոցկայքերում տարածել է իր նոր բանաստեղխությունը` “Ես կգնամ, մի քիչ կլացեմ” վերնագրով:

Ըստ “Հագին” կայքի բնորոշման` Լեյլա Ալիևայի բանաստեղծությունը նախորդների նման լի է լիրիկայով և տխրությամբ: “Այստեղ նա արտահայտում է իր զգացմունքներն ու հույզերը, մտքերն ու տրամադրություն, ինչպես նաև անհանգստությունը”,-նցված է կայքում:

Ձեզ ենք ներկայացնում այդ բանաստեղծության հայերեն թարգմանությունը.

Ես կգնամ, մի քիչ կլացեմ, հենց այնպես, ընդամենը մի քիչ,

Բարձի տակ սիրտս կթաքցնեմ, կամ պատուհանից դուրս կնետեմ:

Ես կգնամ, մի քիչ կլացեմ, չեմ ասի`ինչքան տխուր եմ,

Սիրտս ամառանոց կտանեմ, ծովի մեջ պատահաբար կխեղդեմ,

Քամուն կտամ այն, քամին այն հեռու է տանում,

Այն չկարողացավ պատասխանել`ինչու է հոգիս տառապում:

Կթաղեմ այն այգում, միգուցե ծաղիկներ աճեն,

Եվ քաղցր մեղրով կպատեմ` դատարկության դառնությունը թաքցնելով:

Հյուրերին ընթրիքի կհրավիրեմ, շատ գինի մենք կխմենք,

Սիրտս նրանց կհյուրասիրեմ, թող լիովին հագենան:

Այնտեղ երեխաները ֆուտբոլ են խաղում, կարող է գնդակի կարի՞ք ունեք,

Վերցրե՛ք իմ սիրտը:

Վերջ, մենք այլևս չենք տխրում:

Վաճառում եմ այն շուկայում, անվճար ձեզ կտամ:

Նրանում փշոտ թեփեր են, անողոք հրաբուխ:

Գիշերային տխուր լռության մեջ նրա հետ երկուսով մնացինք:

Վատ եղանակին կթաքցնեմ հովանոցս, թող անձրևի տակ թրջվի:

“Վերցրո՛ւ այն հավիտյան”- կասեմ արևին ու լուսնին:

Ինչո՞ւ ես չխիզախեցի այն քեզ նվիրել:

Լեյլա Ալիևան հասարակական գործիչ է, “Բաքու” ամսագրի գլխավոր խմբագիրը, Հեյդար Ալիևի հիմնադրամի փոխնախագահը, “Իսլամական համագործակցություն” կազմակերպության երիտասարդական ֆորումի գլխավոր համակարգողը` միջմշակութային երկխոսության գծով, Ռուսաստանում Ադրբեջանական երիտասարդական կազմակերպության (ԱՄՈՐ) նախագահը, “Շրջակա միջավայրի պաշտպանության համար միջազգային երկխոսություն” նախաձեռնության (IDEA) հիմնադիրը:

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Նովրուզ-բայրամի տոնակատարության տոնական ելույթի ժամանակ հայտարարել է, որ մոտ ապագայում Բաքուն վերադարձնելու է Լեռնային Ղարաբաղը: “Ես լիովին վստահ եմ, որ Ադրբեջանի աճող ուժը, մեր պոտենցիալը և մտածված, հավասարակշռված արտաքին քաղաքականությունը մեզ թույլ կտան վերականգնել մեր տարածքային ամբողջականությունը”,- ասել է Իլհամ Ալիևը:

Ինչպես հաղորդում է “Հագին” կայքը, ըստ նրա`Ադրբեջանը չի պատրաստվում դեմ գնալ միջազգային իրավունքին: Միևնույն ժամանակ Ալիևը ընդգծել է, որ միջազգային օրենքները շատ հաճախ արդարության վերաբերյալ հակասական մոտեցում ունեն: “Լեռնային Ղարաբաղը Ադրբեջանի անբաժան մասն է, պատմական մեր հողը: Լեռնային Ղարաբաղում բոլոր տեղանունները արտացոլում են ադրբեջանական ժողովրդի մշակույթը, պատմությունը: Ոչ միայն Լեռնային Ղարաբաղը, այլև ներկայիս Հայաստանի մեծ մասը պատմական ադրբեջանական հողեր են”,- նշել է Ադրբեջանի նախագահը:

Վերջինս ընդգծել է, որ ակնկալում է`Ադրբեջանի գլխավոր արտաքին քաղաքական խնդիրը արդարացի լուծում կստանա: “Մենք`ադրբեջանցիներս, կվերադառնանք Լեռնային Ղարաբաղ, այլ օկուպացված տարածքներ և մեր բոլոր պատմական հողեր”,-ասել է Ալիևը`ընդգծելով, որ այդ նպատակին հասնելու համար “ադրբեջանցիները պետք է ավելի ուժեղ լինեն”:

Անկախ

Թուրքական իշխանամետ լրատվամիջոցներից «Յենի Շաֆաք»-ը հաղորդում է «Ադրբեջանում զուգահեռ պետության դեմ օպերացիայի» մասին: Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հրամանագրով պաշտոնից ազատվել է Ադրբեջանի նախագահի աշխատակազմի քաղաքական վերլուծության ու տեղեկատվության բաժնի պետ Էլնուր Ասլանովը, որի անունը կապվում է Ադրբեջանում գյուլենական շարժման հետ: Ասլանովը, լինելով պետական ապարատում ազդեցիկ գյուլենականներից մեկը, հանդիսանում է Ադրբեջանում գյուլենական շարժամ առաջնորդը:

Այսպիսով, Իլհամ Ալիևը սկսեց բացահայտ աջակցություն ցուցաբերել Թայիփ Էրդողանին Ֆեթուլահ Գյուլենի ու նրա շարժման մեջ պայքարում: Էրդողան-Գյուլեն հակամարտությունը շարունակվում է՝ լարվածության մեջ պահելով Թուրքիայի ներքաղաքական դրությունը:

Անկախ

Վերջերս շրջանառության մեջ է դրվել մի վարկած, ըստ որի` Հեյդար Ալիևը ծնվել է 1923 թ. Հայաստանի Սիսիանի շրջանի ադրբեջանական գյուղերից մեկում:

Խորհրդային պատմագիտության առաջ քաշած այն թեզը, թե անհատը չի կարող փոխել պատմության ընթացքը, թե անհատներն այդ իմաստով սոսկ դերասաններ են պատմության թատերաբեմում, վաղուղ հերքվել է:
Հայոց պատմության մեջ ունեցել ենք գործիչներ, որոնց անհատական կարողությունների շնորհիվ պատմության անիվը շրջվել է. օրինակ` Գարեգին Նժդեհը: Սակայն իսկական հերոսները, որպես կանոն, իրենց առաքելությունն ավարտելուց հետո համեստորեն անէանում են` դառնալով անուն. իսկ այ, կեղծ հերոսներն ու արժեքները կուռք ու պաշտամունք են դառնում շատ արագ:
Ադրբեջանի Հանրապետությունում նման կեղծ հերոս է Հեյդար Ալիևը, առհասարակ` Ալիևների գերդաստանը:
Հեյդար Ալիռզա օղլի Ալիևը Խորհրդային Միության աչքի ընկնող բացառիկ գործիչներից էր: Նրա բացառիկությունը պայմանավորված է անցած ճանապարհով, գլխապտույտ հաջողություններով, որ ունեցավ նաև բախտի բերմամբ: Հեյդար Ալիևը ճակատագրի սիրելին էր:
Առհասարակ խորհրդային անվտանգության մարմիններն աչալուրջ էին իրենց կադրերի ընտրության հարցում: Խորհրդային չինովնիկները պետք է անվերապահ հավատ ու նվիրվածություն ունենային երկրի ու վարչախմբի հանդեպ: Սակայն դա չխանգարեց Հեյդար Ալիևին, որ փաստաթղթեր կեղծելով` խուսափում էր բանակային ծառայությունից, առաջխաղացում ապրեր ու դառնար ԽՍՀՄ ԿԿ Կենտկոմի Քաղբյուրոյի անդամ:
Այո, Հեյդար Ալիևը կարողացավ սրընթաց վերելքով Կենտկոմի բարձունքները նվաճել: Սակայն գորբաչովյան պերեստրոյկան թե՛ նրան, թե՛ բրեժնևյան շրջանի հին կադրերին դուրս մղեց Կրեմլից: Թվում էր` Ալիևը հեռացավ ասպարեզից ընդմիշտ:
Մոսկվայից հայրենիք գնալով` նա անգամ չհաստատվեց Բաքվում, քանզի այնտեղ շատ թշնամիներ ուներ: Նա հաստատվեց Նախիջևանում` սպասելով իր նոր ժամին:
Ո՞վ է Հեյդար Ալիևը: Որտեղից է ծագում նրա տոհմը:
Պաշտոնական տեղեկատվության համաձայն` Հեյդար Ալիևը ծնվել է 1923 թ. Նախիջևանում: Մի այլ վարկած փաստում է, որ Ալիևը ծնվել է 1919 թ.: Ի դեպ, այդ ժամանակ Նախիջևանը Հայաստանի Հանրապետության կազմում էր:
Վերջերս շրջանառության մեջ է դրվել մեկ այլ վարկած ևս. համաձայն որի` Հեյդար Ալիևը ծնվել է 1923 թ. Հայաստանի Սիսիանի շրջանի ադրբեջանական գյուղերից մեկում: Այս մասին 1997 թ. գրեց անգամ մոսկովյան «Պրավդա» թերթը:
Ալիևները ծագումով քուրդ են: Նրանք, համաձայն այս նոր վարկածի, Հայաստանի Սիսիանի շրջանի Ջոմարթլու գյուղից են, որտեղից էլ տեղափոխվել են Նախիջևան: Ալիևի հայրը` Ալիռզա Ալիևը, մասնագիտությամբ քիսաչի էր և 1927 թ. Սիսիանից տեղափոխվելով Նախիջևան` տեղական բաղնիքներից մեկում շարունակել է աշխատել իր մասնագիտությամբ:
1940-ական թթ. Հեյդար Ալիևի ավագ եղբայրը` Հասան Ալիևը, որ Ադրբեջանի ԳԱ անդամ էր, նախիջևանյան մի թերթում տված հարցազրույցում պարծեցել է, թե ինքը աշխարհում առաջին քուրդն է, որ պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիա:
Սակայն տոհմի ծագումն ու ծննդավայրը միակ մութ կետերը չեն Ադրբեջանի առաջնորդի կենսագրության մեջ:
Պարզվում է` Ալիևը խուսափել է խորհրդային բանակում ծառայությունից: Հայրենական պատերազմի սկզբում նա սովորում էր Բաքվի արդյունաբերական ինստիտուտում: Պատերազմը սկսվելուն պես նա թողում է ուսումը, վերադառնում Նախիջևան և կեղծ բժշկական տեղեկանք սարքում այն մասին, որ տառապում է ծանր թոքային հիվանդությամբ: Նա ոչ միայն ազատվում է բանակում ծառայելու և պատերազմին մասնակցելու պարտավորությունից, այլև տաքուկ աշխատանք է գտնում ՆԳԺԿ արխիվում: Հետագայում, իհարկե, Ալիևի համար դժվար չէր նոր փաստաթուղթ ձեռք բերել, որը հավաստում էր պատերազմին մասնակցելու մասին: Ահա այսպիսին էին խորհրդային ՊԱԿ-ի ապագա գեներալի առաջին քայլերը: Իսկ 1967 թ. նա արդեն Ադրբեջանական ԽՍՀ ՊԱԿ-ի ղեկավարն էր:
Առհասարակ Ալիևը հմուտ դիվանագետ էր, բարձրարվեստ քծնող: Նա կատարելապես էր տիրապետում արևելյան շողոքորթության արվեստին: Նաև լավ կաշառք մատուցող էր: Մոսկվա ուղարկվող թանկարժեք իրերը, արվեստի գործերն ու ձկնկիթով լի արկղերը ճանապարհ էին հարթում Ալիևի համար: 1982 թ. նոյեմբերին, երբ Բաքու այցելեց Բրեժնևը կնոջ` Վիկտորյա Բրեժնևայի հետ, Բաքվի ոսկերչական գործարանում Ալիևը առաջին տիկնոջը ոսկյա շղթա և ապարանջան նվիրեց: Վիկտորյա Պետրովնան շփոթվեց ասելով, որ այն շատ թանկ նվեր է: Վիճակը շտկեց Բրեժնևը, որ հափշտակեց ընծան ու խցկեց բաճկոնի գրպանը:
Նույն ոճով 1978 թ. Բրեժնևին շռայլորեն կաշառելով ոսկով և ադամանդով` Հեյդար Ալիևը լռեցրել է նրա խիղճը և արդարամտությունը` Հայաստանի ղեկավարության` Ղարաբաղն ու Նախիջևանը Հայաստանին միացնելու շարունակական կոչերի առնչությամբ:
Ժամանակակիցները ծաղրով վկայում են, որ Բրեժնևի շուրթերը համբուրելը Ալիևի թուլությունն էր: Համենայն դեպս, նա երկար ժամանակ իր անձնական հատկանիշների շնորհիվ ԽՍՀՄ ղեկավարների առաջատարների թվում էր: 1969-ից նա Ադրբեջանական ԽՍՀՄ Կենտկոմի առաջին քարտուղարն էր և մեծ ազդեցություն ուներ Մոսկվայում: Մանավանդ որ մտերիմ էր ԽՍՀՄ առաջնորդ Լեոնիդ Բրեժնևի հետ:
Սակայն Ալիևի մտերմությունը չէր սահմանափակվում միայն Բրեժնևով: Բրեժնևի մահից ամիս չանցած` ԽՍՀՄ նոր առաջնորդը` Անդրոպովը, Ալիևին կանչեց Մոսկվա և նշանակեց ԽՄԿԿ ԿԿ Քաղխորհրդի անդամության թեկնածու:
Սկսվեց Ալիևի կյանքի մոսկովյան փուլը, որը համեմատաբար կարճ էր, բայց շքեղ: Նրանց ընտանիքը հաստատվեց Կենտկոմի մերձմոսկովյան ամառանոցներից մեկում, չնայած Մոսկվայի կենտրոնում` Տոլստոյի փողոցում նրան հատկացվել էր հինգսենյականոց բնակարան: Ալիևն օգտվում էր ծառայողական ԶԻԼ-ից, որի ներսը հատուկ իր պատվերով կարմիր մահուդից պաստառներով էին զարդարել: Նույն արևելյան գույներով էր վերանորոգված Ալիևների բնակարանը:
Թվում էր` Ալիևներն ընդմիշտ են հաստատվել Մոսկվայում, և բախտի անիվը անշրջելի է: Նա անգամ տղային լավ աշխատանքի տեղավորեց. Իլհամը դասավանդում էր Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտում: Սակայն շուտով վրա են հասնում դժբախտությունները: 1985 թ. մահանում է Հեյդար Ալիևի կինը, երկու տարի անց նրան հեռացնում են աշխատանքից: Շատ չանցած` աշխատանքից ազատվում է նաև որդին:
Սակայն հանգուցալուծումը եղավ ոչ հեռավոր 1993 թ.: Օգտվելով Ադրբեջանի խառնակ դրությունից, արցախյան ճակատում խոշոր պարտություններից` Հեյդար Ալիևը կարողացավ ապահովել իր հաղթարշավը Նախիջևանից Բաքու: Բայց որպես Ադրբեջանի նախագահ` նա փառավորվեց միայն Արցախի հետ կնքած ստորացուցիչ զինադադարով: Փոխարենը Հեյդար Ալիևն իր որդու և տոհմի համար ապահովեց հարատև իշխանություն Ադրբեջանում:
Նա մահացավ 2003 թ. դեկտեմբերի 12-ին, ԱՄՆ-ում:

Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին հրավիրել է Իրան։ Առաջիկա այցի առնչությամբ պատրաստվում է այցի օրակարգը՝ նախագահների գրաֆիկին համապատասխանեցված, այդ մասին հայտարարել է Իրանի ԱԳՆ մամուլի քարտուղար Մարզիա Աֆհամը, հաղորդում է “ԱՊԱ” գործակալությունը:

Նրա խոսքով՝ երկու երկրների հարաբերությունները բավական լավ մակարդակի վրա են, և շարունակում են զարգանալ։ “Այդ մասին է վկայում նաև թուրքական սահմանամերձ քաղաքում Իրանի, Թուրքիայի և Ադրբեջանի արտգործախարարների հանդիպում անցկացնելու մտադրությունը”,-ասել է նա։

Աֆհամն ընդգծել է, որ Ադրբեջանի նախագահի այցը կարող է շրջադարձային լինել երկու երկրների հարաբերությունների համար։ “Համապատասխան կառույցներն աշխատում են այցի կազմակերպման ուղղությամբ”,- ասել է նա։

Անկախ

ՄԻԱԿ քարտուղար Գերասիմ Բարսեղյանն իր ֆեյսբուքյան գրառման մեջ անդրադարձել է նախօրեին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի այն հայտարարությանը, թե ներկայիս Հայաստանը Ադրբեջանի պատմական տարածքն է, որի հետվերադարձը պատմական արդարության հաղթանակ կլինի:

Օգտատերը գրել է.

«Ակնհայտ է, որ մեր հարևան երկրի ղեկավար, նորահայտ բռնապետ կրտսեր Ալիևի բոլոր ախտերին արդեն ավելացավ եվս մեկը` անմեղսունակությունը: Սա այն դեպքն է, երբ մարդն ադեկվատ չէ իրավիճակին, խառնում ու նենգափոխում է փաստերը, աղավաղում ու խեղաթյուրում է իրականությունը, այլ կերպ ասած, ծայրաստիճան անլրջանում է, ում երբեմն կարելի է նույնիսկ խղճալ:

Այս պարագայում տրամաբանական հարց է ծագում. արդյոք պե՞տք է շարունակել երկխոսել արդեն անմեղսունակության շատ կոնկրետ համախտանիշով տառապող մեկի հետ, ով հայտարարում է, որ ներկայիս Հայաստանը Ադրբեջանի պատմական հողերն են: Պատասխանն այս պարագայում կարծում եմ` միանշանակ մերժողական պետք է լինի: Նրանք, ովքեր պնդելու են հակառակը, արդյոք կարո՞ղ են հիմնավորել, թե ինչի շուրջ պետք է շարունակվի երկխոսությունը: Այս դեպքում էլ կարող են լինել մարդիկ, ովքեր կհայտարարեն, թե իրականում այս կարգի հայտարարություններն ավելի շատ ներքին լսարանին են ուղղված և նմանօրիանակ այլ ժամանակավրեպ հիմնավորումներով կփորձեն «փափուկ բարձ դնել գլխներիս տակ», բայց դրանք ակնհայտորեն զուր ջանքեր են:

Իսկ, այնուամենայնիվ, նման հիվանդ երևակայության արգասիք հանդիսացող զառանցանքներով ինչի՞ է ուզում հասնել Ալիևը: Հարցը գնալով հռետորական է դառնում, քանի որ, գրեթե վստահ կարելի է լինել, որ ինքն էլ չի հասկանում իր ուզածը: Իսկ, գուցե ուզում է մեզ հավասարակշռությունից հանել և դրդել իռացիոնալ քայլերի՞, ո՞վ իմանա նման հոգեվիճակի մեջ գտնվող մարդկանց իրական ցանկությունների մասին…»:

Անկախ

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները մտադիր են հաջորդ ամիս`փետրվարին, կազմակերպել Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների հերթական հանդիպումը:

Ինչպես հաղորդում է “ԱՊԱ” գործակալությունը, այս մասին “Թվիթեր”-ի էջում գրել է Մինսկի խմբի համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքը (ԱՄՆ): “Հայաստանի և Ադրբեջանի արտգործնախարարներն  այս ուրբաթ կհանդիպեն Փարիզում: Հուսով եմ`այս հանդիպումը մի քայլ կլինի դեպի նախագահների հանդիպմանը փետրվարին”,- նշել է Ուորլիքը:

Անկախ