Արդեն հայտնի դարձավ, որ «Ժառանգություն»  խմբակցության նոր ղեկավարը խմբակցության քարտուղար Զարուհի Փոստանջյանն է, իսկ նոր քարտուղարը` Թևան Պողոսյանը: Այս մասին լրագրողերին նախ հայտնեց կուսակցության փոխնախագահ Արմեն Մարտիրոսյանը, որը նույնպես հրավիրվել էր Ազգային ժողով՝ մասնակցելու խմբակցության նոր ղեկավարի որոշման նիստին:

«Կուսակցության վարչությունում որևէ նման հարց չի քննարկվել, դա քաղաքական չէ, ներկուսակցական չէ, զուտ անձնական որոշում է, և մենք պետք է հարգենք նրա որոշումը»,-ասաց Արմեն Մարտիրոսյանը: Նա նաև նշեց, որ այդ որոշումը Ռուբեն Հակոբյանը վաղուց է կայացրել: Մեր ճշտող հարցին՝ արդյոք որոշումը կայացվել է մինչև Զարուհի Փոստանջյանի ստրասբուրգյան սկանդալային հարցը, Արմեն Մարտիրոսյանն ասաց, որ այո:

Քիչ անց լրագրողների հետ ճեպազրույց ունեցավ նաև Զարուհի Փոստանջյանը, որը կրկնեց վերը նշվածը, թե դա եղել է Ռուբեն Հակոբյանի անձնական որոշումը:

Անձամբ Զարուհի Փոստանջյանն այսօր է տեղեկացել Ռուբեն Հակոբյանի այդ որոշման մասին:

Ի վերջո մի անի խոսք ասաց Ռուբեն  Հակոբյանը: Նա էլ կրկնեց նույնը, որ նման որոշման պատճառը անձնական է և դրանից ավելին մեկնաբանել չի ցանկանում:

«No comment»-ը նույնպես պատասխան է,-ասաց Ռուբեն Հակոբյանը,-ես այդպես եմ ցանկացել և վերջ: Համենայնդեպս ես այն տեսակը չեմ, որ ինձ կարողանան խանգարել կամ պարտադրեն ինչ որ բան»:

Հարցին, թե հնարավո՞ր է, որ մի օր էլ հրաժարվեք մանդատից, նա պատասխանեց, որ այդ մասին ընդհանրապես չի մտածել:

Ինչ վերաբերում է Րաֆֆի Հովհաննիսյանի հետ հնարավոր տարաձայնություններին, Ռուբեն Հակոբյանը նշեց, որ տարաձայնություններ իրենց մեջ չկան. «Կան որոշակի դետալներ, որոնք բնական են՝ տակտիկական հարցեր, որոնք բոլոր տեղերում էլ կան, բայց դրանք տարակարծություներ չեն»:

Նա նաև հայտնեց, որ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի հետ իր հրաժարականի մասին երկար զրուցել է, և վերջինս չի ցանկացել, որ ինքը  նման քայլ կատարի, սակայն ի վերջո ասել է.”Որոշումը Ձերն է”:

Քիչ առաջ ԱԺ միջանցքում  “Ժառանգություն”  խմբակցության ղեկավար Ռուբեն Հակոբյանը լրագրողներին հայտնեց, որ հրաժարվում է խմբակցության  ղեկավարի լիազորություններից և ավելացրեց, որ դա անում է իր կամքով և  որևէ ճնշում չի եղել: Այն հարցին, թե արդյոք դա անձնական պատճառ ունի, Ռ.Հակոբյանը պատասխանեց, որ  ցանկացած հարց  ունի անձնական պատճառ: Առանց այլ մեկնաբանությունների պատգամավորը մտավ իր խմբակցության սենյակը: Անմիջապես հետո ԱԺ դահլիճից այլայլված  շտապ դուրս եկավ Զարուհի Փոստանջյանը  և առանց լրագրողների հարցերին պատասխանելու շտապ մտավ  “Ժառանգություն”  խմբակցության սենյակ խորհրդակցության:

Ավելի ուշ,Ռուբեն Հակոբյանը լրագրողներին ասաց, որ Րաֆֆին  չէր ցանկանում, որ ես հրաժարական տայի, բայց որպես դեմոկրատ մարդ հարգեց իմ ցանկությունը:

Խմբակցությունը դեռ պետք է նիստ անի, որոշում կայացնի:
Նշենք, որ այսօր ԱԺ էր եկել նաև կուսակցության անդամ Արմեն Մարտիրոսյանը, որը լրագրողներին հայտնեց, թե Հակոբյանի որոշմանը
տեղեկացել է մամուլից, ուստի որևէ մենկաբանություն դեռևս անել չի կարող: Նա միայն ասաց, որ լուրը բոլորին անակնկալի է բերել, քանի որ
կուսակցության վարչությունում խմբակցության հետ կապված որևէ հարց չի քննարկվել:

ՆԱՏՕ-ի խորհրդարանական վեհաժողովում ՀՀ Ազգային ժողովի պատվիրակության անդամ, ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Կորյուն Նահապետյանը այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ, անդրադառնալով այն հարցին, որ Զորի Բալայանի` Պուտինին ուղղված նամակից հետո ՀՀԿ մի շարք ներկայացուցիչներ հայտնել էին կարծիք, թե ԼՂՀ-ի համար շատ ավելի լավ կլիներ համարվել Ռուսաստանի տարածքի մաս, ասաց, որ կուսակցության դիրքորոշում հայտնելու համար կան իրավասու անձինք, որից դուրս յուրաքանչյուր քաղաքական գործիչ կարող է իր կարծիքն ունենալ, բայց դա չի նշանակում, թե այդպես է կարծում կուսակցությունը: «Մեր գործողությունները պետք է համահունչ լինեն ՀՀ իշխանության կողմից ԼՂՀ հարցում որդեգրած քաղաքականությանը: Այն, որ ԼՂՀ-ն պետք է լինի Ռուսաստանի կամ մեկ ուրիշ պետության կազմում ակնհայտորեն ոչ մի կապ չունի նշածս քաղաքականության հետ», – ասաց Կորյուն Նահապետյանը:

ԱԻՄ նախագահ Պարույր Հայրիկյանը վստահ է, որ գրող, հրապարակախոս Զորի Բալայանի` ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին ուղղված նամակը ոչ այլ ինչ է, քան տեքստ` գրված ոչ հայի կողմից: Ըստ Հայրիկյանի` Զորի Բալայանը ոչ մի նոր բան չի ասել, պարզապես զարգացրել է ռուսական կայսրություն ստեղծելու գաղափարը, որին կողմ են նաև ՀՀ իշխանությունները, ովքեր, բացառված չէ, որ տեղյակ են եղել Զորի Բալայանի նամակից:

«Զորի Բալայանը հայտնի հրապարակախոս է, բայց ոչ հայ: Եթե նա իր նամակում ընդհանրապես մոռացել է անկախ Հայաստանի մասին, նշանակում է՝ հայ չէ»,- մեկնաբանում է Պարույր Հայրիկյանը:

Եվ, չնայած սրան, ԱԻՄ առաջնորդը կողմ չէ, որ  Զորի Բալայանին զրկեն քաղաքացիությունից. «Հակասահմանադրական քայլ է Զորի Բալայանին քաղաքացիությունից զրկելը: ՀՀ-ում բազմաթիվ ոչ հայեր կան, ո՞վ է իրավունք տրել մի նամակի պատճառով կամ ազգային պատկանելության պատճառով մարդուն քաղաքացիությունից զրկել», – հարց է բարձրացնում Պարույր Հայրիկյանը:

Արդեն երկու օր է՝ ԱԺ «Ժառանգություն» խմբակցության պատգամավոր Զարուհի Փոստանջյանի բնակարանի մոտ շուրջօրյա հերթապահություն են իրականացնում ոստիկանության պարեկային ծառայության ոստիկանները: Վերջիններս ուղեկցում են պատգամավորին նաև նրա տեղաշարժման ժամանակ:

Հիշեցնենք, որ Զարուհի Փոստանջյանը դիմել էր ոստիկանապետ Վլադիմիր Գասպարյանին իր եւ իր ընտանիքի անվտանգությունն ապահովելու նպատակով: Բանն այն է, որ Սպորտի եւ երիտասարդության հարցերի փոխնախարար, «Սյունյաց արծիվներ» հ/կ նախագահ Խաչիկ Ասրյանը հոկտեմբերի 10-ին լրատվամիջոցներից մեկին տված հարցազրույցում հայտարարել էր, որ Զարուհի Փոստանջյանին խարույկի վրա կենդանի պետք է այրել ոչ թե Ժաննա դ՝ Արկի, այլ Ռամիլ Սաֆարովի պես:

Այդ հայտարարությունը պատգամավորին հիմք էր տվել մտավախություն ունենալու, որ Ասրյանն ու իր համախոհները, իր նկատմամբ ատելությամբ լցված, կարող են փորձել հաշվեհարդար տեսնել իր հետ:

«Շարժում 1988/25». «Մեդիամաքս» ընկերության այս նախագիծը նվիրված է Ղարաբաղյան շարժման 25-ամյակին և ներկայացնում է շարժումը հայտնի մասնակիցների աչքերով:

«Այն, ինչ ունենք Հայաստանում այսօր, սկիզբ է առել 1988 թվականին՝ և՛ լավը, և՛ վատը: Բոլոր նրանք, ովքեր երբևէ ուզում են այս երկրում իշխանության գալ, լավ կանեն ուսումնասիրեն նորագույն պատմությունը»,- գրքի առաջաբանում գրել է գրքի նախաձեռնող, «Մեդիամաքսի» տնօրեն Արա Թադևոսյանը, որ նման գիրք ստեղծելու անհրաժեշտությունը զգացել է հատկապես այն ժամանակ, երբ հասկացել է, որ իր երիտասարդ գործընկերներից շատերն անտեղյակ են պատմությանը:

«Իմ ընտրած ուղին իդեալիզմի գերագույն աստիճանն էր»,- ասում է «Ղարաբաղ» շարժման գլխավոր դերակատարներից մեկը՝ Վազգեն Մանուկյանը:

Նա խոստովանում է, որ կյանքի ամենամեծ հոգեկան վերելքն ապրել է, երբ հանրահավաքում իր առաջին ելույթի ժամանակ հարյուրհազարավոր աչքեր է տեսել. «Չնայած ասում էի բաներ, որոնք իրենց համար այնքան էլ ընդունելի չէին: Բոլորը համոզված էին, որ մենք ունենք մշտական թշնամի` ի դեմս Թուրքիայի, և մշտական բարեկամ` ի դեմս Ռուսաստանի: Իսկ ես ասացի, որ մենք ո՛չ մշտական բարեկամ ունենք, ո՛չ էլ մշտական թշնամի»:

Միաժամանակ որքան էլ ժողովրդի ընդվզումը ոգևորիչ էր, նույնքան էլ անհանգստացնող էր, քանի որ առաջնորդներից պահանջում էր մտածված քայլեր. «Պետք էր կառավարել մարդկային էմոցիաները, դրանք տանել անհրաժեշտ ուղղությամբ, իսկ դա երբեմն դժվար է»,- ասում է նա:

Մանուկյանի խոսքով՝ շարժմանը պետք էին մարդիկ, ովքեր կկարողանային «մաթեմատիկական հաշվարկներ» կատարել և գիտակցել, թե ինչ է կատարվում աշխարհում: «Երբ հուզական շարժման մեջ ներգրավվում են ռոմանտիկները, ապա ծայրահեղ հայրենասիրությունը կարող է նաև կործանարար լինել:  Միաժամանակ, եթե չկա իդեալիզմ, պրագմատիզմը քաղաքականության մեջ շատ արագ վերածվում է ցինիզմի»:

Հետ նայելով` նա նաև իր անձնական սխալներն է տեսնում, որոնք ինչ-որ կերպ ազդել են այս կամ այն դեպքերի վրա: Բայց չի կարծում, որ ազգային-պետական տեսանկյունից սխալ որոշումներ են կայացրել: «Իհարկե, սա չի վերաբերում տնտեսական քաղաքականությանը, քանի որ հանցագործության հասնող սխալ որոշումներ են կայացվել այս ոլորտում: Այս հարցում ինձ քիչ եմ մեղադրում, քանի որ կարճ ժամանակ եմ եղել կառավարության ղեկավար: Իմ օրոք իրականացվել է միայն հողի սեփականաշնորհում, որը պետք է շարունակություն ունենար: Շատ սխալ է ընթացել արդյունաբերության սեփականաշնորհումը. ի սկզբանե դեմ էի վաուչերներին: Կարծում եմ, եթե չլինեին այդ սխալները, երկիրն այսօր ավելի լավ վիճակում կլիներ»:

Իսկ մերօրյա կյանքի չարիքը Վազգեն Մանուկյանը համարում է ընտրություններն ու քաղաքական միջավայրը. «Քաղաքականության մեջ հայտնվում են մարդիկ, որոնց հիմնական նպատակը փող աշխատելն է և իշխանության հասնելը: Մենք ունենք չավարտված պատերազմ և չավարտված ժողովրդավարության գործընթաց: Երբ այս հարցերը լուծված լինեն, կարևոր չէ, թե ով կգա իշխանության»,- ասում է նա:

Ի՞նչ է ասում շարժման մասին երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը. «Ժողովուրդն ընդվզեց ոչ թե խորհրդային համակարգի դեմ: Ի սկզբանե Ղարաբաղյան շարժման նպատակն էր ԼՂԻՄ-ի միավորումը Հայաստանի ԽՍՀ-ի հետ»:

Սակայն հետո համակարգի դեմ պայքար ծավալվեց, երբ կենտրոնը սկսեց ուժային մեթոդներով ճնշել Ղարաբաղյան շարժումը` ակտիվիստների ձերբակալություններ, ամբողջ գյուղերի դեպորտացիաներ և այլն:

Ռոբերտ Քոչարյանն ասում է, որ խորապես գիտակցում էր, որ Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրը պետք է լուծվի, բայց անսպասելի էին գործընթացի պայթյունային բնույթը և մարդկանց ներգրավվածության ծավալները: «Դա քնած հրաբխի ժայթքում էր հիշեցնում»:

«Սկզբում մարդկանց միավորեց Ղարաբաղը, հետո ավելացան արդարության, ժողովրդավարության գործոնները, սակայն ժողովրդին հրապարակում պահում էին ոչ թե այդ գործոնները,- ասում է Ղարաբաղ կոմիտեի անդամ Աշոտ Մանուչարյանը:-Այն, որ ժողովուրդն այդքան ժամանակ շարժմանը հավատարիմ մնաց, պայմանավորված էր նրանով, որ մենք ստացանք նոր որակի մարդ, ժողովուրդ, ազգ: Ղարաբաղյան շարժման մեր բարձրագույն ստեղծագործությունն այդ մարդն էր և այդ ժողովուրդը»:

«Ղարաբաղ» կոմիտեի գաղտնի կազմի անդամ, Հայաստանի անկախացումից հետո ՀՀ Ազգային անվտանգության նախարար Դավիթ Շահնազարյանն էլ համոզված է, որ շարժումը մեր ժողովրդի, ողջ հասարակության գիտակցական, ազգային ու քաղաքական զարթոնքն էր և նաև ինչ-որ իմաստով հնարավորությունն էր իրական կյանքում ոչ միայն ազատորեն արտահայտելու, այլև կիրառելու արժեքների այդ համակարգը:

Նա հիշում է, որ հետագայում ԽՍՀՄ այլ հանրապետություններում նույնպես սկսեցին ձևավորվել նման շարժումներ, սակայն Հայաստանն անվիճելի առաջամարտիկն էր, և Բալթյան երկրներից գալիս էին ծանոթանալու մեր փորձին: «Շարժումն ուներ բարձր քաղաքական հասունություն, ինչն ապագայում թույլ տվեց խուսափել արյունալի բախումներից և Մոսկվայի կողմից կազմակերպվող սադրանքներից»,-ասում է նա:

Դավիթ Շահնազարյանը կարծում է, որ շարժումը լիովին կյանքի կոչեց իր հռչակած բոլոր նպատակները՝ Ղարաբաղի ինքնապաշտպանությունը, Ղարաբաղը դե ֆակտո Հայաստանին միավորելը, Ղարաբաղի անվտանգության ապահովումը, Հայաստանի անկախության, անվտանգության հարցը, պետական ինստիտուտների ստեղծումը, Գերագույն խորհրդի ձևավորումը. «90-ականների սկզբին Հայաստանն ընկալվում էր որպես ժողովրդավարության կղզյակ»,- նկատում է նա:

Ցավոք, այդ  կղզյակը երկար չգոյատևեց: 1996-ին տեղի ունեցած հայտնի դեպքերը սաղմի մեջ սպանեցին Հայաստանում ժողովրդավարության առաջին պտուղները:

Ի դեպ, գրքում զետեղված  են նաև 1996 թ. «Մոսկովսկիե նովոստի» թերթում Լևոն Տեր-Պետրոսյանի և Վազգեն Մանուկյանի հետ հարցազրույցներից որոշ հատվածներ: Հարցազրույցները մի քանի ժամ տարբերությամբ անցկացրել է թերթի երևանյան թղթակից Արա Թադևոսյանը:

Ո՞րն է ձեր տարաձայնությունների պատճառը հարցին Վազգեն Մանուկյանը պատասխանել է. «Այն կախված է մարդկային որակներից: Բացի այդ, հարկավոր է ունենալ իմունիտետ իշխանության նկատմամբ: Երբ հասնում ես իշխանության, փառքի մոլուցքով վարակվելու վտանգ է առաջանում: Իսկ առանց քո հասցեին արված քննադատության կարող ես քեզ առաքյալ զգալ: Նրանք, ովքեր ունակ են ընկալելու քննադատությունը, չեն կարող դավաճանել իրենց երազանքին, և նրանց մոտ առկա է ավելի կայուն վերաբերմունք իշխանության նկատմամբ»:

Նույն հարցին Լևոն Տեր-Պետրոսյանը պատասխանել է. «Վազգենը որպես մարդ շատ ազնիվ է: Նա ունի ամուր բարոյական սկզբունքներ ընտանիքում, կենցաղում, ընկերների հետ հարաբերություններում: Նա շատ մաքուր մարդ է, բացարձակ անշահախնդիր: Դա կարող եմ գլխովս երաշխավորել: Իսկ որպես քաղաքական գործիչ նա շատ վտանգավոր մարդ է: Նրա գերազգայնականությունը մոտ է ֆաշիզմին: Այդ մասին ասում եմ 1991 թ. նրա ԱԺՄ (Ազգային ժողովրդավարական միություն) կուսակցության կողմից հրապարակված փաստաթղթերի հիման վրա: Նրա գաղափարախոսությունը հիմնված է երեք չափանիշների վրա: Առաջին՝ հայ ժողովուրդն ընտրյալ ազգ է: Երկրորդ՝ հայ ժողովուրդն ունի պատմական առաքելություն: Երրորդ՝ հայ ժողովուրդը պետք է վերակազմավորվի ազգ-կազմակերպության»:

Գրքում հետաքրքիր հիշողություններ ու մեկնաբանություններ են ներկայացված վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի կողմից: Պատմում է, որ «1988 թվականն» իր համար սկսվել է 1987-ին, երբ ավարտելով ուսումը Լենինգրադում` աշխատանքի է անցել Երևանի Պետպլանի գիտահետազոտական ինստիտուտի հատուկ հետազոտությունների վարչությունում: Աշխատել է Իգոր Մուրադյանի հետ նույն բաժնում և նույն սենյակում, որն այդ ժամանակ արդեն ամբողջությամբ ներքաշված էր Ղարաբաղյան շարժման գործընթացների մեջ: «Բնականաբար, այդ ամենը չէր կարող իմ կողքով անցնել»,- ասում է Տիգրան Սարգսյանը:

Շար

ժման երկրորդ փուլում նա հանդիպել է Վազգեն Մանուկյանի հետ և շատ է տպավորվել այդ հանդիպումից. «Տեսա, որ ի դեմս Վազգենի ունենք առավել պատրաստված քաղաքական գործչի: Նա ուներ ձևավորված աշխարհայացք ու Հայաստանի ապագայի իր տեսլականը: Վազգեն Մանուկյանն արդեն առաջ էր քաշում Հայաստանի անկախության գաղափարը: Վազգենը վստահ էր, որ մեր ճանապարհն անկախ պետության կերտումն է: Եվ փուլ առ փուլ պայքարը տեղափոխվեց Անկախության դաշտ»:

Խոսելով պառակտումների մասին՝ Տիգրան Սարգսյանը հիշում է. «Ինձ համար ակնհայտ էր` 1988 թվականին հենց Վազգեն Մանուկյանը պետք է լիներ առաջնորդը, քանի որ նա ամենապատրաստված քաղաքական գործիչն էր: Հարյուրավոր մարդկանց հետ եմ շփվել շարժման ընթացքում, տարբեր տեսակի սեմինարներ եմ կազմակերպել, քննարկումներ և կարող եմ ասել, որ այն պահի դրությամբ ամենակայացած քաղաքական գործիչը հենց Վազգեն Մանուկյանն էր, և շատ տրամաբանական էր, որ նրա շուրջ համախմբվեց շարժումը, և բոլորն ընդունում էին նրա լիդերությունը: Հետագայում Վազգենի «Գնացքից թռչելու ժամանակն է» հոդվածը հեղափոխական նշանակություն ունեցավ: Հարյուրավոր երիտասարդներ կրթվեցին այդ հոդվածով, նրանց «աչքերը բացվեցին», կարողացան դուրս գալ սովետական քարոզչության սահմաններից, ճանապարհ տեսան այդ հոդվածի շնորհիվ: Շարժման ծավալման ժամանակ Վազգեն Մանուկյանը զգաց, որ կրթված մարդիկ են պետք, որոնք կարող են հրապարակային ելույթներ ունենալ, գրագետ կերպով կարծիքը ներկայացնել հանրությանը: Այդպես «Ղարաբաղ» կոմիտեում հայտնվեց Լևոն Տեր-Պետրոսյանը»:

Ինչ վերաբերում է շարժման ղեկավարների ներքին խոհանոցին, Տիգրան Սարգսյանն ասում է, որ այդ տեսանկյունից Վազգեն Մանուկյանն ավելի վատ էր պատրաստված, քան մնացածը, քանի որ նա առաջնային էր համարում գաղափարախոսությունը, հոգևոր արժեքները. «Նա գաղափարի մարդ է: Աստիճանաբար կոնֆլիկտ առաջացավ խմբային շահերի և գաղափարի միջև: Վազգենին թվաց, որ հանրությունն ինքը կգնահատի, թե ով ով է, կտեսնի` ով է ճիշտ, ով` սխալ: Իսկ հանրությանը ժամանակ էր պետք, քանի որ անպատրաստ էր»:

Տիգրան Սարգսյանի խոսքով, երբ Ղարաբաղյան շարժումը վերածվեց Անկախության շարժման, հանրությունը չհասցրեց վարակվել այդ գաղափարով, որովհետև անկախությունն ավելի շուտ հասավ: «Այնպես որ այս ճանապարհը դեռևս շարունակվում է, մենք շատ անելիքներ ունենք մեր ազգային էությանը վերադառնալու, դրա ներքո ազգային էլիտա ձևավորելու համար»,- կարծում է նա:

Զարուհի Փոստանջյանի հայտարարությունը «Խորհրդարանական
շաբաթ» հաղորդման շրջանակում.

«Սիրելի հայրենակիցներ,

Եթե Խորհրդային Հայաստանի իշխանությունները հնարավորություն չունեին լիարժեք պահանջներ ներկայացնել հայոց ազգային իրավունքների վերաբերյալ և հարկադրված էին լռել, ապա Խորհրդային միության անկումից հետո հայկական երկու հանրապետությունների իշխանությունները ազգային-ազատագրական պայքարի դրոշը, պայքարի ղեկավարումը պարտավոր էին տանել բոլոր ճակատներում:

Շուրջ 20 տարի առաջ հայ ժողովուրդը իր  պատմական ընթացքի մեջ արձանագրեց բեկում. մենք մեր պատմական հայրենիքում ժողովրդի քվեի ուժով հաստատեցինք հայկական իշխանություն, որի արդյունքը Արցախի ազատագրումն էր:

Սակայն ձեռք բերված հաղթանակը, այնուամենայնիվ, արմատական շրջադարձ չունեցավ հայկական բնօրրանում՝ հայ ժողովրդի ապրելու բացարձակ և անվիճելի իրավունքների համար:

Ժողովրդի քվեի ուժով հաստատված հայկական իշխանությունը 1995 թվականից հետո  փոխվեց և այսօր արդեն նրա տեղում  հակահայ իշխանություն է:

Հակահայ իշխանությունը լայնածավալ գործունեություն է իրականացնում՝ վերացնելու երկու հայկական պետությունները: Ինչպես անցյալ դարի սկզբին գործում էր ծրագիր հայկական բարձրավանդակից բնաջնջել հայերին, այնպես էլ այսօր գործում է հայերին իրենց հայրենիքից տարհանելու հակահայ ծրագիրը:

Այս պահին հակահայ ծրագիրը իրականացվում է Սերժ Սարգսյանի գործուն մասնակցությամբ: Նրա կողմից, սույն թվականի սեպտեմբերի 3-ին, երկրի արտաքին քաղաքական ուղեգծի միանձնյա և կտրուկ փոփոխությունը, Եվրոմիության հետ Ասոցացման պայմանագրի ու Խորը և համապարփակ ազատ առևտրի գոտու վերաբերյալ համաձայնագրի կնքման փոխարեն Մոսկվայում Մաքսային միությանն անդամագրվելու մասին հայտնի հուշագրի ստորագրումը լրջագույն մարտահրավեր դարձան Հայաստանի և Արցախի Հանրապետությունների ինքնիշխանության համար: Այդ միության մաքսային դրույքաչափերի ընդունումը մեր երկրին սպառնում է գների շեշտակի աճով և բնակչության սոցիալական վիճակի էլ ավելի վատթարացմամբ և արտագաղթի ծավալների էլ ավելի մեծացմամբ:

Ուրեմն ի՞նչ վերջնանպատակ ունեն հակահայերը` մեր պատմական հայրենիքում թողնել այնքան բնակչություն և այդ բնակչությանը վերահսկող Սերժ Սարգսյաններ, ովքեր ի զորու չեն լինի հանդես գալ որպես ազատ և անկախ պետության քաղաքացիներ:

Սիրելի հայրենակիցներ,

Արթնացե´ք, արթնացրե´ք Ձեր մեջ Հայրենիքը կորցնելու վտանգի զգացումը,

Արդարության մարտիկնե’ր, ոտքի ելե´ք. Հայրենիքը պաշտպանության կարիք ունի»:

Գյումրու քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանն այսօր ամփոփեց պաշտոնավարման մեկ տարին: Հրավիրված հաշվետու ասուլիսում քաղաքապետը նախ հանդես եկավ կատարած աշխատանքների ամփոփ տեղեկատվությամբ, ապա պատասխանեց լրագրողների հարցերին:
Սամվել Բալասանյանը կարևորեց այս մեկ տարում քաղաքի ու քաղաքապետարանի ձեռքբերումները: Նշեց, որ 2012թ. նոյեմբերի 1-ի դրությամբ քաղաքի ունեցած 1 մլրդ 58 մլն դրամի պարտքից այսօր վճարելու մնացել է 81 մլն-ը: Փակվել են աշխատավարձերի կուտակված պարտքերը, այժմ նոր պարտքեր չեն գոյացել, իսկ աշխատավարձերը վճարվում են սահմանված ժամկետներում:
Հոկտեմբերի 1-ի դրությամբ քաղաքի բյուջեի սեփական եկամուտների վարչական մասի կատարողականը կազմում է 85%, ֆոնդային մասի կատարողականը՝ 29%: Համայնքի միջոցներով կատարվել են մոտ 410 մլն դրամի ասֆալտապատում: Երթուղի են դուրս բերվել 10 նոր ավտոբուսներ, քաղաքում  տեղադրվել են նոր նստարաններ, կարգավորվել է աղբահանությունը, մեծ նվաճումներ ու առաջընթաց կա սպորտի և արտաքին կապերի ոլորտում և այլն:

“Ֆոնդային բյուջեի հետ կապված ունենք լուրջ խնդիրներ: Հաշվեկշռում ունենք նյութական արժեքներ՝ շենք-շինություններ, հողեր, բայց երբ աճուրդի պրոցես է գնում, ուսումնասիրությունները պարզում են, որ այդ հողերը վաճառված են”, – ասում է Սամվել Բալասանյանը:
Որպես ձեռքբերումների առաջին կետ քաղաքապետն առանձնացրեց հատկապես ավագանու ինստիտուտի կայացումը. անցկացվել է 11 նիստ, ընդունվել 157 որոշում, ստեղծվել է ավագանու կազմում մշտական գործող 4 հանձնաժողով: Ավագանու նիստերը, սկսած առաջինից,  հեռարձակվում են համացանցով:
Քաղաքապետարանը ստացել է 4513 դիմում, 1196-ը՝ օգնություն ստանալու խնդրանքով, 960 ընտանիքի ցուցաբերվել է աջակցություն՝ սնունդի և հագուստի տեսքով:
Հարցին, թե ինչ թերություններ կան,  քաղաքապետը պատասխանեց. “Մենք ունենք շատ-շատ բաղթողումներ, թերություններ: Դրանք են՝ նույն ասֆալտապատումը, աշխատատեղերը, անօթևան վիճակը, նույն շինարարական աղբը կուտակված է: Սա անելու ենք”:

Հարցին  էլ, թե Գյումրու քաղաքապետի ընտրություններից առաջ ասվում էր, որ Սամվել Բալասանյանը գալու է Գյումրու բարոյահոգեբանական մթնոլորտը փոխելու, արդյո՞ք հաջողվել է, նշեց. “Ինչ-որ տեղ փոխեցինք: Փոխվեց այն իրավիճակը, որը կար: Հայրապետյան Սերգեյը մի լավ բառ էր օգտագործել՝ մի քիչ քաղքոտել ենք, այսինքն ինչ-որ քաղաքատիպ  իրավիճակի ենք եկել: Երբ փողոց ես դուրս գալիս, տեսնում ես կանաչապատ տեղեր, ավտոբուսներ, կանգառներ, գեղեցիկ ցուցանակներ… Հիմա, որ ասեմ՝ Փարիզը միանգամից սարքվեց ու թերություններ չունի, սուտ կլինի: Եթե քաղաքային տնտեսություն ես՝ ունես թերություններ, և դրանք պետք է կարողանաս վերացնել: Մենք կփորձենք տարիների ընթացքում այդ ամենը կանոնակարգել: Բնականաբար, հաջորդ տարվա հաշվետվության ժամանակ մենք լուրջ ձեռքբերումներ կունենաք: Եթե չունենանք, դանդաղ լինի այդ ամենը՝ մեր ժողովուրդը նորից արտագաղթած կլինի, հույսն ու հավատը կորցրած կլինի, ոչ մի հոգեբանական մթնոլորտ փոխված չի լինի”:

Աշխատանքային այցով Սանկտ Պետերբուրգում գտնվող ՀՀ Ազգային ժողովի փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովը հոկտեմբերի 8-ին մասնակցել է Անկախ պետությունների համագործակցության միջխորհրդարանական վեհաժողովի (ԱՊՀ ՄԽՎ) պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստին, որտեղ հանդես է եկել ելույթով:

ԱԺ փոխնախագահն իր ելույթում մասնավորապես նշել է, որ ահաբեկչության դեմ պայքարը գտնվում է ԱՊՀ մի շարք երկրների, այդ թվում եւ Հայաստանի ուշադրության կենտրոնում: Էդուարդ Շարմազանովի խորին համոզմամբ՝ ահաբեկչությունը ծնվում է այնտեղ, որտեղ բացակայում է հանդուրժողականությունը, ինչն էլ հանգեցնում է արմատական ազգայնամոլական տրամադրությունների:

ԱԺ փոխնախագահը ափսոսանք է հայտնել, որ ԱՊՀ տարածքում այսօր էլ կան երկրներ, որտեղ տիրում է միջազգային եւ միջդավանական թշնամանքը եւ որտեղ ծնվում են այլատյացությունն ու ահաբեկչությունը: Էդուարդ Շարմազանովի խոսքով՝ ԱՊՀ որոշ երկրներ, այս կամ այն ազգը համարելով իրենց թշնամին, պետական մակարդակով ատելություն են սերմանում նոր սերնդի մեջ:

ԱԺ փոխնախագահը արձանագրել է, որ ահաբեկչության առաջացմանը նպաստում են նաեւ սպառազինությունների մրցավազքը եւ հակամարտությունների կարգավորմանն ուղղված ռազմատենչ կոչերը:

Ելույթի ավարտին անդրադառնալով տարածաշրջանում խաղաղության եւ կայունության հաստատմանն ու ամրապնդմանը՝ ԱԺ փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովը նիստի մասնակիցներին կոչ է արել ձեռնոց նետել ահաբեկչությանը եւ ռասիզմի դրսեւորումներին, ինչպես նաեւ համատեղ պայքարել ուժի կամ ուժի սպառնալիքի կիրառման դեմ, քանի որ երբ շաչում է զենքը, լռում են օրենքները: 

«Կարծում եմ` ՀՀԿ-ն, և ոչ թե Սերժ Սարգսյանը պետք է դատի տա Զարուհի Փոստանջյանին, այլապես ամեն բան նմանվում է պրովինցիալիզմի: Խոսքը պետության հեղինակության մասին է: Ամեն մարդ կարող է ասել մի բան կամ որևէ մեկի վրա ցեխ շպրտել`իմանալով, որ չի պատժվի: Պետք չէր Սերժ Սարգսյանին ԵԽԽՎ-ում կազինոներում խաղալու մասին հարց տալ: Ի՞նչ է, մեր ներքին խնդիրներն ուզում ենք ուրիշի տա՞նը լուծել: Ուզում ենք, որ դրսի քեռի՞ն գա ու մեր խնդիրները լուծի»,- նշեց նա` հավելելով, որ թեպետ իր ասածը կոնկրետ Փոստանջյանին չի վերաբերում, սակայն Հայաստանում քիչ չեն մարդիկ, ովքեր որոշ գործողությունների դիմաց կոնկրետ ուժերի կողմից ֆինանսավորվում են:-«Հայաստանում կան հինգերորդ շարասյուներ, որոնք գումարներ են ստանում և դրսից պետք է արտահայտված լինեն իրենց գործունեության մեջ։ Դա չի վերաբերվում այդ անձին, ուղղակի ասում են այն, ինչ ունենք»։
Եթե Սերժ Սարգսյանը կազինոյում խաղար, համապատասխան գաղտնի ծառայություններն անպայման կիմանային այդ մասին և փաստը կօգտագործեին մեր երկրի դեմ: Այսօր տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսի ժամանակ այս մասին ասաց Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցության նախագահ Արամ Գ.Սարգսյանը:

Քաղաքական գործչի գնահատմամբ՝ մենք ճահճի մեջ ենք, որը կոչվում է խոր գավառականություն: «Ինչ վերաբերում է վերջին տարիներին իրականացվող արտաքին քաղաքականությանը, ապա կասեմ, որ նկատելի սայթաքումներ չեն եղել: Օրինակ՝ ԵԽԽՎ-ում Սերժ Սարգսյանն ադրբեջանցիներին բացատրեց, թե ինչ կլինի իրենց հետ պատերազմ սկսելու դեպքում»,- ասաց նա` շեշտելով, որ երկրի ղեկավարի ելույթից ինքը հավանել է հատկապես այդ հատվածը:

Ամփոփելով` Արամ Սարգսյանն անդրադարձավ Հայաստանի` ԵՄ-ՄՄ անդամության թեմային` նշելով, որ ճիշտ քաղաքական գիծ իրականացնելու դեպքում լիովին հնարավոր է ընդգծել մեր երկրի դերակատարությունը երկու ծրագրերում էլ:

Պաշտպանելով Զարուհի Փոստանջյանի խոսքի իրավունքը՝ դատապարտում ենք նրա հանդեպ իշխանությունների սկսած արշավը եւ քաղաքական հետապնդումները, որոնք անընդունելի են:

Դիվանագիտության հարցում դասեր տալու փոխարեն (որից իրենք թերեւս անտեղյակ են), իշխանության ներկայացուցիչները պետք է շնորհակալ լինեն, որ գոնե ինչ-որ մեկը հիշեցնում է հասարակության առջեւ հաշվետու լինելու կարեւորության մասին: Եվ եթե նրանք ուզում են Փոստանջյանին զրկել հարց տալու իրավունքից, դրանով է՛լ ավելի են խորացնում բարձրաստիճան պաշտոնյաների՝ մոլեխաղերին տրվելու վերաբերյալ հասարակության մեջ շրջանառվող կասկածները՝ հիմնված ԶԼՄ-ների հաղորդագրությունների վրա: Զարուհու նկատմամբ ձեռնարկված քայլերն ու նրան ուղղված վիրավորանքները փաստորեն շատ ավելի խնդրահարույց են, քան իր հնչեցրած պարզ հարցը:

Բանն այն է, որ ՀՀ հազարավոր քաղաքացիների հուսալքության եւ արտագաղթի մղող գործողությունները, մասնավորապես գողացված ընտրությունները, մարդկանց բազմաթիվ այլ իրավունքների խախտումը, մեր ազգային-պետական շահերին հարվածող հայ-թուրքական արձանագրությունները, հիմա էլ՝ Մաքսային միությանը միանալու համաձայնությունը, ըստ էության, հետեւանք են ազարտային խաղերի հանդեպ հատուկ մոտեցումների, ընդ որում՝ պետության, նրա ինքնիշխանության, Սահմանադրության եւ երկրի քաղաքացիների շահերի հաշվին:

Հատկանշական է, որ ԶԼՄ-ների՝ մոլեխաղերին վերաբերող որոշ հաղորդումների բարձրաձայնումը իշխանություններն ավելի ցավագին ընդունեցին, քան կազմակերպված պետական հանցագործության՝ ընտրական կողոպուտի ակնառու փաստի արծարծումը:

«Ժառանգություն» կուսակցությունը հետեւողականորեն պայքարելու է Հայաստանի Հանրապետությունում մարդու իրավունքների ու ազգային շահերի պաշտպանության, օրինական ընտրությունների անցկացման, ինչպես նաեւ պետական պաշտոնյաների՝ հասարակությանը հաշվետու լինելու հանրակարգի կայացման համար:

Հովսեփ Խուրշուդյան

«Ժառանգություն» կուսակցության մամլո խոսնակ

Այսօր տեղի ունեցավ «Շարժում 1988/25» գրքի շնորհանդեսը, որին ներկա էր նաև  գրքի հերոսներից մեկը` «Ղարաբաղ» կոմիտեի հիմնադիր-անդամ Վազգեն Մանուկյանը:

Գրքում զետեղված է 20-ից ավելի հարցազրույց այն մարդկանց հետ, որոնք կանգնած են շարժման ակունքներում և կարևոր դերակատարում են ունեցել դրանում: «Մեդիամաքս» լրատվական գործակալության տնօրեն Արա Թադևոսյանը նկատեց, որ ներկայումս Հայաստանում մեծանում է մի սերունդ, որը շատ քիչ բան գիտի 1988թ.-ի շարժման մասին, իսկ գքում ի մի են բերված այն փաստերը, որոնք ներկայացվել են շարժման մասնակիցների կողմից` նրանց խոսքերով:

Վազգեն Մանուկյանը, խոսելով ոչ հեռու անցյալի մասին, նույնպես  նշեց, որ ժամանակը շատ բան մոռացության է տվել, իսկ որ ամենացավալին է` 25 տարվա պատմությունը ոչ միշտ է ներկայացվում ճիշտ:

Մանրամասները` տեսանյութում: 

Խոսելով շարժման մասին` Վազգեն Մանուկյանը նշեց, թե որոնք էին այն ազդակները, որոնք հանգեցրին զանգվածային ցույցերի: Նրա խոսքով` ղարաբաղյան շարժումը օրինակ ծառայեց մյուս ժողովուրդների համար: Մանուկյանն ընդգծեց, որ նման միասնություն ու համախմբվածություն երբևէ չէր եղել, և եթե այն դրական էներգիան, որն այդ ժամանակ կար, ճիշտ օգտագործվեր, ապա Հայաստանը հիմա շատ ավելի մեծ արդյունքների հասած կլիներ.

Մանրամասները` տեսանյութում
Վազգեն Մանուկյանը ղարաբաղյան շարժումը կարևորեց նաև այն տեսակետից, որ այն իր մեջ ատելության էներգիա չվերցրեց և ճեղք չառաջացրեց` նշելով, որ հիմա, շարունակելով պայքարել մեր երկի համար, պետք է օրինակ վերցնենք դրանից` նվազեցնելով ատելության էլեմենտները:
Մանրամասները` տեսանյութում3

Լրագրողներից մեկի հարցին, թե որն էր ամենամեծ կորուստը, որ Անկախությունից հետո ունեցանք, Վազգեն Մանուկյանը պատասխանեց, որ Հայաստանում առկա թերությունների արմատը ոչ ազատ և արդար ընտրություններն են: Նրա խոսքով` 1995-96 թվականներին Հայաստանը լիովին պատարստ էր արդար ընտրություններ անցկացնել, և եթե դ ատեղի ունենար, ապա  ներկայիս թերությունների մեծ մասը չէր լինի:

Մանրամասները տեսանյութում`

Լրագրողներից մեկն էլ հարցրեց,թե արդյոք մենք ունեցանք այն , ինչի համար պայքարում էինք: Վազգեն Մանուկյանը պատասխանեց, որ մեծ հաշվով “այո”:

Մանրամասները տեսանյութում`

ԱԺ ճեպազրույցի ժամին ՀԱԿ պատգամավոր Արամ Մանուկյանն, անդրադառնալով խորհրդարանում գլխավոր դատախազի փակ, գաղտնի քվեարկությանը, ասաց, որ իրենց խմբակցության բոլոր անդամները դեմ են քվեարկել, միաժամանակ հավատում են բոլոր նրանց, ովքեր ասում են, որ դեմ են քվեարկել և անգամ գիտեն մարդիկ, ովքեր հաստատ դեմ են քվեարկել, բայց այդ մասին չեն հայտարարում:

Արամ Մանուկյանը,  հիմք ընդունելով բոլոր իրար հակասող փաստերը, համոզված է, որ այդ քվեարկությունը սարքած խաղ էր:  «Մասնավորապես՝ մի քանի քվեաթերթիկների վերաբերյալ, որ նույն քվեաթերթիկները մի դեպքում միայն կողմն էր քվեարկած, անվավեր էին համարել, հետո երկուսն էին քվեարկած, դրանք իրար հակասող հայտարարություններ են, մեկ դրանք կողմ էին հաշվել, մեկ` դեմ էին հաշվել, մեկ անվավեր և խճճվել էին իրենց իսկ բացատրությունների մեջ, նույնիսկ տվյալներ ունենք, որ մինչև 20 ձայնի չափ խախտումներ են եղել: Ելնելով դրանից` մենք դիմել ենք հայտարարած քաղաքական ուժին և անհատներին, որ պետք չէ մեղավոր փնտրել, պետք չէ իրար մեղադրել, պետք չէ ապացուցել, որ իրենք դեմ են քվեարկել, այլ դա ընդունել որպես սադրանք և այդ սադրանքին ընդառաջ չգնալ»,-ասաց Արամ Մանուկյանը:

Խորհրդարանում ՀՅԴ խմբակցության քարտուղար Աղվան Վարդանյանն, անդրադառնալով լրագրողներից մեկի հարցին, թե հնարավո՞ր է, որ ՀՅԴ-ն հանդես գա դատապարտող հայտարարությամբ, ասաց. «Չեմ կարծում, որ դա այն հարցն է և նա այն անձն է, որ կուսակցությունը հանդես  գա հատուկ հայտարարությամբ, սակայն տեսակետներ ասվել են»:

Համենայնդեպս, Աղվան Վարդանյանը չի կարծում, որ այդ հարցն այդ տեղում տալը ճիշտ էր: Միաժամանակ Աղվան Վարդանյանը համաձայն էլ չէ, որ Փոստանջյանը «թուրք է», ընդհակառակը նա հայ կին է և շատ յուրօրինակ կին, որի տարբեր գործողությունները բոլորն առիթ են ունեցել տեսնելու:

ՀՅԴ պատգամավորը գտնում է, որ երկրի ներքին խնդիրներին վերաբերող ծանր հարցեր պետք էր տալ, բայց այդ բնույթի, անապացուցելի հարց տալ պետք չէր։

Աղվան Վարդանյանը նաև հիշեց, որ 1990-ականներին, երբ դաշնակցական տղաները բանտերում էին, և դրսից գալիս էին և փորձում նրանցից բողոք լսել, նրանք ասում էին, որ մեր ներքին խնդիրները մենք պետք է լուծենք:

ԱԺ ճեպազրույցների ժամին «Ժառանգություն» խմբակցության ղեկավար Ռուբեն Հակոբյանն, անդրադառնալով ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանի հայտարարությանը` Զարուհի Փաստանջյանին ԵԽԽՎ պատվիրակության կազմից հանելու վերաբերյալ, ասաց. «Նախ, պետք է Ազգային ժողովի նախագահն այդ հարցով դիմի խմբակցությանը, մենք նման դիմում դեռ չենք ստացել, որից հետո խմբակցությունը պետք է որոշում կայացնի: Իսկ թե ինչ որոշում կկայացվի, դժվար է ասել»:

Ռուբեն Հակոբյանն ինքը դեմ է ԱԺ նախագահի հայտարարությանը և հաշվի առնելով շատ հանգամանքներ ու զարգացումներ, նա խորհուրդ էր տվել վերջինիս չշտապել և նման հայտարարություն չանել, որպեսզի դա չօգտագործվի պետության դեմ և տպավորություն չստեղծի, թե այստեղ հետապնդումներ են տեղի ունենում ընդդիմադիր գործիչների նկատմամբ:

Միաժամանակ, պատգամավորը չի կարծում, որ  իշխանությունն այս հնարավորությունը կօգտագործի հետապնդումներ իրականացնելու ընդդիմադիր պատգամավորների նկատմամբ:

Ռուբեն Հակոբյանը նաև նշեց, որ «Ժառանգություն» կուսակցությունում դեռ չեն քննարկել Զարուհի Փոստանջյանի հարցը, բայց հավանաբար քննարկում կլինի, երբ վերջինս վաղը վերադառնա Ստրասբուրգից: