Այսօր Ազգային ժողովում նախագծերի քննարկման թեժ պահին նիստերի դահլիճից դուրս եկավ ՀՀԿ-ական պատգամավոր Սամվել Ալեքսանյանը և մոտենալով ճեմասրահին, որտեղ աշխատում էին մի խումբ լրագրողներ, տեղավորվեց բազմոցի վրա` լրագրողների կողքին:

Մեր հարցին, թե արդյո՞ք նրա այս քայլը պայմանավորված է լրագրողների հետ բարիդրացիական հարաբերություններ հաստատելու ցանկությամբ, նա զարմացած պատասխանեց. «Բայց ես լրագրողների հետ ե՞րբ եմ վատ եղել, որ…»:

Երբ լրագրողները Սամվել Ալեքսանյանին սկսեցին հարցեր տալ ամենատարբեր թեմաների` Ծածկած շուկայից մինչև իր քրոջ որդի Արթուրին պատգամավոր դարձնելու մասին, նա նեղսրտած ասաց. «Այ ախպեր, հելնեմ, գնամ, իզուր էլ էկա…»:

Լրագրողներն էլ հարցրեցին, թե էդ դեպքում ինչու է եկել, որ հարցերին չպիտի պատասխանի. «Հերիք չի՞, որ եկել, ձեր կողքը նստել եմ…»,-ասաց նա:

Այնուամենայնիվ, փորձեցինք հետաքրքրվել, թե ճի՞շտ է, որ «Դալմա գարդեն մոլում» Երևան սիթի է բացվելու` Կարֆուրի փոխարեն: Գործարար պատգամավորը զարմացավ. «Ինձ խի՞ես հարցնում, ես դրա հետ կապ չունեմ, ես բիզնեսով չեմ զբաղվում: Շողիկին հարցրու` կնոջս»:

Չնայած բոլոր փորձերին` շրջանցել Ծածկած շուկային վերաբերող հարցերը, Սամվել Ալեքսանյանը մի պահ չդիմացավ ու ասաց. «Եդ շուկան, որ զուգարան չուներ, կռիսանոց էր, կռիշը չռում էր, խի՞ մի օր չէիք էթում էդ շուկայի դեմը կանգնում, շուկայից խոսում…»:

Երբ հակադարձեցինք` ասելով, որ դա նրան թույլ չի տալիս ապօրինի շինարարություն անել, նա թեման արագ փոխեց:

Ի վերջո հասկանալով, որ Սամվել Ալեքսանյանը մտադիր չէ պատասխանել որևէ լուրջ հարցի, հետաքրքրվեցինք, թե օրինակ, նա դպրոցական տարիներին ինչպիսի աշակերտ է եղել` խելո՞ք, թե չար. «Իմ դեմքից չի երևո՞ւմ, որ չար եմ եղել»,-ասաց նա` պատմելով Երևանի 112 դպրոցում իր կատարած «քաջագործություններից» մեկի մասին,-մի օր սաղ դասարանների զամոկները չոփ կոխեցի, որ դասարանները չբացվեն, դաս չանենք: Հաջորդ օրը մինչև մորս մի սումկա զամոկ առնել չտվեցին, դպրոց չթողեցին…»:

Ի դեպ նա ասաց, որ իր սովորելու տարիներին իրենց դպրոցի տնօրենը Գալուստ Սահակյանի աներն էր:

Մեր հարցին, թե արդյոք հիմա, երբ միլիոնատեր է դարձել, փոխհատուցում է դպրոցին իր պատճառած վնասները, նա ինքնագոհ պատասխանեց. «Հիմա դու զանգի մեր դպրոցի դիրեկտորին, ինքը թող ասի…»:

Այդ ընթացքում Սամվել Ալեքսանյանի բջջայինին զանգեցին, և պարզվեց, որ նրա հեռախոսը տասը տարվա Մոտորոլա է: Լրագրողները հետաքրքրվեցին, թե ինչու է գործարար-պատգամավորն այդ հին հեռախոսն օգտագործում: «Պտի հնարավորություն ունենամ, որ փոխեմ, որ չունեմ, ո՞նց փոխեմ»,-ծիծաղելով պատասխանեց նա:

Սամվել Ալեքսանյանը նաև տեղեկացրեց, որ ամռանը հանգստանալու է Սևանում`  «Հարսնաքար» հյուրանոցային համալիրում:

Ինչպես արդեն տեղեկացրել էինք՝ Թուրքիայում բողոքի նոր ակցիա է սկսվել, որը ստացել է «կանգնած մարդ» անվանումը: Երեկ Էրդեմ Գյունդյուզ անունով մի քաղաքացի անշարժ կանգնել է Թաքսիմի հրապարակում՝ այդպիսով արտահայտելով իր բողոքը «Գեզի» այգու քանդման դեմ: Ահա Գյուդյուզի սկսած այս շարժումը հաշված ժամերի ընթացքում մեծ տարածում և աջակցություն է գտել ինչպես Թուրքիայի մի շարք քաղաքներում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս:

Իզմիր բնակիչները ևս որոշել են հավաքվել քաղաքի կենտրոնական հրապարակներից մեկում և վերածվել «կանգնած մարդկանց»: Բացի այդ մոտ 100 երիտասարդ որոշել են կանգնել քաղաքի պողոտաներից մեկում՝ փակելով երթևեկությունը: Որոշ ցուցարարներ էլ նստել են հենց երթևեկելի փողոցների մեջտեղում: «Կանգնած մարդ» նախաձեռնությանը միացել են նաև բազմաթիվ կանայք: Երեկ երեկոյան Թաքսիմի մետրոյի մուտքի մոտ մի կին սկսել է իր կանգնելու ցույցը, որից հետո նրան միացել են ևս երկուսը: Կանայք մինչև առավոտ կանգնած են մնացել նույն տեղում: Հայտնի է, որ նրանցից մեկը ուշագնաց է եղել:

«Կանգնած մարդ» նախաձեռնությունը համակիրներ ունի նաև Թուրքիայի սահմաններից դուրս: Թուրքիական «Ռադիկալը» հաղորդում է, որ Նյու Յորքում մի թուրք երիտասարդ կանգնել է ԱՄՆ-ի խորհրդանիշը հանդիսացող Ազատության արձանի դիմաց և ժամերով անշարժ մնացել՝ այդպիսով իր աջակցությունը հղելով Թուրքիայում ցույց սկսած  հայրենակիցներին:

Ավարտին է մոտենում միասնական քննությունների առաջին փուլը. հունիսի 21-ին դիմորդները  քննաշրջանի վերջին երկու առարկաներից` «քիմիայից» և «հայոց պատմությունից»  քննություն կհանձնեն:

Այս տարվա քննաշրջանը նախորդներից տարբերվեց դժգոհությունների բացակայություններով, համեմատաբար բարձր գնահատականներով (չհաշված մի քանի բացառությունները) և կանխատեսելիությամբ. այս տարի բոլոր քննական առարկաների (բացի Ընդհանուր պատմություւնից ) թեստերը կազմվել են նախապես հրապարակված շտեմարանի հիման վրա: Նախորդ տարի փորձնական «հայոց լեզու և գրականություն»  և «մաթեմատիկա» առարկաներն էին շտեմարանային: Նորարարությունն իրեն արդարացրեց և այս տարի  գրեթե բոլոր  քննական առարկաներից շտեմարաններ հրապարակվեցին:

Այս տարի աննախադեպ պատկեր է «կենսաբանության» դեպքում: Այս առարկայի միջին  գնահատականը 14,5 է նախորդ տարվա 11,4-ի փոխարեն: Այս տարի անբավարար է ստացել դիմորդների 12 տոկոսը, մինչդեռ 2012-ին անբարար աստացողների թիվը 7,9 տոկոսով ավել էր` 19,9 տոկոս: Իսկ «քսան» ստացողների թիվն այս տարի 182 անգամ ավելացել է. 2012-ին միայն մեկ դիմորդ էր առավելագույն միավոր հավաքել:

«Հայոց լեզվի և գրականության» միջինը 2012-ի համեմատ նվազել է 0,65 նիշով` 13,9-ից դառնալով 13,25: Նվազել է  նաև 20 բալ ստացողների թիվը` 80 դիմորդ նախորդ տարվա 200-ի փոխարեն, իսկ կտրվողների թիվն ավելացել է 3,5 տոկոսով` 5,5-ից հասնելով 9 տոկոսի: Չնայած դրան, դիմորդները և կրկնուսույցները թեստերից չեն դժգոհում` ասելով, որ ավելի բարդ առաջադրանքներ էին սպասում. շտեմարաններում առկա շատ բարդ առաջադրանքները թեստերում չեն ներառվել:

«Մաթեմատիկայից», որն ամենամասսայական քննություններից է ,  ևս դժգոհություններ չկան:  «Մաթեմատիկայի» միջին գնահատականը նախորդ տարվա համեմատ բարձրացել է` 11,97 է նախորդ տարվա 11,6-ի փոխարեն: 24-ով ավելացել է նաև 20 ստացող դիմորդների թիվը` 101 «քսան» նախորդ տարվա 77-ի փոխարեն: Միևնույն ժամանակ, 2012-ի համեմատությամբ ավելացել է նաև անբավարար ստացած դիմորդների թիվը` 15,5 տոկոսից հասնելով 17 տոկոսի:

Մաթեմատիկայի մասնագետ, կրկնուսույց Սուսաննա Մանուկյանը գնահատականների ծայրահեղության իր բացատրությունն ունի: Նրա խոսքով` կտրվողները պարզապես լավ պարապած չեն եղել. «Եթե նորմալ պարապած լինեին, գոնե միջին միավորներ կստանային: Իսկ բարձր գնահատականներ այս տարի շատ են ստացել, քանի որ շտեմարանում առկա շատ բարդ խնդիրները թեստերում չեն ներառվել»:

Մանուկյանի կարծիքով` շտեմարանի երեք հատորներն անգիր անել հնարավոր չէ, դիմորդը պետք է գիտելիք ունենա, որ կարողանա առաջադրանքները լուծել: «Իհարկե, թեստային համակարգը դուրս չի գալիս, զգալով են գրում: Ավելի օբյեկտիվ է, երբ երեխան լուծում  է առաջադրանքը, ապացուցում»,- ասում է Մանուկյանը:

Մաթեմատիկայի ուսուցչուհի, կրկնուսույց Սիրվարդ Ավետիսյանը ևս կարծում է, որ մաթեմատիկայի գիտելիքը թեստի միջոցով ստուգելը սխալ է. սովորելու փոխարեն աշակերտը ձգտում է առաջադրանքի պատասխանն անգիր անել:

Իսկ այս տարվա թեստերի մասին Ավետիսյանը դրական կարծիք ունի. միջին գիտելիք  ունեցողը կարողացել է դրական գնահատական ստանալ, իսկ բարձր գնահատականի համար էլ ավելի խորքային գիտելիքներ են պահանջվել:

Հիմքային գիտելիքը կարևորում է նաև կրկնուսույց Էմմա Խանաղյանը. «Շտեմարանով վարժեցնելը բանի նման չէ: Եթե դպրոցական գիտելիքների պաշարը չունենա դիմորդը, բուհում հաստատ խնդիրներ կունենա»:

«Ռուսերենի» միջին  գնահատականը  11,08  է` 1,5 նիշով բարձր նախորդ տարվա ցուցանիշից (10,3): Այս առարկայից անբավարար ստացողների թիվը 2012-ի համեմատությամբ նվազել է 7 տոկոսով` 22 տոկոսից հասնելով 15-ի: Նախորդ տարի «ռուսերենից» 20 միավոր ստացողներ չէին եղել, այս տարի 2 դիմորդ առավելագույն միավորներ է հավաքել:

«Աշխարհագրության» միջին գնահատականը 14,5 է: Նախորդ տարի միջինը 12,3 էր` 2,2 նիշով ցածր: Անբավարարների քանակը կրճատվել է 3,7 տոկոսով` 9,7-ից հասնելով 6-ի: Իսկ 20 միավոր ստացած դիմորդներն այս տարի չորսն են:

«Ընդհանուր պատմության»  դեպքում իրավիճակը հակառակն է` միջին գնահատականը նվազել է 0,7 նիշով` 12,2-ից դառնալով  11,5, անբավարար ստացողների թիվը 2012-ի համեմատությամբ ավելացել է 5,2 տոկոսով. դիմորդների 20 տոկոսն այս տարի կտրվել է: Իսկ 20 ստացողները նախորդ տարի երկուսն էին, այս տարի միայն մեկը:

Պատմության մասնագետ, կրկնուսույց Նաիրի Մուրադյանի կարծիքով ցածր գնահատականների  պատճառները մի քանիսն են. «ընդհանուր պատմությունից» շտեմարան չի եղել, այսինքն ցանկացած թեստային առաջադրանք նորություն է եղել դիմորդի համար: Բացի այդ, նախորդ տարվա համեմատությամբ քննական բովանդակությունն է ավելացել, իսկ պատասխանների  տարբերակներն էլ միմյանց  նման են եղել` դիմորդից ավելի մանրամասն գիտելիքներ պահանջելով:

ԳԹԿ արտաքին համագործակցության բաժնի պետ Արա Իսպիրյանը «Անկախ»-ի հետ զրույցում  վստահեցրեց, որ հաջորդ տարի ԳԹԿ-ն հեղինակային խումբ կձևավորի և «ընդհանուր պատմությունից» ևս շտեմարան կհրապարակվի: Իսկ այս տարի պարզապես շահագրգիռ խումբ չի հավաքվել, որ շտեմարան ստեղծի:

«Օտար լեզվի» միջին գնահատականը 15,47 է, 6 առարկաներից` «անգլերեն», «գերմաներեն», «ֆրանսերեն», «իսպաներեն», «իտալերեն», «պարսկերեն»,  կտրվել է դիմորդների ընդամենը 6 տոկոսը, իսկ 20 է ստացել 5,4 տոկոսը` 372 դիմորդ: Այս ցուցանիշը նախորդ տարվա համեմատությամբ էլի բարելավվել է:

«Ֆիզիկայի» միասնական քննության գնահատականները կհրապարակվեն հունիսի 23-ին, իսկ «քիմիայի» և «հայոց պատմության» գնահատականները` հունիսի 26-ին:

Հունիսի 24-ից ԳԹԿ-ում կսկսվի միասնական քննությունների երկրորդ փուլի հայտագրումը, որը կտևի մինչև հուլիսի մեկը: Այս փուլին կարող են մասնակցել արտասահմանյան ուսումնական հաստատությունների շրջանավարտները, բանակից զորացրվածները և նախնական և միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների շրջանավարտները:

      Հունիսի 18-ին Կորեայի Հանրապետությունում կայացած ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի “Աշխարհի հիշողություն” ծրագրի կոմիտեի նիստում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Գլխավոր տնօրենի որոշմամբ և Միջազգային խորհրդատվական կոմիտեի եզրակացության հիման վրա ծրագրի Միջազգային ռեգիստրում (Memory of the World International Register) գրանցվել է «Արամ Խաչատրյանի ձեռագիր նոտաները և կինոերաժշտությունը»:

Հայկական հայտը համալրեց աշխարհի բոլոր մայրցամաքներից ներկայացված քարից մինչև ձայնային կրիչների վրա պահպանվող 299 փաստաթուղթ  պարունակող ցանկը: Այսուհետ, Արամ Խաչատրյանի անունը կդասվի այս ցանկում արդեն իրենց տեղը գտած աշխարհահռչակ այնպիսի կոմպոզիտորների հետ, ինչպիսիք են  Բեթհովենը, Բրամսը և Շոպենը:

Այս տարի Ռեգիստրում գրանցված անվանացանկը ներառում է Վրաստանի և Մեծ Բրիտանիայի կողմից համատեղ ներկայացված «Վագրենավորը» պոեմի ձեռագիրը, Գերմանիայի կողմից ներկայացված Կարլ Մարքսի ինքնագրով Կապիտալ աշխատության ձեռագիրը, 15-18 դարերում Լեհաստանի թագավորության և Օսմանյան Կայսրության միջև կնքված խաղաղության պայմանագրերը,  Իսպանիայի կողմից ներկայացված «The Decreta of León of 1188 » վերտառությամբ Եվրոպական խորհրդարանական համակարգի վերաբերյալ ամենահին փաստաթուղթը, 1497-1499 թթ. Վասկո դա Գամայի Հնդկաստան կատարած ճամփորդության վերաբերյալ ձեռագիրը:

«Արամ Խաչատրյանի ձեռագիր նոտաները և կինոերաժշտությունը» հայտը պատրաստվել է  ՀՀ ԱԳՆ կողմից` Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարանի և կոմպոզիտորի որդի Կարեն Խաչատրյանի օժանդակությամբ: Հայտը  ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կենտրոնակայան էր ներկայացվել 2010թ. և մինչև 2012թ. համալրվել էր հավելյալ նոտաների ձեռագրերով:

Այսպիսով, “Աշխարհի հիշողություն” ծրագրում իր տեղը գտավ հայկական երրորդ փաստագրական ժառանգությունը. 1997 թվականից Հայաստանը ներկայացված էր Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանով, իսկ 2011թ.-ից` “Բենիամին Մարգարյանի գալակտիկաների մասին ուսումնասիրությամբ”:

Տեղեկանք: ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի “Աշխարհի հիշողություն”ծրագիրը մեկնարկել է 1992 թվականին` աշխարհում գոյություն ունեցող արխիվների և գրադարանների արժեքավոր հավաքածուների անհետ կորուստը կանխելու նպատակով: Այս ծրագրի շրջանակներում գոյություն ունի Աշխարհի հիշողության ՅՈՒՆԵՍԿՕ–ի միջազգային ռեգիստր: Այդ Ռեգիստրն իրենից ներկայացնում է փաստագրական ժառանգության ցուցակ, որի մեջ ընդգրկված են այն փաստաթղթերը, ձեռագրերը, տեսա–հնչյունային նյութերն ու գրադարանային հավաքածուները և արխիվները, որոնք ճանաչվել են որպես բացառիկ նշանակություն ունեցող արժեքների մարմնավորում և պետք է վկայագրվեն ու պահպանվեն ամբողջ աշխարհի մարդկության համար:

Հրապարակվել են օտար լեզվի միասնական քննության գնահատականները: Այս տարի օտար լեզուներից քննություն է հանձնել 6900 դիմորդ: Նախապես  դիմորդներ էին հայտագրվել 6 օտար լեզուներից. «անգլերենից»  6475 դիմորդ, «գերմաներենից»  361 դիմորդ, «ֆրանսերենից»  295 դիմորդ, «իսպաներենից»  20 դիմորդ, «իտալեներից»  4 դիմորդ և «պարսկերենից» 1 դիմորդ:

ԳԹԿ-ն գնահատականների վերաբերյալ տվյալները հրապարակել է ընդհանրացված` առանց առարկաները տարանջատելու:

Ըստ այդմ` «օտար լեզվի»  քննության միջին գնահատականը 15,47 է: Անբավարար է ստացել դիմորդների 6 տոկոսը: 7,5-13 է հավաքել դիմորդների 25 տոկոսը, 13-18 միավոր է ստացել 37 տոկոսը և 18-20 է ստացել դիմորդների 30 տոկոսը:

Բոլոր վեց առարկաներից միասին  20 միավոր է ստացել 372 դիմորդ` ընդհանուրի 5,4 տոկոսը:

ԳԹԿ արտաքին համագործակցության բաժնի պետ Արա Իսպիրյանը վստահեցնում է, որ վերոնշյալ տվյալները կարելի է դիտարկել որպես «անգլերենի»  թվային տվյալներ, քանի որ մյուս առարկաներից դիմորդները քիչ են ու դրանց տվյալներն ընդհանուր ցուցանիշի վրա էապես չեն ազդում:

Նշենք, որ նախորդ տարի «անգլերենի» միջին գնահատականը 13,2 էր:

ԱՌԱՋԻԿԱ 5 ՕՐՎԱ ԵՂԱՆԱԿԻ ԿԱՆԽԱՏԵՍՈՒՄ
Հանրապետության տարածքում`
Հունիսի 20-21-ին շրջանների զգալի մասում, 22-ին Սյունիքում ժամանակ առ ժամանակ սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ,ամպրոպի ժամանակ սպասվում է քամու ուժգնացում մինչև 15-20 մ/վրկ, առանձին հատվածներում հնարավոր է կարկուտ, 23-24-ին սպասվում է առավելապես առանց տեղումների եղանակ: Քամին հարավ-արևմտյան 2-7 մ/վրկ: Օդի ջերմաստիճանը 20-21-ին էապես չի փոխվի, 22-24-ին կբարձրանա 5-6 աստիճանով:

Երևանում`
Հունիսի 20-21-ին ժամանակ առ ժամանակ սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, ամպրոպի ժամանակ սպասվում է քամու ուժգնացում մինչև 15-20 մ/վրկ: 22-24-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ:

Երևանի հունիսի 20-ի բազմամյա կլիմայական տվյալներ

· Օդի առավելագույն ջերմաստիճան 36.4⁰C (1941թ)

· Օդի նվազագույն ջերմաստիճան 8.4⁰C (1913թ)

· Օդի միջին օրական ջերմաստիճան 22.3⁰C

Միգուցե ոմանք ակնկալում էին, որ վերջերս Թուրքիայում տեղի ունեցող զանգվածային բողոքի ցույցերն ու անկարգությունները կգրավեն նրա ղեկավարների ուշադրությունը ներքին խնդիրների վրա՝ շեղելով նրանց կարևոր զարգացումներից, ինչպիսիք են, օրինակ, Հայոց ցեղասպանության հարցերը: Ցավոք, այդպես չեղավ:

Չնայած հարյուր հազարավոր ցուցարարներ զայրացած բողոքում էին Թուրքիայի ամբողջ տարածքում՝ իրենց դժգոհությունն արտահայտելով Էրդողանի բռնատիրական իշխանության դեմ, արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնատարները շարունակում էին զբաղվել իրենց սովորական ժխտողական պարտականություններով՝ հակազդելով Հայոց ցեղասպանության իրողությունը վերահաստատելու ուղղությամբ այլ պետությունների բոլոր ջանքերին:

Վերջին շաբաթների ընթացքում թուրքական արձագանքի երեք նման դեպքեր են գրանցվել.

1. Թուրքական կառավարությունը շատ խիստ արձագանքեց, երբ Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապը վերահաստատեց Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը՝ այն անվանելով «20-րդ դարի առաջին ցեղասպանությունը»: Հռոմի պապն այդպես էր արտահայտվել հունիսի 3-ին հայ կաթոլիկների պատվիրակության՝ Վատիկան կատարած այցի ժամանակ: Չնայած Ֆրանցիսկոս պապը նման տեսակետներ արտահայտել էր նաև նախկինում՝ Արգենտինայում կարդինալ եղած ժամանակ, սակայն վերջերս Պապ ընտրվելուց հետո սա առաջին անգամ է, որ նա անդրադարձել է Հայոց ցեղասպանությանը:

Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունը շտապեց պաշտոնական բողոք ներկայացնել Վատիկանին՝ իր «հիասթափությունը» արտահայտելով Պապի հայտարարության առթիվ: Անկարայում Վատիկանի դեսպանին անմիջապես կանչեցին արտաքին գործերի նախարարություն և ասացին, որ Պապի տեսակետները «բացարձակ անընդունելի» են և կարող են վնաս հասցնել երկկողմ հարաբերություններին: Մի թուրք անանուն պաշտոնյա նույնիսկ հնարավոր է համարել, որ Հռոմի պապի առաջիկա այցը Թուրքիա կարող է վտանգվել՝ Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ նրա արտահայտած տեսակետներից հետո:

Նահանջելու փոխարեն, Վատիկանն էլ ավելի բարդացրեց իրավիճակը Թուրքիայի համար՝ հայտարարելով, որ Ֆրանցիսկոս պապը նախատեսում է 2015 թվականի Ապրիլի 24-ին այցելել Հայաստան՝ Հայոց ցեղասպանության հարյուրամյա տարելիցի կապակցությամբ հոգեհանգստի կարգ մատուցելու համար:

Հաշվի առնելով թուրք պաշտոնատարների ժխտողական մտածողությունը, հասկանալի է, որ նրանք պետք է դժգոհ լինեին Պապի անկեղծ և բարոյապես ոգևորիչ հայտարարությունից: Ի վերջո, Հռոմի պապը ոչ միայն Կաթոլիկ եկեղեցու հոգևոր առաջնորդն է, այլ նաև պետության ղեկավար: Այդուհանդերձ, կարիք չկար, որ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունն այդպես բորբոքվեր, քանի որ Վատիկանը երկու անգամ ճանաչել էր Հայոց ցեղասպանությունը՝ 2000 և 2001 թվականներին:

Թուրքական պաշտոնատարները կարծես թե չեն գիտակցում, որ չափից դուրս սուր արձագանքելով Հայոց ցեղասպանության ճանաչումներին, նրանք ակամա նպաստում են հենց այն հարցին, որը նրանք ձգտում են քողարկել: Իրոք, Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ Ֆրանցիսկոս պապի հայտարարության առնչությամբ թուրքական դատապարտումը միջազգային լրատվամիջոցներով հաղորդվել է ամբողջ աշխարհում՝  աջակցելով Հայոց ցեղասպանության փաստերի էլ ավելի հրապարակմանը: Անկարայի իսկական մտադրությունն է՝ ամբողջ աշխարհում խստորեն քննադատելով ամեն մեկին, ով համարձակվում է բարձրաձայնել Հայոց ցեղասպանության մասին, մյուսներին հետ պահել նման հայտարարություններ անելուց, հատկապես հաշվի առնելով գալիք Հարյուրամյակը 2015 թվականին:

2. Այս ամսվա սկզբին Հունաստանի խորհրդարանը նույնպես զայրացրել է թուրքական իշխանություններին, երբ իշխող «Նոր ժողովրդավարություն» կուսակցությունը՝ Ֆրանսիայի օրենսդիր մարմնից մի էջ ընդօրինակելով, օրինագիծ  է ներկայացրել, որը պատիժ է սահմանում այլատյացության և Հունաստանի կողմից ճանաչված ցեղասպանությունների՝ Հայոց ցեղասպանության ու Հոլոքոստի ժխտման կամ խեղաթյուրման համար: Առաջարկվող օրենքի խախտողները կպատժվեն մինչև երեք տարվա ազատազրկմամբ և 5-20 հազար եվրո տուգանքով: Հունաստանի խորհրդարանը 1996 թվականին ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը: Չնայած թուրքական կողմից դեռևս որևէ պաշտոնական հայտարարություն չի եղել վերջերս ներկայացված այս բանաձևի դեմ, սակայն արդեն պարզ է, որ ճնշում կգործադրվի Աթենքում Թուրքիայի դեսպանի և դիվանագիտական այլ խողովակների կողմից:

3. Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի պատգամավորներ Արսեն Ավակովը՝ ընդդիմադիր «Բատկիվշչինա» (Հայրենիք) կուսակցությունից և Վիլեն Շատվորյանն ու Նվեր Մխիթարյանը՝ իշխող  «Ռեգիոնների» կուսակցությունից, հունիսի 6-ին Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող օրինագիծ են ներկայացրել: «Ազերնյուզը» հաղորդել է, որ Ուկրաինայում բնակվող ադրբեջանցիները Խորհրդարանի առջև բողոքի ցույց են անցկացրել ընդդեմ այդ օրինագծի: Նաև, ադրբեջանական մի շարք կազմակերպությունների ստորագրությամբ նամակ է հղվել Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչին՝ պնդելով, որ այդ որոշումը «լուրջ մտահոգություն է պատճառում Ուկրաինայի թուրքալեզու ժողովուրդներին, հատկապես ադրբեջանցիներին… և լուրջ հարված է Ադրբեջանի ու Թուրքիայի համար»: Ըստ ուկրաինական լավատեղյակ աղբյուրների՝ ադրբեջանցի ցուցարարների հետևում կանգնած է Թուրքիայի կառավարությունը. խիստ է արձագանքել նաև Ղրիմի թաթարների մեջլիսի նախագահ և Ուկրաինայի խորհրդարանի պատգամավոր Մուստաֆա Ջեմիլևը:

Չնայած շարունակվող ներքին անկայունությանը՝ թուրքական պաշտոնատարները շարունակում են ամբողջ աշխարհում տարածել իրենց ժխտողական քաղաքականությունը՝ միջամտելով այլ երկրների ներքին գործերին: Կարելի է հուսալ, որ միջազգային հանրությունը կմերժի Էրդողանի վարչակարգի սնափառ և ամբարտավան կեցվածքը, ինչպես որ այն մերժվում է տանը՝ թուրք ազգաբնակչության զգալի հատվածի կողմից:

Հարութ Սասունյան

«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր

Նա հոր վրեժն առնելու համար հրամայում է սրակոտոր անել Հայաստանում գտնվող բոլոր հռոմեացիներին` թվով 30.000 հոգու: Դրանով հայոց արքան հաստատում է իր վճռականությունը ատելի հռոմեացիների դեմ պայքարում:

Հայոց Արտաշեսյան թագավորական հարստության վերջին հզոր գահակալը Արտաշես Երկրորդ արքայից արքան էր (մ.թ.ա. 34-20): Մ.թ.ա. առաջին դարի 30-ական թվականներին Հայաստանում և Առաջավոր Ասիայում լարված քաղաքական իրադրություն էր:

Հռոմեական կայսրությունը, հաստատվելով Արևելքում, ձգտում էր իր տիրապետությունը հաստատել և իր ազդեցությունը տարածել Առաջավոր Ասիայի հզորագույն երկրների` Պարթևական թագավորության և Հայաստանի վրա:

Դեպի արևելք մեծ արշավանք կազմակերպեց հռոմեացի զորավար Մարկոս Կրասոսը, որ մինչ այդ` դեռևս մ.թ.ա. 71 թ., աչքի էր ընկել Սպարտակի ապստամբությունը ճնշելով: Սակայն Կրասոսի արշավանքը ջախջախվեց հայ-պարթևական զինակցության արդյունքում` Խառանի ճակատամարտի ժամանակ: Ինքը` Կրասոսը, անփառունակ վախճան ունեցավ և գլխատվեց:

Սակայն Կրասոսի օրինակը դաս չեղավ Հռոմի արկածախնդիր մեկ այլ զորավարի` Մարկոս Անտոնիոսի համար: Նա, ցանկանալով տիրանալ Ալեքսանդր Մակեդոնացու փառքին և նվաճել Հնդկաստանը, հսկայական բանակով արշավեց Արևելք: Մարկոս Անտոնիոսի արկածախնդրությունը նույնպես վատ վախճան ունեցավ, և հռոմեական բանակը կործանվեց: Զորավարն իր կյանքը և զորքի մնացորդները փրկեց սոսկ հայոց Արտավազդ Բ արքայից արքայի ողորմածության շնորհիվ:

Սակայն նենգ հռոմեացին Հռոմի Սենատի առջև իր պարտությունը կոծկելու նպատակով արևելյան արշավանքի տապալման ողջ մեղքը բարդեց իր փրկչի` Արտավազդ Բ արքայի վրա: Հայ-հռոմեական հարաբերությունները վատացան, և Հայաստանը դարձյալ կանգնեց պատերազմական վտանգի առաջ:

Շուտով Անտոնիոսը խաբեությամբ ու խարդավանքով գերում է Արտավազդ Բ արքային ու նրա ընտանիքը, հայոց արքային գլխատել տալիս Եգիպտոսում, իսկ նրա զավակներին ուղարկում Հռոմ` որպես գերիներ: Անգամ հռոմեացի պատմիչները, որոնք հազվադեպ են իրենց աշխատություններում արդարադատ ու կշռադատված օտարի հանդեպ, Մարկոս Անտոնիոսի այդ վարմունքը համարում են քստմնելի: Նվաճելով Հայաստանը` հռոմեացիները թալանի ու ավերածությունների են մատնում հայոց երկիրը: Կողոպուտի են ենթարկվում հայոց շեները, քաղաքները, տաճարները: Հենց այս ժամանակահատվածում են հռոմեացիները Աստվածամայր Անահիտի գլխավոր սրբավայր Երիզա ավանի Անահտական տաճարից հափշտակել դիցուհու արձանն ու կտորների բաժանել, որի մի մասն այժմ պահպանվում է Լոնդոնում` Բրիտանական թանգարանում:

Հռոմեական գերությունից բարեբախտաբար փրկվում է հայոց գահաժառանգը` Արտավազդ Բ արքայի ավագ որդին` Արտաշեսը:

Երիտասարդ թագավորն իր պապի` Տիգրան Մեծի պես աննկուն կամքի և ռազմավարական տաղանդի տեր գործիչ էր:

Հոր գերեվարությունից ու սպանությունից հետո Արտաշես Երկրորդը, գահ բարձրանալով, չի հապաղում և դաշինք է առաջարկում Պարթևաց թագավորության գահակալ Հրահատ Դ-ին: Պարթևաց արքան լավ հասկանալով, որ Հայաստանի ու իր տերության շահերը համընկնում են, և Հռոմը  չի բավարարվի Հայաստանը նվաճելով, ընդունում է Արտաշեսի առաջարկը: Դաշինքն ամրապնդվում է դինաստիական ամուսնությամբ: Արտաշես Բ-ն կնության է առնում Հրահատ Դ արքայի դստերը:

Որպեսզի վերադասավորի ուժերը` Արտաշես Բ-ն իր զորագնդով նախ անցնում է Պարթևստան` սպասելով ոսոխին հարված հասցնելու հարմար պահի:

Պահը չի ուշանում: Մ.թ.ա. 31 թ. Ակտիումի ծովամարտից հետո Մարկոս Անտոնիոսը պարտություն է կրում և սպանվում, իսկ Հռոմում միանձնյա կայսերական իշխանության է հասնում նրա թշնամին` Օկտավիանոս Օգոստոսը: Արտաշես Բ արքայից արքան Պարթևստանից  հայոց բանակով մտնում է Հռոմի դաշնակից Ատրպատականի թագավորության տարածք, պարտության մատնում մար Արտավազդ արքային, որը փախուստի է դիմում և ապաստանում Օգտավիանոս Օգոստոս կայսեր մոտ: Այս գործողությամբ, փաստորեն, Արտաշես Բ-ն Ատրպատականի տարածքը նվաճում է և կցում հայոց թագավորությանը: Ատրպատականը նվաճելուց հետո Արտաշես Բ-ն մտնում է Հայաստան, վճռական ճակատամարտում ջարդում հռոմեական զորագնդերը և իր իրավունքը վերահաստատում հայոց գահին: Նա հոր վրեժն առնելու համար հրամայում է սրակոտոր անել Հայաստանում գտնվող բոլոր հռոմեացիներին` թվով 30.000 հոգու: Դրանով հայոց արքան հաստատում է իր վճռականությունը` ատելի հռոմեացիների դեմ պայքարում:

Հաստատվելով հայրենական գահին` Արտաշես Բ-ն դեսպանություն ուղարկեց Հռոմ` Օկտավիանոս Օգոստոս կայսրից պահանջելով ազատ արձակել իր գերյալ եղբայրներին: Հռոմի պատասխանը, բնականաբար, մերժողական էր: Օկտավիանոս կայսրը հույս ուներ գերյալ թագաժառանգներին հռոմեական դաստիարակություն տալ և հետագայում հայոց գահին նրանց հաստատելով` Հայաստանն առնել իր ազդեցության ոլորտը:

Մի քանի տարում երկիրն ազատելով հռոմեական գերությունից` Արտաշես Բ արքայից արքան ամրացնում է իր իշխանությունն ու պատրաստվում անցնել արտաքին նվաճումների: Նա արծաթե և պղնձե դրամներ հատեց Արտաշատ մայրաքաղաքում` «Արքայից արքա», «Մեծ արքա» մակագրություններով:

Հռոմը վախենում էր հայ-պարթևական դաշինքից և ամեն կերպ խուսափում էր բաց պատերազմից: Սակայն հռոմեական նենգ դիվանագիտությունն անում էր իր սև գործը:

Հայաստանի արևմտյան` Հռոմի դրածո թագավորները Օկտավիանոսի դրդմամբ շարունակ դավեր են նյութում հայոց պետության դեմ: Հայաստանի հարաբերությունները լարված էին հատկապես Փոքր Հայքի հետ, որտեղ Օկտավիանոսը գահ էր բարձրացրել Արտաշես Բ-ի թշնամի, ազգությամբ մար Արտավազդին, որը, ի դեպ, մորական կողմից հայ էր և Արտաշեսյան: Հայոց պետության դեմ թշնամաբար էին տրամադրված նաև Հռոմի ազդեցության տակ գտնվող Պոնտական թագավորությունը, Գամիրքը, անգամ` Վիրքը:

Թշնամական օղակը Հայաստանի շուրջ սեղմվում է:  Այսուհանդերձ Օկտավիանոս կայսրը չի համարձակվում բացեիբաց պատերազմ հայտարարել Մեծ Հայքին: Հայոց հզորությունը բավարար էր թշնամուն հակահարված տալու համար:

Եվ հռոմեացիները դիմում են նենգության: Մ.թ.ա. 20 թ. կայսեր որդեգիր Գայոս Տիբերիոսը մեծ բանակով մտնում է Ասորիք: Պարթևաց արքան չի կարողանում դիմագրավել հռոմեացիներին, քանզի իր երկրում խառնակ վիճակ էր, և հաշտություն է կնքում Օկտավիանոսի հետ:

Հայաստանն ահեղ թշնամու դեմ հանդիման մնում է միայնակ: Սակայն աննկուն հայոց արքան չի վհատվում և պատրաստվում է պատերազմի: Այստեղ, սակայն, հերթական անգամ դեր է խաղում Հռոմի նենգ դիվանագիտությունը: Արտաշես Բ արքան զոհ է գնում Հռոմի կազմակերպած նենգ դավադրության և սպանվում է:

Արտաշես Բ-ի սպանությունից հետո Հռոմում իսկական ցնծություն էր: Կայսեր հրամանով անգամ արծաթե դրամներ են հատվում` «Հայաստանը նվաճված» մակագրությամբ: Իսկ հռոմեացի բանաստեղծներ Հորացիոսն ու Օվիդիոսը ներբողներ հյուսեցին հռոմեական «փառապանծ» հաղթանակի կապակցությամբ:

Արտաշես Բ-ի սպանությունը բարոյալքեց ու կազմալուծեց Հայաստանի պաշտպանությունը: Շուտով Տիբերիոսը որպես հայոց գահի թեկնածու առաջարկեց Արտավազդ Բ-ի մյուս որդուն` Արտաշես Բ արքայի եղբորը` Տիգրան Գ-ին (մ.թ.ա. 20-8): Հայոց ավագանին ստիպված էր ընդունել Հռոմի առաջարկը, քանզի Արտաշես Բ-ն զավակներ չուներ: Տիգրան Գ-ն, լինելով գերության մեջ, հասակ էր առել և դաստիարակվել Հռոմում, և այս քայլով հռոմեացիները հույս ունեին գահի իրենց թեկնածուի միջոցով հպատակեցնել Հայաստանը: Սակայն Հռոմի հույսերն ի դերև ելան:

Գահ բարձրանալով` Տիգրան Գ-ն վարեց Հռոմից բոլորովին անկախ քաղաքականություն: Նա նույնպես իր թողարկած դրամների վրա դաջել է «արքայից արքա» տիտղոսը, ինչը նշանակում է, որ Հայաստանի դիրքերը և ազդեցությունը շատ հզոր էին և երկիրը պահպանել էր իր լիակատար անկախությունը: Սակայն մ.թ.ա. 8 թ. Տիգրան Գ սպանվեց Կովկասի լեռնականների դեմ մղվող մի պատերազմում, իսկ շատ չանցած` Հայաստանը դարձավ Հռոմեական կայսրության հպատակ ու հարկատու երկիր:

Վահե ԱՆԹԱՆԵՍՅԱՆ

Հունիսի 18-ին, ժամը 19.13-ին Սեյսմիկ պաշտպանության ծառայությունից տեղեկություն է ստացվել, որ որ տեղական ժամանակով ժամը 18.47-ին Վրաստան – Հայաստան սահմանային գոտում՝ Դմանիսի քաղաքից 9 կմ դեպի հյուսիս-արևելք, տեղի է ունեցել 2.8 մագնիտուդով երկրաշարժ, որի ուժգնությունը էպիկենտրոնային գոտում կազմել է 4 բալ:

Հիպոկենտրոնը գտնվում է 10 կմ խորության վրա:

Էպիկենտրոնի աշխարհագրական կոորդինատներն են` հյուսիսային լայնության 41.37⁰ և արևելյան երկայնության 44.29⁰:

ՀՀ տարածքում երկրաշարժ չի զգացվել:

խորհրդարանում այսօր քննարկվում էր «Երկրապահ կամավորականի կարգավիճակի մասին» և «Զինծառայողների և նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը, որի համահեղինակներն են գեներալ-պատգամավորներ Մանվել Գրիգորյանն ու Սեյրան Սարոյանը, ինչպես նաև ՀՀԿ-ական երիտասարդ պատգամավոր Սամվել Ֆարմանյանը:

Մինչ իր համահեղինակած օրինագիծը քվերակության դնելը, ԱԺ ամբիոնից ելույթ ունեցավ Մանվել Գրիգորյանը` հիմնավորելով օրենքի ընդունման ահնրաժեշտությունը: Նրա խոսքով` խնդիրը զուտ բարոյական է: Ավելի պարզ ասած` այս օրինագծով ինքն իր դիրքից իջնում, հավասարվում է շարքային ազատամարտիկներին. «Ես չեմ ուզում որևէ մեկից բարձր լինեմ»,-հայտարարեց նա:

Նա վատ է զգում, որ այսօր շատ կռված տղերքի չեն ճանաչում, նրանց արածը չեն գնահատում, ինչն այս օրենքի շրջանակներում կլուծվի:

«Ինչքան կարենանք անենք ազատամարտիկների համար, քիչ ա, միլիարդ տարի էլ, էսօր աշխարհն ինչ անում ա` քիչ ա…»,-ասաց նա:

Այնուհետև Մանվել Գրիգորյանը, ոգևորվելով իր ելույթից, անցավ երկրի մյուս խնդիրներին` արտագաղթ, կարկուտ, ներքաղաքական վեճեր. «Էսօր մենք իրարից սկսել ենք նեղանալ, վիրավորվել, խնդիրը էն չի, որ մեկը նախագահ ա, մեկը վարչապետ, փոխվելու ա մի ամիս հետո…թշնամություն մի արեք, տղա, աղջիկ ունեք, էգուց իրար հետ պսակելու եք, բարեկամանալու եք…»:

Հովիկ Աբրահանյանն արձագանքեց Մանվել Գրիգորյանին. «Գեներալ, ասեցիք` մի ամիս հետո փոխվելու են, մարդկանց մոտ ուրախություն առաջացավ: Գոնե ասեք` ժամանակի ընթացքում են փոխվելու»:

Գեներալ Մանվելն իրեն չկորցրեց. «Ասում եմ` մի ամիս հետո, բայց ո˜ր տարվա, ո˜ր դարի….»: Նիստերի դահլիճը ծիծաղից պայթեց, ոմանք անգամ ծափահարեցին:

Ավելի ոգևորվելով` Մանվել Գրիգորյանն անցավ օրինագծի ինչ որ խնդրահարույց կետի` ասելով. «Հիմա մենք գրել, ձևակերպում ենք տվել, ախպեր ջան, ձեր դուրը չի գալիս, ասեք գրենք…»:

Հովիկ Աբրահամյանը ազդանշանով հիշեցրեց, որ ելույթի ժամանակը սպառվել է, սակայն Մանվել Գրիգորյանը շարունակում էր ոգեշունչ ճառ ասել հայրենասիրության ու կամավորների մասին: «Բոլորը կողմ են, մի համոզեք»,-փորձեց նրան այդկերպ ընդհատել Աժ նախագահը:

«Չէ, կողմ չեն,-շարունակեց Մանվել Գրիգորյանը,-Լսեք: Ես ուզում եմ իջնեմ, հավասարվեմ իմ ընկերներին: Եթե կարում ենք, մի լավ բան անենք, օգնենք իրանցը…»:

Հովիկ Աբրահամյանը հորդորեց չխախտել ԱԺ կանոնակարգ օրենքը` կրկին հիշեցնելով, որ ժամանակը սպառվել է, ինչից հետո գեներալ Մանվելն ի վերջո ավարտեց ելույթը և Հովիկ Աբրահամյանին ասաց. «Շնորհակալություն, պարոն Աբրահամյան, քու խաթր եմ գնում…»:

Դահլիճում կրկին ծիծաղի բարձրացավ:

Այնուհետև «Երկրապահ կամավորականի կարգավիճակի մասին» և «Զինծառայողների և նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը դրվեց քվեարկության և միաձայն ընդունվեց` չնայած ընդդիմադիր պատգամավորներից շատերը հայտարարեցին, որ այն զուտ բարոյական հարթության մեջ է և որևէ նյութական աջակցություն չի ցուցաբերի ազատամարտիկներին:

Պատգամավորները օրինագծի միաձայն ընդունմանը ծափողջույններով արձագանքեցին, իսկ Հովիկ Աբրահամյանն ավելացրեց.«Այս քվեարկությունը ցույց տվեց, թե մենք որքան ենք հարգում մեր ազատամարտիկներին»։

Էնիսկիլենում համանախագահ երկրների ղեկավարների ղարաբաղյան հիմնախնդրի վերաբերյալ այսօր արված համատեղ հայտարարությունն արդեն հինգերորդն է։ Մենք բարձր ենք գնահատում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների՝ Ռուսաստանի, Միացյալ Նահանգների և Ֆրանսիայի ղեկավարների շարունակական ջանքերը ուղղված Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորմանը։ Հայաստանը՝ համանախագահ երկրների հետ միասնական և վճռական է հիմնախնդրի բացառապես խաղաղ կարգավորմանը հասնելու նպատակով։

Ինչպես և Միացյալ Նահանգները, Ռուսաստանը և Ֆրանսիան, մենք ևս ափսոսում ենք, որ համաձայնության ձեռքբերման փոխարեն, Բաքվի միակողմանի առավելություն կորզելու փորձերի պատճառով հնարավորություն չընձեռնվեց առաջընթաց արձանագրել 2011թ. հունիսին Կազանի, 2011թ. մարտին Սոչիի, 2010թ. հոկտեմբերին Աստրախանի, 2010թ. հունիսին Սանկտ-Պետերբուրգի գագաթաժողովներին։ Հայաստանը կիսում է եռանախագահների մոտեցումը, որ անթույլատրելի է խաղաղ կարգավորման հիմնարար սկզբունքների շուրջ շրջանակային պայմանավորվածության ձեռք բերման ձգձգումը։

Ինչպես և եռանախագահները, մենք շարունակում ենք վստահ լինել, որ վերջին չորս տարիների ընթացքում եռանախագահ երկրների ղեկավարների համատեղ հայտարարություններում ամրագրված դրույթները կարող են հիմք հանդիսանալ հիմնախնդրի արդար և տևական խաղաղ կարգավորման համար և, որ այդ դրույթները պետք է դիտարկվեն որպես մեկ ամբողջություն, և դրանցից որևիցե մեկին մյուսի նկատմամբ գերակայություն տալու փորձերն անհնարին կդարձնեն հիմնախնդրի կարգավորումը:

Միանգամայն համաձայն ենք, որ ժողովուրդներին պետք է պատրաստել խաղաղության, այլ ոչ` պատերազմի։ Ցավոք, մինչ այսօր Ադրբեջանի ղեկավարությունը հակառակն է անում։ Մենք լիովին համամիտ ենք համանախագահ երկրների՝ Ֆրանսիայի, Միացյալ Նահանգների և Ռուսաստանի ղեկավարների հետ, որ ուժի կիրառումը չի կարող հանգեցնել հակամարտության կարգավորմանը և որ միայն բանակցությունների միջոցով կարելի է հասնել կայունության և խաղաղության հաստատմանը, ինչը նոր հնարավորություններ կբացի տարածաշրջանային համագործակցության և զարգացման համար։

Ի տարբերություն Ադրբեջանի, որն առիթ կամ անառիթ հղում է անում միջազգային իրավունքի միայն մեկ սկզբունքին, Հայաստանը բազմիցս է արտահայտել և ի պատասխան Էնիսկիլենում նախագահներ Վլադիմիր Պուտինի, Բարաք Օբամայի և Ֆրանսուա Օլանդի կոչին, ևս մեկ անգամ վերահաստատում է իր հանձնառությունն առ միջազգային իրավունքի սկզբունքները, մասնավորապես՝ ուժի կամ ուժի սպառնալիքի չկիրառման, ժողովուրդների  իրավահավասարության և ինքնորոշման, և տարածքային ամբողջականության։

Չնայած սադրիչ հռետորաբանությունից և գործողություններից զերծ մնալու վերաբերյալ միջազգային հանրության բազմաթիվ կոչերին, Ադրբեջանը շարունակում է իր ռազմատենչ հռետորաբանությունը և սադրանքներն Արցախի հետ շփման գծում և Հայաստանի հետ սահմանին, մարդասպանների հերոսացումն ու խաղաղության կոչ անողների հետապնդումները, այլատյացության, անհանդուրժողականության և թշնամանքի քարոզչությունը, ինչը հանգեցնում է տարածաշրջանում իրավիճակի սրմանը և լարվածության աճին։

Էնիսկիլենում համանախագահ երկրների ղեկավարների ղարաբաղյան հիմնախնդրի վերաբերյալ հայտարարությունը կարող է խթան հանդիսանալ բանակցային գործընթացում առաջընթացի համար, եթե Ադրբեջանի ղեկավարությունը ճիշտ ընկալի եռանախագահ երկրների կողմից արված շեշտադրումները:

«Ժողովուրդ»-ը զրուցել է ԱԺ նախագահՀովիկ Աբրահամյանի հետ:

– Պարոն Աբրահամյան, խոսե՞լ եք Սյունիքինախկին մարզպետ Սուրեն Խաչատրյանիհետ, ի վերջո, ի՞նչն է եղել այդ դաժանսպանության պատճառը, և ի՞նչը հասցրեցայդ մարդկանց Ս. Խաչատրյանի տուն:

-Նախ առիթն է հարկավոր ճշտել: Ես չեմ տեսել,չեմ հարցրել, չգիտեմ, քանի որ գործը հիմաքննվում է, թող քննվի, կիմանանք: Բայց ես մի բանեմ ուզում ասել, անկախ նրանից՝ ով ուզում է լինի,չի կարելի գնալ տան, երեխաների, կնոջ վրա:Յուրաքանչյուր դեպք դատապարտում եմ ևգտնում, որ պետք է իրավապահ մարմիններնանկաշկանդ, ազնվորեն, թափանցիկ քննությունկատարեն և մեղավորներին պատժեն, անկախ նրանից` կլինի Սուրիկ Խաչատրյան,Հովիկ Աբրահամյան կամ որևէ մեկը: Ես համոզված եմ, որ արդար քննությունկկատարվի:

–Բայց Ս. Խաչատրյանը հայտարարել է, որ ինքն ամեն ինչ անելու է՝ իր որդինազատ արձակվի, որովհետև նա ընդամենը պաշտպանվել է:

-Բացառում եմ, որ Ս. Խաչատրյանը կարող է ճնշում գործադրել իրավապահների վրա:

–Ինչո՞ւ: Խաչատրյանն ու անպատժելիությունը վերջին տարիներինհոմանիշներ են դարձել:

-Վատ բան է: Քննադատում եմ յուրաքանչյուր անպատժելիություն: Չի կարելի: Պետքէ յուրաքանչյուր դեպքի տալ գնահատական: Իսկ պաշտոնյայի հանդեպ պետք է ավելիուշադիր լինել:

–Այս առումով Դուք էլ չեք փայլում: Ձեր որդին ու եղբորորդին էլ կրակեցին,մեքենաներ վառեցին Արտաշատում. Գազի Հովոյի հայտնի պատմությունը:

-Ո՞նց, չպատժվեցի՞ն:

–Ձեր կողմը չպատժվեց:

-Իմ եղբորորդու վրա էին կրակել:

–Այսինքն` էլի տուժողը դուք էիք:

-Դա փաստ է:

–Ձերոնք վառել էին նրանց մեքենաները:

-Ճիշտ է: Հատուցել են: Եվ մի հոգի էլ՝ հենց վառողը, նստել էր վեց ամիս: Դրանցտղաներն էլ են նստել:

–Հիմա ի՞նչ հարաբերությունների մեջ եք Գազի Հովոյի հետ:

-Շատ նորմալ: Ճիշտն ասած, իրենք էին այդ սխալը թույլ տվել, իրենք էին կրակել:Բայց Ձեզ ասեմ, որ դա իմ որդու հետ կապված չի եղել, ճշտեք: Դա եղել է իմեղբորորդու հետ: Թու, թու, թու, գոնե իմ որդու հետ նման որևէ դեպք դեռ չիարձանագրվել, և Աստված տա` չարձանագրվի:

Լոռու մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված է համարել համակարգչային տեղեկատվությանն ապօրինի տիրանալու և վնասաբեր ծրագրեր օգտագործելու համար Ա.Մխոյանին առաջադրված մեղադրանքները:

Ըստ դատավճռի` Ա.Մխոյանը 2012թ. փետրվարի սկզբներին սոցիալական կայքերի օգտատերերի մուտքանունների և ծածկագրերի ապօրինի ձեռքբերման կամ պատճենահանման համար պատրաստված համակարգչային հատուկ վնասաբեր ծրագրի օգտագործմամբ տիրացել է «Odnoklassniki.ru» կայքի մի քանի օգտատերերի անհատական էջերին:

Մասնավորապես` անվճար խաղային միավորներ «Ok» տրամադրելու վերաբերյալ իրականությանը չհամապատասխանող առաջարկ պարունակող հղումը օգտատիրոջ անհատական էջին ուղարկելու և վնասաբեր ծրագրի միջոցով օգտատիրոջն առաջարկել է կայք-էջի համապատասխան հատվածում լրացնել անհատական էջ մուտք գործելու մուտքանունն ու ծածկագիրը:

Օգտատերերը, գտնվելով մոլորության մեջ, իրենց էջերի տվյալները մուտքագրել են, որից հետո դրանք պատճենահանվել և անմիջապես փոխանցվել են Ա.Մխոյանի կողմից օգտագործվող վնասաբեր ծրագրի բաղկացուցիչ մաս կազմող ծրագրային ֆայլին: Արդյունքում` Ա.Մխոյանն ապօրինի տիրացել է օգտատերերի անհատական էջերին` նրանց զրկելով իրենց էջերից օգտվելու հնարավորությունից:

Բացի այդ, առանց թույլտվության` գաղտնագրի կռահմամբ, ներթափանցելով օգտատերերից մեկի անհատական էջ, փոխելով պաշտպանիչ տվյալները` տիրացել է օգտատիրոջ անհատական էջին: Այնուհետև այն վերադարձնելու համար օգտատիրոջից պահանջել և 2012թ. հուլիսի 13-ին նույն անհատական էջի միջոցով ստացել է հեռախոսի լիցքավորման քարտերի թվային տվյալներ:

Ա.Մխոյանն ընդունել է առաջադրված մեղադրանքը և խնդրել կիրառել արագացված դատաքննության կարգ:
Ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա դատարանը 2013թ. հունիսի 6-ի դատավճռով Ա.Մխոյանին մեղավոր է ճանաչել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ և 256-րդ հոդվածների 1-ին մասերով:

Մաթեմատիկայի միասնական քննության արդյունքները բողոքարկել է 112 դիմորդ.  սա քննությանը մասնակցած դիմորդների 1,6 տոկոսն է:

Նշենք, որ քննությանը մասնակցել է 6622 դիմորդ:

Մաթեմատիկայի կրկնուսույց Սուսաննա Մանուկյանն ասում է, որ այս տարվա թեստերից գոհ է. շատ բարդ առաջադրանքներ չեն եղել և իսկապես գիտելիք ունեցող դիմորդը կարողացել է գրել ու համապատասխան գնահատական ստանալ:

«Այս տարվա թեստերը ոչ շատ դժվար էին, ոչ շատ հեշտ, խնդիրները լավ էին ընտրված»,- ասում է նա:

Անդրադառնալով թե կտրվող դիմորդների թվի և թե բարձր գնահատական ստացող դիմորդների թվի աճին 2012-ի համեմատությամբ` Մանուկյանն ասում է, որ կտրված դիմորդները պարզապես լավ պարապած չեն եղել. «Եթե նորմալ պարապած լինեին, գոնե միջին միավորներ կստանային, իսկ բարձր գնահատականներ շատ են ստացել, քանի որ շտեմարանի շատ բարդ խնդիրները թեստերում չեն եղել»:

Նշենք, որ Մաթեմատիկայից այս տարի կտրվել է դիմորդների 17 տոկոսը, իսկ 20 է ստացել 101 դիմորդ: Միջին գնահատականը 11,97 է:

Հանրապետության տարածքում`

Հունիսի 19-21-ին շրջանների զգալի մասում, 22-ին Սյունիքում ժամանակ առ ժամանակ սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, ամպրոպի ժամանակ սպասվում է քամու ուժգնացում մինչև 15-20 մ/վրկ, առանձին հատվածներում հնարավոր է կարկուտ: Հունիսի 23-ին սպասվում է առավելապես առանց տեղումների եղանակ:

Քամին հարավ-արևմտյան` 2-7 մ/վրկ:

Օդի ջերմաստիճանը հունիսի 19-21-ին կնվազի 3-4 աստիճանով, իսկ հունիսի 22-23-ին նույնքանով կբարձրանա:

Երևանում`

Հունիսի 19-21-ին ժամանակ առ ժամանակ սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, ամպրոպի ժամանակ սպասվում է քամու ուժգնացում մինչև 15-20 մ/վրկ: Հունիսի 22-23-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ:

Երևանի հունիսի 19-ի բազմամյա կլիմայական տվյալներ.

• Օդի առավելագույն ջերմաստիճան  35.7⁰C (1941 թ.)
• Օդի նվազագույն ջերմաստիճան      7.3⁰C   (1911 թ.)
• Օդի միջին օրական ջերմաստիճան  22.2⁰C

ՀՀ վերահսկիչ պալատի կողմից Երևանի քաղաքապետարանում իրականացված վերահսկողության արդյունքների և դրանց խեղաթյուրված մեկնաբանությունների՝ մասնավորապես հողերի աճուրդների «չարաշահումների» վերաբերյալ տեղեկացնում ենք.

1. Հաշվետվությունում նշվել է, որ աճուրդները իրականացվել են փակ, ինչն էլ դարձել է քննարկման առարկա նաև ԱԺ-ում:

ՀՀ Հողային օրենսգրքի 68-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն «Աճուրդն անցկացվում է փակ, որին մասնակցում են միայն գրանցված անձինք, կազմակերպիչը և արձանագրողը»: Այսինքն, Երևանի քաղաքապետարանը ուղղակիորեն կատարել է օրենքի պահանջը, և այս պարագայում զարմանք է առաջացնում ՀՀ ԱԺ-ում և մամուլում հնչեցված տարաբնույթ մեկնաբանությունները:

1. Հաշվետվությունում նշվել է, որ Երևան քաղաքի  ավագանին հողերի աճուրդով վաճառքի մեկնարկային գինը սահմանելու լիազորությունը փոխանցել է Երևանի քաղաքապետին, իսկ վերջինս էլ համապատասխան հանձնաժողովին, որն էլ մամուլում որակվել է որպես «օրենքից դուրս տեղի ունեցող աճուրդներ»: Մինչդեռ Երևան քաղաքի ավագանին ՀՀ Հողային օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի և «Երևան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքի 12-րդ հոդվածի համաձայն.

1)      Հաստատել է հողերի օտարման տարեկան ծրագիրը՝ ըստ յուրաքանչյուր հողամասի չափի, գտնվելու վայրի, նպատակային և գործառնական նշանակության  ծածկագրերի.

2)      Որոշել է հողերի աճուրդով վաճառքի մեկնարկային (նվազագույն) գները

Երևանի քաղաքապետը՝ հիմք ընդունելով Երևան քաղաքի ավագանու նշված որոշումը, յուրաքանչյուր հողամասի մասով հայտարարել է աճուրդով վաճառքի մեկնարկային գինը և օրենսդրությամբ նախատեսված աճուրդային պայմանները: Նշվածի հիման վրա հանձնաժողովը կազմակերպել է աճուրդի անցկացումը (քանի որ Երևանի քաղաքապետը իր գործունեությունը կազմակերպում է աշխատակազմի միջոցով), որոնց արդյունքները ներկայացվել է Երևանի քաղաքապետի հաստատմանը, իսկ տարեկան արդյունքները՝ ավագանու հաստատմանը:

Ինչ վերաբերվում է հողերի աճուրդով օտարման գներին, ապա համաձայն նույն հաշվետվության 2012 թվականին հողերը օտարվել են կադաստրային արժեքից շուրջ 2.5 անգամ ավել գնով ինչը շուրջ 5 անգամ ավել է ՀՀ Հողային օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված նվազագույն գնից:

Շարադրվածից ակնհայտ է, որ ՀՀ ԱԺ-ում և մամուլում Երևանի քաղաքապետարանի կողմից անցկացվող հողային աճուրդների վերաբերյալ հարցերի տեսքով բարձրացված մեղադրանքները և արվող հայտարարությունները անհիմն են և գործնականում հետապնդում են բոլորովին այլ նպատակներ:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության

և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

Ռուսաստանը սկսել է Ադրբեջանին ռազմատեխնիկայի նոր խմբաքանակի մատակարարումը, ներառյալ տանկեր, մարտական մեքենաներ ու հրետանի, հայտնում է  «Վեդոմոստի»-ն` հղում տալով ռուսական պաշտպանական արտադրության աղբյուրներին: Մատակարարման գործը սկսվել է 2013-ի գարնանը: Այդ պայմանագիրը Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարության աղբյուրը գնահատում է 700 մլն-ից մինչև 1 մլրդ դոլար: Պաշտոնապես ոչ «Рособоронэкспорт»-ը և ոչ էլ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարություննը դրա մասին մեկնաբանություններ չեն արել: Միևնույն ժամանակ 2012թ.  ԱՊԱ գործակալությունը տեղեկատվություն էր տարածել  Բաքվի` ռուսական տանկերի խոշոր խմբաքանակ  գնելու մտադրության մասին, սակայն համաձայնության մանրամասներ չեն հաղորդվում: “Վեդոմոստի”-ի աղբյուրները հաղորդում են, որ պայմանագրով նախատեսվում է  Ռուսաստանից գնել  94 հատ Տ- 90-Ս  տանկ, մոտ 100  ԲՄՊ-3 հետևակային  մարտական  մեքենաներ, 18    «ՄՍՏԱ-Ս» ինքնագնաց հրետանային  համակարգեր, 18 «Սմերչ» համազարկային կրակի հրթիռային համակարգեր,   նույնքան  «Վենա» տիպի  հրետանային համակարգեր  և ՏՕՍ-1Ա «Սոլնցեպեկ» սիստեմի վեց ծանր կրականետեր : Ընդ որում,  այս ամենի հետ գնվում են դրանց սպասարկող բոլոր անհրաժեշտ մեքենաները: Թերթը նշում է, որ  Տ-90Ս կուղարկվի լրիվ կոմպլեկտավորմամբ: Ավելի վաղ Ռուսաստանն  ու Ադրբեջանը կնքել էին զենքի մատակարարման այսպիսի խոշոր պայմանագրեր, մասնավորապես  2010 և 2011 թթ.  երկրները պայմանավորվել էին Ռուսաստանից Ադրբեջան երկու դիվիզիոն  Ս-300ՊՄՈՒ-2  զենիթային հրթիռների համակարգեր   և  «Տօռ-2ՄԷ»  զենիթային հրթիռների կոմպլեքսի  մի քանի  մարտկոցների մատակարարման մասին: Բացի այդ,  Ադրբեջանը գնել է 60 ուղևորատար   Մի-17 և  и 24 Մի-35Մ հարվածային ուղղաթիռներ:

Այս պայմանագրերի ընդհանուր գումարը կազմում է մոտ երեք միլիարդ դոլար:

Այսքանից հետո առնվազն կասկածելի են  Ռուսաստանի հայտարարություններն այն մասին, թե Լեռնային Ղարաբաղի հարցը պետք է լուծվի խաղաղ ճանապարհով:

Այսօր Երևանում և մարզերում ձևավորված 15 քննակենտրոններում  2482 դիմորդներ քննություն են հանձնում ֆիզիկայից:

ԵՊԲՀ քննակենտրոնում  քննությանը 190 դիմորդ էր մասնակցում, 10-ը չէին ներկայացել:  Քննակենտրոնի ղեկավար Գյուլնարա Փալիկյանը քննության կարգը կարդալուց հետո  հայտարարեց քննության մեկնարկը: Դիմորդներին 3 ժամ է հատկացված թեստում ընդգրկված 80 հարցերին պատասխանելու համար:

Ծնողները խումբ-խումբ մոտենում ու ԵՊԲՀ բակում դրված էկրանից քննակենտրոնի անցուդարձին են հետևում: ովքեր իրենց երեխային գտնում են էկրանի վրա, ուրախացած հարազատներին են զանգում` տեղեկացնելու, կամ էլ լուսանկարում են: Իսկ ծնողները, ովքեր չեն գտնում, ասում են, թե կարևորն այն է, որ երեխան լավ գրի, թող իրենք էլ էկրանի վրա նրան չգտնեն:

Ծնողների խմբի հետ բակ մտած տիկին Աղավնին էկրանին չի մոտենում, ասում է, որ դրանից ավելի կհուզվի. Իր առաջին դիրոմրդի առաջին քննությունն է այսօր:

Նրա դուստրը ԵՊԲՀ  դիմորդ է, այսօր իր առաջին քննությունն է հանձնում, մի քանի օրից էլ քիմիայից քննություն կհանձնի:

Տիկին Աղավնին ասում է, որ 2 տարի պարապել է կրկնուսույցի մոտ, բայց միևնույն է որոշակի վախ կա` հնարավոր է բարդ լինեն առաջադրանքները կամ հուզվի: Ասում է, որ որքան էլ շտեմարանով պարապեն, միևնույն է, գիտելիք ու տրամաբանություն է պետք ֆիզիկայի առաջադրանքները լուծելու համար:

Տիկին Ալիսան էլ սպասում է իր որդուն, ով ՀՊՃՀ դիմորդ է: Արդեն քննություն հանձնել է մաթեմատիկայից և 15 ստացել:  Հույս ունի, որ այսօրվա քննությունն էլ տհաճ անակնկալներ չի մատուցի: Ասում է, որ քննությունների ընթացքից դժգոհություն չունի, փոխարենը դժգոհ է թեստային համակարգից. «Թեստը բացարձակապես գիտելիք չի  տալիս»:

Ֆիզիկայի գնահատականները կհրապարակվեն քննությունից 5 օր անց` հունիսի 23-ին:  Սա միասնական քննությունների առաջին փուլի նախավերջին քննությունն է: Հունիսի 21-ին էլ դիմորդները քննություն կհանձնեն Հայոց պատմություն և Քիմիա առարկաներից , ինչով էլ միասնական քննությունների առաջին փուլը կեզրափակվի: