ԱՄՆ-ում անօթևանը ձերբակալվել է Պիտսբուրգում գտնվող շքեղ հյուրանոց անօրինական ներխուժելու համար: Ինչպես գրում է Pittsburgh Post-Gazettն, 48-ամյա Ջեֆի Ուոթսոնը բացատրել է, որ կքներ ամեն պատահած տեղ, ուր գլուխը դնելու հնարավորություն լիներ: Ինչպես է նա աննկատելի մտել հյուրանոց` մնում է անհասկանալի:

Քնած Ուոթսոնին նոյեմբերի 5-ին հայտնաբերել են հյուրերը, որոնք պատրաստվում էին տեղավորվել նախագահական լյուքսում: Թափառաշրջիկին հանձնել են ոստիկանությանը: Նա պատմել է, որ Լոս Անջելեսից է եկել ու այդ քաղաքում ապրում է արդեն մեկ ամիս: Նրա դեմ մասնավոր սեփականության սահմանները խախտելու ու ծառայություններն առևանգելու մեղադրանք է առաջադրվել:

Նախագահական լյուքում մեկ գիշերն արժե 2,5 հազար դոլար:

ԱՄՆ ատլանտյան առափնյայում ափ է նետվել 750  աֆալին-դելֆին:

Օվկիանոսագիտության ու մթնոլորտային հետազոտությունների ազգային վարչության էկոլոգները հայտնում են, որ 2013-ին այդ երևույթը 10 անգամ ավելացել էր: Հուլիսի 1- նոյեմբերի 3-ը Նյու Յորքից մինչև Ֆլորիդա առափնյայում  753 դելֆին է հայտնաբերվել:

Ափ նետված դելֆիններն արդեն չեն կարողանում վերադառնալ օվկիանոս առանց կողմնակի օգնության ու սատկում են մի քանի ժամում: Սովորաբար, ափ են նետվում հիվանդ ու ծեր կենդանիները:

Նոյեմբերի 9-ին ողջ հանրապետության տարածքում կդիտվի խիտ ամպամածությամբ եղանակ, ամենուրեք պարբերաբար սպասվում են տեղումներ, լեռներում հնարավոր է ձյուն: ԱԻՆ-ը զգուշացնում է ձմեռային անվադողերով երթևեկելու անհրաժեշտության մասին:
Քամին` 13-17մ/վրկ, տեղ-տեղ հնարավոր է ուժգնացում մինչև20մ/վրկ, առանձին վայրերում հավանական է մառախուղ և ցածր տեսանելիություն:

Օդի ջերմաստիճանն արևելյան շրջաններում ցերեկը կտրուկ կնվազի 6-8 աստիճանով: Ուշադրություն. շրջանների մեծ մասում, հատկապես` հարավային կեսում սպասվում են զգալի առատ և տևական անձրևներ:

Երևանում նոյեմբերի 9-ին և 10-ին կդիտվի մեծամասամբ ամպամած եղանակ, պարբերաբար հնարավոր է անձրև: Ջերմաստիճանը` գիշերը +4 +6, ցերեկը` +13 +15, երեկոյան ժամերին` +8+10:

 Երբ Հայաստանի միակ ազգային ավիափոխադրող «Արմավիա» ընկերությունը որոշեց ապրիլի 1-ից չվերթները դադարեցնելու և սնանկացման ընթացակարգ սկսելու մասին, բավական տևական քննարկումներ սկսվեցին Հայաստանում` մեզ, այնուամենայնիվ, պե՞տք է ունենալ ազգային ավիափոխադրող, թե՞ ոչ, պե՞տք է հայկական ավիաընկերություններ լինեն, թե՞ պարտադիր չէ: Այդ ժամանակ ամենաքննարկվող հարցերից մեկը «բաց երկնքի քաղաքականություն» որդեգրելուն էր վերաբերում:

Դրանից հետո, ինչպես հիշում ենք, հուլիսի 18-ին կառավարությունում, վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի ներկայությամբ, ստորագրվեց համաձայնագիր Հայաստանի Ազգային մրցունակության հիմնադրամի (ՀԱՄՀ), McKinsey & Company ընկերության և ՀՀ կառավարության միջև մեր երկրում մրցունակ և շարունակական օդային փոխադրումների ապահովման նպատակով ծրագրի մշակման շուրջ: Համաձայնագրի շրջանակներում ընկերությունն առաջարկություններ պետք է ներկայացներ համակարգն առավել մրցունակ դարձնելու ուղղությամբ: Դրանից հետո կառավարությունը հաստատեց ավիափոխադրումների ոլորտի փուլային ազատականացման ռազմավարությունը: Տվյալ փաստաթուղթը նախատեսում է ոլորտում առնվազն երեք հայկական ավիաընկերության գործունեություն: 

Կառավարությունը որոշեց ազատականացնել ավիացիայի ոլորտը

Եվ արդեն հոկտեմբերի 23-ին կառավարությունը  Հայաստանում ավիափոխադրումների ոլորտի ազատականացման մասին որոշում  ընդունեց` հաստատեց «Հայաստանում ավիափոխադրումների մրցակցային և շարունակական ծառայությունների մատուցման ապահովման ծրագիրը»:

Դա, ինչպես այդ օրը նշեց ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Վահրամ Ավանեսյանը լրագրողների հետ կայացած ճեպազրույցի ժամանակ,  կարող է հանգեցնել ավիատոմսերի 10-տոկոսանոց էժանացման: Միջազգային փորձագետների գնահատականներով` կարող է 18-23 հազար նոր աշխատատեղ ստեղծվել, ինչպես նաև ավիափոխադրումների 20-25 տոկոսի աճ ապահովել:

Հայաստանի ավիացիայի ոլորտի ազատականացումը, ինչպես համոզված են կառավարությունում, տնտեսության 1-2  տոկոսի աճ կապահովի:

Ինչպես այդ ժամանակ  նշեց նախարար Ավանեսյանը, աճը կապահովվի նաև զբոսաշրջության և հարակից ծառայությունների հաշվին, քանի որ ավիացիայի ազատականացումը նպաստում է ավիափոխադրումների որակի բարձրացմանը, ինչպես նաև թռիչքների արժեքի նվազմանը:

ՀՀ կառավարությանն առընթեր Քաղաքացիական ավիացիայի գլխավոր վարչությունից մեզ տեղեկացրին, որ «բաց երկնքի քաղաքականություն» նշանակում է, որ ցանկացած ավիաընկերություն կարող է համապատասխան հայց ներկայացնել վարչություն, ու եթե ընկերությունը համապատասխանում է պահանջներին ու չափանիշներին, ապա հայցը բավարարվում է, և նրան տրվում է ավիափոխադրումներ իրականացնելու թույլտվություն:

ՀՀ կառավարության այս որոշումը ողջունեց նաև Հայաստանում ԱՄՆ դեպսան Ջոն Հեֆերնը, որ նոյեմբերի 1-ին շնորհավորեց ՀՀ վարչապետին` ՀՀ կառավարության կողմից մրցունակ ու շարունակական օդային փոխադրումների ծառայությունների մատուցման ապահովման ծրագիրը հաստատելու և դրանով Հայաստանի օդային  սահմաններն ազատականացնելու կապակցությամբ:

Դեսպանը  նշեց, որ անցումը «բաց երկնքի քաղաքականությանը» լավ հնարավորություն է Հայաստանի տնտեսական զարգացման և զբոսաշրջության խթանման համար, և ԱՄՆ կառավարության անունից պատրաստակամություն հայտնեց աջակցել ծրագրի իրականացմանը:

Մի խոսքով` արդեն Հայաստանի երկինքն էլ է «բաց»: Եվ այն օրվանից, ինչ կառավարությունը հայտարարեց «բաց երկնքի քաղաքականություն» որդեգրելու մասին, մինչ օրս, ինչպես հայտնեց ՀՀ Քաղավիացիայի գլխավոր վարչության մամուլի խոսնակ Նելլի Չերչինյանը, միայն հայկական «Էյր Արմենիա» ավիաընկերությունն է ավիաթռիչքներ իրականացնելու թույլտվություն ստանալու հայց ներկայացրել:

Նշենք, որ «Էյր Արմենիա» ընկերությունը շուկա մտավ «Բոինգ 737-500» օդանավով: Այնուհետեև օրերս իր հավաքակայանը համալրեց ևս մեկ` «Ա-320» տիպի աերոբուսով: Չվերթներ է իրականացնում դեպի ՌԴ քաղաքներ, բայց նախատեսում է եկող տարի օդանավերի թիվը հասցնել 5-6-ի ու չվերթներ իրականացնել նաև դեպի Մերձավոր Արևելք ու հակառակ ուղղություններով, իսկ հետագայում նաև եվրոպական քաղաքների ուղղությամբ:

Ընդհանրապես, ըստ ավիատորների, փոքր ավիապարկ ունեցող ավիաընկերությունները պետք է իրենց պարկը համալրեն հիմնականում մեկ տեսակի ինքնաթիռներով, քանի որ նախ` տարբեր մոդելների ինքնաթիռների համար պահանջվում են տարբեր պատրաստվածություն ունեցող օդաչուներ ու տեխնիկական սպասարկման անձնակազմեր, երկրորդ` նույն մոդելի օդանավի համար նախատեսված ավելի մեծ քանակի պահեստամասերն ավելի էժան են լինում և այլն: «Էյր Արմենիան» 2 օդանավ ունի, երկուսն էլ տարբեր ֆիրմաների ու մոդելների: Բայց դա, ինչպես նշում է ընկերության 50 տոկոս համասեփականատեր Արսեն Ավետիսյանը, օբյեկտիվ պատճառներ ունի.

«Արմավիա»-ի սնանկացման պատճառով որևէ լուրջ լիզինգային ավիաընկերություն որևէ հայկական կազմակերպության լիզինգով օդանավ տրամադրելու ցանկություն չուներ: Այսինքն` մենք մեծ ընտրություն կատարելու հնարավորություն չենք ունեցել: Ուստի առաջին օդանավը ներմուծեցինք «Բոինգ 737-500» մոդելի, որից հետո մյուս լիզինգային ընկերությունների մոտ արդեն վստահություն ներշնչեցինք, ու դռները բացվեցին: Ինչ վերաբերում է տարբեր տեսակի օդանավային պարկին, այո, եթե խոսքը վերաբերում է 5-6 օդանավով ավիաընկերությանը, հաստատ միատեսակ պետք է լինեն օդանավերը: Բայց հաշվի առնելով, որ Հայաստանում մենք արդեն ունեինք օդաչուներ թե՛ «Բոինգ 737»-ի, թե՛ «Ա-320»-ի համար, ինչպես նաև տեխնիկական անձնակազմ, մեր ծախսերն ավելի նվազ եղան: Ճիշտ է, պահեստամասերի հարցում ստիպված ենք լինում տարբեր տեսակի պահեստամասեր ձեռք բերել, սակայն հաշվի առնելով մեր հեռանկարային ծրագրերը, որ չենք սահմանափակվելու 5 օդանավով, կարծում եմ` մոտ 5 տարուց արդեն կունենանք մոտ 5 «Բոինգ 737» և 5 «Ա-320» կամ այլ մոդելի էյրբաս, ինչը հնարավորություն է տալիս մեզ ավելի հաջող բանակցել` «Էյրբասին» վախեցնելով, որ «Բոինգ» կվերցնենք, «Բոինգին» վախեցնելով, որ «Էյրբաս» կվերցնենք»,- ներկայացրեց Արսեն Ավետիսյանը:

Երբ «Արմավիան» Հայաստանի միակ ավիափոխադրողն էր, անընդհատ նշում  էր, որ հայկական ավիաընկերությունները չեն կարող դիմանալ այս ոլորտի մրցակցությանը, քանի որ օտարերկրյա ընկերությունները շատ ուժեղ են: Արտաքին մրցակցությունը հետզհետե ավելի է ուժեղանում, քանի որ Հայաստանը որդեգրում է «բաց երկնքի» քաղաքականություն: Այդ մրցակցության պայմաններում ևս, պարզվում է, «Էյր Արմենիան» չի վախենում աշխատելուց: Ընկերությունը, ինչպես տեղեկացրեց գործադիր տնօրենը, կիրառելու է ոչ սովորական մոտեցումներ:

«Օրինակ` Հայաստանից արդեն մեկնեցին 25 ռուսական խոշորագույն տուրիստական ընկերությունների տնօրենները, որոնց 1 շաբաթով մեր հաշվին բերել էինք Հայաստան և փորձում էինք գովազդել մեր Ծաղկաձորը` որպես դահուկային հանգստավայր, և Ջերմուկը` որպես առողջարան: Հուսով ենք, որ ձմեռային ծանր ամիսներին, երբ օդանավերը գրեթե դատարկ են լինում, կգան տուրիստներ, որոնք էլ կհամալրեն մեր դատարկ նստատեղերը: Բնականաբար, տալու ենք խոշոր զեղչեր: Այսինքն` վաճառելու ենք ոչ թե ավիատոմս, այլ փաթեթ, որը կներառի թե՛ ավիատոմսը, թե՛ տրանսպորտը և թե՛ հյուրանոցն ու սնունդը: Ու այդպիսի ոչ ստանդարտ մոտեցումներ շատ են լինելու»,- ասաց «Էյր Արմենիայի» սեփականատերը:

Մյուս լուծումը, որ կարող է հաջողություն բերել ընկերությանը, Երևանի միջոցով տարանցիկ փոխադրումներն են, ինչի փորձն ընկերությունն արդեն ունի, քանի որ վերջին 10 տարիներին այս մեթոդով ավիաբեռնափոխադրումներ է իրականացրել: Ամենակարևոր հանգամանքը, որի վրա հույս են դնում ընկերության սեփականատերերը, թիմն է, որը նախորդ 10 տարիներին կարողացել է համախմբված ու միասնական ջանքերով այնպիսի աշխատանք կազմակերպել, որ հայկական ավիաբեռնափոխադրող ընկերությունը կուլ չի գնացել միջազգային խոշորագույն նման ընկերությունների հետ մրցավազքում:

Ինչ վերաբերում է սեփականատերերին, ապա ընկերության 50 տոկոս բաժնեմասը, ըստ քաղավիացիայի գլխավոր վարչության կայքի հրապարակման,  պատկանում է Արսեն Ավետիսյանին, իսկ մյուս մասը` ԱԺ ՀՀԿ-ական պատգամավոր Դավիթ Հարությունյանի եղբորը` Վահան Հարությունյանին:

Առաջին հայկական ավիաընկերության մուտքը Հայաստանի «բաց երկինք» արդեն կայացել է, ու հանուն արդարության  էլ նշենք, որ այն պահից, երբ ընկերությունը հայտարարեց չվերթներ սկսելու մասին, նույն ուղղություններով չվերթներ անող ռուսական ընկերություններն անմիջապես իջեցրին իրենց ավիատոմսերի ու ծառայությունների գները:

Հանրապետության հրապարակի վերակառուցման հայեցակարգային նախագծի հանրապետական բաց մրցույթն ի վերջո ամփոփվեց:

Ներկայացված աշխատանքներից և ոչ մեկը չի բավարարել մրցույթի պայմաններին ու չափորոշիչներին, և քննարկման ընթացքում հանձնաժողովի անդամները միաձայն քվեարկությամբ որոշել են 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մրցանակներ չշնորհել մասնակիցներին:

Փակ, գաղտնի քվեարկության արդյունքում մրցութային հանձնաժողովի կողմից առավել շատ միավորներ են ստացել ներկայացված առաջարկներից երեքը, որոնք մրցութային հանձնաժողովի որոշմամբ կստանան 500.000-ական դրամ խրախուսական մրցանակներ (խրախուսական մրցանակների են արժանացել ճարտարապետներ Աշոտ Ալեքսանյանի, Ստեփան Դավթյանի (Երևան), ճարտարապետներ Վարդան Փենեսյանի, Արմեն Հայրապետյանի, Միխայիլ Ավետիսյանի (Երևան) և ճարտարապետ Վահագն Վերմիշյանի և իր մասնագիտական խմբի (Մոսկվա) ներկայացրած առաջարկները):

Հիշեցնենք, որ Երևանի քաղաքապետարանը մայիսին հայտարարել էր Հանրապետության հրապարակի վերակառուցման հայեցակարգային նախագծի ճարտարապետական բաց մրցույթ, որի նպատակն էր ընտրել այն լավագույն նախագծային առաջարկությունները, որոնք ուղղված  կլինեն հրապարակի կարևորագույն ճարտարապետական համալիրի արդիականացմանն ու հարմարեցմանը քաղաքաշինական զարգացման արդի գործընթացներին: Մասնավորապես պետք է հաշվի առնվեր այն հանգամանքները, որ հրապարակը վերածվել է տրանսպորտային գերբեռնված հանգույցի`  դրանից բխող հետևանքներով, անմիջականորեն հարող տարածքների կառուցապատման արդյունքում ակտիվ սիլուետներ են ձևավորվել հրապարակի շուրջ` էականորեն աղճատելով համալիրի մասշտաբայնության և դոմինանտության կարևոր պայմանները, հրապարակը ձևավորող որոշ մասնաշենքեր գործառնական նշանակությամբ վերափոխվել են, կառուցվել է Հյուսիսային պողոտան և, ի վերջո,  հանդիսանալով համայն հայության խորհրդանիշ ու համազգային, համապետական և համաքաղաքային միջոցառումների իրականացման կարևորագույն հարթակ` Լենինի արձանի և դրա տրիբունայի ապամոնտաժման  հետևանքով այն որոշ դժվարությունների է հանգել զանազան հանդիսությունների կազմակերպման խնդրում:

Երբ հայտարարությանը հետևեցին տարատեսակ դժգոհություններ ու մտավախություններ, Երևանի այդ ժամանակվա գլխավոր ճարտարապետ Նարեկ Սարգսյանը պարզաբանեց, որ վերոնշյալ մրցույթի անցկացումն ամենևին էլ չի նշանակում որևէ կառույցի իրականացում, ֆինանսական միջոցների հատկացում կամ այլ նման քայլերի նախաձեռնում:  Հայտարարված մրցույթի նպատակը, ըստ նրա, մասնագիտական և հանրային քննարկումների արդյունքում

առկա խնդիրների վերհանումն է, դրանց լուծումները գտնելը, հրապարակի հետագա զարգացման տեսլականը ձևավորելը, մասնագետների գաղափարներն ու նախագծային առաջարկները հավաքել- մեկտեղելը՝ այդ համատեքստում բացառելով որևէ տեղային լուծում:

Փաստորեն, կրկնվեց այն, ինչ եղել էր 2011 թվականին. Երևանի քաղաքապետարանը Հանրապետության հրապարակի վերակառուցման միաժամանակ երկու մրցույթ էր հայտարարել, որոնց շրջանակում ներկայացված բոլոր առաջարկները, մրցութային հանձնաժողովի միաձայն որոշմամբ, հայեցակարգային լուծման տեսանկյունից գնահատվել էին անբավարար և ոչ նպատակահարմար որևէ մրցանակի ներկայացնելու:

Մնում է հասկանալ, թե ինչու են նման անիմաստ մրցույթներով ավելորդ տեղը գրգռում հանրության` առանց այն էլ Երևանի քաղաքաշինական խնդիրների նկատմամբ զգայուն նյարդերը:

Ամիսներ առաջ ՀՀ նախագահի հետ Հանրային խորհրդի հանդիպման ժամանակ այս հարցին հարցով պատասխանել էր Երևանի այդ ժամանակվա գլխավոր ճարտարապետ Նարեկ Սարգսյանը. «Ինչո՞ւ եք արգելում ճարտարապետներին մտածել»:

Այս մրցույթի խայտառակ արդյունքները, հավանաբար, հենց այդ անարգել մտածողության արգասիքն էին:

Ի դեպ, մինչ մրցույթի արդյունքների ամփոփումը զրուցել էինք «Հայնախագիծ» ընկերության տնօրեն Գրիգոր Ազիզյանի հետ, որը չթաքցնելով իր վրդովմունքը հայտարարված մրցույթի մասին, ասել էր, որ այդ մրցույթի ընդհանրապես անիմաստ էր: «Ամեն ինչ պետք չի, որ մենք էսօր վերցնենք, փոխենք, դեռ գալու են սերունդներ, իրենք էլ են քաղաքը գեղեցկացնելու»,- կարծում է ճարտարապետը:

Ինչ վերաբերում է Լենինի հանված արձանին, որի դատարկ մնալը հանրության կողմից հաճախ է քննարկվում, ապա Գրիգոր Ազիզյանն այն կարծիքին է, որ շատ ավելի լավ կլինի, եթե դրա տեղը ոչինչ էլ չդրվի: «Հիմա շատ սիրուն է` կանաչ զանգված, այդ ճանապարհով գնում ես դեպի Շահումյանի հրապարակ` արձանով, հետո` Մյասնիկյանի հրապարակ` նորից արձանով, դուրս ես գալիս քաղաքապետարան, շատ գեղեցիկ պուրակ է: Ոչինչ էլ պետք չի դնել, մենք, ուղղակի մեր հիշողության մեջ պահած լինելով Լենինի արձանը, մի տեսակ անսովոր ենք համարում, որ այդ մասը դատարկ է: Բայց երիտասարդ սերունդը նման բան չի տեսել ու չի  հիշում»:

Իսկ եթե նպատակ կա լուծելու քաղաքի տրանսպորտային խնդիրները, ապա «Հայնախագծի» տնօրենը կարծում է, որ այլ տեղերում ավտոկայանատեղիներ ստեղծելով` հրապարակը լիովին կազատվի տրանսպորտային հանգույց լինելուց: «Հրապարակը չպետք է կայանատեղի դարձնել: Ինչ վերաբերում է հրապարակի ստորգետնյա հատվածին, ապա դրան ընդհանրապես ձեռք տալ պետք չէ: Մի խոսքով, լրիվ անիմաստ էր նման մրցույթ անցկացնելը, իսկ մրցույթին ներկայացված աշխատանքները դրա վառ ապացույցն են»,- ամփոփեց նա:

Երիտասարդ ճարտարապետ Սարհատ Պետրոսյանն էլ ներկա իրավիճակում նման մրցույթի անցկացումը վտանգավոր էր համարել մի շարք առումներով. «Դեռ Հյուսիսային պողոտան չմարսած, երբ քանդվում է Ծածկած շուկան, ու պետությունը չի կարողանում սևով սպիտակի վրա ամրագրված պարտավորությունները կատարել, ցանկացած նոր քայլ հուշարձանների շրջապատում հղի է վտանգներով, իսկ Հանրապետության հրապարակն ամբողջությամբ հուշարձան է, որի մասին «թյուրիմացաբար» մոռացել էին մրցույթի կազմակեպիչները, քանի որ այդ մասին չկար որևէ նշում մրցութային փաթեթի մեջ»։

Ճարտարապետը նկատում է, որ եթե նույնիսկ ինչ-որ մեկը, միամտաբար չտեսնելով մեր ժամանակների մարտահրավերները, ցանկություն ունենար մասնակցելու մրցույթին, միայն թերի մրցութային փաթեթը բավական էր, որ իրեն հարգող մասնագետը հրաժարվեր մասնակցելուց։

Սարհատ Պետրոսյանը մրցույթին ներկայացված աշխատանքների վերաբերյալ ասել էր, որ դրանք լավագույնս բնորոշում են մեր օրերի ճարտարապետական իրականությունը։ Ներկայացված նախագծերը նա բաժանել էր 3 խմբի` մանկամիտ ու ոչ պրոֆեսիոնալ, պսևդոթամանյանական-նարեկսարգսյանական,  գավառական, ինտերիերային ճարտարապետական, բայց ոչ քաղաքաշինական գրագետ մոտեցումներով նախագծեր:

Նրա կարծիքով` ցանկացած ճարտարապետ ու անհատ կարող է հղանալ մտքեր ու գաղափարներ, բայց եթե դրանք չեն դիտարկվում հասարակական առկա համատեքստում, ապա դառնում են կա՛մ արժեզուրկ, կա՛մ վտանգավոր։ «Ես կարծում եմ` վերջին մեկուկես տասնամյակի իրողությունը մեզ պետք է հուշի, որ հանգիստ թողնենք քաղաքի կենտրոնը, քանի որ մեզ նորմալ կառուցապատում, հասկանալի պատճառներով, չի հաջողվում»,-ասել էր նա:

 Ազգային Ժողովում ավարտվեցին ՀՀ 2014 թ. պետական բյուջեի նախագծի քննարկումները: Կառավարության կողմից ԱԺ ներկայացված նախագծով` 2014 թ. բյուջեում եկամուտները կկազմեն 1 տրիլիոն 134 միլիարդ 415 միլիոն 568 հազար  դրամ, ծախսերը` 1 տրիլիոն 244 միլիարդ 945 միլիոն 143 հազար դրամ, և բյուջեի պակասուրդը կկազմի 110 միլիարդ, 534 միլիոն 580 հազար դրամ:

ՀՀ  2013 թ. պետական բյուջեն եկամուտների գծով կազմել է 1 տրիլիոն 59 միլիարդ դրամ, իսկ ծախսերի գծով` 1 տրիլիոն 183 միլիարդ դրամ, պակասուրդը` 124 միլիարդ դրամ: Այսինքն` նախորդ տարվա բյուջեի համեմատ մոտ 75 միլիարդ դրամով ավելացել են բյուջետային մուտքերը և մոտ 61 միլիարդով` ծախսերը: 

Տնտեսական առումով` զսպողական, իսկ սոցիալական առումով` ընդլայնողական բյուջե

Նախագիծն ԱԺ ներկայացնելու ժամանակ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը նշեց, որ կառավարությունն առաջին անգամ ներկայացնում է ծրագրային պետբյուջեի նախագիծ:

«Սա նոր մոտեցում է, ինչը, բնականաբար, լրացուցիչ պարտավորություններ է դնում բոլոր գերատեսչությունների առջև, ուստի խնդրում եմ այս առումով շատ խիստ չդատել մեզ: Մեր գնահատականներով` առնվազն երեք տարի է անհրաժեշտ, որպեսզի ներդնենք ծրագրային մի համակարգ, որը հնարավորություն կտա ավելի որակական հատկանիշներ դնել իրականացվող ծրագրերի մեջ»,- ասաց նա:

Վարչապետը հայտարարեց, որ 2013-ի տնտեսական աճի տեմպը դանդաղում է, որը պայմանավորված է բիզնես միջավայրի բարելավման առումով չլուծված խնդիրներով և վերջին հինգ տարիներին ներդրումների կայուն նվազմամբ, մասնավորապես` շինոլորտում: Տնտեսական աճի ցուցանիշի վրա ազդել է բարձր գնաճային միջավայրը, որը պայմանավորված է 2013 թ. գազի և էլեկտրաէներգիայի շեշտակիորեն բարձրացած գներով, ինչպես նաև պետբյուջեի դեֆիցիտի ցածր մակարդակը, որը պայմանավորված է ճանապարհաշինարարական  ծրագրերի դանդաղեցմամբ:

Կառավարության ղեկավարը հայտարարեց, որ 2014թ. պետբյուջեի առանձնահատկությունն  այն է, որ այն չի նախատեսում հարկային բեռի ավելացում, հարկեր-ՀՆԱ հարաբերակցությունը չի փոխվելու:

Պատասխանատուների ներկայացմամբ` 2014 թ. բյուջեով նախատեսվում է պետական կառույցների աշխատողների աշխատավարձերի բարձրացում, սոցիալական քաղաքականության փոփոխություն, թոշակների բարձրացում, ինչի շնորհիվ մոտ 32 հազար մարդ դուրս կգա աղքատության խմբից, ուժային կառույցների և քաղծառայողների աշխատավարձերի բարձրացում և այլն:

Կառավարության ղեկավարի հավաստմամբ` հաջորդ տարվա բյուջեն սոցիալական ուղղվածություն ունի, որովհետև հատկացումներն ավելացվում են կրթության,  առողջապահության և սոցիալական ոլորտում:

Ընդհանուր առմամբ` բյուջեից  սոցիալական պաշտպանության համար կծախսվի բյուջեի 29.08%-ը, տնտեսական հարաբերությունների համար` 9.3%-ը, կրթության համար` 9.8%-ը, պաշտպանության և անվտանգության ծախսերը կկազմեն 15.6%-ը, առողջապահությունը` 6.45%-ը, հասարակական կարգի պահպանման ծախսերը` 6.6%-ը, կոմունալ-շինարարությունը` 2.5%-ը, մշակույթին ու հանգստին կհատկացվի բյուջեի 1.7%-ը, շրջակա միջավայրի պաշտպանությանը`  0.4%-ը: Ընդհանուր բնույթի հանրային ծախսերը կկազմեն բյուջեի 16.97%-ը և պահուստային ֆոնդերի համար նախատեսված է 1.6%-ը:

Եկող տարվա համար կառավարությունը պլանավորում է ՀՆԱ-ի 5.2%-ի աճ, ինչն, ի դեպ, համապատասխանում է  նաև Արժույթի միջազգային հիմնադրամի կանխատեսումներին: ԱՄՀ հայաստանյան առաքելության ղեկավար Մարկ Հորթոնը հայտարարել էր, որ 2014-ին Հայաստանի տնտեսական աճը կկազմի շուրջ 5,3%:

Անդրադառնալով  2014 թ. բյուջեի նախագծին` տնտեսագետ Սամվել Ավագյանը նշեց, որ  տնտեսական նշանակության առումով բյուջեն ունենալու է զսպողական ազդեցություն, իսկ սոցիալական առումով` ընդլայնողական:

«Սոցիալական ուղղություններով կառավարությունը ծախսերն ընդլայնել է, սակայն մարդկանց եկամուտների վրա հարկումը խստացրել է և հնարավոր է, որ որոշ խավեր ոչ թե բարելավում, այլ ընդհակառակը` վատթարացում զգան: Ընդհանուր առմամբ կառավարությունը նախատեսում է մեկ տոկոսով ՀՆԱ-ում ավելացնել  հարկային կշիռը, ինչը նշանակում է հարկային քաղաքականության խստացում և՛ քաղաքացիների, և՛ բիզնեսի նկատմամբ: Չնայած վարչապետը հայտարարում էր, որ խստացումներ չեն լինի, սակայն եթե ուշադիր կարդանք բյուջեի նախագիծը, կտեսնենք, որ իրականում հարկային առումով խստացումներ կան»,- ասաց Սամվել Ավագյանը:

 Ավելի լավատեսական բյուջեներ էլ են եղել` «տխուր» ճակատագրով

Ինչպես հիշում ենք, 2013 թ. գազի գինը բարձրացավ, և ընդամենը օրեր առաջ կառավարությունը որոշեց 2014-ից գործազրկության համար տրվող 18 հազար դրամ նպաստները կտրել: Անդրադառնալով գործազրկության նպաստների վերացմանը` վարչապետն ԱԺ-ում ասել էր, որ այդ համակարգը խիստ անարդյունավետ էր. «Ֆինանսական միջոցների 94 տոկոսը չէին հասնում շահառուին: Այս համակարգն աղքատ երկրների համար անարդյունավետ է: Վերջին տարիների ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ 18 հազար նպաստները ստանում էին ապահով մարդիկ: Մեր խնդիրն է` բացահայտել աշատանք փնտրողներին և աջակցել նրանց»,- ընդգծեց նա:

Մի խոսքով` բյուջեից արդեն պետք է միջոցներ հատկացվեն ոչ թե գործազուրկներին նպաստ ապահովելու ծրագրին, այլ տնտեսությունը զարգացնելու, որպեսզի աշխատատեղեր ստեղծվեն ու բազմաթիվ գործազուրկները կարողանան աշխատանք գտնել: Եվ ի սկզբանե ամենահետաքրքիր հարցերից էին, թե բյուջեում ինչպես կարտացոլվեն այդպիսի ծրագրերը: Փաստորեն` 2014 թ. բյուջեով նախատեսվում է ընդամենը մոտ 2.4 մլրդ դրամ ուղղել տնտեսական ոլորտի զարգացմանն ուղղված ծախսերին:

«Փոքր ու միջին  բիզնեսի վիճակը կշարունակի վատանալ, անկախ հայտարարություններից, քանի որ կոռուպցիան ու հավասար մրցակցության պայմանները ամենևին էլ չեն փոխվում և ընդհանուր առմամբ, այս ոլորտում ունենք վատացման միտումներ»,- լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Հայաստանի գործատուների միության նախագահ Գագիկ Մակարյանը` անդրադառնալով 2014 թ. բյուջեին:

Երկրորդ հետաքրքրող հարցը. գազի գնի բարձրացման ժամանակ կառավարությունը նշում էր, թե գնի 20%-ը կսուբսիդավորվի: Եվ այժմ հետաքրքիր է, թե գազի գնի սուբսիդավորման համար կառավարությունը որքան միջոցներ է նախատեսել: Սակայն պարզվեց, որ 2014 թ. պետբյուջեով գազի գնի սուբսիդավորում նախատեսված չէ, քանի որ, ինչպես ասաց ՀՀ էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարար Արմեն Մովսիսյանը, այս հարցը հաջողվել է լուծել ռուսական կողմի հետ համատեղ և ռուսական կողմը պատրաստ է թեթևացնել Հայաստան ներկրվող բնական գազի 30% մաքսատուրքը:

Բյուջեն «լոմբարդային» է համարում ԱԺ ԲՀԿ խմբակցության քարտուղար Նաիրա Զոհրաբյանը, որովհետև նրա տպավորությունն այնպիսին է, որ ամբողջ  գումարները գնալու են ինչ-որ ապահովագրական ընկերությունների, վարկերի, բրոքերների և այլն:

«Միշտ էլ կարելի է տարբեր պատճառաբանություններ բերել և ասել, թե ինչու նախատեսված տնտեսական աճը չապահովվեց, մինչդեռ 2013 թ. բյուջեում կառավարությունը նոր վերնագիր ներմուծեց` արտաքին ռիսկեր, ու իր համար արդեն իսկ կանխատեսելի էր այդ բյուջեի չկատարումը և նախանշված 7%-ը չապահովելը: Ես հարց ունեմ` ի՞նչն էր խանգարում այս կառավարությանը 2012-ին, 2013-ին պայքարել ստվերի դեմ և առհասարակ` դրա նախորդ տարիներին: Ի՞նչ գործիքների պակաս ունեին իրենք նախորդ տարիներին, որ չէին պայքարում ստվերի դեմ և բյուջեն ավելացնում էին հարկային պրեսինգով ու ճնշումներով` հատկապես փոքր և միջին բիզնեսի վրա: Հենց իրենք խոստովանեցին, որ մասնավոր ներդրումներն ուղղակիորեն կատաստրոֆիկ վիճակում են, և ի՞նչ երաշխիք կա, որ 2014-ին իրենց հաջողվելու է ստվերի դեմ արդյունավետ պայքարել»,- ասաց Նաիրա Զոհրաբյանը` հավելելով, որ ինքն անձամբ լավատես չէ, որ այս բյուջեն կատարվելու է և նախանշված ցուցանիշները չեն արժանանալու 2011, 2012 և 2013 թթ. ցուցանիշների ճակատագրին:

Թուրքիայի արտգործնախարար Ահմեդ Դավութօղլուն երկրի խորհրդարանի արտաքին կապերի հանձնաժողովի փակ նիստի ժամանակ հայտարարել է, որ Թուրքիան Հայաստանից պահանջում է «դուրս գալ օկուպացված ադրբեջանական հողերից»: Այս մասին հաղորդում է «Աքշամ» թերթը: «Մեր պահանջը Ղարաբաղից դուրս գալն է: Մենք այս հարցում առաջընթաց ենք սպասում: Եթե սա իրագործենք, և սահմանը կբացենք, և երկաթգիծը կգործարկենք, և հարաբերությունները կզարգացնենք։ Սակայն ցանկանում ենք, որ սա արվի Ադրբեջանի հետ համատեղ»,-ասել է Դավութօլուն՝ մեկնաբանելով Իգդիրի վիլայեթից պատգամավոր Սինան Օղանի հարցը՝ կապված հայ-թուրքական սահմանի բացման հետ:

Դավութօղլուն տեղեկացնելով, որ Հայաստանի հետ սահմանի բացման համար նախապատրաստական աշխատանքներ են տարվում, նշել է. «Մենք աշխատանքներ ենք տանում սահմանային անցակետերում, և եթե կարողանանք համոզել Ադրբեջանին, ապա կարող ենք անակնկալ մատուցել»:

Պաշտոնական Բաքուն չի հոգնում կրկնել արդեն անգիր արած թեզերը

Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովը Ինդոնեզիայում տեղի ունեցած Ժողովրդավարական համաժողովի ժամանակ իր ելույթում նշել է, որ Ադրբեջանը մեծ նշանակություն է տալիս Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության լուծման հարցում ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի կայացրած որոշման իրագործմանը միջազգային հանրության աջակցությանը: «Աշխարհը այժմ էլ բախվում է միջազգային իրավունքի նորմերի և սկզբունքների խախտման հետ: Այսօր Հայաստանի կողմից միգազգայնորեն ճանաչված Ադրբեջանի տարածքների՝ Լեռնային Ղարաբաղի և յոթ շրջանների օկուպացիան շարունակում է լուրջ խնդիր հանդիսանալ մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանության համար»,-հայտարարել է Մամեդյարովը՝ կրկնելով պաշտոնական Բաքվի անգիր արած այն թեզերը, որոնք ադրբեջանցի պաշտոնյաները հիշատակում են ցանկացած միջազգային հարթակում՝ լինի դա մշակույթային, թե ասենք առողջապահությանը նվիրված միջոցառում:

 Հատուկ քննչական ծառայությունում քաղաքացի Արգիշտի Կիվիրյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ ՔՕ 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ ՔՕ 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով` այն բանի համար, որ նա 2013 թվականի օգոստոսի 24-ին Կոմիտասի 5 հասցեում գտնվող նորակառույցի հարակից տարածքը` պողոտայի բանուկ մասը ազատելու, երթևեկությանը չխոչընդոտելու և բողոքի ակցիան փողոցի մայթերում շարունակելու վերաբերյալ հասարակական կարգն ապահովող ՀՀ ոստիկանության ծառայողների օրինական պահանջը չկատարելու համար ոստիկանության բաժին բերման ենթարկվելու ընթացքում, ոստիկանության ծառայողի նկատմամբ գործադրել է առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն` կապված նրա կողմից ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ:
Բացի այդ, քաղաքացի Արգիշտի Կիվիրյանը` Կոմիտասի պողոտայից ոստիկանության Արաբկիրի բաժին ավտոմեքենայով տեղափոխվելու ընթացքում, ինքնավնասման նպատակով դեմքով հարվածել է ավտոմեքենայի դռան արտացցված մասին և դրա արդյունքում ճակատի, կոպի ու քթի շրջանում ինքն իրեն պատճառելով մարմնական վնասվածքներ` իրեն բերման ենթարկող ոստիկաններին սպառնացել է վնասվածքների պատճառումը վերագրել նրանց:
Հետագայում` իրագործելով իր վերը նշված սպառնալիքները, Ա. Կիվիրյանը, գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է, հանցագործության մասին հաղորդումներ է ներկայացրել քրեական գործ հարուցելու իրավասությամբ օժտված մարմիններին` հայտնելով, թե ինքնավնասման հետևանքով ստացված վերոհիշյալ մարմնական վնասվածքները ստացել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից` իր նկատմամբ բռնություն գործադրելու արդյունքում: Արգիշտի Կիվիրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
Նախաքննությունը շարունակվում է:

Եղվարդ-Երեւան ճանապարհին հոկտեմբերի 20-ին վթարի ենթարկված Վարդան Պետրոսյանը գտնվում է ձերբակալվածի կարգավիճակում, բայց գտնվում է ոչ թե ԿՊԶ-ում, այլ՝ հիվանդանոցում: Այս մասին NEWS.am-ի թղթակցի հետ զրույցում ասել է նրա փաստաբան Նիկոլայ Բաղդասարյանը:

Նա նշել է, որ երեկ տեսակցել է «Սթրես» կենտրոնում գտնվող Վարդան Պետրոսյանին, հայտնել, որ իր փաստաբանն է: Դերասանի վիճակը համեմատաբար լավ է, չգիտեն դեռ ինչքան կմնա այդ կենտրոնոմ: «Իր առողջական վիճակը դեռեւս թույլ չի տալիս, որ ինքը ինքնուրույն շարժվի, ինքնուրյուն չի կարող ոչինչ անել՝ հաց ուտել, զուգարան գնալ, դժվարանում է: Պետք է կողմնակի օժանդակություն լինի, որովհետեւ կենսական օրգան է հեռացվել, վերականգնման համար որոշակի ժամանակ է պահանջվում»,- ասաց Նիկոլայ Բաղդասարյանը:

Նա նաև ասել է, որ Վարդան Պետրոսյանն արդեն կասկածյալ է եւ գտնվում է ձերբակալվածի կարգավիճակում, ոստիկանները հսկում են նրա հիվանդասենյակը: Փաստաբանը շեշտել է, որ նրա ձերբակալման որոշումը ապօրինի է, քանի որ այն չի բխում օրենքից, օրենքով նախատեսված երկու կետերը՝ գտնվելու վայրը հայտնի չէ կամ գտնվում է այլ տեղանքում, բացակայում են: Քննիչի կողմից կայացված ձերբակալման որոշումը պատճառաբանվում է, թե Վարդան Պետրոսյանը ցանկացել է ցուցմունք տալ փաստաբանի ներկայությամբ, կամ փաստաբանի անունը չի հիշել, մինչդեռ Նիկոլայ Բաղդասարյանի հետ պայմանագիր է կնքել դերասանի քույրը, եւ նորմալ է, որ այդ առողջական վիճակում նա չի հիշել փաստաբանի անունը, եւ ասել է, թե «քույրս կգա, կասի»: «Սուտ է, թե նախաքննական մարմինը չգիտեր՝ ով է իր փաստաբանը, ես անձամբ եմ գնացել իր մոտ, պատճենել Վարդան Պետրոսյանի անձնագիրը, տվել իմ այցեքարտը, հեռախոսահամարները»,- ասել է նա:

Իսկ թե ինչ պետք է լինի նրա ձերբակալման 72 ժամը լրանալուց հետո, կկալանավորեն առանց փորձաքննության եզրակացության, թե ոչ, Նիկոլայ Բաղդասարյանն բացատրել է, որ նման իրավիճակում ստիպում են փորձագետին արագ եզրակացություն տալ, մինչդեռ պետք է հարցաքննեին Վարդան Պետրոսյանին, այդ տվյալները ներկայացնեին փորձագետին, որպեսզի կարողանան պարզել, թե ինչ է եղել, իսկ այսպես միայն մեկ կողմի ցուցմունքներն է ներկայացվել փորձագետին: «Վարդան Պետրոսյանի առողջական վիճակը հնարավորություն չի տալիս երկարատեւ քննչական գործողության մասնակցելու, նա 7 օր ժամանակ էր խնդրել քննիչից, որպեսզի ապաքինվի եւ կարողանա ցուցմունք տալ»,- ասել է Նիկոլայ Բաղդասարյանը՝ հավելելով, որ ինքը եւս միջադեպի մասին դեռ չի խոսել իր պաշտպանյալի հետ, քանի որ նրա առողջական վիճակը թույլ չի տալիս:

Ձերբակալման որոշումը փոխելու վերաբերյալ փաստաբանի բողոքին դատախազը պետք է պատասխանի եռօրյա ժամկետում, թեեւ հնարավոր է ավելի վաղ եւս պատասխան ստացվի:

Հիշեցնենք, որ հոկտեմբերի 20-ին Եղվարդ-Երևան ճանապարհին բախվել էին  BMW մակնիշի 04 ՍԼ 920 համարանիշի եւ «ՎԱԶ 2121» մակնիշի 870 ՕԼ 64 համարանիշի ավտոմեքենաները: Ավտովթարի հետևանքով մահացել են «Վազ 2121» մակնիշի մեքենայի ուղեւորներից  Էդգար եւ Էդուարդ Հակոբյանները: Պետրոսյանը բազմաթիվ վնասվածքներով հիվանդանոց էր  տեղափոխվել, որտեղ հեռացրել են նրա փայծաղը, կարել լյարդի պատռվածքը: Պետրոսյանը մի քանի օր առաջ դուրս էր գրվել հիվանդանոցից: Դեպքի առթիվ հարուցված է քրեական գործ ՔՕ-ի 242-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հատկանիշներով:

 Հայաստանը Ռուսաստանին դիտարկում է, որպես իր անվտանգության երաշխավորի ու մեծ հույսեր է կապում նրա հետ: Բայց արդյո՞ք այդպես է:

Դե յուրե, Հայաստանը հանդիսանում է  ՀԱՊԿ անդամ: Իսկ ՀԱՊԿ–ի, որպես ռազմա–քաղաքական միավորման, կանոնադրության ու հայտարարությունների մեջ շատ պարզ ու հասկանալի նշվում է, որ ՀԱՊԿ որևէ անդամի դեմ ռազմական հարձակման դեպքում բոլոր մյուս անդամներն այդ հարձակումը դիտարկելու են որպես հարձակում իրենց դեմ: Բայց ինչպես ռազմա–քաղաքական յուրաքանչյուր դաշինք, ՀԱՊԿ–ը ևս ունի իր առանցքային խաղացողը`առաջնորդը, որի որոշումներն ու տեսակետները դիտարկվում են առաջին հերթին: ՀԱՊԿ–ի դեպքում, այդ առանցքը Ռուսաստանն է:

Բացի ՀԱՊԿ–ի շրջանակներում ռազմա–քաղաքական գործակցությունից, Հայաստանը Ռուսաստանի հետ ունի երկկողմ ռազմա–տեխնիկական համագործակցություն ու ռազմավարական դաշնակցության մասին համաձայնագիր: Այսինքն` սկսած 2008-ից, երբ Հայաստանի ու Ռուսաստանի միջև  ստորագրվեց ՌԴ–ՀՀ ռազմավարական դաշնակցության նոր համաձայնագիրը, ՌԴ–ն համաձայնեց ապահովել ՀՀ անվտանգությունը` մեր երկրի սահմանի ողջ երկայնքով: Այսինքն` միջազգային հարաբերությունների տեսանկյունից կա միջազգային իրավական այնպիսի պարտավորություն, որ Հայաստանի նկատմամբ ռազմական ագրեսիայի դեպքում ՌԴ–ն պետք է Հայաստանին որոշակի աջակցություն ցուցաբերի:

 «Я свое мужское слово скажу! А то, как же!»…

Այս ամենով հանդերձ, սակայն, ոչ ոք չի կարող 100-տոկոսանոց վստահությամբ պնդել, թե Ռուսաստանը կամ ՀԱՊԿ-ը Հայաստանին ռազմական աջակցություն ցույց կտան, եթե ԼՂ հակամարտությունը սառը փուլից անցնի ռազմական գործողությունների, ու Հայաստանը հանդես գա որպես ԼՂՀ անվտանգության երաշխավոր, քանի որ թե՛ ՀԱՊԿ-ը և թե՛ Ռուսաստանը որևէ պարտավորություն չունեն ԼՂՀ-ի հանդեպ:

Հատկապես Ադրբեջանին բավականին մեծ խմբաքանակի զենք ու սպառազինություններ վաճառելուց հետո այս կասկածն էլ ավելի ամրապնդվեց:

Այս համատեքստում հատկանշական էր վերջերս` հոկտեմբերի 10-ին, Գյումրիում տեղակայված ռուսական 102-րդ ռազմաբազայի հրամանատար Անդրեյ Ռոզինսկու սենսացիոն հարցազրույցը, որը նա տվել էր ՌԴ պաշտպանության նախարարության պաշտոնաթերթրին:

«Ռազմաբազայի պատասխանատվության գոտում տիրող ռազմաքաղաքական իրավիճակը մնում է անհանգիստ ու բնորոշվում է  ապակայունացնող մի շարք գործոնների առկայությամբ` կապված տարածաշրջանում առկա հայ-ադրբեջանական հակամարտության հնարավոր էսկալացիայի հետ: Եթե Ադրբեջանի ղեկավարությունը որոշի ուժային ճանապարհով իր իրավասությունը վերականգնել Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ, ապա ռազմաբազան կարող է մտնել զինված հակամարտության մեջ»,- հարցազրույցում ասել է Ռոզինսկին:

Ռուս գեներալի այսպիսի դիտարկումը որոշ լույս կարող է սփռել հայ-ռուսական ռազմա-տեխնիկական համագործակցության դեռևս մութ անկյունների վրա: Ահա տեսակետներ են հայտնել ռուս քաղաքագետներ Էդուարդ Պոպովն ու  Ալեքսանդր Ցիգանովը, որ եթե ռազմական գործողությունները սահմանափակվեն միայն Լեռնային Ղարաբաղի տարածքով, ապա Գյումրու ռուսական ռազմաբազան չի միջամտի, իսկ եթե Ադրբեջանը հարվածի ՀՀ տարածքին, ապա ռազմաբազան կմիջամտի ռազմական գործողություններին:

Իսկ ռուսաստանցի ռազմաքաղաքական վերլուծաբան, «Ամենօրյա հանդես» պարբերականի հոդվածագիր Ալեքսանդր Գոլցը, անդրադառնալով Ռոզինսկիի հայտարարությանը, «Ժամանակ» օրաթերթին ասել է, թե որևէ մեկն իրականում չի հասկանում, թե ինչպես կգործի ՌԴ-ն ԼՂ ռազմական գործողությունների դեպքում, և ռազմակայանը կներգրավվի ռազմական գործողություններում, եթե Ադրբեջանը որոշի զենքով լուծել Ղարաբաղն իրեն ենթարկեցնելու հարցը:

Հայաստանում  էլ, ինչպես հայտնում են ՊՆ մեր աղբյուրները, դեռևս վտահություն չկա, թե ինչ վարքագիծ կդրսևորեն Ռուսաստանը և ՀԱՊԿ-ն ԼՂՀ հակամարտության ակտիվացման դեպքում:

Այս առումով հետաքրքրական էր ՀԱՊԿ Խորհրդարանական վեհաժողովի պաշտպանության և անվտանգության մշտական հանձնաժողովի անդամների այցը Հայաստան` հանձնաժողովի նախագահ, գեներալ Անատոլի Վիբորնու գլխավորությամբ: Աշխատանքային խումբը, ինչպես տեղեկացրեց Վիբորնին,  Հայաստանում քննարկել է  Հավաքական անվտանգության պայմանագրի անդամ երկրների ռազմա-քաղաքական բաղադրիչին վերաբերող հարցեր: Անդրադառնալով Ադրբեջանի ռազմատենչ հայտարարություններին ու ռազմական արկածախնդրությունն ինչ-որ կերպ կանխելու խնդրին` նա նշեց, որ այդ ուղղությամբ բազմաթիվ առաջարկներ են եղել:

«Առաջարկ է եղել, և մենք այսօր ակտիվորեն քննարկում ենք այդ հարցը` ԽՎ առաջիկա նիստի ժամանակ հանդես գալ ամեն տեսակի խնդիրների խաղաղ կարգավորման մասին հայտարարությամբ, որովհետև գլխավոր խնդիրը, որ մենք տեսնում ենք, ամեն տեսակի մեխանիզմներն ու հնարավորություններն օգտագործելով` ռազմական բոլոր հնարավոր պրովոկացիաները կանխելն է, որոնք մարդկային կյանքեր են արժենում»,- նշեց Ա. Վիբորնին:

Իսկ այդ հանձնաժողովում Հայաստանի ԱԺ ներկայացուցիչ Խոսրով Հարությունյանը նշեց, որ երեկ աշխատանքային խումբը մանրակրկիտ քննարկել է տարածաշրջանի ռազմա-քաղաքական իրավիճակը` հարցին մոտենալով այն սպառնալիքների ու մարտահրավերների տեսանկյունից, որոնք այսօր գոյություն ունեն ՀՀ ազգային անվտանգության համար: Առաջին հերթին, ինչպես տեղեկացրեց Խոսրով Հարությունյանը, ուշադրություն է դարձվել տարածաշրջանի, մասնավորապես` Ադրբեջանի ռազմականացմանը:

«Այդ առումով` հատկապես ուշադրություն ենք դարձրել հրադադարի ռեժիմի խախտման դեպքերին, որոնց հետևանքով մենք զոհեր ենք ունենում ոչ միայն զինվորականներից, այլև խաղաղ ազգաբնակչությունից: Խորհրդարանական վեհաժողովի հայտարարություն մշակելու միտք ծնվեց, որ անընդունելի է կոնֆլիկտների լուծումը ռազմական` ուժի գործադրման կամ ռազմական առավելության հասնելու ճանապարհով: Այսինքն` մենք կարծում ենք, որ Խորհրդարանական վեհաժողովը կարող է հանդես գալ առկա իրավիճակի հետագա վատթարացումը կանխող հայտարարությամբ: Երկրորդ` մենք մտածում ենք, որ պետք է մշակվեն  օրենսդրա-քաղաքական այնպիսի մեխանիզմներ, որոնք հետագայում կարող են, ՀԱՊԿ անդամ պետությունների ակտիվ մասնակցությամբ, կասեցնել տարածաշրջանում սպառազինությունների մրցավազքը»,- նշեց Խոսրով Հարությունյանը` հավելելով, որ արդեն բոլորն էլ համոզվեցին, որ դրանք ուղղակի բանավոր վտանգներ չեն ու դրանց մասին չի կարելի միայն խոսել, այլ արդեն պետք է կանխելու կոնկրետ քայլեր ձեռնարկվեն` օգտագործելով ՀԱՊԿ բոլոր անդամների  ռազմա-քաղաքական ամբողջ զինանոցը:

Հետաքրքիր է, թե ինչպես է դիտարկում ՀԱՊԿ-ն ԼՂ հակամարտությունն ու ինչ դեր ունի Հայաստանի անվտանգությունը ՀԱՊԿ օրակարգում:

ՀԱՊԿ քարտուղարության տեղեկատվական ծրագրերի վարչության պետ և ՀԱՊԿ խորհրդարանական բաղադրիչի պատասխանատու, պահեստազորի գեներալ  Ալեքսանդր Վինիդիկտովն էլ, լինելով ՀԱՊԿ Խորհրդարանական վեհաժողովի համակարգողը և ներկա գտնվելով ՀԱՊԿ շրջանակներում ընթացող բոլոր գործընթացներին, ներկայացրեց ՀԱՊԿ ներկայիս հարցերը` նշելով, որ գլխավոր հարցերից մեկը ՀԱՊԿ ազդեցության տիրույթում գտնվող տարածքների հարավային սահմանների ամրապնդումն է` կապված Աֆղանստանից միջազգային խաղաղապահ ուժերի դուրսբերման, Հայաստանում ստեղծված իրավիճակի հետ և այլն:

Հենց այստեղ է սկսվում մեզ համար հետաքրքիր մասը: Ինչպես տեղեկացնում են ՊՆ մեր աղբյուրները, ՀԱՊԿ-ում, երբ խոսք է բացվում Հայաստանի անվտանգության ապահովման մասին, մատնանշվում է Աֆղանստանից միջազգային խաղաղապահ զորքերի դուրսբերումը, և Հայաստանի առջև պայմաններ են դնում` հայկական կողմը խաղաղապահներ կուղարկի՞ պաշտպանելու ՀԱՊԿ միջինասիական սահմանները: Հայկական կողմը, մեր տեղեկություններով, տվել է իր համաձայնությունը: Նույնիսկ ավելին` Հայաստանից պահանջվել է խաղաղապահ ջոկատ, իսկ Հայաստանը պատրաստակամություն է հայտնել մի ամբողջ խաղաղապահ գունդ ուղարկել Միջին Ասիա`պայմանով, որ ԼՂ հակամարտության դեպքում ՀԱՊԿ միասնական ուժերը պետք է ապահովեն հայկական կողմի անվտանգությունը: Բայց անգամ այդպիսի դիրքորոշումից հետո դեռ հստակ հայտնի չէ Ռուսաստանի վերջնական կեցվածքն այս հարցում, որը ոչ մի կերպ իր վճռական «ДА»-ն չի ասում այս հարցում, ինչը, առավել ևս մեր թշնամուն զենքի մեծ խմբաքանակ վաճառելու պայմաններում, շատ կարևոր է:

Իսկ մինչ այդ ամենանշանավոր, կարևոր ու հետաքրքիր հավաստիացումը մնում է 102-րդ ռազմաբազայի հրամանատար Անդրեյ Ռոզինսկու հայտարարությունը:

Եղվարդ-Երեւան ճանապարհին հոկտեմբերի 20-ին տեղի ունեցած վթարի հետեւանքով տուժած դերասան Վարդան Պետրոսյանին «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնից տեղափոխել են «Սթրես» կենտրոն: Այս մասին հաղորդում է NEWS.am-ը:

Նշվում է, որ դերասանը հոսպիտալացման կարիք չուներ, այդ պատճառով նրան տեղափոխել են «Սթրես» կենտրոն: Իսկ թե այնտեղ ինչքան ժամանակ կմնա, դեռ հայտնի չէ:

Երեկ նախաքննական մարմնի կողմից Վարդան Պետրոսյանին ձերբակալելու որոշում էր կայացվել, որը կիրագործվի առաջիկայում: Այս մասին «Անկախ»-ին տեղեկացրեցին ոստիկանության հասարակայնության հետ կապերի և լրատվության վարչությունից: News.am-ը գրում է, որ ոստիկանները Պետրոսյանի բնակարան են այցելել այսօր առավոտյան` նրան ձերբակալելու նպատակով: Հիշեցնենք, որ հոկտեմբերի 20-ին Եղվարդ-Երևան ճանապարհին բախվել էին  BMW մակնիշի 04 ՍԼ 920 համարանիշի եւ «ՎԱԶ 2121» մակնիշի 870 ՕԼ 64 համարանիշի ավտոմեքենաները: Ավտովթարի հետևանքով մահացել են «Վազ 2121» մակնիշի մեքենայի ուղեւորներից  Էդգար եւ Էդուարդ Հակոբյանները: Պետրոսյանը բազմաթիվ վնասվածքներով հիվանդանոց էր  տեղափոխվել, որտեղ հեռացրել են նրա փայծաղը, կարել լյարդի պատռվածքը: Պետրոսյանը մի քանի օր առաջ դուրս էր գրվել հիվանդանոցից: Դեպքի առթիվ հարուցված է քրեական գործ ՔՕ-ի 242-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հատկանիշներով:

Գայ ֆոքսի դիմակներով «Անոնիմուսների» երթը Երևանում վերածվեց ոստիկանության հետ բախումների:

«Ցեղակրոն» կուսակցության առաջնորդ Շանթ Հարությունյանը  նոյեմբերի մեկից  Ազատության հրապարակում նստացույց էր անում` «Ես սկսում եմ հեղափոխություն» գրությամբ: Նրա խոսքով` մտադիր է Հայաստանում արժեքների հեղափոխություն անել, որը ենթադրում է նաև  իշխանության տապալում: «Հայաստանում, եթե լավ տղերք չկան էդ իշխանություններին տապալելու, ուրեմն սաղ Հայաստանում բարոյազրկվածներն են ապրում: Ավելի լավ է մեռնեմ, բենզինի շշերը ձեռքիս գնամ ու մեռնեմ, սնայպերը ինձ խփի: Չեմ ուզում Կիևյանից ինձ գցեմ, Հայաստանից չեմ ուզում գնամ: Ես այդպես եմ ապրելու: Չեմ ուզում աշխարհում իմ ազգի մասին ասեն՝ էնտեղ սաղ փչացած են, ժողովուրդ չկա: Նրանց ինչ անում են, էդ ժողովուրդը հանդուրժում է»,- այսպես է նա բացատրել իր արաքի դրդապատճառները:

Նոյեմբերի 5-ին  նա գլխավորեց  դիմակավոր «հեղափոխականների» երթը:  Հարությունյանն իր շուրջ 100 համակիրների հետ երթը մեկնարկելուց առաջ հայտարարեց, որ ամեն գնով, անգամ մահվան գնով հեղափոխություն է իրականացնելու:  Ապա հայտարարեց, որ իրենք զինված են մահակներով և բենզինով լի շշերով: «Հեղափոխականների» նպատակակետը նախագահի նստավայրն էր:

Երթի մասնակիցների և ոստիկանների միջև բախումներ են սկսվել, երբ «հեղափոխականները» փորձել են Մաշտոցի պողոտան հատել ոչ ճիշտ տեղից: Պայթեցվել են ինքնաշեն նռնակներ:

Ոստիկանությունը ձերբակալել է 20 մարդու, այդ թվում և Շանթ Հարությունյանին: Նրա որդուն ևս ոստիկանություն բերման էին ենթարկել, սակայն նոյեմբերի 6-ի առավոտյան նրան ազատ են արձակել:

Ոստիկանության 4 աշխատակիցները հիվանդանոցում են և բուժում են ստանում:

Նշենք, որ նոյեմբերի 5-ին ողջ աշխարհում Անոնիմուսների 443 երթ է տեղի ունեցել:

Նոյեմբերի 5-ը աշխարհում նշվում է որպես Վառոդային դավադրության և Գայ Ֆոքսի օր: Վերջինս  ձերբակալվել է 1605 թ. նոյեմբերի 5-ին: Նա փորձում էր պայթեցնել Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատը` Ջեյմս արքային սպանելու նպատակով: Նրա մտադրությունները բացահայտվեցին անանուն նամակի միջոցով, որն ուղարկվել էր բրիտանական պաշտոնյաներին: Ֆոքսին կտտանքների են ենթարկում, իսկ 1606 թ. հունվարի 31-ին` մահվան են դատապարտում:

Գայ Ֆոքսի դիմակները, որոնք կրում են ցուցարարները, ստեղծվել են 2005-ին` «Վ` Վենդետայի համար» ֆիլմի համար: Դրանք դարձել են հակաավտորիտար խորհրդանիշ համացանցային Անոնիմուս շարժման համար, որի անդամները մարդիկ են,ովքեր համակարգիչն օգտագործում են քաղաքական գաղափարների առաջխաղացման, խոսքի ազատության և մարդու իրավունքների  պաշտպանության և ինֆորմացիայի ազատության ապահովման համար:

Աշխարհի մասշտաբով միջոցառումը ձեռնարկողները իրադարձության  ֆեյսբուքյան էջում գրել են. «Հիշեք, թե ովքեր են ձեր թշնամիները. միլիարդատերերը, որոնք բանկեր ունեն, և կորպորացիաները, որոնք կոռումպացնում են քաղաքական գործիչներին, որոնք ստրկացնում են անարդարության մեջ գտնվող մարդկանց»:

 ՀՀ Նախագահի հրամանագիրը

Ա. Հարությունյանին Հայաստանի Հանրապետության զինվորական դատախազ, Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազի տեղակալ նշանակելու մասին

Ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 9-րդ կետով և հիմք ընդունելով «Դատախազության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 36-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` որոշում եմ.

Արտավազդ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻՆ նշանակել Հայաստանի Հանրապետության զինվորական դատախազ, Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազի տեղակալ:

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ
ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ

Մ. Արամյանին Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի խորհրդական նշանակելու մասին

Հիմք ընդունելով Հայաuտանի Հանրապետության Նախագահի 2007 թվականի oգոuտոuի 17-ի ՆՀ-193-Ն հրամանագրի 1-ին կետով հաuտատված՝ Հայաuտանի Հանրապետության Նախագահի աշխատակազմի կանոնադրության 16-րդ կետի 3-րդ ենթակետը՝ որոշում եմ.

Մաթևոս (տեր Մեսրոպ քահանա) ԱՐԱՄՅԱՆԻՆ հասարակական հիմունքներով նշանակել Հայաuտանի Հանրապետության Նախագահի խորհրդական՝ կրթության հարցերով:

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ
ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ

 Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Երեկ նախաքննական մարմնի կողմից Վարդան Պետրոսյանին ձերբակալելու որոշում է կայացվել, որը կիրագործվի առաջիկայում: Այս մասին «Անկախ»-ին տեղեկացրեցին ոստիկանության հասարակայնության հետ կապերի և լրատվության վարչությունից:

News.am-ը գրում է, որ ոստիկանները Պետրոսյանի բնակարան են այցելել այսօր առավոտյան` նրան ձերբակալելու նպատակով:

Հիշեցնենք, որ հոկտեմբերի 20-ին Եղվարդ-Երևան ճանապարհին բախվել էին  BMW մակնիշի 04 ՍԼ 920 համարանիշի եւ «ՎԱԶ 2121» մակնիշի 870 ՕԼ 64 համարանիշի ավտոմեքենաները: Ավտովթարի հետևանքով մահացել են «Վազ 2121» մակնիշի մեքենայի ուղեւորներից  Էդգար եւ Էդուարդ Հակոբյանները: Պետրոսյանը բազմաթիվ վնասվածքներով հիվանդանոց էր  տեղափոխվել, որտեղ հեռացրել են նրա փայծաղը, կարել լյարդի պատռվածքը: Պետրոսյանը մի քանի օր առաջ դուրս էր գրվել հիվանդանոցից:

Դեպքի առթիվ հարուցված է քրեական գործ ՔՕ-ի 242-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հատկանիշներով:

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի 2006 թ. հրամանով ուժի մեջ մտած «Արտերկրում բնակվող հայրենակիցների՝ Ռուսաստանի Դաշնությունում կամավոր վերաբնակեցման ծրագիրն» ուղղված է արտերկրում բնակվող հայրենակիցների պոտենցիալի համախմբմանը` ելնելով Ռուսաստանի շրջանների զարգացման կարիքներից, Ռուսաստանի ազգաբնակչության թվաքանակի կայունությանը, մասնավորապես` Ռուսաստանի համար ռազմավարական կարևորություն ունեցող շրջաններում: Այն փաստորեն միտված է լուծելու Ռուսաստանի ժողովրդագրական խնդիրները: Նշվում է, որ ռուսական մշակույթով դաստիարակված, ռուսաց լեզվին տիրապետող և Ռուսաստանի հետ կապը խզել չցանկացող հայրենակիցներն առավել հեշտությամբ կարող են հարմարվել և դրական սոցիալական կապեր հաստատել ընդունող հասարակության մեջ:

Սևով սպիտակի վրա պարզ գրված այս  շարադրանքից ընթերցողը մի բան է հասկանում, որ ծրագիրը նախատեսված է արտերկրում բնակվող ազգությամբ ռուս քաղաքացիների համար: Բայց միաժամանակ ծրագրի որևէ կետով այլազգիների մասնակցությունն արգելված չէ, ուստի Ռուսաստանն իր սիբիրյան դատարկությունը լցնելու համար պատրաստ է ընդունել ոչ միայն ռուս հայրենակիցներին, այլև նրանց, ովքեր գոնե «здравствуй» ասել գիտեն կամ հոգով-սրտով իրենց Ռուսաստանի հայրենակից են զգում: Իսկ այդպիսիք Հայաստանում քիչ չեն: Հատկապես հիմա, երբ սոցիալ-հոգեբանական լարվածությունը երկրում հասել է գագաթնակետին, և մարդիկ փախուստի մոլուցքի մեջ են, շատերն են ինքնամոռաց նետվում եղբայրական Ռուսաստանի գիրկը, որն էլ իր գիրկն է առնում «որբացած» հայ ժողովրդին և երանելի ապագայի խոստումներ տալիս:

Ռուսաստանի միգրացիոն դաշնային ծառայության հայաստանյան գրասենյակի սև մեծ դարպասը, որի մոտ ցանկացած ժամի կարող եք խմբված քաղաքացիների հանդիպել, շատերի համար դրախտի դռներ են:

Միջին տարիքի մի տղամարդ, որը կնոջ ու երկու անչափահաս երեխաների հետ եկել էր տեղեկություններ ստանալու ծրագրի մասին, հնարավորություն չունեցավ այդ դռներից ներս մտնելու, քանի որ այն փակ էր: Հետո դարպասի վրա փակցված տեղեկատվական թերթիկներից իմացավ, որ այդ օրը գրասենյակի աշխատակազմը մինչև ժամը 13:00-ն էր աշխատում: Ի դեպ, հայերեն տեղեկատվական միակ թերթիկի վրա գրված մի քանի կարճ նախադասության մեջ 5-6 կոպիտ քերականական սխալներ կային, ինչը վկայում էր այն մասին, որ տեքստը գրողը վատ է տիրապետում հայերենին:  Նույնը չէր կարելի ասել ռուսաց լեզվով տեքստերի մասին:

Ինչևէ, մինչ տղամարդն ընտանիքով սրտնեղած կհեռանար` անհամբեր սպասելով հաջորդ օրվան, որպեսզի նորից գա, հարցրեցի, թե ինչպես է  ծրագրի մասին իմացել և ինչու է ուզում դիմել: Ասաց, որ նույն ծրագրով Կալինինգրադում վերաբնակեցված իր ծանոթներից է իմացել և որոշել է ինքն էլ դիմել: «Գոհ են, ապահովված են աշխատանքով, մեզ էլ խորհուրդ տվեցին գնալ»:

Հարցրի`տեղյա՞կ են, որ Հայաստանի քաղաքացիությունից պիտի հրաժարվեն, որպեսզի Ռուսաստանի քաղաքացիություն ստանան: Առանց վարանելու պատասխանեց. «Խնդիր չկա: Ինչի՞ս է պետք Հայաստանի քաղաքացիությունը, եթե չենք կարում ապրենք: Աշխատանք ունեմ, բայց բանի պետք չի` բանվորություն շինարարության մեջ: Երբ հիշում են` էն ժամանակ են վարձատրում…»:

Չէ, հաստատ որոշել է ընտանյոք հանդերձ հեռանալ: Եթե անգամ դժվար լինի, հետ չեն գա, քանի որ մտածում են` ինչ էլ լինի, Հայաստանից լավ է լինելու: «Վաղը–մյուս օրը ծերանալ կա, բան կա: Էստեղի թոշակով ո՞նց ենք ապրելու…»:

Տղամարդուն իր մտադրությունից հետ չի պահի անգամ սիբիրյան սառնամանիքների հեռանկարն ու երեխաների` ռուսական, ոչ հայանպաստ միջավայրում մեծանալը. «Կապ չունի` Սիբիր է, ցուրտ է, երեխեքն էլ, որտեղ իրենց լավ է, թող էնտեղ էլ մեծանան: Հայաստանում ապագա չկա»:

Նյութն ուսումնասիրելու ընթացքում հանդիպեցի նաև մի երիտասարդի, որը «Ռուսաստանի հայրենակիցներ» ծրագրի շրջանակներում մի քանի ամիս ապրել ու աշխատել է Մուրմանսկում և օրեր առաջ է վերադարձել: Շոկային տրամադրությունները դեռ թարմ են: Առաջին շոկն ապրել է հենց օդանավակայանում. «Ընկերոջս հետ իջել ենք ու սպասում ենք, որ մեզ պիտի դիմավորեն: Մարդ չկա, մենք էլ ոչ ոքի չենք ճանաչում, տեղ չունենք գնալու»:

Ամենազավեշտալին այն է, որ մինչև գնալները Հայաստանից հեռախոսով մի ռուս բրոքերի հետ պայմանավորվել են, որը խոստացել է մինչև իրենց տեղ հասնելը վարձով բնակարան գտնել, հետո տեղավորել, գրանցվելու և այլ հարցերը լուծել: Բայց երբ օդանավակայանում զանգել է բրոքերին, պատասխանել է` ուշ զանգեք, զբաղված եմ: «Մենք դրսում սառնամանիքին, անորոշ կանգնած սպասում ենք, ասում է` ուշ զանգեք: Նորից զանգեցինք, հարցրեցինք` ինչքա՞ն պիտի սպասենք: Ասաց՝ գնացեք մեր օֆիս, վճարեք հինգ հազար ռուբլի, որ ձեր համար տուն ման գանք: Զարմացանք` դեռ նոր պիտի ման գա՞ք, բա մինչև էդ պիտի դրսում քնե՞նք»:

Սակայն «հայրենակիցների» դրսում քնելը ռուսներին այնքան էլ չի մտահոգել, նրանք իրենց ասածն են ասել, ու վերջ: Բարեբախտաբար, երիտասարդներն այդ քաղաքում մի ծանոթ հայ ընտանիք են ճանաչել և զանգել են նրանց, որպեսզի գան, տանեն իրենց տուն: Իսկ մինչ ծանոթների տուն գնալը ներկայացել են Ռուսաստանի դաշնային միգրացիոն ծառայություն: Այդպես է կարգը: Այնտեղ էլ երիտասարդներին ասել են, որ գնան, յոթ օրվա մեջ գրանցվեն որևէ հասցեում, բայց էնպես չլինի, որ այդ հասցեում շատ մարդ գրանցված լինի:  Նախազգուշացրել են, որ եթե չգրանցվեն` իրենց կտուգանեն ու դեպորտ կանեն: «Շվարած կանգնել ենք, ո՞վ մեզ կգրանցի իր տան վրա: Հետո պարզվեց, որ դա էնտեղ լուրջ բիզնես ա, բնակարան են գնում, էմիգրանտներին փողով ժամանակավոր գրանցում»:

Երեք ամսվա գրանցման համար երիտասարդներից յուրաքանչյուրը 100 դոլար է վճարել, հետո վեց ամսվա համար արդեն` 200 դոլար. «Այսինքն, եթե մարդ ընտանիքով գնա, պատկերացնո՞ւմ եք, թե մենակ գրանցման համար ինչքան գումար ա ծախսում»:

Ինչ վերաբերում է վարձով բնակարան գտնելուն, ապա էմիգրանտների համար դա ամենադժվարին խնդիրներից է. «Տեսնում են` սև ենք, վերջ, վարձով բնակարան չկա»:

Մեկ ամիս ստիպված են լինում ապրել ծանոթների տանը, մինչև վարձով բնակարան են գտնում, այն էլ` չափազանց բարձր գնով և վատ պայմաններով:

Մեր հերոսներին հաջողվում է նաև աշխատանք գտնել, իսկ երեք-չորս ամսից` ռուսական անձնագիր ստանալ: Սակայն այդ ամենը յուրաքանչյուրի վրա մի քանի հազար դոլար է նստում` չհաշված սոցիալ-հոգեբանական տանջանքները:

Բայց եթե նրանք դիմում գրեին և պարտավորվեին երկու տարի ապրել ու աշխատել այնտեղ, ապա պետությունը կփոխհատուցեր բազմաթիվ ծախսեր, դեռ մի բան էլ իր կողմից գումար կտար. «Հենց մի կոպեկ իրենցից վերցնես, ուրեմն գերի ես: Իսկ ես մտադիր չէի էնտեղ գերի մնալ, դրա համար էլ հրաժարվեցի էդ արտոնություններից ու էդ ծրագրից»,- ասում է զրուցակիցս` խոստովանելով, որ այդ ամենն արել է միմիայն ռուսական անձնագիր ստանալու համար,- ինձ ուղղակի պետք էր էդ անձնագիրը, որ ուզածս ժամանակ գնամ, օրինական աշխատեմ, հետ գամ»:

Նա հավատացնում է, որ ինչքան էլ պայմանները գրավիչ լինեն, երբեք չի համաձայնի ընտանիքով տեղափոխվել, քանի որ ռուսական մշակութային շոկից էլ դեռ չի ազատվել. «Նայում ես` սիրուն, ջահել աղջիկ` հղի, մի ձեռքին պիվի բանկեն, մյուսին՝ սիգարետը: Ծխում ա ու թքում: Ես ո՞նց էդ միջավայրում երեխեք ունենամ ու մեծացնեմ: Ինչ տեսնեն, էդ կսովորեն: Դրա համար էնտեղ ապրելը բացառում եմ»:

Նշենք նաև, որ ՌԴ միգրացիոն ծառայության հայաստանյան ներկայացուցչությունը գործում է 1997 թ. օգոստոսի 29-ին ստորագրված «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության և Ռուսաստանի Դաշնության միջև կամավոր վերաբնակեցման գործընթացի կարգավորման մասին» համաձայնագրի հիման վրա: Սակայն այդ համաձայնագիրը, կարելի է ասել, ուժը կորցրած է, քանի որ համաձայնագրում նշված դրույթները կյանքի չեն կոչվել: Նպատակը եղել է Հայաստանի և Ռուսաստանի կողմից համաձայնեցված միգրացիոն քաղաքականություն վարելը: Հայաստանը պետք է նպաստավոր պայմաններով վերաբնակեցներ Ռուսաստանում բնակվող իր հայրենակիցներին, Ռուսաստանը` Հայաստանում բնակվող իր հայրենակիցներին: Սակայն ծրագիրը չի իրականացել, քանի որ Ռուսաստանի հայերն այդպես էլ  ցանկություն չեն հայտնել վերադառնալ հայրենիք այդ ծրագրի շրջանակներում: Ռուսների դեպքում` որոշ ընտանիքներ տեղափոխվել են:

Այնպես որ այս նոր ծրագիրը որևէ կապ չունի վերոնշյալ համաձայնագրի հետ: Ինչ վերաբերում է միգրացիոն ծառայության հայաստանյան ներկայացուցչության գործունեությանը, ապա այն բավականին ծանրաբեռնված է և հիմնականում շնորհիվ «Հայրենակիցներ» ծրագրի: Մեզ հետ զրույցում ծրագրին դիմող քաղաքացիներից մեկն ասաց, որ անցյալ տարվա տվյալներով` շուրջ 80 հազար հոգի ծառայության կողմից, ժողովրդի լեզվով ասած,  «կանաչ անձնագիր» է ստացել: Սակայն ոլորտի պատասխանատու պաշտոնյաներից մեկը, չցանկանալով, որ անունը նշենք, այդ թիվն անիրական համարեց: Նրա խոսքով` ծրագրի  շրջանակներում տարեկան 3-4 հազար հոգի է մեկնում: Սակայն հարկ է նշել, որ «կանաչ անձնագիր» ստացած քաղաքացիները պարտադիր չէ` նույն պահին էլ մեկնեն, քանի որ այն ուժի մեջ է երկու տարի: Եթե հաշվի առնենք նաև այն, որ Պուտինն անցյալ տարի նոր հրամանագիր է ստորագրել ծրագիրն անժամկետ դարձնելու վերաբերյալ, ապա պարզ է, որ հեռացողների թիվը մի քանի հազարով չի սահմանափակվի:

Պաշտոնյան նաև նշեց, որ զարմացած է ծրագրի շուրջ բարձրացված աղմուկից, քանի որ այդ ծրագրով ավելի քիչ հայեր են Հայաստանից մեկնում, քան ասենք` Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների գրին քարտի կամ Կանադայի միգրացիոն ծրագրերի, և եթե առաջինի դեպքում վերադառնալու հնարավորությունը մեծ է, ապա մյուս դեպքերում գրեթե բացառվում է:

Հակադրվելով այս տեսակետին`  ասեմ, որ ԱՄՆ կամ Կանադա մեկնելու դեպքում էմիգրանտներն էապես փոխում են իրենց կյանքի որակը, մինչդեռ Ռուսաստանի դեպքում պարզապես ինքնակամ աքսորվում են Սիբիր:

Համամիտ եմ, սակայն, նույն պաշտոնյայի այն խոստովանությանը, որ նախ պետք է երկրում իրավիճակը փոխել, որպեսզի մարդիկ չցանկանան հեռանալ: Իսկ եթե ցանկանան, ապա կգնան անկախ ամեն ինչից ու ամեն գնով:

Արդեն քանի օր է` Շանթ Հարությունյանը բռնության կոչեր էր հնչեցնում Ազատության հրապարակում:
Ոստիկանությունը բազմիցս զգուշացրել էր դադարեցնել անխոհեմ պահվածքը և անօրինական գործողությունների մղելու կոչերը:
Այսօր ևս ոստիկանության ներկայացուցիչները Շանթ Հարությունյանին ու նրա կողմնակիցներին հորդորել են զերծ մնալ հակաիրավական վարքագիծ դրսևորելուց, սակայն նրանք չեն ենթարկվել ոստիկանների օրինական պահանջներին, ավելին` ժամը 17.10-ի սահմաններում, մահակներով ու ձողերով զինված, դուրս են եկել Ազատության հրապարակից` հայտարարելով, որ ցանկանում են երթ կատարել:
Ոստիկանության ներկայացուցիչները նրանց կրկին հորդորել են չխախտել հասարակական կարգը և ազատել Մաշտոցի պողոտայի երթևեկելի հատվածը, սակայն նրանք գրպաններից հանել են քարերով լցոնված ինքնաշեն պայթուցիկներ և գետնին հարվածելով` սկսել են պայթեցնել:
Ոստիկանական վերակարգերին հաջողվել է կարգի հրավիրել օրինազանցներին և ազատել պողոտան:
Երկու տասնյակից ավելի օրինազանց բերման են ենթարկվել ոստիկանության բաժին:
Կան տուժած ոստիկաններ:
Կատարվում է դեպքի վայրի զննություն:
Տուժածների և ոստիկանություն բերման ենթարկվածների մասին լրացուցիչ կտեղեկացվի:
Ոստիկանությունը հայտարարում է, որ չի հանդուրժելու և ամենայն խստությամբ է արձագանքելու ցանկացած հակաիրավական գործողության, իսկ օրինազանցները կպատժվեն օրենքի ողջ խստությամբ:

«Գաղտնալսումները Հայաստանում նորություն չեն, բոլորս էլ հասցրել ենք լսել 2008-ի մարտի 1-ի գաղտնալսումները, որոնք հրապարակվեցին անհայտ անձի կողմից: ՀՀ-ն միշտ էլ այդ հնարավորությունն ունեցել է, երբ դատարանի որոշում է լինում, բջջային օպերատորները տրամադրում են այդ ձայնագրությունները»,-Aravot.am-ի հարցին` տեղեկություններ ունի՞ այն մասին, որ Ռուսաստանից Հայաստան գաղտնալսող սարքեր են ուղարկվել, այսպես է պատասխանել տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը:

Նա նշել է, թե այստեղ կարող է խոսք լինել ցանցային գաղտնալսման մասին, օրինակ` skype-ի գաղտնալսումների մասին: Այնուհետև շարունակել է. «Skype-ը պաշտոնապես հայտարարել է, որ համագործակցում է բոլոր երկրների ոստիկանությունների հետ, եթե դատարանի հիմնավորված որոշում լինի, նա կտրամադրի գաղտնալսումները: Ուստի միշտ պիտի հաշվի առնել, որ առնվազն ամերիկյան ծառայությունները` Facebook-ը, Gmail-ը ամերիկյան կառավարության կողմից գաղտնալսվում են»: Պարոն Մարտիրոսյանը նշել է, որ «պարզ է, եթե ՀԱՊԿ շրջանակներում համագործակցություն լինում է, ապա համագործակցություն այս ոլորտում էլ կարող է լինել»: Հարցին` համամի՞տ է, որ ՀՀ-ում գրեթե բոլորը գաղտնալսվում են, պարոն Մարտիրոսյաննպատասխանել է. «Եթե մարդ համարում է, որ ինքը ինչ-որ բան է անում, որ գաղտնալսման ենթակա է, ինքը միշտ պիտի հաշվի առնի, որ իրեն կարող են գաղտնալսել, կապ չունի նա ապրում է ՀՀ-ում, թե Մոզամբիկում»:

Տաթև ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

Aravot.am