Սաուդյան Արաբիայի բնակիչը 20 տարի ապրել է ծածկագիրն ականջի մեջ:

Տղամարու խոսքով, պարանոցի ու ականջի հատվածի ցավը տանջել է ու նա որոշել է դիմել բժշկի: Հիվանդանոցում բժիշկը նրան հայտնել է, որ ցավի պատճառը ականջախեցու մեջ խրված թղթի կտորն է, որը, ինչպես  հետագայում պարզվեց, ծածկագիր է` մնացած դպրոցական քննությունների ժամանակներից:

Տեղի մամուլը գրում է, որ տղամարդը “գտածոն” ցույց է տվել իր զավակներին, որպես դաս` երբեք նման բան չանել:

Անկախ

Բոլորին է ծանոթ այն պրոցեդուրան, երբ բժիշկը խնդրում է լեզուն դուրս հանել ու այբուբենի առաջին տառը հնչեցնել: Այդ պահին նա միայն ուսումնասիրում է կոկորդի վիճակը: Իրականում խոսքի օրգանը ախտորոշման գործում անփոխարինելի դեր ունի: Ախտորոշումը կարող է շատ օգտակար լինել անգամ նորմալ ինքնազգացողության պայմաններում: Oրինակ, եթե չկան ազդանշաններ, դա դեռևս չի նշանակում, որ օրգանիզմն առողջ է ու օգնության կարիք չունի: Իսկ  երբ առաջին նշաններն են ի հայտ գալիս, ասենք` երբեմն բողոքում ենք թիկունքի ցավից, բայց սրտի խնդիրներ ենք ձեռքբերում, բողոքում ենք ձախ կողքի ցավից, իսկ հետո հեռացնում են կույրաղիքը, մի փոքր արդեն ուշ է լինում: Նման աղավաղված , քողարկված հիվանդությունները շատ-շատ են: Գուշակություններ չանելու և ճիշտ ախտորոշումը չիմանալով  իզուր օրգանիզմը դեղորայքով չվնասելու, ինչպես նաև չծանրաբեռնելու նպատակով բժշկությունը կիրառում է բոլոր մեթոդները: Ժամանակակից բժշկության , և ոչ միայն, հիմնական խնդիրներից մեկն օրգանիզմի հիվանդությունների ախտորոշումն է: Դեռևս հին բուժակներն էին նկատել, որ ամեն հիվանդություն իր արտահայտությունն է գտնում մաշկի, եղունգների, բիբերի ու մազերի վրա: Սակայն, ամենահուսալին, հասարակն ու  հիվանդությունների մասին  տեղեկություններ հաղորդող դարերով փորձված միջոցը լեզուն է: Այն  հնում էլ հիշատակվել է, որպես մարդու առողջական վիճակի հայելի:

Ավելի քան 2000 տարի առաջ գրված տրակտատում ասվում է, որ լեզվի տարբեր հատվածները համապատասխանում են  տարբեր օրգաններին: Այսպես, լեզվի վրայի փառի առկայությունը խոսում է ստամոքսում, բարակ կամ հաստ աղիքում  տոքսինների մասին: Ընդ որում, եթե փառակալած է լեզվի հետին հատվածը, ապա թունավոր նյութեր կարելի է հայտնաբերել հաստ աղիքում, իսկ եթե լեզվի ծայրերին ասես ատամների հետքեր են, ապա դա խոսում է «ծույլ» աղիքների մասին, իսկ սպիտակավուն լեզուն խոսում է լորձի կուտակման մասին:

Չինաստանում ախտորոշման համակարգի անքակտելի մաս է կազմում նաև հիվանդի զննումն ու հարցուփորձը, լեզվի զննումը: Ընդ որում, ի տարբերություն հին հնդիկների, չինացիները կարծում են, որ լեզուն ոչ միայն օրգանիզմի հայելին է, այլև պատասխանատու է  էներգիայի հոսքի` էներգետիկ ալիքների  համար: Տեղի հեքիմները հավատացնում են, որ լեզվի ծայրով կարելի է դատել սրտի ու թոքերի միջօրեականների մասին, իսկ կենտրոնական հատվածը կպատմի  փայծաղի ու ստամոքսի մասին: Եզրերը մատնանշում են  լեղապարկի ու լյարդի, իսկ արմատը` երիկամների մասին: Այսպիսով, ստացվում է, որ լեզուն արտացոլում է 7 հիմնական օրգանների վիճակը: Արտաքին տեսքի  զննությամբ մասնագետները կարողանում են տարբերել ախտածին ախտանշանները, հիվանդության ընթացքն ու փուլը:

Հայտնի  ռուս  պրոֆեսոր Նեչաևը 1935-ին տպագրած «Հիվանդությունների ճանաչումը խոսքի օրգանի փոփոխություններով»  աշխատության մեջ գրում է, որ ուռուցիկ լեզուն որովայնային ջրգողության, իսկ սրածայր լեզուն` ջրազրկման հետևանք է:  Մասնագետները, ուսումնասիրելով փառը, հանգել են այն եզրակացության, որ այն դեղնավուն երանգ է ստանում լյարդի ու լեղապարկի հիվանդությունների սրացման ժամանակ: Իսկ թանձր, հաճախ տարբեր գույնի խիտ փառը խոսում է վարակիչ հիվանդությունների ու ստամոքսաղիքային տրակտի խանգարումների մասին:

Գունատ ու անարյուն լեզուն խոսում է սակավարյունության, օրգանիզմի հյուծման մասին: Իսկ եթե լեզուն կապտավուն երանգ ունի, ապա դա խոսում է սիրտ-անոթային համակարգի խնդիրների մասին: Լեզվի մակերեսի չորությունն ու ճաքերը շաքարախտի նշաններ են:

Եվ երբ նույնիսկ ցանկության դեպքում  էլ բժշկի մոտ վազել չի ստացվում, ուրեմն կարելի է ժամանակ առ ժամանակ ուսումնասիրել սեփական լեզուն բավարար լուսավորության պայմաններում, անմիջապես արթնանալուց հետո: Սակայն խուճապի չմատնվելու համար էլ հիշեք, որ կան մթերքներ, որոնք բնական գունանյութով են ներկում : Լեզվի գույնն  ու խոնավության մակարդակը  փոփոխվում են նաև սպորտային մարզումից հետո: Եթե քթաբորբ ունեք, բնականաբար, շնչում եք բերանով, ուրեմն, այդ դեպքում էլ չորությունը կապված է դրա հետ: Լեզվի գույնը կարող է փոփոխվել նաև ընդունած դեղորայքից:

Միջինվիճակագրական կինը, որը ստիպված է համատեղել մասնագիտական գործունեությունն ընտանեկան հոգսերի ու երեխաների դաստիարակության հետ, կարող է ինքն իրեն հատկացնել օրական ընդամենը 17 րոպե:

Հաշվի առնելով այն փաստը, որ արևմուտքի աշխատող կանանցից շատերը ստիպված են տանն էլ  կատարել աշխատանքի մեծ մասը, ապա ստացվում է, որ նա շաբաթական ազատ ընդամենը իրեն հատկացնելու մեկուկես ժամ է ունենում: Նման ժամանակը կանայք հիմնականում ծախսում են  ընթերցանության,  սոցցանցերում հաղորդագրությունները ստուգելու, օնլայն շոփինգի կամ էլ մի գավաթ խաղաղ, միայնության մեջ  թեյ վայելելու վրա:

«TVBed»-ի սոցհարցմանը մասնակցած կանանց 55%-ն ամենամեծ պարգևը համարում է նախընտրած հաղորդման կամ էլ սերիալի դիտումը:

Ընդ որում, կանայք ավելի շատ են վաստակում, քան ամուսինները, սակայն, վերջիններս չեն շտապում օգնել  իրենց  կանանց` թեթևացնելու տնային հոգսը:

 Անկախ

Յուրաքանչյուր տարի պատվաստումների շնորհիվ աշխարհում ավելի քան 3 մլն կյանք է փրկվում: Տաս տարուց ավել է պատվաստումների շնորհիվ մեր երկրում դիֆտերիա չի գրանցվել, այնինչ 1994-95-ին այն 34 մարդու կյանք խլեց: 1995-ից հետո մեր երկրում չի գրանցվել նաև անբուժելի համարվող պոլիոմելիտ հիվանդությունը: Կարմրուկի, կարմրախտի, խոզուկի պատվաստումների մակարդակը մեզ մոտ այնքան բարձր է, որ անցած տարի Վրաստանում գրանցված դեպքերը վտանգ չներկայացրին Հայաստանի համար: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Իմունականխարգելման ազգային ծրագրի ղեկավար Գայանե Սահակյանը: Անդրադառնալով պատվաստանյութերի խնդրին` Գայանե Սահակյանը նկատեց, որ տարածված ապատեղեկատվությունը, ըստ որի` հանարապետություն ներմուծվող պատվաստանյութերը ժամկետանց են կամ անորակ, չի համապատասխանում իրականությանը:

«Այսօր երկիր ներկրվող բոլոր պատվաստանյութերը միայն հայտնի եվրոպական երկրների արտադրողներից են գնվում: Մենք ամեն տարի նոր պատվաստանյութեր ենք գնում, իսկ դրանք ունենում են 2-3 տարվա ժամկետ: Մինչ օրս պատվաստումներից երեխաներ չեն մահացել, եղել են դեպքեր, որ երեխաների մոտ հետպատվաստումային շրջանում առաջացել է թոքաբորբ, որը զարգացել է կայծակնային արագությամբ: Պատվաստումը չի թուլացնում երեխայի իմունային համակարգը»,- ասաց Գայանե Սահակյանը:

Նա նշեց, որ բժիշկներին այսօր մի հարց է մտահոգում. հաճախ աղանդավորները հրաժարվում են պատվաստումներից` դրանով վտանգելով երեխաների կյանքը:

«Նման դեպք հենց երեկ է գրանցվել: Ընտանիքում վեց երեխա էին, որոնցից մեկը հիվանդ էր խոզուկով,  ծնողները հրաժարվեցին մյուս երեխաների պատվաստումից»,-ցավով ասաց մասնագետը:

 Անկախ

Եթե մայրական մահացությունը 2008-2010-ին 100 000 ծնունդի դիմաց կազմել է 23.2%, ապա 2011-2013-ին այդ ցուցանիշը նվազել է 17%-ով: Մանկական մահացության տարեկան ցուցանիշը, վերջին երեք տարիների ընթացքում  նվազել է 16%-ով: Մանկական մահացության ցուցանիշի նվազումը ուղեկցվել է ինչպես հիվանդանոցային մահացության, այնպես էլ տնային մահացության ցուցանիշների կրճատմամբ: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ տեղեկացրեց ՀՀ առողջապահության նախարարության աշխատակազմի մոր և մանկան վարչության պետ Կարինե Սարբեկյանը:

«Վերջին տարիներին մեր հանրապետությունում արձանագրվել է մանկական և մայրական մահացուցությունների ցուցանիշի շարունակական նվազում: 2013-ին  գրանցվել են ամենանվազագույն ցուցանիշները, որ  երբևէ ունեցել ենք: Այս ցուցանիշները նախարարության կողմից շարունակական ծրագրերի իրականացման արդյունքում են գրանցվել: Ներկայումս բնածին արատների վաղ հայտնաբերմանն ուղղված նորածնային 5 սկրինինգ ծրագրեր են իրականցվում ` բյուջետային միջոցների և միջազգային կազմակերպությունների շնորհիվ: Սկրինինգի շնորհիվ վաղ հայտնաբերված հիվանդությունների բուժման արդյունավերտությունը մի քանի անգամ ավել, իսկ ծախսատարությունը մի քանի անգամ պակաս է նույն հիվանդության ուշ հայտնաբերման դեպքում»,-ասաց Կարինե Սարիբեկյանը:

 Անկախ

Սետկրեասեան մեր պայմաններում մշակվում է որպես սենյակային բույս, սակայն շատ լավ աճում և զարգանում  է ծաղկային ձևավորումներում, արևի ճառագայթների տակ: Շատ նման է տրադեսկանցիային և այդ պատճառով նրան հաճախ անվանում են մանուշակագույն տրադեսկանցիա: Բույսը կարմրին տվող մուգ մանուշակագույն է, խոշոր երկարուկ տերևներով, որոն երկարությունը հասնում է 15-18սմ, իսկ լայնությունը մինչև 3սմ: Բաց մանուշակագույն փոքրիկ ծաղիկները աճում են ճյուղերի ծայրերին: Աճման սկզբնական շրջանում ցողունները ուղիղ կանգնած են, իսկ հետագայում `աճման զուգընթաց դանդաղորեն իջնում կախվում են: Սենյակային պայմաններում օգտագործվում են որպես անպելային բույսեր, տնկելով կախովի սկահակների մեջ: Ծաղկային ձևավորումներում օգտագործում են ծաղկային թմբերի, տարբեր տեսակի ղևանդների և քարաբլուրների մեջ: Բույսը գլխավորապես բազմանում է կտրոններով: Հողի ջրի նկատմամբ պահանջկոտ չէ:

Անկախ

Այսօր տեղի է ունեցել ՀՀ կառավարության հերթական նիստը, որը վարել է ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը:
Կառավարության որոշմամբ Ուռուցքաբանության գերազանցության հայկական կենտրոնի մաս կազմող «Ռադիոիզոտոպների արտադրության կենտրոն» ՓԲԸ-ի կողմից շենքի ներքին և արտաքին ինժեներական համակարգերի, ներքին հարդարման աշխատանքի և դրա տեխնիկական վերահսկողության իրականացման նպատակով ընկերությանը տրամադրվել է 792 մլն 386 հազար 600 դրամ բյուջետային վարկ 15 տարի մարման ժամկետով: Կառավարության ղեկավարն արձանագրել է, որ Ուռուցքաբանության կենտրոնի բիզնես-ծրագիրը էական տնտեսումով է իրականացվում: Ծրագրով նախատեսված էր 3.5 մլն ԱՄՆ դոլարի վարկ տրամադրել, սակայն հատկացվում է շատ ավելի քիչ: Բելգիայի կառավարությունից ստացված վարկը նույնպես էական տնտեսում է ապահովել: Արագացուցիչն արդեն Հայաստանում է, իսկ դա նշանակում է, որ շինարարությունը տարվա ընթացքում լուրջ առաջընթաց կարձանագրի:

Անկախ

Բաղադրությունը

190 գ փափկացրած կարագ

1 պտղունց աղ

75 գ շաքարափոշի

1 ձվի սպիտակուց

225 գ ալյուր

շաքարապատ չորամրգեր:

Պատրաստման եղանակը

Կարագը, շաքարափոշին իրար հետ հարել, որ կրեմանման զանգված ստացվի, ապա ավելացնել սպիտակուցն ու ալյուրը. հարել մինչև համասեռ դառնալը:

Ստացված զանգվածից տոպրակի օգնությամբ յուղոտած կամ կալկա փռած տապակի վրա գեղեցիկ գնդեր ձևավորել ու մեջտեղը չորամիրգ դնել: Թխել 150 աստիճան տաքացված փռում` 20-24 րոպե:

Բարի ախորժակ

Անկախ

Ինչպես ամբողջ աշխարհում, այնպես էլ Հայաստանում չարորակ ուռուցքներով հիվանդացության աճ է նկատվում: Եթե 2002-ին 100 հազար բնակչի հաշվով հիվանդացությունը կազմում էր 179 դեպք, ապա 10 տարի անց` 240 դեպք: Քաղցկեղի դեմ պայքարի միջազգային օրվան նվիրված մամուլի ասուլիսին այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց ՀՀ Առողջապահության նախարարության գլխավոր ուռուցքաբան Հայրապետ Գալստյանը:

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով 2020-ին մոլորակի վրա կարձանագրվի չարորակ ուռուցքներով հիվանդության 20 մլն. նոր դեպք, իսկ մահացողների թիվը կկազմի 10 մլն:
Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, Հայրապետ Գալստյանի խոսքով` 2022-ին Հայաստանում կարձանագրվի 10 հազար նոր հիվանդ, և ինչպես այժմ, այնպես էլ՝ 10 տարի անց առավել հաճախ կհանդիպի թոքի, կրծքագեղձի, միզապարկի և շագանակագեղձի քաղցկեղը:

«Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնը վերջին 3 տարում զգալի կերպով հարստացել է ախտորոշիչ և բուժական ժամանակակից սարքավորումներով, ներդրվել են բուժման նոր եղանակներ: Կենտրոնը հագեցվել է համակարգչային շերտանկարահանման սարքով, ռենտգենյան ախտորոշիչ շարժական սարքով, մամոգրաֆով, ուլտրաձայնային հետազոտության սարքերով, ռադիոիզոտոպային հետազոտության լաբորատորիայով` СПЕКТ կամերայով և այլն: Չնայած որոշակի ձեռքբերումներին, անելիքներն ու խնդիրները դեռևս շատ են: Առաջնային է շենքի վերանորոգման հարցը, քանի որ 1980-ին շահագործման հանձնելուց հետո այն չի նորոգվել։ Կենտրոնին անհրաժեշտ է մագնիսառեզոնանսային շերտանկարահանման, ինչպես նաև ռենտգենյան ստացիոնար հետազոտության սարք»,- ասաց ուռուցքաբանը:

Նա տեղեկացրեց, որ 2013-ին կենտրոնում կատարվել է 3466 վիրահատություն, 4713 քիմիաթերապիա, 1112 ճառագայթային բուժում: Քիմիաթերապիան ներկայումս կատարվում է միջազգային չափորոշիչներով և նոր սերնդի քիմիապրեպարատներով:
Ըստ մասնագետի` բուժման արդյունավետության մասին է վկայում այն փաստը, որ այսօր կենտրոնի հսկողության տակ գտնվող ավելի քան 35 000 հիվանդներից շուրջ 20 հազարի մոտ բուժումից անցել է 5 և ավելի տարի, և նրանք համարվում են գործնականում առողջ:

Անկախ

Հայաստանում սեռական կյանքով ապրելու տարիքը նվազել է: Հաճախ տարբեր սոցիոգեն ազդեցությունների հետևանքով դեռահասների մոտ զարգացման շեղումներ են նկատվում: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Սեքսապաթոլոգիայի կլինիկայի ղեկավար, Երևանի պետական բժշկական համալսարանի սեքսոպաթոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, դոցենտ Սևադա Հակոբյանը:

«Ներկայումս ինֆորմացիոն մեծ հոսքերի պատճառով դեռահասները հեշտությամբ ընկնում են դեզինֆորմացիայի ազդեցության ներքո: Շատ են դեպքերը, երբ առաջին սեռական հարաբերությունները տեղի են ունենում հենց այս տարիքում, բայց, քանի որ դեռահասը դեռևս հոգեպես և ֆիզիկապես թերզարգացած է, նրա մոտ կարող են որոշակի խնդիրներ առաջանալ: Մենք ունենք այցելուներ, ովքեր, կարդալով այս կամ այն ինֆորմացիան, հոգեհուզական մեծ լարվածություն են ապրում: Ծնողները հնարավորինս պետք է ուղղորդեն երեխաներին, որպեսզի վերջիններս ինֆորմացիայի ճիշտ աղբյուրներից օգտվեն»,- ասաց Սևադա Հակոբյանը:

Նրա խոսքով` վերջին շրջանում հայ հասարակության մեջ էլ են մտածողության փոփոխություններ տեղի ունեցել, որոնք հանգեցրել են նրան, որ սեռական հարաբերություններ սկսել են ունենալ ավելի վաղ տարիքում, իսկ դա չի խրախուսվում ոչ մի մասնագետի կողմից: Այժմ ավելի շատ են պատահում, երբ 16-17 տարեկանից արդեն սկսում են սեռական կյանքով ապրել, բայց լավ կլինի սեռական հարաբերություններ սկսել 20-22 տարեկանից:

«Ես խորհուրդ եմ տալիս ծնողներին սխալ կամ աղավաղված ինֆորմացիա չտալ երեխաներին, ինչի համար անհրաժեշտ է, որ նրանք ևս գրագետ լինեն: Պետք է երեխաներին հնարավորինս ճիշտ ձևով մատուցել ինֆորմացիան և չշրջանցել նրանց հուզող հարցերը, հակառակ դեպքում երեխայի մոտ անպատասխան հարցեր կառաջանան, որոնց պատասխանները նա կփոչձի փնտրել և լրացնել ոչ ճիշտ աղբյուրներից: Պետք է ծնող-երեխա հարաբերություններում մտերմիկ դաշտ ստեղծել»,- ասաց Սևադա Հակոբյանը` հավելելով, որ, երբ մայրը երեխայի մոտ նկատում է, օրինակ, մաստուրբացիայի փորձեր, չպետք է արգելի նրան, քանի որ դա դեռահասության տարիքին բնորոշ է և աստիճանաբար կփոխարինվի նորմալ սեռական հարաբերություններով, իհարկե, եթե շատ վաղ տարիքում չի լինում և հիվանդագին ձևով չի դրսևորվում:

Անդրադառնալով սեռական սխալ դաստիարակության պատճառներին` մասնագետը նշեց, որ դրանց հիմքում մեծիմասամբ ընտանիքներում առկա խնդիրներն են, լարված իրավիճակը, հոր կամ մոր բացակայությունը, ծնողների դերերի սխալ բաշխվածությունը:

 Անկախ

Այսօր Քաղցկեղային հիվանդությունների դեմ պայքարի համաշխարհային օրն է, ամենամյա միջոցառում, որ կազմակերպում է Միջազգային հակաքաղցկեղային կազմակեպությունը, 2005-ից:

Անկախ

Սեռահասունացում  տեղի է ունենում յուրաքանչյուրի կյանքում: Սեռահասունացումը ենթադրում է մարդկային օրգանիզմի զարգացում, որի ժամանակ մի շարք վերակազմություններ են կատարվում: Ավելի հասկանալի լեզվով ասած` սեռահասունացումը մանկության յուրօրինակ ավարտն է ու պատանեկության սկիզբը:

Աղջիկների սեռահասունացումը

Աղջիկների սեռահասունացումը հուզում է բոլոր մայրիկներին. չէ՞ որ նրանք ցանկանում են, որ իրենց դուստրերն իսկական օրիորդներ ու կանայք դառնան: Կարծիք կա, որ աղջիկների սեռահասունացումը դեռահասության տարիքից է սկսվում: Իրականում  դա այնքան էլ ճիշտ չէ: Աղջիկների սեռահասունացումը շատ ավելի վաղ է սկսվում:

Նկատած կլինեն դուստր ունեցող մայրիկները, որ իրենց դեռևս փոքրիկ դստրիկները հաճախ հագնում են մայրիկի շրջազգեստներն ու կոշիկները, անվարժ ձեռքերով  կիրառում դիմահարդարման պարագաները: Այդ ամենը, ինչը մենք սովորաբար զվարճալի մանկական զբաղմունք ենք անվանում, իրականում արդեն կանացիության դրսևորում է: Թերևս, առանց բացառության, բոլոր աղջիկներն են տուն-տունիկ, , մայրիկ-ու երեխա խաղում: Դա պարզապես խաղ չէ և մեկ այլ իմաստ էլ ունի:

Շատ մայրիկներ նկատած կլինեն նաև իրենց դուստրերի սերը կամ սիրահարվածությունը հայրիկներին: Դա նույնպես նորմալ է համարվում, քանի որ այդ կերպ են երեխաները միջսեռային հարաբերությունների առանձնահատկությունները  ճանաչում: Աղջիկները լույս աշխարհ են գալիս սեռական հորմոնների մի ամբողջ փնջով, որոնք մորից են ստանում` ծննդաբերության ժամանակ: Օրինակ` շատ մայրիկներ նկատած կլինեն, որ նորածին փոքրիկի կրծքագեղձերը փքվում են, իսկ երբեմն էլ անհասկանալի արտադրություն է նկատվում: Մի անհանգստացեք: Երբ մայրական հորմոնները դադարեն գործելուց, այդ բոլոր երևույթները կանհետանան:

Աղջնակների սեռահասունացումը սկսվում է 8-10 տարեկանից ու տևում մինչև 17-18 տարեկանը: Սեռահասունացման առաջին նշանը կարող է հասակի աճը լինել: Նկատած կլինեք, որ դասարանում տարեկից աղջիկները տղաներից բարձրահասակ են: Երբ աղջիկները կտրուկ են բոյ քաշում, դա բացասական ազդեցություն է ունենում նրանց կառուցվածքի վրա: Այդ տարիքում է, որ նրանց մոտ ասես աղավաղվում են մարմնաչափերն ու դիմագծերը. ոտքերն ու ձեռքերն անհամաչափ են թվում: Դա հանգեցնում է նրան, որ աղջիկները ասես չոր են դառնում, կոպիտ ու ոչ ճկուն: Սեռահասունացումը նաև մեկ այլ հատկանիշով է առանձնանում.  դեռահասի մաշկը շատ յուղոտ է դառնում, ինչը շատ պարզ բացատրություն ունի: Բանն այն է, որ կտրուկ աճի պատճառով մաշկը ձգվում է ու այն վնասվածքից պաշտպանելու համար է, որ ճարպաշերտը հաստանում է: Դրա հետևանքով աղջիկները ոչ միայն տառապում են յուղոտ մաշկի, այլև յուղոտ մազերի պատճառով: Տառապանքը վերջ ունի ու պետք է պարզապես հիշել, որ այդ վիճակը ժամանակավոր է: Իսկ մինչ այդ փուլը կավարտվի, պետք է  անձնական հիգիենա պահպանել. ճիշտ սնվել, մարզվել:

Մոտ 10-11 տարեկանում աղջիկների մոտ սկսում է զարգանալ կուրծքը, աղվամազով պատվել ոտքերը, անութներն ու այլ հատվածներ, որից իսկույն էլ ցանկանում են ազատվել: Այստեղ կարևորվում է մոր դերը: Նա պետք է բացատրի, որ տվյալ հատվածներում մազերի աճը նորմալ երևույթ է: Հարկ է այդ շրջանում խոսել նաև դաշտանի մասին: Այդ ցիկլը սովորաբար սկսվում է 12-15 տարեկանում: Դա շատ մեծ սթրես է աղջիկների համար, որը պետք է հաղթահարել մայրիկի, ծնողի հետ: Եղեք ձեր դուստրերի կողքին, սովորեցրեք ու բացատրեք, եթե դա չանեք, ապա ձեր դուստրը ինքն իր մեջ կփակվի. այնպես որ` զգոն եղեք: Եվ, վերջապես, սեռահասունացումը լուրջ  զգացմունքային ու հոգեկան փոփոխություններ է ենթադրում: Ուշադիր եղեք նրա նկատմամբ: Պարզեք, թե ում հետ է շփվում, ինչպես է սնվում: Դա շատ կարևոր է: Ու հիշեք և երեխային էլ փորձեք բացատրել, որ նորմալ սեռահասունացումը ապագայում առողջ կյանք տանող ուղիղ ճանապարհն է:

Տղաների սեռահասունացումը

Տղաների սեռահասունացումը շատ բանով չի տարբերվում աղջիկների սեռահասունացումից:

Տղաների սեռահասունացումը սկսվում է 11-12 տարեկանից: Եթե դա հետաձգվում է, ասենք, 3 տարով, սարսափելի բան չկա: Մասնագետների հավաստմամբ, որոշ տղաների մոտ սեռահասունացումը սկսվում է 14-15 տարեկանում: Շատ պարզ կարելի է հասկանալ, թե երբ  է այն սկսվում. նախ փոխվում է երեխայի ձայնը, այն ավելի է կոպտանում, մեծանում են մկանային զանգվածն ու ոսկրերը, փոխվում է կառուցվածքը: Մեծ փոփոխության է ենթարկվում ուսային, թիկունքի հատվածը: Մեծանում են սեռական օրգանները: Մազածածկ է առաջանում: Այս ամենը դեռ ոչինչ, սակայն այս փուլում է, որ դեմքը  պատվում է կորյակներով (սա, իհարկե, պարտադիր պայման չէ): Եթե, այնուամենայնիվ  նման  զգալի երևույթ կա, ապա լավ կլինի, որ մասնագետը խորհուրդներ տա: Իսկ կորյակների առաջացումը կանխելու համար հարկավոր է առողջ ապրելակերպ ունենալ: Լավ կլինի, որ նա անդամակցի ինչ-որ խմբակի, ճիշտ սնվի, ու անպայման հետևի անձնական հիգիենային: Դա շատ կօգնի: 15-16 տարեկանում սեռահասունացումը մեկ այլ դրսևորում է ունենում: Բժշկության մեջ այն կոչվում է ակամա սերմնաժայթքում: Եթե դա տեղի է ունենում, ապա ձեր որդին իսկական տղամարդ է դարձել ու ամեն րոպե կարող է անգամ հայր դառնալ:

Դուք ծնող եք ու կհասկանաք, թե երբ է դա կատարվում, ու  կիմանաք, թե երբ է եկել այն ժամանակը, որ սեղանի շուրջ նստեք ու զրուցեք:

Երեխան պետք է ամեն ինչ հասկանա. բացատրեք նրան: Հակառակ պարագայում նա կարող է  անհասկանալի երևույթների պատճառով վախենալ: Նա պետք է հասկանա, թե ինչով է հղի սեռական հարաբերությունը, իմանա հակաբեղմնավորիչ պաշտպանության մեթոդները, տեղյակ լինի սեռական ճանապարհով փոխանցվող բոլոր ռիսկերի ու հիվանդությունների մասին և այլն, և այլն:

Թե չէ այնպես կստացվի, որ ձեր երեխան, վերջնականապես հասուն չլինելով, կարող է հայրանալ, ինչպես եղավ ռուսաստանցի 12-ամյա կամ բրիտանացի 11-ամյա տղաների հետ: Նրանք հայրացան ակամա, անգիտակից: Սակայն երեխային ոչ մի դեպքում չի կարելի ճնշել, նեղել: Պարզապես նրա հետ  հարկավոր է զրուցել ինչպես հասուն, մեծ մարդու հետ: Սովորեցրեք հետևել մարմնին ու անձնական հիգիենա պահպանել: Եթե նա իրեն չհետևի, ապա ընկերներն ու նրան շրջապատողները պարզապես հեռու կփախչեն ու ոչ ոք չի կամենա  ընկերություն անել: Դա հոգեբանական մեծ տրավմա է, մի մոռացեք, որ մեր բոլոր խնդիրները մանկությունից են գալիս:

Հետաքրքիր  է

Հնդկական Պուդուչերի քաղաքում լույս աշխարհ է եկել մի երեխա, որը 18 ամսական հասակում ոչնչով հասակակիցներից չէր տարբերվում, սակայն, նրա ձայնը կտրվում էր, ինչպես պատանու մոտ, մեծացել էին սեռական օրգանները, իսկ մաշկի վրա կորյակներ էին առաջացել: Երեխան դարձել էր ագրեսիվ ու կոպիտ: Ծնողները որոշեցին նրան տանել երկրի ամենահեղինակավոր մասնագետների մոտ, որոնք էլ հաստատեցին, որ երեխայի մոտ սեռահասունացում է սկսվել: Նրան հորմոնալ ներարկումներ արեցին, որոնք, սակայն, ոչ մի արդյունք չտվեցին: Դոկտոր Կումարն առաջարկեց երեխայի ուղեղի վիրահատություն կատարել, որը կդանդաղեցներ աճը, հակառակ դեպքում արդեն 7 տարեկանում երեխան հասուն տղամարդ կդառնար` տեսքի ու ֆիզիոլոգիական աճի հետ անհարիր խնդիրներով, կհանգեցներ հասակակիցների հետ շփման դժվարության:

Բարդ վիրահատության ընթացքում երեխայի հիպոթալամուսից հեռացրին ախտածին հյուսվածքների մի մասը` չդիպչելով ուղեղի այլ կառույցներին: Դրանից հետո նրա օրգանիզմում հորմոնների մակարդակը կարգավորվեց:

Ժամանակից շուտ սեռահասունացում դիտվում է 5-10 հազար երեխայից մեկի մոտ:

Նման մի դեպք էլ վերջերս էր հայտնվել մամուլում: Ռուսաստանում փոքրիկ` 7 ամսական Միլանայի մայրիկն անհանգստացած էր. դստեր կուրծքն էր աճում, աղվամազ էր առաջացել անութափոսերում, ու դաշտանային ցիկլ էր սկսվել: Երեխան, որին բժիշկները բացարձակ առողջ էին համարում, իրականում շատ հիվանդ է:

Մայրը պատմել է, որ երեխայի հիպոֆիզում ուռուցք կա: Մայրը երեխայի աճման մեջ շեղումներ նկատել էր դեռևս 3 ամսականում, երբ փոքրիկի  մարմնի վրա աղվամազ ծլեց, ապա կուրծքը  մեծացավ: Բժիշկները շարունակում էին հավատացնել, որ ամեն ինճ կարգին է, նորմալ վիճակ է:

Բժշկությունը փոքրիկ Միլանայի դեպքում անզոր է:

Միլանան պետք է հիվանդանոցում երկար տարիներ անցկացնի, պարբերաբար դեղորայք ընդունի, որը ճնշում է հորմոնների աճը: Երեխայի ծնողները տագնապած են. նրանց ոչ թե սարսափեցնում է գումարը, որ ծախսվում է երեխայի բուժման վրա, այլ այն փաստը, որ  իրենց փոքրիկ դստրիկը փաստացի արդեն կին է:

Անկախ

Դիմահարդարումն արվեստ է, և եթե կինն ունակ է, իր դեմքի առանձնահատկությունները հաշվի առնելով, կոծկել թերություններն ու ընդգծել առավելությունները, ապա այն միմիայն կնոջը դրական լիցքեր կարող է հաղորդել:

Սակայն ճիշտ դիմահարդարման համար նախ և առաջ պետք է հասնել դեմքի մաշկի հնարավորինս խնամված ու թարմ վիճակի: Ամենատհաճ բանը անխնամ դեմքի վրա հաստ դիմահարդարում անելն է:

Մասնագետները խորհուրդ են տալիս դիմահարդարումից առաջ մաշկը լավ լվանալ, քսել սնուցող և պաշտպանիչ քսուկ:

2014-ի դիմահարդարման գլխավոր միտումները.

1.    Հաստ հոնքեր

2.    Աչքերի հագեցած դիմահարդարում

3.    Վառ շրթունքներ

4.    Բնականություն

5.    Արիստոկրատ գունատություն

6.    Արևայրուք

Մասնագետներն այս տարի խորհուրդ են տալիս դիմահարդարման մեջ լայնորեն կիրառել հասած ելակի, սալորի և դեղձի գույներ: Շատ նորաձև է նաև նույն գույնի ամենաբաց երանգից մինչև ամենամուգ գույնի համադրումը:

Հոնքերի ամենաարդիական ձևը: Մի կողմ դրեք պինցետը: Հիմա դուք դրանից առավել հազվադեպ եք օգտվելու, քանի որ շատ նորաձև են հաստ հոնքերը, որոնք ձեր դեմքը կդարձնեն առավել արտահայտիչ, և ուշադրությունը կկենտրոնացնեն ձեր աչքերին:

2014-ի հոնքերի նորաձևությունն առանձնանում է բնականությամբ: Մուգ հոնքերը մակիաժի կարիք չեն զգա, իսկ եթե հոնքերը շատ բաց են, ապա անպայման դրանք մատիտով ներկեք:

Մեկ խորհուրդ. հոնքերը հանեք միայն ներքևի հատվածից և հանեք միայն այն մազիկները, որոնք խախտում են հոնքերի ուղիղ գիծը:

Բնական նորաձև դիմահարդարում

Բնականության ձգտումն այս տարի առկա է նորաձևության գրեթե ոլորտներում` այդ թվում նաև դիմահարդարման մեջ: Հավատացեք, որ բնական դիմահարդարումը չի թաքցնի ձեր գեղեցկությունը, այլ ընդհակառալը` կընդգծի այն: Հատկապես երիտասարդ աղջիկները պետք է օգտվեն այս դիմահարդարումից, որն ի ցույց կդնի նրանց երիտասարդությունն ու թարմությունը: Սակայն ամենևին էլ չի նշանակում, որ տարիքով կանայք պետք  է խուսափեն բնական դիմահարդարումից. ո´չ, պարզապես դրանից առաջ պետք է բավականաչափ ուշադրություն դարձնեն դեմքի մաշկի խնամքին:

Դեմքի ոչ մեծ թերությունները բնական դիմահարդարման ժամանակ կարելի է կոծկել կորեկտորի, տոնային քսուկի կամ դիմափոշու օգնությամբ: Բնական դիմահարդարումն անիմաստ է առանց կարմրաներկի, սակայն մի դեպքում` եթե այն նուրբ է և բնական երանգ ունի:

Վառ շուրթեր

Այս տարվա շրթներկի գույները կխենթացնեն իրենց հագեցվածությամբ ու հյութեղությամբ: Դասական կարմիրը շարունակում է նորաձև լինել: Նորաձև են նաև մուգ սալորագույնը, կորալի երանգները, մուգ կարմիրը:

Սակայն դիմահարդարները խորհուրդ են տալիս շրթներկը քսել մատներով և նրբորեն տարածել: Այդ եղանակով շրթներկն առավել հարթ է քսվում և երկար է պահպանվում:

Smokey eyes (ծխացող աչքեր կամ ծխացող դիմահարդարում)

Մուգ աչքերը շարունակում են համառորեն չզիջել իրենց դիրքերը: Խորունկ, մթում թաղված հայացքը շատ կանանց է դուր գալիս: Սակայն պետք է իմանալ, թե այս տարի որ գույներն են smokey eyes-ի համար առավել նորաձև: Վառ գույներ: Այս տարի դիմահարդարներն առաջարկում են վառ ստվերաներկեր` մանուշակագույն, կապույտ, կանաչ, մուգ կարմիր:

Պոչիկներ

Սև սուր մատիտի կամ սուրմայի միջոցով աչքերի ծայրերին ավելացված պոչիկները` դեպի վերև թեքված, այս սեզոնին էլ կանանց հմայիչ ու նորաձև տեսք կհաղորդեն: Իսկ «կատվի աչքերը» կարող եք ստանալ երկու մուգ ստվերաներկերի համադրությամբ` օրինակ սև և մուգ շագանակագույն; Սակայն այս դեպքում մնացած դիմահարդարումը պետք է լինի հնարավորինս չեզոք, որպեսզի ձեր աչքերն իսկապես հիպնոզացնեն դիմացինին:

Խորհուրդներ. smokey eyes ստանալու համար նախ քսեք բաց երանգներ, ապա աստիճանաբար մգացրեք: Չպետք է լինեն հստակ գծեր:

Մինչ աչքերի մակիաժին անցնելը, կոպերին մի փոքր տոնային քսուկ քսեք. այդպես ստվերաներկը կպահպանվի ողջ օրվա ընթացքում:

Սեզոնի ամենանոր տրենդը` դալուկ արիստոկրատիզմ

Այդ կերպարը կարող եք ստանալ արհեստականորեն դեմքը սիիտակեցնելով: Հիշեք, որ այդ դեպքում պետք է հրաժարվեք այտերի կարմրաներկից, շրթներկից, տուշից: Ավելին, տոնային քսուկով թեթևակի ներկեք շուրթերը:

Նման դիմահարդարումը, համաձայնե´ք, շատ քչերին դուր կգա կամ կսազի:  Առավել դուրեկան կլինի շիկահերների դեպքում: Սակայն, ինչ խոսք, այն յուրօրինակ դիմահարդարում է:

Դեմքի արևայրուք

Արևայրուքից մգացած և մուգ շագանակագույն երանգներով դիմահարդարված դեմքն այս տարվա ամենահիթային միտումներից է: Սակայն այն առավել գեղեցիկ կդիտվի գարնանն ու ամռանը:  Դիմահարդարման այս ձևը  հատկապես շատ է սազում սևահերներին: Այս դեպքում խորհուրդ է տրվում օգտագործել առավել նուրբ գույներով շրթներկ ու ստվերաներակ:

Այս տարի շարունակում է նորաձև համարվել նաև 2012-ին սկիզբ առած և նախորդ տարում հաղթարշավ ապրած «օմբրե» ոճը, որն առավել կիրառելի է մազերի դեպքում (մուգ գույնի արմատներից դեպի ծայրերը բացացող երանգով):

Սակայն «օմբրեն» նորաձև է ոչ միայն մազերի դեպքում, այլև շուրթերի:

Շուրթերն այս ոճով ներկելու համար եզրերը մուգ տոնով ընդգծեք, ապա թեթևակի տարածեք, որից հետո մի տոն բացով ներկեք շուրթերի միջին հատվածը, իսկ միջին մասը ներկեք նույն գույնի բաց երանգով: Կարող եք մատով աստիճանաբար տարածել:

Հետաքրքիր փաստ դիմահարդարման մասին

Չնայած աշխարհի գրեթե բոլոր կանայք սիրում են դիմահարդարվել, կա մի հետազոտություն, ըստ որի այդ սովորույթ լուրջ  կախվածություն է առաջացնում կանանց մոտ:

«Beurer» ապրանքանիշի աջակցությամբ իրականացված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ արևմուտքի միջին վիճակագրական կինը կոսմետիկայից կախում ունի և իր կյանքից շատ ժամանակ է ծախսում դիմահարդարման վրա:

Կանայք սովորաբար դիմահարդարման միջոցներ են կիրառում օրվա 13 ժամվա ընթացքում ու առանց դրա անցկացնում` ընդամենը 11 ժամ: Առավոտյան դիմահարդաման վրա կանայք ծասխսում են շուրջ 11 րոպե: Կանանց 58%-ը դիմահարդարման հետքերը մաքրում է միայն երեկոյան, քանի որ միշտ էլ ինչ որ մեկն անսպասելի կարող  է այցելել: Յուրաքանչյուր 5-րդ կինը դուռը չի բացի հյուրի առջև, եթե  համապատասխան  դիմահարդարում չունենա, իսկ 38%-ը նույնիսկ պառկում է քնելու «լրիվ զինված»: Դիմահարդարման  ամենապահանջված պարագաներն են  համարվում դեմքի տոնային քսուկը, թարթիչների  տուշն ու աչքերի:

«Beurer» ապրանքանիշի աջակցությամբ իրականացված հետազոտությունը ցույց տվեց, որ արևմուտքի միջինվիճակագրական կինը կախում ունի կոսմետիկայից ու իր կյանքից շատ ժամանակ է ծախսում դիմահարդարման վրա:

Կանայք, սովորաբար դիմահարդարման միջոցներ են կիրառում օրվա 13 ժամը ու առանց դրա  ընդամենը 11 ժամ են անցկացնում, իսկ առավոտյան դիմահարդաման վրա ծասխսում են շուրջ 11 րոպե:

Կանանց 58%-ը դիմահարդարման հետքերը մաքրում է միայն երեկոյան, քանի որ միշտ էլ ինչ որ մեկն անսպասելի կարող  է այցելել:

Յուրաքանչյուր 5-րդ կինը դուռը չի բացի հյուրի առջև, եթե  համապատասխան  դիմահարդարում չունենա, իսկ 38%-ը նույնիսկ պառկում է քնելու ` “լրիվ զինված”:

Դիմահարդարման  ամենապահանջված պարագաներն են  դեմքի տոնային քսուքը, թարթիչների  տուշն ու աչքերի ստվերաներկը:

 Անկախ

Իտալական խոհանոցում ամեն ինչ  նպատակաուղղված է արագ ու համեղ ուտեստներ պատրաստելուն: Նյոկին հենց այդպիսի ուտեստ է: Այն կարելի է նաև ավելացնել ապուրներին: Սա արագ է պատրաստվում ու կզարմացնի տան անդամներին, քանի որ շատ անսովոր է:  Կարելի է նաև սառնարանում պահել, խինկալու նման:

Բաղադրությունը

1-1,5 կգ կարտոֆիլ

2 ձու

3 բ. ալյուր

1 թ. գդալ աղ

Պատրաստման եղանակը

Կարտոֆիլը խաշել, ապա կեղևը մաքրել ու ճզմել կամ  մսաղացով անցկացնել: Ավելացնել ձուն ու խառնել, ապա ավելացնել ալյուր ու հունցել, համեմել աղով ու պղպեղով: Ստացված զանգվածից երշիկ ձևավորել ու կտրատել մանր կտորներով:

Եփել աղաջրում, այնքան ժամանակ, մինչև դրանք ջրի երես դուրս գան, մոտ 10 րոպե, ոչ ավելի:

Նյոկին պետք է մատուցել թթվասերով կամ էլ ցանկացած թանձրահյութով: Կարելի է կարագ դնել վրան  (խինկալու նման):

Անկախ

35 հազար կանանց մասնակցությամբ կատարված հետազոտությունն օգնեց  բժիշկներին  մուլտիվիտամինների  կիրառման ու  վիժման փոխկապվածության  ապացույցներ գտնել:

«International Journal of Epidemiology» ամսագրում հրապարակված հոդվածում ասվում է, որ  կանայք, ովքեր մուլտիվիտամիններ են կիրառել`  փորձելով հղիանալ, նրանց մոտ հղիության ընթացքի բնական ընդհատման ռիսկը մեծ է` մոտ 32% (եթե կիրառվել են բեղմնավորումից 5-6 շաբաթ առաջ): Նյութըպատրաստել են Հարավային Դանիայի ու Պիտսբուրգի համալսարանի մասնագետները:

Ընդ որում, մայրանալ պատրաստվող շատ կանանց են բժիշկները խորհուրդ տալիս կիրառել վիտամինային համալիրներ, ներառյալ` C, D և B9 վիտամիններ`  բեղմնավորման հավանականությունը մեծացնելու նպատակով:

Իսկ բժշկությունն առայժմ զգուշացնում է, որ ապագա մայրիկներին չի կարելի օգտագործել  վիտամին А:

Անկախ

Համակարգելով հոգեբանական ու սոցիոլոգիական հետազոտությունների արդյունքները, կարելի է ասել, որ մարդու  մտավոր ունակությունների զարգացումը հասուն տարիքում պայմանավորված է նրա բնածին ունակություններով, կրթությունով, մասնագիտական որակավորման մակարդակով, կենսափորձով, ինտելեկտուալ ունակությունները հասուն տարիքում կիրառելու հնարավորությամբ:

Նշված գործոններից մի քանիսի առկայության դեպքում նույնիսկ հնարավոր է, որ հասուն տարիքում մարդու ինտելեկտուալ հնարավորությունները մեծանան: Մյուս կողմից` եթե նշվածների մեծ մասը բացակայում է, ապա ինտելեկտի անբավարար մարզումը կարող է ինտելեկտուալ մակարդակը ծերության հասակում նվազեցնել ավելի արագ:

Նշանակում է` ծերության տարիքում ինտելեկտուալ հնարավորությունները սովորաբար չեն նվազում: Ու` «այդ տարիքում արդեն դժվար թե կարողանա մտածել» արտահայտությունը վստահաբար սխալական կարելի է համարել:

Ինչպե՞ս է ծերության տարիքում նոր տեղեկությունը պահպանվում ու յուրացվում

Ասում են` ծեր մարդիկ ամեն  նորին հակադրվում են, քանի որ այլևս չեն կարողանում ընկալել նոր տեղեկությունը: Դա իրականությանը չի համապատասխանում: Ժամանակակից հոգեբանական սոցիոլոգիական հետազոտություններն ասում են, որ մարդն ունակ է սովորելու մինչև խոր ծերություն: Նոր գիտելիքներ յուրացնելն ու հինը խորացնելը ոչ թե տարիքի, այլ բոլորովին այլ գործոնների հետ են կապված:

Որոշ մասնագետներ, որոնք աշխատում են այս ոլորտում, հանգել են այն եզրակացության, որ ծերության տարիքում սովորելու ունակությունը որոշ փոփոխությունների է ենթարկվում. խոսքը ոչ թե այդ ունակության կորստի, այլ որակական որոշ տեղաշարժի մասին է` ուսուցման միջոցի տեսակափոխության: Դասատուների մի խումբ պարզեց, որ ծեր մարդը նոր գիտելիքներն այնքան էլ հեշտ չէ ընկալում, որքան երիտասարդը, սակայն նա ավելի ինտենսիվ, համառ ու մանրակրկիտ է զբաղվում դրանով:

Հետևաբար, այդ ունակությունը ակտիվ պահելու նպատակով մարդը ողջ կյանքում ինտելեկտուալ ունակությունների մարզում պետք է կատարի, եթե ցանկանում է արթուն միտք ունենալ:

Մի  խոսք կա, որն այնքան էլ հեռու չէ իրականությունից. ով  դադարել է սովորել 25 տարեկանում, արդեն ինտելեկտուալ իմաստով ծերացած է: Իսկ նա, ով անընդհատ ինքնակրթվում է, անընդհատ սովորում, հոգեպես ու ինտելեկտուալ իմաստով երիտասարդ է մնում մինչև խոր ծերություն:

Տեղեկությունների հոսքը վերջին տասնամյակում ստիպում է տարբեր բնագավառներում աշխատող մարդկանց համակարգված ձևով լրացնել ու կատարելագործել գիտելիքները: Սովորաբար միջին, հաճախ նաև բարձրագույն կրթությունը բավարար չէ. մարդը պետք է սովորի ու սովորի նաև հասուն տարիքում:

Ու քանի որ  նոր երևույթներն ու բացահայտումները, տեխնոլոգիական նոր պրոցեսները  աճում են, այսօր նաև անընդհատ ինքնակրթվելու լայն հնարավորություն է ստեղծվել:

Ավելանում է այն մարդկանց թիվը, որոնք  երջանկության ու բավականության  զգացում են ունենում, որ կարողանում են ինչ-որ նոր բան սովորել, խորացնել գիտելիքները: Նման բավականություն է պատճառում հոգևոր արժեքների գիտակցումը, ինչի համար  ավելի երիտասարդ տարիներին ժամանակ չունենք (շատերը սկսում են հոգևոր բովանդակությամբ գրքեր, նոր լեզուներ ուսումնասիրել):

Կրթությունը ոչ միայն ապագայի նախապատրաստություն է, այլև նպաստում է  լիարժեք կյանքին  հենց ներկայում: Շատ տարեցներ ինքնակրթությունը հաճելի ու օգտակար զբաղմունք են համարում, ինչը հարստացնում է ներքնաշխարհը: Դա ապացուցում է, որ մարդը երբեք այնքան ծեր չի լինում, որ ինչ-որ նոր բան չսովորի: Ինտելեկտի մարզումը ծերությունը հետաձգելու լավագույն դեղամիջոցն է: Դրանից հետևում է, որ եթե մարդը զբաղվում է ինտելեկտուալ աշխատանքով, սովորում է ողջ կյանքում, ձգտում ինքնակատարելագործման, ապա ավելի ուշ` ծերացման ու ծերության շրջանում, ուղեղն ավելի լավ է աշխատում:

Կա նաև հակառակ կախվածությունը: Ինչպես ֆիզիկական գործառույթների անբավարար կիրառումը հանգեցնում է ֆիզիկական ունակությունների նվազման (ատրոֆիա), այնպես էլ ուղեղի շահագործման անբավարարությունը, ուղեղի բջիջների ոչ լիարժեք բեռնվածությունը կարող է հանգեցնել հիշողության վատթարացման:

Մտավոր աշխատանքը շատ էներգածախս է, շատ տարեցներ չգիտեն, որ հոգեկան լարվածությունն  առաջվանից ավելի շատ ու շուտ  է հոգնեցնում, ու նման ակտիվությունից հետո տևական հանգստի  կարիք ունեն: Ուստի, տարեց մարդիկ աշխատանքային օրվա ընթացքում մի քանի անգամ կարճատև հանգիստ  պետք է ունենան, ինչն էլ ավելի կբարելավի ուղեղի աշխատանքը, կհարստացնի ուղեղն արյունով ու կվերալիցքավորի :

Հետաքրքիր փաստեր ուղեղի մասին

Ուղեղը մարդու մարմնի ամենահանելուկային ու կարևոր օրգանն է: Այն շատ բարդ կառույց ունի, որի ուսումնասիրման վրա  գիտնականները բազում տարիներ են ծախսել ու շարունակում են զբաղվել դրանով: Ահա մի քանի կարևոր փաստ ուղեղի մասին:

1. Մարդու ուղեղն ավելի շատ էներգիա է պահանջում, քան մյուս օրգանները` առանձին վերցրած: Չնայած ուղեղը մարդու մարմնի զանգվածի 2%-ն է կազմում, պահանջում է  թոքեր մտնող թթվածնի 20%-ը: Թթվածնի անբավարարության դեպքում սկսում ենք հորանջել, այդպիսով  ուղեղին ավելի շատ թթվածին է մատակարարվում:
2. Մարդու ուղեղը  զարգանում է մինչև 7 տարեկանը, իսկ վերջնականապես դադարում է աճել 18 տարեկանում: Այդ է պատճառը, որ երեխաներն ավելի հեշտ են լեզուներ սովորում, քան  հասուն մարդիկ:
3. Տղամարդկանց ուղեղն ավելի մեծ է, քան կանանցը: Բացի այդ, գիտնականները պարզել են, որ կանանց ու տղամարդկանց ուղեղները տարբեր կերպ են արձագանքում ցավին:
4. Ուղեղը ցավի ռեցեպտորներ չունի, բայց ցավ զգում է: Ռեցեպտորներ կան ուղեղի թաղանթում,  ահա ինչու տարբեր գլխացավեր ենք զգում:
5. Գլխուղեղի նյարդային բջիջները վերակագնվում են:
6. Ուժեղ սթրեսը կարող է փոխել ուղեղի բջիջների ֆունկցիան ու կառուցվածքը:
7. Ինտելեկտուալ մարդիկ ավելի հազվադեպ են գլխուղեղի հիվանդություններ ունենում, քան ցածր ինտելեկտ ունեցողները:
8. Կարևորագույն հայտնագործություն. աղոթքն օգնում է մարդկանց քիչ հիվանդանալ ու արագ կազդուրվել: Դա բացատրվում է նրանով, որ աղոթող մարդու մեջ նվազում է շնչառության հաճախությունն ու կարգավորվում են  գլխուղեղի դելտա ալիքները:
9. 3-ամյա երեխայի նյարդային բջիջները 3 անգամ ավելի են, քան հասուն մարդունը: Եթե փոքրիկի ներուժը լիարժեք չօգտագործվի, «չզբաղեցված» բջիջները մահանում են:  Հետևաբար մանկուց պետք է ակտիվորեն մարզել երեխայի մտավոր հնարավորությունները:
10. Ապացուցված է, որ օրգանիզմում հայտնված սնունդը ազդեցություն է ունենում           գլխուղեղի աշխատանքի վրա: Ուստի պետք է  այնպիսի սնունդ ընդունել, որի մեջ պահածոյացնող, հոտավետ ու ներկանյութեր չկան:
11. Մարդու ուղեղը 75%-ով ջրից է կազմված: Ուղեղի նորմալ աշխատանքի համար նրան բավարար քանակությամբ ջուր է հարկավոր:
12. Ալոկոհոլի օգտագործման հետ թուլանում է կապը նեյրոնների միջև:

13.  Սովորական ծիծաղն ուղեղի 5 տարբեր հատվածների աշխատանք է պահանջում:

14.Առանց թթվածնի մարդու ուղեղն աշխատում է ընդամենը 6 րոպե, ապա սկսվում  են     անդառնալի գործընթացները. մահանում են նյարդային բջիջները:

Անկախ

Լուսնոտությունը կարող է մեծ խնդիր լինել, եթե չկա մեկը, որ հետևի նման խնդիր ունեցողին: Այդ իմաստով բրիտանուհի Մորագ Ֆիշերի բախտը չի բերել.նա ընկերների տանն է մնացել գիշերելու, ու  “կույր զբոսանքի” ժամանակ ընկել է աստիճաններից:

37-ամյա կինը գլորվել է աստիճաններից, վնասել պարանոցն ու թիկունքը, կոտրվել է մի քանի կողոսկր, այտոսկրը, ծնոտն ու դաստակը:

Երբ  ընկերուհին գտավ Մորագին աստիճանների մոտ, վերջինս ասես մեռած լիներ: Սակայն, հիվանդանոցում անցկացրած մի քանի շաբաթից հետո` վերադարձավ տուն: Բժիշկների կանխատեսմամբ, նրա լրիվ կվերականգնվի:

Երբ  նա վերջապես համարձակվեց իրեն հայելում նայել, սարսափեց. “արյունոտ զանգված տեսա: Ես չէի կարողանում ինքս ինձ նայել: Հիմա որ նայում եմ, հասկանում  եմ` բախտս բերել է, որ կարողանում եմ քայլել”:

Նա պատմել է, որ սովորաբար վեր է կենում գիշերը, մի քիչ քայլում, ապա կրկին պառկում է: Սակայն, 2013-ի նոյեմբերին, չգիտես ինչու, ավելի  հեռու է գնացել: Բժիշկներն ապշել են, որ իրենց հիվանդը սկսել է ապաքինվել: Նրանք ենթադրում էին, որ Մորագն անդամալույծ կդառնա: Սակայն այսօր լրիվ ինքնուրույն տեղաշարժվել է կարողանում, չնայած, ստիպված է հատուկ սեղմիրան կրել, իսկ դաստակներում մետաղական ամրակներ են: Բացի այդ, վիրաբույժները մի լավ տանջվել են դեմքը վերականգնելու համար:

Կինը պատմում է, որ ընկնելու պահից ոչինչ չի հիշում, իսկ երբ ուշքի է եկել` ընկերների սարսափած դեմքերն է տեսել.”Երբ ես հիվանդանոց ընկա, բժշկին հարցրի` կարող եմ նույն օրը տուն վերադառնալ: Ես հիշում եմ, թե ինչպես նա նայեց ինձ վրա”:

Սակայն, անգամ լուրջ վնասվածքները չեն խանգարում, որ Մորագը գիշերները շրջի: Նա խոստովանել է, ողջ կյանքում լուսնոտությամբ է տառապել, ինչը հատկապես սրվում է սթրեսի ժամանակ:

Վիճակագրության համաձայն, Մեծ Բրիտանիայում 10 մլն մարդ նման խանգարում ունի:

Անկախ

Արևելյան բժշկության համաձայն` մարդու երջանիկ գոյությունը 5 դրսևորում ունի. առաջինը երկարակեցությունն է, երկրորդը` հարստությունը, երրորդը` մարմնի առողջությունն ու հոգու հանգստությունը, չորրորդը`  սերն անարատության հանդեպ, 5-րդը` հանգիստ վախճանը: Երկարակեցությունն անսովոր մի բան չէ արևելյան ժողովուրդների համար, ավելի շուտ` կյանքի նորմ:

Եթե արևմուտքի բժշկությունը մեծ նշանակություն է տալիս դեղորայքային թերապիային, որը ստեղծում է արագ ու արդյունավետ բուժման տպավորություն, իսկ իրականում հիվանդության պատճառը մնում է, ապա արևելյան բժշկությունն այդ հարցում արմատապես տարբերվում է:

Եթե մարդու մարմինը դիտարկվի որպես բարդ համակարգ, որը կարողանում է ինքնակարգավորվել, ապա արևելյան բժշկության մեջ առաջին տեղում մարդու կենսակերպն է. «Մենք այն ենք, ինչ ընտրում ենք»: Մարդու հիվանդությունների մեծ մասի  առաջացման պատճառը մարդն ինքն է:

Բուժման մեջ մեծ կարևորություն ունի հիվանդության կանխարգելումն ու առողջ կենսակերպը. շարժողական ակտիվությունը, սնունդը, հոգեկան վիճակը ևն:

Արևելյան շատ բժիշկներ ու փիլիսոփաներ իրենց գրություններում երկարակեցության գաղտնիքներ են գրառել: Կայսր Ցյանլունը, որը կառավարել է Ցին դինաստիայի դարաշրջանում ու ապրել է մինչև 88 տարի, իր երկարակեցության մասին տրակտատ է թողել:

«Ատամները պետք է անընդհատ մի բան ծամեն, իսկ կոկորդը պետք է անընդհատ թրջվի. պետք է մի քիչ ալկոհոլ խմել, սակայն չհարբել:

– ոտքերը միշտ պետք է շարժման մեջ լինեն,

– պարբերաբար ոտնաթաթերի մերսում է հարկավոր անել,

– մարզել փորն ու գոտկատեղը,

– չի կարելի խոսել ուտելու ժամանակ,

– մարդը պետք է ժամանակ առ ժամանակ զբաղվի սեռական կյանքով, սակայն` ոչ հաճախ,

– սրտին հանգստություն, իսկ հոգուն բերկրանք է հարկավոր:

Յանշեն անունով գյուղացին 98 տարեկան հասակում էլ անսովոր ուժ ուներ ու ֆիզիկապես ակտիվ էր: Նա սերունդներին է փոխանցել երկարակեցության իր գաղտնիքը. «Սրտում պետք է հանգստություն լինի, իսկ մկաններում ու ոսկրերում` ուժ, ոտքերում` արագություն, փորում` ոչ մի գրամ յուղ: Ողնաշարը պետք է ուղիղ լինի, տեսողությունն ու լսողությունը` սուր:  Գիտակցությունը պետք է պարզ լինի, իսկ հոգին` զվարթ»:

Ասվածն ընդհանրացնելով` կարելի է «երկարակեցության  մի քանի հասարակ կանոն» առանձնացնել:

1.Քնի  ու արթուն ժամանակ ճիշտ ռեժիմ պետք է լինի. հարկավոր է գարնանն ու ամռանը վաղ պառկել քնելու և վաղ էլ արթնանալ:

2.Չափավորություն սննդում. ոչ մի դեպքում չի կարելի է չափից ավելի ուտել:

3.Ոտքերը պետք է տաք պահել: Գլխում էներգիայի հոսքը կարող է բարձր ճնշման հանգեցնել: Ճնշումն իջեցնելու համար հարկավոր է  էներգիան ոտնանթաթերն ուղղել, ուստի ոտքերը պետք է  տաք լինեն:

4. Ձեզ ազատեք անհանգստությունից: Ավելի շատ շարժվեք:

5. Հետևեք, թե ինչ եք խոսում. հնարավորինս քիչ խոսեք` ընտրելով յուրաքանչյուր բառն ու ասելու ժամանակը:

6. Ամեն ինչում չափավոր եղեք, ավելորդ, չափազանց շատ զգացմունքները վնասում են:

7. Անկեղծ ժպտացեք ու սիրտը լցրեք գթասրտությամբ: Դա  ամեն տեսակի բուժումներից էլ լավ է:

8. Զարգացրեք խելքը: Կատարելագործելով միտքը` կատարելագործում եք սիրտը:

Առողջ եղեք

Անկախ