Մարտի 1-ի ժամանակավոր հանձնաժողով ստեղծելու հարցն այսօր խորհրդարանում  ձայների` 57 դեմ, 48 կողմ, 2 ձեռնպահ հարաբերակցությամբ չընդունվեց: Նախագծին դեմ քվեարկեց խորհրդարանական մեծամասնությունը:

Նախքան քվեարկությունը ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության ղեկավար Գալուստ Սահակյանը հայտարարեց, որ նախագծում դեռևս կան բազմաթիվ խնդիրներ, ուստի իրենք դեմ են քվեարկելու:

ԱԺ ՀԱԿ խմբակցության պատգամավոր Գագիկ Ջհանգիրյանն էլ հիշեցրեց, որ նրանց կողմից ներկայացված յոթ առաջարկություններից վեցուկեսն իրենք ընդունել են` բացառությամբ այն կետի, որ ժամանակավոր հանձնաժողովի քննարկումներին պետք է հրավիրվեն քննիչներ: Փոխարենը ՀԱԿ-ն ընդունել էր ՀՀԿ այն առաջարկին, որ դատախազներ չհրավիրվեն:

Քվերակությունից հետո ԱԺ ՀԱԿ խմբակցության ղեկավար Լեւոն Զուրաբյանը հայտարարեց, որ սկզբում մեծամասնությունը երաշխիքներ էր տալիս, որ ընտրական փուլի ավարտից հետո ՀՀԿ-ն քվեարկության է դնելու հանձնաժողովի ստեղծման հարցը և կողմ է քվեարկելու, սակայն այսօր փաստորեն դրժում է իր խոստումը. «Այս քվեարկությունը ցույց տվեց, թե ով է պատասխանատու Մարտի 1-ի համար»,- ասաց նա:

Նշենք, որ ձեռնպահ քվերեարկած պատգամավորներից երկուսն էլ հանրապետական են, իսկ նրանցից մեկը ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանն է: Մյուս ձեռնպահ քվեարկածը պատգամավոր Արման Սահակյանը:

Ավելի ուշ Ջհանգիրյանը ևս մեկ ՀՀԿ-ն դեմ է եղել հանձնաժողովի նիստերին պաշտոնատար անձանց հրավիրելուն, ինչն էլ չի ընդունվել ՀԱԿ-ի կողմից: Ջհանգիրյանը նշեց, որ դատախազներին չհրավիրելու` ՀՀԿ-ի պահանջը կատարել են, բայց մնացած բոլոր պաշտոնյաների` նախաքննության, հետաքննության մարմինների, ոստիկանության աշխատակիցներին չհրավիրելը չի ընդունվել:

Մեկնարկեց ԱԺ հիգերորդ գումարման երրորդ նստաշրջանը:

“Ժառանգություն” խմբակցության պատգամավոր Զարուհի Փոստանջյանն, անդրադառնալով գազի սակագնի բարձրացմանն ուղղված հասարակաության բուռն արձագանքին, հետաքրքրվեց, թե Հովիկ Աբրահամյանը, որպես խորհրդարանի ղեկավար և Հանրապետական խմբակցության անդամ, ինչ է ձեռնարկելու, որպեսզի այդ թանկացումը տեղի չունենա և արդյոք նա կողմ է կառավարության կողմից գումարի մի մասի սուբսիդավորմանը:

Հովիկ Աբրահամյանը պատգամավորին հորդորեց ուշադիր լինել, քանի որ իր նախաձեռնությամբ մայիսի 23-ին տեղի է ունենալու հանդիպում վարչապետի, էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարարի և Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի նախագահի հետ, որին հրավիրված են նաև բոլոր պատգամավորները. “Ինչ վերաբերում է, թե ես ինչ կարող եմ անել, ապա դուք գիտեք, որ գազը ապրանք է, ներմուծվում է արտերկրից, իսկ յուրաքանչյուր ապրանք ունի իր գինը, և Հայաստանի իշխանությունը չի կարող միանձնյա որոշում կայացնել”,-ասաց նա:

Խորհրդարանի ղեկավարի խոսքով՝ այս պահին քննարկումներ են ընթանում Ռուսաստանի պատկան մարմինների հետ, և ամեն ինչ արվելու է, որ գազը հնարավորինս ցածր գնով ներմուծվի Հայաստան:

Փոստանջյանին Հովիկ Աբրահամյանի պատասխանը չբավարարեց. “Չե ՞ք կարծում, որ մեր արտաքին դիվանագիտության հետևանքով է, որ այսօր գազի գինը թանկանում է: Երբ խորհրդարանում քննարկվում էր ռուսական ռազմաբազաների հարցը, դրանք Ռուսաստանին տրամադրվեցին անվճար՝ այդ հողատարածքները և այլն: Չե ՞ք կարծում, որ դա ձեր, ինչպես նաև Ազգային ժողովի բացթողումն էր, որ մենք չկարողացանք մեր պետական, ազգային շահը առաջ մղել: Մենք ունենք ապրանք, որն անվճար տվել ենք Ռուսաստանին, փոխարենը Ռուսաստանն իր ապրանքը մեր վրա վաճառում է ահռելի գնով: Չե ՞ք կարծում, որ սա հենց ձեր ապաշնորհ քաղաքականության հետևանքն է”,-հարցրեց Փոստանջյանը:

“Ոչ, չենք կարծում”,-կտրուկ պատասխանեց Հովիկ Աբրահամյանը և ամբիոնի մոտից գնաց իր տեղը:

Ավելի ուշ վարման կարգի վերաբերյալ կրկին ձայնի իրավունք խնդրեց Փոստանջյանը և հայտարարեց. “Այսօր տեղի ունեցող բոլոր իրադարձությունները՝ այդ թվում և գազի սակագնի բարձրացումը, Հայաստանի հանրապետությունում գործող Հանրապետական կուսակցության ապաշնորհ գործունեության հետևանք է: Կոչ եմ անում մեր հանրապետության քաղաքացիներին չհանդուրժել այդ ապաշնորհ քաղաքականությունը և Ձեր բողոքի ձայնը բարձրացնել՝ գալով Ազգային ժողովի մոտ…”:

Սակայն Փոստանջյանի խոսափողն անջատեցին՝ պատճառաբանելով, որ նրա հայտարարությունը չի վերաբերում օրակարգին:

Մայիսի 17-ին  նիստեր գումարեցին ԱԺ մշտական հանձնաժողովները:

ԱԺ պետական–իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովը Դավիթ Հարությունյանի նախագահությամբ քննարկեց մի խումբ հարցեր, որոնք կընդգրկվեն ԱԺ գարնանային և առաջիկա քառօրյա նիստերի օրակարգերի նախագծերում:

ՀՀ արդարադատության նախարար Հրայր Թովմասյանի ներկայացմամբ հանձնաժողովն առաջին ընթերցմամբ  քննարկեց ՙՀՀ դատական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին՚ և ՙՊետական տուրքի մասին՚ ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին՚  օրինագծերի փաթեթը, որում առաջարկվող փոփոխությունները  պայմանավորված են 2012-2016 թթ. դատական բարեփոխումների ծրագրով:Փոփոխությունները վերաբերում են դատավորների ընտրության գործընթացին: Նախատեսվում է օրենքով սահմանել դատավորների ընտրության կարգն ու չափորոշիչները, ապահովել թափուր տեղի մասին հայտարարության հրապարակումն ու լայնորեն տարածումը, հանրության համար  թեկնածուների ցանկի մատչելիությունը:  Ակնկալվում է ընտրող մարմնի  անկախություն չպետք է իրականացվի անձի անցյալի այլ ստուգում, բացի նախկինում դատվածության վերաբերյալ  ստանդարտ ստուգումը:Ըստ արդարադատության նախարարիª առաջարկվող փոփոխությունների արդյունքում կավելանա դատավորների ընտրության գործընթացի օբյեկտիվությունը և հնարավոր կլինի գնահատել հավակնորդիª որպես դատավոր աշխատելու ունակությունն ու արդյունավետությունը:

Օրենսդրական փաթեթի վերաբերյալ եղան առաջարկներ, որոնց մի մասը  նախարարն ընդունելի համարեց: Փաթեթն ստացավ հանձնաժողովի դրական եզրակացությունը. այն կընդգրկվի ԱԺ գարնանային և առաջիկա քառօրյա նիստերի օրակարգերի նախագծում:

Պատգամավոր Ռուբիկ Հակոբյանը հանձնաժողովի գնահատմանը  ներկայացրեց  իր և պատգամավորներ Զարուհի Փոստանջյանի և Թևան Պողոսյանի մշակած ՙՀՀ Ընտրական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին՚ օրինագիծը, որով ընդդիմադիր պատգամավորներն առաջարկում են ամրագրել, որ ընտրությունների ավարտից հետո երկու օրվա ընթացքում ընտրողների ստորագրած ցուցակները պետք է հրապարակվեն ԿԸՀ պաշտոնական կայքէջում ըստ  տեղամասերի` որոնման և ներբեռնման հնարավորությամբ:

Օրինագիծը չստացավ հանձնաժողովի դրական եզրակացությունը, քանի որ, ինչպես նշեց հանձնաժողովի նախագահ Դավիթ Հարությունյանը, առաջարկվող փոփոխությունը հակասահմանադրական է. այն խախտում է քաղաքացու  ընտրական իրավունքի գաղտնիությունը:

Ապա հանձնաժողովը քննարկեց պատգամավոր Դավիթ Հարությունյանի հեղինակած ՙՀՀ Քրեակատարողական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին՚ և ՙՀՀ Քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին՚ օրինագծերի փաթեթը, որը նպատակ ունի հստակեցնել օրենսգրքերում առկա անհստակությունները և լրացնել բացթողումները: Այս փաթեթը ևս դրական եզրակացությամբ կընդգրկվի ԱԺ գարնանային և քառօրյա նիստերի օրակարգերի նախագծերում:

Պատգամավոր Էդմոն Մարուքյանի առաջարկով հանձնաժողովն այնուհետ քննարկեց ՙՀՀ Քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքում լրացում և փոփոխություն կատարելու մասին՚ և ՙՀՀ Դատական օրենսգրքում լրացում և փոփոխություն կատարելու մասին՚ օրինագծերի փաթեթը, որը նպատակ ունի օրենսգրքերի որոշ դրույթներ համապատասխանեցնել ՀՀ Սահմանադրությանը:

ՀՀ արդարադատության նախարար Հրայր Թովմասյանի առաջարկով հանձնաժողովը քննարկեց ՙՀՀ կառավարության կառուցվածքի մասին՚ ՀՀ օրենքում փոփոխություն և լրացում կատարելու մասին՚ և ՙՀանրային ծառայության մասին՚ ՀՀ օրենքում լրացում և փոփոխություն կատարելու մասին՚ օրինագծերի փաթեթը, որով առաջարկվում է ՀՀ կառավարության աշխատակազմի ղեկավարի պաշտոնը վերանվանել կառավարության աշխատակազմի ղեկավար-նախարար:

Այս օրինագծերի վերաբերյալ ևս հանձնաժողովի եզրակացությունը դրական էր:

Հանձնաժողովը  երկրորդ ընթերցմամբ քննարկեց և դրական եզրակացություն տվեց ՙՙՀանրային ծառայությունների համարանիշի մասին՚ ՀՀ օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին՚, ՙՊետական տուրքի մասին՚ ՀՀ օրենքում փոփոխություններ և լրացում կատարելու մասին՚ և ՙՀՀ քաղաքացիության մասին՚ ՀՀ օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին՚ օրինագծերին:

ԱԺ մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի  մշտական հանձնաժողովի նիստում Էլինար Վարդանյանի նախագահությամբ  քվեարկությամբ որոշվեց  հունիսի 4-ին կազմակերպել ՙԱրհեստակցական միությունների գործունեության երաշխիքները՚ թեմայով խորհրդարանական լսումներ:

Այնուհետև հանձնաժողովի անդամները հանդիպեցին     ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության    փորձագետների հետ: Նրանք  ներկայացրին բյուջեի կատարողականի մասին  հաշվետվություն  կազմելու և ներկայացնելու վերաբերյալ միջազգային փորձը:

Հանձնաժողովի նախագահ Էլինար Վարդանյանը շնորհակալություն հայտնեց  հյուրերին ª խնդիրը համակողմանի  ուսումնասիրելու  համարª նշելով, որ առաջատար երկրների փորձի կիրառումը  արդյունավետ   կլինի մեր երկրի համար:

Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողով նիստում քննարկվեց օրենքների կիրառման վերահսկողության միջազգային փորձը:

ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության Հայաստանի Ազ•ային ժողովին աջակցման քառամյա ծրագիրը  (SANAP) ուղղված է խորհրդարանի ներկայացուցչական, վերահսկողական եւ վերլուծական կարողությունների հզորացմանը: Նախաձեռնության բաղկացուցիչ մասն է օրենքների կիրառման մշտադիտարկումը, որի շուրջ էլ  ծրագրի փորձագետները համագործակցում են ԱԺ ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի հետ: Հանձնաժողովի նախագահ Գագիկ Մինասյանի բնորոշմամբª ուսումնասիրելով արդեն ընդունած օրենքների կիրառման ընթացքն ու առանձնահատկություններըª խորհրդարանը հնարավորություն կունենա արագ արձագանքել բացահայտված բացթողումներին կամ սողանցքներին եւ համապատասխան լրամշակումներ կատարել: Նաեւª օրենքներն առավել ճկուն դարձնելª փոփոխելով իրողություններին ու զարգացումներին համահունչ: Մշտադիտարկման ու հետադարձ կապի ապահովման արդյունքում, Գագիկ Մինասյանի համոզմամբ,  օրենսդրական դաշտն էականորեն կբարելավվի:

Միջազգային փորձն ու օրենքների կիրառման   նկատմամբ վերահսողության մեթոդներն ու միջոցները տարբեր են աշխարհի տարբեր երկրներում: Ծրագրի շրջանակներում ու քննարկումների արդյունքում կողմերը նախատեսում են գտնել մեր երկրի համար կիրառելի եւ ամենարդյունավետ տարբերակը:  Հանձնաժողովի անդամներին միջազգային փորձը ներկայացրեց  ՄԶԳ խորհրդատու Թոմաս Բրայդլը:

Քննարկմանը հրավիրվել էին նաեւ ԼՂՀ Ազգային ժողովի փոխնախագահ Արթուր Թովմասյանը ու ֆինանսաբյուջետային եւ տնտեսական կառավարման հանձնաժողովի նախագահ Արպատ Ավանեսյանը: Գագիկ Մինասյանի խոսքերովª օրենքների կիրառման մշտադիտարկումն ընդհանուր խնդիր է, ու լուծումներն էլ պետք է միասնական լինեն:  ԼՂՀ Աժ գործընկերների հետ համատեղ քննարկումները, հանձնաժողովի նախագահի տեղեկացմամբ, շարունակական բնույթ են կրելու:

ԱԺ արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովը Արտակ Զաքարյանի նախագահությամբ քննարկեց 2012 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Երեւանում ստորագրված ՙՀայաստանի Հանրապետության կառավարության եւ Իտալիայի Հանրապետության կառավարության միջեւ պաշտպանության բնագավառում համագործակցության մասին՚ համաձայնագիրը, որը ներկայացրեց ՀՀ պաշտպանության նախարարի տեղակալ Արա Նազարյանը: Համաձայնագրի նպատակն է նպաստել երկու պետությունների զինված ուժերի միջեւ երկկողմ համագործակցությանը եւ բարեկամական կապերին: Ըստ հիմնական զեկուցողիª փաստաթղթի դրույթներով սահմանվում են երկու երկրների կառավարությունների միջեւ պաշտպանության բնագավառում համագործակցության հիմնական ուղղություններն ու ձեւերը, համաձայնագրի կիրառման արդյունքում  առաջացած ֆինանսական հարցերի կարգավորման եւ վնասների հատուցման սկզբունքները, ռազմական նշանակության արտադրանքի ոլորտում համագործակցության առանձնահատկությունները:

Համաձայնագրով սահմանվում են նաեւ լրացուցիչ արձանագրություններ կազմելու, փոփոխելու ու լրացնելու, ինչպես նաեւ ուժի մեջ մտնելու եւ գործողության դադարեցման կարգն ու պայմանները:

Քննարկված համաձայնագիրը հանձնաժողովի դրական եզրակացությամբ կներկայացվի խորհրդարանի քննարկմանն ու վավերացմանը:

Երևանի ավագանու ընտրություններով ավարտվեց ավելի քան  մեկ տարի տևած նախընտրական շրջափուլը: Ու հիմա գլխավոր հարցը ոչ թե հետընտրական զարգացումներն են` ընտրական  գործընթացի «պոչանքը», այլ թե ինչ քաղաքական մթնոլորտ ու առօրյա է սպասվում Հայաստանի ներքաղաքական կյանքում, և ինչպիսի փոփոխությունների առիթ կամ պատճառ դարձան անցյալ երեք ընտրությունները:

Քաղաքագետ Ալեքսանդր Մարգարովը, օրինակ, կարծում է, որ հետընտրական Հայաստանի պարագայում մենք խոսում ենք արդեն ավելի կայացած` կայուն իրավիճակի մասին, երբ ընտրական այս ցիկլից հետո ամեն մի քաղաքական ուժ իր ներուժը պետք է կենտրոնացնի ոչ միայն քարոզարշավային տարրերի վրա, այլև առօրյա աշխատանքի, որը պետք է իրականացվի ինչպես խորհրդարանում, այնպես էլ իշխանական կոալիցիայի մեջ ներկայացված ուժերի կողմից:

«Եթե մենք խոսում ենք խորհրդարանական քաղաքականության մասին, ապա այնտեղ ներկայացված բոլոր ուժերը ներկայացնելու են սեփական քաղաքականությունը. մեծամասնությունն իրականացնելու և զբաղվելու է քաղաքական որոշումների ներկայացմամբ ու ընդունմամբ, իսկ ընդդիմությունը կունենա իրեն բնորոշ քաղաքական հարցերի ներկայացումը, ներառյալ քննադատությունը անհրաժեշտության դեպքում` և՛ սեփական այլընտրանքի ներկայացումը, և՛ հաջորդ ընտրական փուլի նախապատրաստումը, որովհետև  նրանց հետագա աշխատանքը պայմանավորված է լինելու այն աշխատանքով, որ իրականացնում են այս տարիներին»,- նշեց քաղաքագետը:

Մի բան ակնհայտ է. քաղաքական դաշտն այլևս այն չէ, ինչ ընտրական ցիկլի մեկնարկին էր: Ընտրությունները շատ «մանրուքներ» երևակեցին Հայաստանի քաղաքական, ավելի ճիշտ` «պսեվդոքաղաքական» իրականության մեջ: Ու ստացվեց, որ իշխանությունները, վարչաբյուրոկրատական ապարատն ու օլիգարխիան, ընդունենք թե ոչ, արդար որակենք, թե անարդար, մաքուր ու թափանցիկ պրոցեսների ընթացքում ասենք թե կեղծարարության շնորհիվ, այնուամենայնիվ հաղթեցին: Բայց այս դեպքում հաղթեցին ոչ միայն իրենց մրցակից քաղաքական ուժերին ու կուսակցություններին, այլև հասարակությանը: Հաղթեցին թեկուզ հենց նրանով, որ հաջողեցին լռեցնել այդ հասարակությանն ու «գնել» ժողովրդի իշխանությունը: Ու հիմա մի վիճակ է ստեղծվել, որ ամեն ինչ կախված է մեկ մարդուց ու նրա շրջապատից: Ուզենք թե չուզենք, որոշումները մտահղացվում, ընդունվում և շրջանառվում են միայն մեկ հասցեում` Բաղրամյան 26-ում:

Եվ ստեղծված պայմաններում քաղաքական գործընթացները ճկունություն ու հետաքրքիր  շրջադարձերի հնարավորություն առանձնապես չունեն: Զուտ քաղաքագիտորեն`  ընտրություններում առաջացավ մի բևեռացում` իշխանություններ ու ժողովուրդ: Այս պարագայում արդեն նախագահը բացառիկ հնարավորություններ ունի: Որովհետև թույլ ընդդիմության պարագայում օրինաչափ է դառնում, որ վերափոխումները, որոնք պետք է կատարվեին ընդդիմության ճնշման տակ, կատարում է երկրի գլխավոր դեմքը` իր շուրջը համախմբելով իսկական ռեֆորմատորների:

«Եթե նախագահն ու իր  շրջապատն այս պարագայում հանդես գան որպես Հայաստանի ապագայով մտահոգ մարդիկ ու համապատասխան ռեֆորմներով, ապա քաղաքական կյանքը Հայաստանում էվոլյուցիա կապրի: Կարծում եմ` հենց այդպես էլ պետք է լինի, որովհետև մենք ճգնաժամն ու հետամնացությունն այլ կերպ հաղթահարել չենք կարող,-ասում է քաղաքագիտության դոկտոր Լևոն Շիրինյանը:-  Հիմա մնում է, որ իշխանությունը դրան ընդառաջ գնա, և պետք է գնա: Համենայն դեպս ,այսօր իշխանություններին պետք է ասել, որ ազգային-հասարակական պահանջ է երկրի արդիականացումը քաղաքակիրթ ճանապարհով` նկատի ունենալով երկրի սոցիալ-տնտեսական վիճակը, արտագաղթը, ծնելիության այս անկումը, ու նաև այն վիճակը, որ ստեղծվել է մեր երկրի սահմանների հարևանությամբ»:

 Ըստ նրա, հիմա հասարակությունը պետք է երկրի ղեկավարին հստակ պահանջ ներկայացնի ու ասի` շատ էիր ուզում նախագահ մնալ, մնացիր, դե հիմա այս մարտահրավերները լուծիր: Եվ վստահեցնում է, որ նախագահը կարող է  այդ  գործընթացը գլխավորել: «Այլապես կստացվի, որ ՀՀԿ-ի հաղթանակը թվացյալ է, միակուսակցական համակարգը, որն այս կամ այն կերպ մենատիրություն է առաջացնում և Հայաստանում դա այս կամ այն կերպ կա, կարող է մեզ վերադարձնել, փոքր մոդելի իմաստով, 80-ականների Սովետական Միության «փառավոր» անցյալ, երբ կար կուսակցական մենատիրություն ու կայուն ճահճային վիճակ: Դրա արդյունքը ԽՍՀՄ-ի փլուզումն էր: ՀՀԿ-ն դրանից շատ պետք է վախենա, որովհետև այն կայունությունը, որ իրենք են ուզում, ես այսպես եմ հասկանում,  ճահիճ է և քայքայում: Դա անկում է: Շատ վտանգավոր է այդպիսի կայունությունը: Մենք պետք է հասարակության մեջ փակուղային վիճակի գիտակցությունը չառաջացնենք, որովհեև ճահիճը, փակուղու գիտակցմամբ զուգորդված, բոլորին դատապարտում է մահվան»,-  ասաց Լևոն Շիրինյանը:

Ստացվում է հետաքրքիր պատկեր. Հայաստանում քաղաքական դաշտը պետք է փոփոխություններ կրեր: Նորմալ քաղաքական հարաբերությունների պայմաններում այդ փոփոխությունների պահանջը հասարակությունը քաղաքական ուժերի միջոցով, հատկապես ընդդիմության, պետք է ներկայացներ իշխանություններին, իսկ իշխանություններն էլ պետք է տեղի տային հասարակական ճնշումներին: Բայց  ընդդիմությունը զրոյացավ և ցույց տվեց իր անճարակությունը: Եվ այն փոփոխությունները, որոնք անխուսափելի են, պետք է նախաձեռնի հենց իշխանությունը իր ներսում: Սրա մասին բազմիցս նշել ենք: Եվ իշխանություններն այժմ կանգնած են դժվարին  խնդրի առջև` ինքնամաքրման, որն ավելի ծանր է լինելու, քան արտաքին ազդեցությամբ փոփոխություններ կատարելը:

Բացի այդ, ընտրությունների ցիկլի ավարտը որոշակի շփոթ առաջացրեց կուսակցապետների մեջ: Ընտրությունների արդյունքները, իրենց բացասական բովանդակությամբ հանդերձ, դժվար է թերագնահատել, քանի որ հստակեցրեցին 2017-2018 թթ. իշխանության ժառանգման համար պայքարում ներիշխանական տարբեր ուժերի և դեմքերի մեկնարկային հնարավորությունները, բացահայտեցին ժամանակակից Հայաստանում պետական բյուրոկրատիա- քաղաքական տարր- հասարակություն փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները:

«Հետաքրքիր է, որ վերջին ընտրությունները ցույց տվեցին` ՀՀԿ-ի ներսում որոշակի պրոցեսներ են ընթանում և հին գվարդիան, որը փորձում էր ապացուցել իր անփոխարինելիությունը, տեղի է տալիս, ուժ են հավաքում երիտասարդ թևի ներկայացուցիչները: Որովհետև մենք տեսանք, որ նրանք ավելի «արդյունավետ» գտնվեցին, քան Հովիկ Աբրահամյանի կողմից ղեկավարվող հին գվարդիայի կազմը, որն իր վրա էր վերցրել ԱԺ-ի և նախագահական ընտրությունների անցկացումն ու  բացահայտ ձախողվեց: Գոնե այս անգամ բացահայտ ձախողումներ չեղան քարոզարշավի ընթացքում, ինչպես ԱԺ և նախագահական ընտրությունների ժամանակ: Ինչ վերաբերում է ընդհանուր մթնոլորտին, ապա այն, ինչ տեսնում ենք այսօր, դա իշխանական բյուրոկրատիայից և օլիգարխիայից քաղաքական դաշտի լիակատար կախվածության արդյունք է: Այսինքն` բյուրոկրատիայի և օլիգարխիայի ճիրաններից ազատվելու համար անհրաժեշտ է ձևափոխել հասարակություն-քաղաքական դաշտ փոխհարաբերությունները: Այդ փոխհարաբերություններում քաղաքական դաշտը, որպես դաստիարակիչ, պետք է հայտնվի հանրային վերահսկողության կիզակետում: Միայն հասարակական վերահսկողության շնորհիվ է հնարավոր ազատվել կեղծ ընդդիմադիրների բացահայտման գլխացավանքից: Իսկ իշխանություններն այլևս դհոլների ծառայությանն ապավինելու անհրաժեշտություն չեն ունենա»,- պարզաբանեց քաղաքագետ, ՀՔՄ նախագահ Հմայակ Հովհաննիսյանը:

Այսինքն` հասարակությունը հասկացավ, գիտակցեց, որ որևէ հույս չպետք է կապի քաղաքական դաշտի, կուսակցությունների և ուժերի հետ: Որովհետև այս տեսքով քաղաքական դաշտը չի կարող արտահայտել հասարակության պահանջները: Հասարակությունն այսօր ինքնակազմակերպվելու միտումներ է ցուցաբերում և սեփական հնարավորություններին ապավինելով` բարձրացնելու է իրեն հուզող խնդիրները: Որովհետև քաղաքական դաշտի` որպես հասարակության և իշխանությունների միջև միջնորդի դերն այսօր, մեր իրավիճակում հավասարվել է զրոյի: Ու եթե իշխանությունների ներսում չսկսվի վերոհիշյալ փոփոխությունը, ապա հասարակության ձգտումները, որն ինքնաբուխ զգում է սեփական միջոցներով ինքնակազմակերպվելու և սեփական խնդիրներն առաջ քաշելու անհրաժեշտությունը, կարող են շահարկվել  ապակառուցողական դեմքերի կողմից, ինչն, իհարկե,  ավելի քան վտանգավոր է:

Այսօր տեղի է ունեցել Ազատ դեմոկրատներ կուսակցության նախագահ Խաչատուր Քոքոբելյանի, Հայաստանում ԱՄՆ փոխդեսպան Բրյուս Դոնահյուի և դեսպանատան քաղաքական հարցերով պատասխանատու Քրիսթոֆեր Անդերսենի հանդիպումը:

Հանդիպման մասնակիցները քննարկել են Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակը, անդրադարձել են Հայաստանում ժողովրդավարության վիճակին, արտաքին-քաղաքական զարգացումներին և առկա մարտահրավերներին:

Ազատ դեմոկրատներ կուսակցության լրատվական ծառայություն

«Բարեւ Երեւան» կուսակցությունների դաշինքի ցուցակում ընդգրկված Դանիել Իոաննիսյանը և ԱԺ «Ժառանգություն» խմբակցության պատգամավոր Զարուհի Փոստանջյանը Վարչական դատարանում  բողոքարկում են Երեւանի ավագանու ընտրությունների շրջանակներում ԿԸՀ անգործությունը:

Դանիել Իոաննիսյանը, մասնավորապես բողոքարկում է ԿԸՀ-ի կողմից իր` շուրջ 400 թերթի վրա տեղ գտած շուրջ 1000 ընտրախախտումների մասին վկայող` ԿԸՀ ներկայացվեծ նյութը չքննարկելու մասին որոշումը:

Զարուհի Փոստանջյանը բողոքարկում է ԿԸՀ անգործությունը կապված 4-րդ ընտրատարածքում տեղի ունեցած բազմաթիվ խախտումների հետ:

Դ. Իոաննիսյանի դիմումը կքննարկվի այսօր ժամը 15:00-ին, Զ. Փոստանջյանինը` 16:00-ին:

Նաեւ տեղեկացնում ենք, որ  «Բարեւ Երեւան» կուսակցությունների դաշինքն  այսօր դիմելու է Վարչական դատարան` ընտրությունների արդյունքները անվավեր ճանաչելու պահանջով:

«Բարեւ Երեւան» կուսակցությունների դաշինքի մամուլի ծառայություն

Նիգերիայի նախագահ Գուդլակ Ջոնաթանը “Բոկո Հարամ” խմբավորման հարձակման պատճառով երկրի երեք` Ադալավա, Բոռնո և Յոբե նահանգներում արտակարգ իրադրություն մտցնելու  հրահանգ է տվել:

“Մենք բախվել ենք   ոչ միայն սովորական հանցագործների, այլ ապստամբների հետ, որոնք վտանգի տակ են դնում մեր  երկրի միասնությունն ու ամբողջականությունը: Մենք կգտնենք մեղավորներին ու նրանց պատասխանատվության կենթարկենք”:

“Բոկո Հարամ” խմբավորումը ձգտում է շարիաթի օրենքները հաստատել Նիգերիայի հյուսիսային շրջաններում: Խմբավորման թիրախ են անվտանգության ուժերը, եկեղեցին ու կրթական հիմնարկները: Խմբավորման ձեռքից 2010-ին զոհվել է ավելի քան 2000 մարդ:

Հայոց Համազգային Շարժումը վերածնվել է: Վերագրանցման նախաձեռնողներն են Ալեքսանդր Արզումանյանը, Արարատ Զուրաբյանը, Հովհաննես Իգիթյանը և Կարապետ Ռուբինյանը, ովքեր այսօր հանդիպեցին լրագրողների հետ: Գործիչները նշեցին, որ իրենք հպարտանում են կուսակցության 25 տարվա քաղաքական գործունեությամբ և ցավ զգում ձախողումների ու սխալների համար, հանդիսանալով ՀՀՇ Ղարաբաղյան շարժման տարիներից եկող ողջ գաղափարախոսության կրողները, գտնում են, որ ինչ-որ մեկի կամ մի քանիսի որոշմամբ չի կարող վերանալ նման պատմություն ունեցող կուսակցությունը, ուստի իրենք որոշել և իրականացնում են ՀՀՇ վերագրանցումը:
Լրագրողներից մեկի հարցին, թե ինչ պետք է արվի այն հարցի հետ, որ մարդիկ կապում են ՀՀՇ անունը Լևոն տեր-Պետրոսյան անվան հետ և դժվար է առանց մեկ մեկու պատկերացնել երկուսը, բանախոսները պնդեցին, որ միանշանակ սխալ է կուսակցությունը կապել անձերի ու լիդերների հետ, և իրենք շատ շուտով իրենց գործունեությամբ կապացուցեն, որ հնարավոր է կառավարել կուսակցությունը համատեղ ուժերով` չունենալով լիդերներ և բացի սա ընդգծեցին այն փաստը, որ ՀՀՇ-ն չի կարող կապվել միայն Լևոն տեր-Պետրոսյանի անվան հետ հենց թեկուզ այն պատճառով, որ շարժումը սկիզբ է առել մի ողջ խմբի նախաձեռնությամբ, որոնցից մեկն է եղել Լևոն տեր-Պետրոսյանը, բայց նա բնավ էլ հիմնադիրը ու միակ առաջնորդը չի եղել կուսակցության պատմության մեջ, կուսակցություն, որն իրենց ու հազարավոր այլ մարդկանց տունն է եղել և մնում է: Այս պնդումը լրագրողներից մեկի մոտ հարց առաջացրեց` իսկ ինչու՞այդ դեպքում իրենք ժամանակին լքեցին այդ տունը: Հարցին ի պատասխան Հովհաննես Իգիթյանն ասաց. «Մենք ոչ թե լքեցինք մեր տունը, այլ չուզեցինք խժդժություններ առաջացնել նրա ներսում, քանի որ համաձայն չէինք այնտեղ տեղի ունեցող որոշ գործընթացների հետ, իսկ այժմ կրկին միավորվում ենք»:

Այսօր գումարած արտահերթ նիստում ՀՀ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը քննարկել է Երևանի ավագանու ընտրություններում գրանցված կուսակցությունների և կուսակցությունների դաշինքի նախընտրական հիմնադրամներ կատարված մուծումների և դրանց օգտագործման վերաբերյալ երրորդ հայտարարագրերի ստուգման արդյունքում կազմված տեղեկանքը:

ԿԸՀ վերահսկիչ-վերստուգիչ ծառայության ղեկավար Սևակ Հովհաննիսյանը նշել է, որ բանկերի կողմից տրամադրված նախընտրական հիմնադրամների ֆինանսական մուտքերի և ելքերի վերաբերյալ տեղեկանքների և կուսակցությունների կողմից ներկայացված հայտարարագրերի, ինչպես նաև կից փաստաթղթերի համադրման արդյունքում ընտրական օրենսգրքով սահմանված քարոզչության ֆինանսավորման կանոնների որևէ խախտում չի արձանագրվել:

Նիստի ընթացքում կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը քննարկել է նաև քաղաքացի Նարինե Ղազարյանի, Բարև Երևան կուսակցությունների դաշինքի լիազոր ներկայացուցիչ Լուսինե Պետրոսյանի, Երևանի ավագանու անդամի թեկնածուներ Դանիել Իոաննիսյանի և Արման Աբրահամյանի դիմումները:

Պետության նախկին ղեկավարը դատապարվել է 80 տարվա ազատազրկման: Խոսե Էֆրայն Ռիոս Մոնտը մեղավոր է ճանաչվել մարդկության նկատմամբ գենոցիդ ու հանցագործություն կատարելում: Նրան մեղադրանք է առաջադրվել 1980-ականներին 1700 հնդկացիների սօանության գործով:Ինքը` Մոնտը մեղադրանքը չի ընդունում:

Քաղաքական գործիչն իշխանության է եկել 1982-ին` պետական հեղաշրջման շնորհիվ, սակայն մեկ տարուց նրան տապալեցին:

Առնվազն երկու պայթյուն է  եղել երկրի տարածքում: Դրանցից ամենախոշորը տեղի է ունեցել  քվեարկության տեղամասի բացումից մի քանի ժամ առաջ,Ավամի Ազգային կուսակցության գրասենյակի մոտ, ևս մեկն էլ կատարվել է Փեշավարում: Դրանց հետևանքով տասնյակ մարդիկ են զոհվել, 40-ը` մարմնական վնասվածքներ ստացել:

Իսկ երեկ Թալիբան շարժման ներկայացուցիչները կոչ են արել անտեսել, արհամարհել  ընտրությունները` սպառնալով մահապարտների գրոհներով:

Ավարտվեցին նաև «ոչ քաղաքական» ևս մեկ ընտրություններ, ու քաղաքը, համաձայն պաշտոնական տվյալների, «ընտրեց» նոր ավագանի: Ու ի՞նչ ստացվեց. Հայաստանի ներքաղաքական կյանքում այսպես թե այնպես որոշակի դերակատարում ունեցող քաղաքական ուժերից երեքը, որոնք մասնակցում էին Երևանի ավագանու ընտրությունների ընտրապայքարին` ՀՅԴ–ն, նորաստեղծ ՀԱԿԿ–ն ու ՕԵԿ–ը, տեղ չունեցան ավագանու կազմում: Ու երևանի ղեկավարումը հաջորդ 4 տարիներին իրականացնելու են ՀՀԿ–ն, ԲՀԿ–ն ու «Բարև Երևան» դաշինքը:

 Հիմա քաղաքապետարանը «բաժանելու» հերթն է

Ամենևին էլ ցանկություն չունենք այս նյութում անդրադառնալ ո՛չ ընտրությունների ընթացքի, ո՛չ դրանց որակի ու ո՛չ էլ քաղաքական նշանակության կամ դրսևորումների վրա: Մի բան ակնհայտ է. թեկուզ ավագանու կազմ անցած ուժերը` ՀՀԿ-ն,  ԲՀԿ-ն, «Բարև Երևանը», հավաքել են, համապատասխանաբար, 55, 23  և 8 տոկոսից ավելի, բայց քանի որ ընտրապայքարից դուրս մնաց 4 ուժ, նրանց ստացած քվեների տոկոսները կբաշխվեն ավագանի անցած ուժերի միջև: Այսպիսով, Երևանի ավագանու կազմում ՀՀԿ-ն կունենա 41 կամ 42 մանդատ, ԲՀԿ-ն` 17 մանդատ, իսկ «Բարև Երևանը»` 6 կամ 7 մանդատ: Սա արդեն ոչ թե կանխատեսում է, այլ իրական պատկեր: Ու հիմա հարց է առաջանում` Երևանի ավագանու կազմ ձգտող քաղաքական ուժերն ինչպե՞ս են  իրենց դրսևորելու ավագանու «կերակրատաշտի» վերաբաշխման հարցերը լուծելիս:

Դատելով պատկերից, պարզ է, որ ՀՀԿ-ն հնարավորություն ունի միանձնյա որոշելու, թե ինչպես են բաշխվելու ավագանու հաստիքացուցակները, քանի որ բացարձակ մեծամասնություն է կազմում: Իսկ բացարձակ մեծամասնությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Երևանի կառավարման գործերի հաստիքները բաշխվում են ավագանու քվեարկությամբ, ենթադրում է, որ ՀՀԿ-ն, առանց կողմնակի «աջակցության», կարող է իր ուզած որոշումներն ընդունել ու իր ուզած արդյունքները ստանալ:

Այս պայմաններում հարց է, թե ինչ են անելու իրենց համամասնական ցուցակները ԲՀԿ-ն ու «Բարև Երևան» դաշինքը:

Եթե ՀՀԿ–ն ավագանիում բացարձակ մեծամասնություն չկազմեր, ասել է թե` չկարողանար միանձնյա քաղաքապետ «ընտրել» կամ նշանակել, պարզից էլ պարզ է, որ մյուս ուժերի համամասնական ցուցակների առաջին համարները թեժ պայքար կմղեին ինչպես քաղաքապետի, այնպես էլ քաղաքապետի տեղակալների, թաղապետերի և այլ կարևոր պորտֆելների համար:

Որովհետև,  քանի որ Երևանում է բնակվում ՀՀ բնակչության մոտ 2/3-ը,  այստեղ է կենտրոնացած երկրի ֆինանսատնտեսական ռեսուրսների 70 տոկոսից ավելին, Երևանի քաղաքապետի պաշտոնը դառնում է ոչ թե մարտավարական, այլ ռազմավարական նշանակության պաշտոն:  Ուստի այն բավական «ցանկալի պատառ» էր, օրինակ, ԲՀԿ-ի ցուցակի առաջին ու երկրորդ համարներ Վարդան Օսկանյանի և Գուրգեն Արսենյանի համար, ախորժալի էր նաև Արմեն Մարտիրոսյանի և այլոց համար: Բայց երբ այդ պաշտոնին ԲՀԿ-ի ու «Բարև Երևանի» առաջատարները արդեն չեն կարող հավակնել, կարելի՞ է պատկերացնել մի սցենար, որ, օրինակ, Վարդան Օսկանյանը կամ Գուրգեն Արսենյանը հրաժարվեն ԱԺ պատգամավորի իրենց մանդատներից ու վերցնեն Երևանի ավագանու, թեկուզ փոխքաղաքապետի մանդատներ: Ճիշտն ասած, մի քիչ դժվար է պատկերացնել: Ամենայն հավանականությամբ` ԲՀԿ ցուցակի առաջին երկու համարներն իրենց իրավունքները Երևանի ավագանիում կզիջեն, օրինակ, ավագանու ընտրություններում ԲՀԿ նախընտրական շտաբի պետ Աբրահամ Մանուկյանին: Ի դեպ, մամուլում արդեն լուրեր են պտտվում, որ իշխող ուժի մոտ շրջանառվել է նաև Մանուկյանին Երևանի քաղաքապետի տեղակալներից մեկի պաշտոնում նշանակելու մասին միտքը: Ու եթե քաղաքական աշնանը ՀՀԿ-ն ու ԲՀԿ-ն «օպերացիա ՕԵԿ» չխաղարկեն, այսինքն` ԲՀԿ-ն չդարձնեն ընդդիմություն, ինչի մասին խոսակցություններ նույնպես շրջանառվում են, ապա շատ հնարավոր է, որ Աբրահամ Մանուկյանին էլ տեսնենք Երևանի փոխքաղաքապետների շարքում: Այսինքն` պարզ է, որ Արսենյանն ու Օսկանյանն ԱԺ-ի իրենց մանդատները չեն թողնի ու գան Երևանի ավագանի` պայքարելու իրենց նախընտրական դրույթներն ի կատար ածելու համար:

«Բարև Երևանի» գործը դժվարացավ

Այս դեպքում «Բարև Երևան» դաշինքի ներկայացուցիչների մասին նույնիսկ չենք էլ խոսում: Մեր տեղեկություններով` նրանց ցուցակի առաջատարները կվերցնեն  ավագանու մանդատները: Այս ուժը ցանկանում է Երևանի ավագանիում ստեղծել ուժեղ թիմ, ու այդ նպատակով ավագանի կգործուղի ցուցակի առաջատար համարների տակ հանգրվանած «Ժառանգության» ներկայացուցիչներին` գումարած նախկին ՕԵԿ-ական պատգամավոր Գագիկ Բաղդասարյանին:

Ընտրություններից հետո էլ մանդատները վերցնելու մասին խոսեց նաև «Ժառանգության» փոխնախագահ, «Բարև Երևան» դաշինքի համամասնական ցուցակի առաջին համար Արմեն Մարտիրոսյանը` շեշտելով, որ եթե ինչ-որ ուժի կամ կուսակցության ժողովուրդը վստահության քվե է տվել, ապա այդ ուժը պետք է այդ վստահությունն արդարացնի…

Այսինքն` «Բարև Երևանը», ի տարբերություն ՀԱԿ-ի, որը նախկին ավագանու կազմում վայր դրեց իր մանդատները` հանդիսանալով ավագանու միակ ընդդիմադիր խմբակցությունը, կվերցնի այդ մանդատները: Առհասարակ, ճիշտ էլ կանի, որովհետև սխալ է, երբ մի ինչ-որ ուժ կամ ուժեր պայքարում են ինչ-որ արդյունքի համար, բայց ստանում են ավելի պակաս արդյուք, քան ակնկալում էին, ու հրաժարվում են իրենց այդ ձեռքբերումից: Ճիշտ է` Երևանի ավագանիում «Բարև Երևանը» որոշումների ընդունման վրա չի կարող ազդել: Չի կարող նույնիսկ ԲՀԿ-ի հետ միավորվելով: Բայց Երևանի ավագանիում մանդատ ունենալը լրացուցիչ գործիք է յուրաքանչյուր քաղաքական ուժի համար` թեկուզ այն որպես քաղաքական գաղափարներ առաջ քաշելու և ավագանին որպես հարթակ, ամբիոն օգտագործելու նկատառումներից ելնելով:

Այս առումով, ի տարբերություն ԲՀԿ ցուցակի առաջին հորիզոնականներում հանգրվանած թեկնածուների, «Բարև Երևանի» ներկայացուցիչներն ընտրելու անհրաժեշտություն էլ չունեն. նրանցից ոչ  ոք ներկայումս ավելի բարձր պաշտոնում չէ:

Մի խոսքով` քանի դեռ ԲՀԿ–ն հստակ դիրքորոշում չի հայտնել, թե քաղաքական դաշտի որ կողմում է դիրքավորվում, ընդդիմադի՞ր, թե՞ իշխանական, Երևանի ավագանիում ամբողջ ընդդիմադիր հատվածի «շահերը» կներկայացնի «Բարև Երևանը»` 6 կամ 7 անդամներով: Ասել է թե` նրանց թեժ քառամյակ է սպասում…

Քիչ առաջ ավարտվել են ՀՀԿ գործադիր մարմնի եւ խորհրդի նիստերը, որոնց ժամանակ հաստատվել է կառավարության նոր կազմը, հաղորդում է “Առավոտը”:ՀՀԿ մամուլի խոսնակ Էդուարդ Շարմազանովը լրագրողների հետ զրույցում տեղեկացրեց, որ օրակարգում եղել են երկու հարցեր` Երեւանի ավագանու ընտրությունների ամփոփում: Կուսակցության ղեկավար մարմինը դրական է գնահատել ընտրությունների որակը եւ արդյունքները: «Մենք պետք է արդարացնենք երեւանցիների`մեզ վստահված քվեն»Ապա քննարկվել եւ հաստատվել է նաեւ նոր կառավարության կազմը:  Վարչապետի առաջարկով եւ կուսակցության ղեկավար մարմինների համաձայնությամբ, կառավարության կառուցվածքում փոփոխություն է իրականացվել եւ կառավարության աշխատակազմի ղեկավարը նաեւ նախարարի ֆունկցիա կունենա: Այդ պաշտոնը կզբաղեցնի Վաչե Գաբրիելյանը, ով նախկինում զբաղեցնում էր ֆինանսների նախարարի պաշտոնը: ՀՀ սպորտի եւ երիտասարդության հարցերի նախարարի պաշտոնը կզբաղեցնի Յուրի Վարդանյանը`փոխարինելով ԲՀԿ-ական Հրաչ Ռոստոմյանին: Ֆինանսների նախարարի պաշտոնը կզբաղեցնի Դավիթ Սարգսյանը, ով զբաղեցնում էր կառավարության աշխատակազմի ղեկավարի պաշտոնը: Էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնը կզբաղեցնի Վահրամ Ավանեսյանը, ով միջազգային փորձագետ է: Մնացյալ նախկին նախարարները կշարունակեն պաշտոնավարել: Էկոնոմիկայի նախկին նախարար Տիգրան Դավթյանը կլինի առեւտրի համաշխարհային կազմակերպությունում Հայաստանի ներկայացուցիչը: ՕԵԿ-ի քվոտայով նախարարները կպահպանեն իրենց պաշտոնները: Տարածքային կառավարման նախարարի եւ փոխվարչապետների հարցը կքննարկվի ավելի ուշ, իսկ Արմեն Գեւորգյանը կշարունակի պաշտոնավարել: Մարզպետների, փոխմարզպետների եւ կառուցվածքային այլ փոփոխությունների հարցեր չեն քննարկվել: Նելլի ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Երևան քաղաքի ավագանու ընտրությունների օրը` 2013թ. մայիսի 5-ին, Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի թիվ 08/23 և 07/18 ընտրատեղամասերում այլ անձի փոխարեն քվեարկության փորձ կատարելու և այլ անձի փոխարեն քվեարկելու դեպքերի առթիվ ՀՀ կառավարությանն առընթեր ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնում հարուցված քրեական գործերի շրջանակներում որպես կասկածյալ են ներգրավվել Դ.Մխիթարյանը և Ս.Սերոբյանը:

Նրանց նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:

Ձեռնարկվում են քննչական և դատավարական անհրաժեշտ գործողություններ` քրեական գործերի լրիվությունն ու ամբողջականությունն ապահովելու համար: Նախաքննությունը շարունակվում է:

Մայիսի 5-ին կայացած Երևանի ավագանու ընտրություններով ավարտվեց մեկ տարուց ավելի տևած ընտրական եռուզեռի փուլը. առաջիկա չորս տարիներին կկարողանանք հանգիստ շունչ քաշել ու մի փոքր հանգստանալ քաղաքական գզվռտոցի ու միմյանց վրա ցեխ  շպրտելու բացասական մթնոլորտից, որում ապրում էինք վերջին մեկուկես տարիների ընթացքում:

Ավագանու ընտրությունները նախորդ երկուսի` ԱԺ և նախագահի ընտրությունների համատեքստում մի շարք առանձնահատկություններ ունեին:

Նախ և առաջ այս ընտրություններն աչքի էր զարնում չափազանց մեծ ակտիվությամբ, որ անգամ համապետական ընտրություններին չի նկատվել:

Որոշ քաղաքական ուժեր առաջնորդվել էին «վստահված անձը շատ չի լինում» կարգախոսով

Եթե նախագահական ընտրություններին, որ պետք է ամենակարևորը լիներ  բոլոր ընտրություններից, հետևում էր տեղական 6250 դիտորդ, ապա ավագանու ընտրություններից հետևում էր362-ով ավելի` 6612 դիտորդ: Ընդ որում, դիտորդական առաքելություն իրականացնող ՀԿ-ների թվում կան այնպիսիք, որոնք նորելուկ են որպես դիտորդական առաքելություն իրականացնող և կասկած են հարուցում անաչառության առումով:

Օրինակ, «Համահայկական երիտասարդական ասոցիացիա» հասարակական կազմակերպությունը, որի հիմնադիրը  և նախագահը «Բարգավաճ Հայաստան» խորհրդարանական խմբակցության պատգամավոր Վահե Էնֆիաջյանն է:

Միջազգային միակ դիտորդական խումբն էլ մտահոգություն էր հայտնել այս փաստի առնչությամբ, որ դիտորդների մեջ եղել են տարատեսակ քաղաքական ուժերի համակիրներ, մինչդեռ դիտորդը պետք է անաչառ լինի:

Ի տարբերություն նախագահական ընտրությունների, երբ օրվա վերջում գրանցամատյանի դիտորդ-ԶԼՄ էջը կիսով չափ էլ լրացված չէր, այս անգամ ընտրությունների մեկնարկից րոպեներ անց արդեն մի քանի էջ դիտորդներ էին գրանցված. այսպես, 9/17 ընտրատեղամասում 8:15 րոպե, ընտրությունների մեկնարկից ընդամենը 15 րոպե անց, հանձնաժողովի քարտուղարն արդեն գրանցամատյանում մեկ էջ լրացրել էր: Ու չկար որևէ ընտրատեղամաս, որտեղ մտնեիր ու դիտորդների չհանդիպեիր:

Ընտրատեղամասերում մարդաշատությունն ապահովում էին նաև լրատվամիջոցները. գրեթե բոլոր տեղերում «Կենտրոն» ՀԸ լրագրող ու օպերատոր էին ներկա, որոնք տեսանկարահանում էին իրականացնում: Վստահված անձանց պակաս  ևս չէր զգացվում:

Օրվա ընթացքում «Անկախ»-ի լրագրողը ՔՀԻ դիտորդական խմբի հետ այցելել է մոտ 15 ընտրատեղամաս: Ընտրատեղամասից միայն երեքում է վստահված անձ ունեցել «Բարև Երևան» դաշինքը, ընդ որում 9/28 ընտրատեղամասում դաշինքի վստահված անձին այդպես էլ գտնել չհաջողվեց. բոլորը նշում էին, որ տարածքում է, բայց թե որտեղ, ոչ ոք չգիտեր:

Միայն մեկ ընտրատեղամասում(9/28) է վստահված անձ ունեցել «Առաքելություն» կուսակցությունը: ՀՅԴ-ն,  ՀԱԿ-ը և ՕԵԿ-ը գրեթե բոլոր ընտրատեղամասերում ունեցել են  վստահված անձ:

Իսկ ՀՀԿ-ի և ԲՀԿ-ի մոտ վստահված անձանց ավելցուկ էր: Այս երկու ուժերը, օրենքը շրջանցելով, ամեն տեղում մի բույլ վստահված անձ ունեին: Մինչդեռ ըստ ՀՀ ընտրական օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի` «Ընտրական հանձնաժողովի նիստին և  քվեարկության ընթացքում քվեարկության սենյակում կարող է ներկա լինել յուրաքանչյուր թեկնածուի և  համամասնական ընտրակարգով ընտրություններին մասնակցող յուրաքանչյուր կուսակցության, կուսակցությունների դաշինքի մեկական վստահված անձ»:

Այսպես, 11/05 ընտրատեղամասում պաշտոնապես միաժամանակ ներկա էին երկուական վստահված անձինք ՀՀԿ-ից և ԲՀԿ-ից: Հանձնաժողովի անդամները և ընտրատեղամասում ներկա ՀԱԿ-ի և ՕԵԿ-ի վստահված անձինք չէին առարկում երկու վստահված անձանց ներկայությանը և նշում, որ որևէ խախտում չկա:

Իսկ 9/28 ընտրատեղամասում ՀՀԿ-ն և ԲՀԿ-ն առնվազն 3-ական վստահված անձինք ունեին:

Նորագյուղում վստահված անձինք ակնհայտ խախտումներն էլ չէին նկատում

Դեռ նախագահական ընտրություններին մենք ներկայացրել էինք, որ նույն շենքում գտնվող 9/27 և 9/28 ընտրատեղամասում առանց փաստաթղթերի մարդիկ են շրջում` խումբ-խումբ ուղղորդելով ընտրողներին: Մեքենաներով էլ մարդկանց էին բերում:

Այս ընտրությունները ևս բացառություն չէին: Դեռ մի բան էլ ավելին, ընտրատեղամասում մոտ 15-20 ամրակազմ երիտասարդներ էին հավաքված, բոլորն էլ առանց փաստաթղթերի: Շատ պնդումներից հետո նրանցից մի քանիսը ցույց տվեցին ՀՀԿ-ի կամ ԲՀԿ-ի վստահված անձի վկայական:

Ընտրատեղամասում ներկա ՀՅԴ և «Առաքելություն» կուսակցության վստահված անձինք հանգիստ էին ընդունում առանց փաստաթղթերի անձանց ներկայությունը ընտրատեղամասում:  ՀՅԴ քրտնափչած ներկայացուցիչն անգամ նշեց, թե «ջեբերում երևի փաստաթուղթ ունեն»:

Այստեղ բոլորի վրա գոռգոռալով հրամաններ էր աձակում, ընտրողներին ներս ու դուրս ուղեկցում մոխրագույն կոստյումով մի տղամարդ: Վերջինս սկզբում փաստաթուղթ չուներ, ՔՀԻ դիտորդի պնդումներից հետո գրպանում դիտորդի վկայական դրեց, որը, հանգիստ կարող էր իրենը չլինել. վրան պարզապես անուն ազգանուն է գրված (Վերջինս նաև իր պարտքը համարեց դիտորդին հիշեցնել, որ հետագայի մասին մտածի` բա որ ձեզ գողանան):

Այս անգամ ևս ընտրատեղամասում էր Իրինա Միրզոյանը, որը նախագահական ընտրությունների ժամանակ մարդկանց ցուցակներով ներս ու դուրս էր անում: Այս անգամ տիկնոջ մոտ դիտորդի վկայական էր, որի վրա չկար նշված, թե որ կազմակերպությունն է ներկայացնում: Պնդումներից հետո, թե փաստաթուղթը թերի է, փակցրեց ՀՀԿ վստահված անձի վկայականը:

Այս տեղամասում գտնվելու մեկ ժամվա ընթացքում ընտրողների ակտիվությունը մեծ չէր, հատ ու կենտ մարդիկ էին ընտրելու գալիս: Սակայն զարմանալիորեն մեկ ժամ անց` 19:20-ին պարզվեց, որ մեկ ժամվա ընթացքում ընտրել է 200-ից ավել  մարդ. ընտրած անձանց թիվը մոտ 1100-ից հասել էր 1380-ի: Վստահված անձինք դրան որևէ կերպ չարձագանքեցին, իսկ քանի որ այս ընտրատեղամասում վստահված անձանցից ոչ մեկը իր ցուցակում նշում չէր կատարում ընտրողների թվի մասին, որևէ բան ապացուցելն այլևս անհնար էր:

Ամեն ինչ բացի արձանագրությունից

Այս ընտրություններին բնորոշ գծերից էր նաև ընտրացուցակներում անճշտությունները:

13/22 ընտրատեղամասում, օրինակ, ընտրության եկած քաղաքացին հանձնաժողովների անդամներին հերթով տեղեկացրեց, որ իր հասցեում երրորդ անձ է գրանցված, որն արդեն 15 տարի Մեծ Բրիտանիայի քաղաքացի է: Ռոբերտ Ավետիքյանը պնդում էր, որ ամեն անգամ ընտրությունների ժամանակ անհայտ անձի անունը հայտնվում է ընտրացուցակում, չնայած իրազեկում է, որ իր բնակարանում նման մարդ չկա գրանցված:

Հանձնաժողովի նախագահը, ով կարող էր արձանագրել քաղաքացու հայտարարությունը, նրան հանգստացրեց և ճանապարհեց` առանց արձանագրության:

Ընդհանրապես, տպավորություն է ստեղծվում, որ հանձնաժողովների նախագահները պատրաստ են ամեն ինչի, միայն թե հանկարծ արձանագրություն չկազմվի:

Այսպես, 3/07 ընտրատեղամասը, որի կահավորանքը անհարմար էր և երկու կողմից էլ հնարավոր էր խախտել քվեարկության գաղտնիությունը կամ ուղղորդել ընտրողին, մի լրատվամիջոցի ներկայացուցիչ աստիճանների վերևից նկարահանում էր քվեախցիկների ներսի անցուդարձը`խախտելով քվեարկության գաղտնիությունը: Մեր նկատառումից հետո հանձնաժողովի նախագահը միջամտեց և պահանջեց այլ տեղից նկարահանել: Սակայն ամեն կերպ հրաժարվեց արձանագրություն կազմելուց:

1/08 ընտրատեղամասում էլ, որտեղ առավոտյան անհետացել էր անձնագրերի համար նախատեսված դրոշմակնքիը, հանձնաժողովի նախագահն ամեն կերպ փորձում էր թաքցնել փաստը` վստահեցնելով, որ որևէ արձանագրություն չի կազմվել: Այստեղ արձանագրություն չէր կազմվել նաև փաստի վերաբերյալ, որ 30 րոպե շարունակ ընտրատեղամասում ներկա են եղել 15-ից ավելի ընտրողներ, օրվա ընթացքում էլ կուտակումները պարբերաբար կրկնվել են:

Ուշագրավ էր նաև ընտրողների թվացյալ չիմացությունը: 11/05 ընտրատեղամասում մի կին, օրինակ, իր քվեաթրթիկը ծրարով թաքցրել էր քվեախցիկի տակ և փորձում էր աննկատ հեռանալ:  Հանձնաժողովի ՀՅԴ անդամի ուշադրության շնորհիվ կնոջ աննկատ հեռանալը չստացվեց: Ծրարը քվեատուփ գցելուց հետո կինն ամեն կերպ փորձում էր խոչընդոտել անձնագիրը կնիքելուն, խնդրում էր գոնե առաջին էջում կնիքը դնել, ոչ թե վերջում: Դեմքը մեծ ակնոցների տակ թաքցրած կնոջ «չիմացությունն» առնվազն կասկածելի էր:

1/08-ում էլ, մի տղամարդ, որ դժգոհում էր, որ ստիպված ընտրության է եկել, շտապ ծրարը տուփը գցեց` թույլ չտալով, որ կնքվի:

Երևի ավելորդ է խոսել ամեն տեղ մարդկանց գազելներով ու տաքսիներով խումբ-խումբ բերելու երևույթի մասին. սա կարծես արդեն պարտադիր բնույթ է կրում:

Ամփոփելով, պետք է նշել, որ այս անգամ հիմնական նկատելի խախտումը ընտրատեղամասերում առանց փաստաթղթերի մարդկանց կուտակումն էր, թույլատրելիից ավելի վստահված անձանց ներկայությունը, ընտրողների կուտակումները:

Հիշեցնենք, որ մայիսի 5-ին կայացած Երևանի ավագանու ընտրության նախնական արդյունքների համաձայն հաղթել է Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունը` ստանալով ձայների 55,86 տոկոսը, հետևաբար, համամասնական ցուցակը գլխավորող Տարոն Մարգարյանը վերընտրվել է Երևանի քաղաքապետ:  ՀՀԿ-ին հաջորդում է «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը` 23,05 տոկոս, երրորդ տեղում է «Բարև Երևան» դաշինքը`8,47 տոկոս: Մյուս 4 ուժերը բավարար քանակությամբ քվեներ չեն քավաքել` ավագանու աթոռ ստանալու համար:

Այսօր «Հայելի» մամուլի ակումբում  Քրիստոնեա-ժողովրդավարական վերածնունդ կուսակցության նախագահ Սոս Գիմիշյանը կարծիք հայտնեց, որ ընտրության մասնակցող բոլոր քաղաքական ուժերը գիտեին, թե ինչ է լինելու, որովհետև պարզից էլ պարզ է, որ ընտրությունների միջոցով հնարավոր չէ իշխանություն փոխել: Ըստ նրա` ընտրությունները պետք է օգտագործել միայն իբրև քաղաքական ալիք առաջացնելու միջոց:

Վարչական ռեսուրսի կիրառում և ընտրակաշառք` այս երկու գործոնները, ըստ Սոս Գիմիշյանի, դարձան հիմնաքարային արդյունքների կերտման պրոցեսում: