Ադրբեջանական բանակում գրանցվել է 2014թ.-ին հայտարարված առաջին կորուստը, որը տեղի է ունեցել ոչ մարտական պայմաններում:

Ադրբեջանի զինված ուժերի`առաջնագծում տեղակայված զորամասերից մեկում 18-ամյա զինծառայող Ռահիմ Նայիլ օղլու Իսմայիլովը ինքնասպան է եղել: Վերջինս զորակոչվել է Գոյգյոլի շրջանից 2013թ.-ի հոկտեմբերին, հաղորդում է ադրբեջանական “ԱՊԱ” գործակալությունը:

Ինքնասպանության պատճառները դեռևս հայտնի չեն:

Գոյգյոլի շրջանի մոբիլիզացիայի ու զորակոչի պետական ծառայությունն արդեն հաստատել է լուրը:

Անկախ

“Զինված ուժերում ծառայությունն անցում է շատ լավ, բայց…այն բանակը չէր, որը պատկերացնում էի”,-այսօր archive2.ankakh.com-ի հետ զրույցում ՀՀ բանակում կատարվող անցուդարձից  նշեց N զորամասի զինծառայող Վահագն Քեշիշյանը:

Նրա համոզմամբ ամերիկյան ֆիլմերում բոլոր զինծառայողները լուրջ են վերաբերվում հայրենիքի պաշտպանության գործին ու բոլորն էլ գիտակցում են, թե ինչին է ուղղված ծառայության յուրաքանչյուր քայլը.

“Մինչ գնալս ընկերներս ասում էին` հիմիկվա մեր բանակը մանկապարտեզ է, ես հակառակն էի համոզում, բայց գնալուս առաջին իսկ օրվանից համոզվեցի, որ ամեն ինչ հենց իրենց ասածի պես է, ես էի հեքիաթներում ապրում: Զենքեր էլ կան, զինվորներ էլ, ռազմական տեխնիկա էլ կա, բայց այդ ամենը ոչինչ է հայրենիքի պաշտպանի հոգեբանության բացակայության պայմաններում: Այսպես ավելի շուտ նմանվում ենք մեր հարևանի բանակին: Մարդաքանակ ունենալը դեռ չի նշանակում ունենալ բանակ: Բանակն առաջին հերթին հոգի է”:

Զինվորի խոսքով սպաներից մեկը մի անգամ պատմել է, որ մի հայ, իմաստուն մի մարդու հարցնում է, թե ինչ է պետք հակառակորդին պատերազմում հաղթելու համար: Պատասխանել է՝ մարդիկ, զենք, հոգի: Հայը հարցրել է, իսկ եթե այդ ցուցակը կրճատենք, ասել է` զենք, հոգի: Հայը նորից է հարցրել, իսկ եթե դա էլ կրճատենք, իմաստունը պատասխանել է` հոգի: Ըստ Վահագնի դպրոցից սկսած պետք է հետևողական աշխատանք տանել զինվորի հոգեբանություն կերտելու համար: ՊՆ նախարարի այս տարվա ուղերձի նպատակը հենց դա է` ՀՀ ԶՈՒ-ից դուրս հանել փողոցային բարքերը: Վերջիվերջո աշխարհում կան կայացած բանակներ, որտեղ և հոգեբանությունը, և կառավարման ձևը, և տեխնիկան հասցված է կատարելության, կարելի է նրանցից օրինակ վերցնել:

Ինչ վերաբերում է Ամանորի եւ Սուրբ Ծնունդի պատրաստությանը, զինվորը նշեց, որ ինչպես ամեն ինչը, այնպես էլ զորամասը զարդարելը բանակում տրվում է հրամանով: Հրամանը իրականում շատ էր սպասված, հատկապես իրենց վաշտում: Դեռ դեկտեմբերի կեսերին փորձնական զարդարում էին զորանոցը, տեսնում էին, թե եղած շղթաներով, լույսերով ու նմանատիպ բաներով ինչպիսի լուծում կարելի է տալ:

Զարդարել են ու քանդել` սպասելով հրամանին: Հրամանը չուշացավ ու լուրջ գործի անցան: Վաշտի ամբողջ անձնակազմն էր ներգրավված զարդարելու աշխատանքների մեջ: Արդյունքում ստացել են ոչ այնքան Նոր Տարվա զարդարանք, որքան գիշերային ակումբի լուսավորություն ու զարդարանք: Կարելի է ասել նույնը, ինչ նախորդները: Երևի թե միայն 1 տարբերությամբ` այս տարի մասամբ կվճարեն հայրենիքի հանդեպ պարտքը.

“Ժամանակն անցնում է ու գնալով հասկանում ես, որ արդեն հասուն ես ու շատ բաներ քեզ թույլ տալ չես կարող Ամանորի գիշերը: Դեկտեմբերի 31-ին օրն անցնելու է հանգստյան օրվա համար նախատեսված գրաֆիկով, իսկ օրակարգով նախատեսված բոլոր միջոցառումների ավարտից հետո մի փոքր կհանգստանանք, որից հետո 24:00-ին մոտ ամբողջ զորամասով կհավաքվենք զորամասի ակումբում օրվա պատասխանատու սպաների հետ: Կմիացնենք հեռուստացույցը ու շունչներս պահած կսպասենք տարվա ամենակարևոր զանգերին: 12 զանգերից հետո կբղավենք, կուրախանանք, իրար կշնորհավորենք ու կգնանք քնելու, որովհետև բանակի համար սկսվում է նոր տարի: Տարի, որի ընթացքում պետք է դիմակայենք նոր խնդիրների, տարի, որի ողջ ընթացքում պետք է պաշտպանենք մեր հայրենիքը, պետք է պաշտպանենք մեր հարազատներին ու ժողովրդին, որ նա կարողանա նմանատիպ տոները նշի հանգիստ սրտով ու խաղաղ պայմաններում”:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

Անկախ

Սույն թվականի նոյեմբերի 5-ին Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպման ժամանակ արձագանքելով ռազմական գործողությունների առումով զսպվածություն ցուցաբերելու ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների կոչին, ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանի հրամանով ամբողջ այս ընթացքում հայկական կողմից չի արձակվել ոչ մի կրակոց:

Սույն թվականի դեկտեմբերի 14-ի միջադեպը, որի ժամանակ հակառակորդի կրակից զոհվել է պայմանագրային զինծառայող, շարքային Հրանտ Սերյոժայի Պողոսյանը, հերթական անգամ ցույց է տալիս, որ ադրբեջանական կողմը, անտեսելով ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների կոչերը, շարունակում է հրադադարի պահպանման անտեսման իր մշտական մոտեցումը, մասնավորապես` Համանախագահների Բաքվում գտնվելու ժամանակ:

ՊՆ  մամլո ծառայությունից Անկախին տեղեկացնում են, որ այս ամենի արդյունքում ՀՀ զինված ուժերի գործողությունները լինելու են կանխարգելիչ և խիստ:

Անկախ

ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը կիսում է ծանր կորստյան վիշտը և իր զորակցությունն է հայտնում շարքային Հրանտ Սերյոժայի Պողոսյանի ընտանիքի անդամներին, հարազատներին և ծառայակիցներին:

ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը ցավով տեղեկացնում է, որ 10.12.2013թ., ժամը 18:10-ի սահմաններում ՀՀ ՊՆ N զորամասի տարածքում հայտնաբերվել է ներքին վերակարգում որպես օրապահ ընդգրկված ժամկետային զինծառայող, շարքային Վանիչկա Արամայիսի Հովակիմյանի դին` ծնոտի ստորին շրջանում հրազենային վիրավորումով:

ՊՆ հասարակայնության հետ կապերի և լրատվության վարչությունից Անկախին տեղեկացնում են, որ փաստի առթիվ  ՀՀ ՊՆ քննչական ծառայությունում հարուցվել է քրեական գործ, կատարվում է նախաքննություն:

ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը կիսում է ծանր կորստյան վիշտը և իր զորակցությունն է հայտնում շարքային Վանիչկա Արամայիսի Հովակիմյանի ընտանիքի անդամներին, հարազատներին և ծառայակիցներին:

Դեկտեմբերի երկուսից ընթանում է  այս տարվա ձմեռային զորակոչը: Եվ ահա, համացանցում է հայտնվել սոցիալական հոլովակ, որը հոլովակ, որը հուշում է բոլորին` լավագույն տղերքը ծառայում են:

Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության N զորամասում 19-ամյա զինծառայող Շահմարդանով Մուսեիբ Շահին օղլուն ծանր վիրավորվել է իրեն ամրակցված ինքնաձիգից արձակված կրակից: Վերջինս զորակոչվել է Զագաթալայի շրջանից: Վիրավոր զինվորը հսպիտալացվել է, հաղորդում է “Թրենդ” գործակալությունը`հղում կատարելով այսպես կոչված ռազմական աղբյուրներին:
Մյուս դեպքը գրանցվել է առաջնագծին մոտ տեղակայված զորամասերից մեկում: 19-ամյա զինծառայող Էլման Սուլեյմանովը, խախտելով անվտանգության կանոնները, իրեն ամրակցված ինքնաձիգից կրակ է բացել, ինչի արդյունքում վիրավորել է իր ծառայակցին`19-ամյա Նաթիգ Ասադովին: Տուժածին տեղափոխել են հոսպիտալ:
Երկու դեպքերի առնչությամբ ընթանում է հետաքննություն:

Ադրբեջանում հաջորդ տարեսկզբին կառավարությանը ներկայացվելու է զինվորական ծառայության տարիքային շեմը բարձրացնելու մասին առաջարկություն, հաղորդում է ադրբեջանական “ԱՊԱ” գործակալությունը`հղում կատարելով այսպես կոչված ռազմական աղբյուրներին:

Թեև այս տարեսկզբին կառավարությունը քննարկել էր նմանատիպ մի առաջարկություն, սակայն առաջացած մի շարք խնդիրներով պայմանավորված՝ քննարկումը դադարեցվել էր։ Ըստ գործակության` հակասությունները վերացել են, և առաջարկությունը դարձյալ ներկայացվելու է կառավարության քննարկմանը։

Գործընթացի ավարտին կառավարությունն այդ առաջարկը կներկայացնի նախագահին և խորհրդարանին՝ օրենսդրական փոփոխություն անելու համար։ Առաջարկության մեջ նշվում է, որ տարիքային շեմը պետք է հասցվի 19 տարեկանի, սակայն առավել օպտիմալ տարբերակ կլիներ զորակոչի տարիքը մինչև 20 տարեկան դարձնելը։

Նշենք, որ այժմ Ադրբեջանում պատանիները պարտադիր զինվորական ծառայության են զորակոչվում 18 տարեկանից։

  Թուրքիայում վերջին երկու ամսում ավելի քան 1000 սերժանտ հրաժարական է տվել: Թուրքական «Միլիյեթի» հաղորդմամբ՝ զանգվածային հրաժարականների պատճառը 1980 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Թուրքիայում տեղի ունեցած ռազմական հեղաշրջմանը մասնակցություն ունեցած զիվորականների դատավարություններն են: Հայտնի է, որ բացի սերժանտներից, իրենց ծառայություննից հրաժարվել է Թուրքիայի զինված ուժերի մոտ 700 սպա:

Նշենք, որ ավելի վաղ հայտնի դարձավ, որ Թուրքիայի նախկին նախագահ 94-ամյա Քենան Էվրենին, որը 1980 թվականին դեռ Գլխավոր շտաբի պետի պաշտոնում գլխավորել էր ռազմական հեղաշրջումը, ցման ազատազրկում է սպառնում:

ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը հրամանագիր է ստորագրել 2013 թվականի ձմեռային զորակոչ անցկացնելու և զորացրում կատարելու մասին:

Հրամանագրում ասված է. «Ղեկավարվելով «Զինապարտության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 11-րդ և «Այլընտրանքային ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 6-րդ հոդվածներով` որոշում եմ.

1. 2013 թվականի դեկտեմբեր – 2014 թվականի հունվար ամիսներին անցկացնել Հայաստանի Հանրապետության արական սեռի այն քաղաքացիների պարտադիր ժամկետային և այլընտրանքային ծառայությունների ձմեռային զորակոչը, որոնց 18 տարին լրանում է մինչև 2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ը ներառյալ, ինչպես նաև այն քաղաքացիների, որոնց պարտադիր զինվորական ծառայության զորակոչից նախկինում տրված տարկետումը դադարում է մինչև 2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ը ներառյալ:

2. 2013 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին զորացրել սահմանված ժամկետում պարտադիր զինվորական ծառայություն անցած զինծառայողներին:

3. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանը` սույն հրամանագրի ուժի մեջ մտնելուց հետո երկշաբաթյա ժամկետում ընդունել հրամանագրի կիրարկումն ապահովող համապատասխան որոշում:

4. Սույն հրամանագիրն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից»:

Սիրիայի նախագահ Բաշար Ասադը համաներում է հայտարարել մինչև հոկտեմբերի 29-ը զինվորական ծառայության շրջանակներում հանցանք կատարածների համար: Այս որոշումը հրապարակվել է որպես կառավարության՝ համար 70-րդ համաներման հրամանագիր:

5 կետից բաղկացած հրամանագիրը ուշագրավ հիշատակում է պարունակում դասալիք զինվորների վերաբերյալ: Այսպես, եթե երկրի սահմաններից դուրս ծառայող սիրիացի զինվորները դիմել են դասալքության, ապա 90 օրվա ընթացքում զորամաս հետ գալու և ներկայանալու պարագայում նրանց ներում է շնորհվելու: Սա վերաբերում է նաև երկրի ներսում ծառայող զինվորներին, սակայն վերջիններիս հետ գալու համար 30 օր է տրվելու: «SANA» լրատվական գործակալության փոխանցմամբ՝ հրամանագիրը ուժի մեջ կմտնի պետական պաշտոնաթերթում հրապարակվելուց հետո և կտարածվի մինչև հոկտեմբերի 29-ը հանցանք կատարածների վրա:

Վարդ սիրեցի՝ փուշ դառավ, Դըլե յաման, դըլե յաման…  «Վարդ սիրեցի» հայտնի  հայկական ժողովրդական երգը կատարում են  ժամկետային զինծառայողներ Գոռ Մելքումյանն ու Վաղինակ Ալոյանը:

Օրերս «Զորակն» գիտակրթական հիմնադրամը և ՀՀ ՊՆ-ն լրագրողների այց էին կազմակերպել դեպի հյուսիսարևելյան ուղղության զորամասերից մեկը: «Անկախ»-ը ներկայացնում է զինվորների առօրյան լուսանկարներով: Կից դիտեք նաև զինծառայողների երաժշտական կատարումների տեսանյութերը:

Լուսանկարները և տեսանյութերը` Հայկուհի Բարսեղյանի

Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամը և ԵՊՀ ‹‹Երիտասարդ համալսարանականների միավորում›› հասարակական կազմակերպությունը հոկտեմբերի 18-21-ը կիրականացնեն «Մենք հավատում ենք քեզ, զինվո′ր» խորագրով ծրագիրը։ Այն նվիրվում է ՀՀ և ԼՂՀ անկախության հռչակման 22 և հայոց ազգային բանակի կազմավորման 21-ամյակներին։

Ծրագրի շրջանակներում հոկտեմբերի 18-ին նախատեսվում է այցելություն Քաշաթաղի և Ստեփանակերտի զորամասեր, հոկտեմբերի 19-ին՝ այցելություն Մարտակերտի զորամաս, հոկտեմբերի 20-ին՝ Ասկերանի զորամաս, իսկ հոկտեմբերի 21-ին երիտասարդները կլինեն Մարտունու զորամասում:

Զորամասերին կնվիրաբերվի 5000 գիրք: Յուրաքանչյուր զորամասի գերազանց ծառայող ժամկետային զինծառայողները և երիտասարդ սպաները կպարգևատրվեն հուշանվերներով: ԵՊՀ դասախոսները հանդես կգան դասախոսություններով` հայոց պատմություն, քաղաքագիտություն և մի շարք արդիական թեմաներով: Միջոցառումները կուղեկցվեն ռազմահայրենասիրական երգերի կատարումներով:

Քառօրյա ծրագրի նպատակն է բանակ-հասարակություն կապերի ամրապնդումը, երիտասարդության շրջանում ռազմահայրենասիրական ոգու բարձրացումը, բանակի նկատմամբ հասարակության ուշադրության մեծացումը, ինչպես նաև՝ բանակում գերազանց ծառայող զինվորների խրախուսումը: 

Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամի

հասարակայնության հետ կապերի ծառայություն

Սեպտեմբերի 4-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանն այցելել է ՀՀ հարավ-արևմտյան սահմանագոտի, առաջնագծում հանդիպել դիրքապահ զինծառայողների հետ, ստուգել մարտական պատրաստությունը, զորքերի ծառայության իրականացման խնդիրները և զորվարժությունների անցկացման գործընթացը:

Նախարարը լսել է հրամանատարների զեկույցները, տվել է համապատասխան ցուցումներ և հրահանգներ գործընթացը ավելի խորքային և արդյունավետ իրականացնելու համար:

Նշենք, որ Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հետ սահմանագծի երկայնքով տեղակայված ՀՀ ԶՈւ զորամիավորման զորամասերը ՀՀ ԶՈւ ԳՇ պետ, գեներալ-գնդապետ Յուրի Խաչատուրովի ղեկավարությամբ անցկացնում են լայնամասշտաբ օպերատիվ-մարտավարական զորավարժություններ, որոնց մասնակցում են նաև կենտրոնական ենթակայության զորամասեր և ստորաբաժանումներ բոլոր զորատեսակներից: Զորավարժության տևողությունը յոթ օր է, ներգրավված մեծաքանակ ուժերը և միջոցները զորավարժության ընթացքում հիմնականում խաղարկում են հակահարձակողական գործողություններ, որոնց շրջանակներում իրականացնում են նաև կրակային խնդիրներ:

ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը հրամանագիր է ստորագրել, որով ռազմական ոլորտում երկու նշանակում է կատարել:

Առաջին հրամանագրում ասված է. « Ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 12-րդ կետով՝ որոշում եմ.

Գեներալ-մայոր Իշխան ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆԻՆ նշանակել Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության հինգերորդ բանակային կորպուսի հրամանատար՝ ազատելով նրան Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի մարտական պատրաստության վարչության պետի պաշտոնից»։

Երկրորդ հրամանագրով ՀՀ ԶՈՒ  մարտական պատրաստության վարչության պետ  է նշանակվել գնդապետ Տիգրան Խաչատրյանը:

«Ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 12-րդ կետով՝ որոշում եմ.

Գնդապետ Տիրան ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻՆ նշանակել Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի մարտական պատրաստության վարչության պետ՝ կնքելով պայմանագիր հինգ տարի ժամկետով»,- ասված է հրամանագրում։

 Ադրբեջանական բանակում զինվորի մահվան հերթական դեպքն է գրանցվել: Պատճառը էլեկտրականության հետ անփույթ վարվելն է եղել:

Ինչպես հաղորդում է ադրբեջանական “ԱՊԱ” գործակալությունը, զինծառայող Թուրքալ Գազիևը (ծնվ. 1993թ.) կենցաղային գործերով զբաղվելու ժամանակ հոսանքահարվել է, ինչի հետևանքով զինվորը տեղում մահացել է:

Ադրբեջանի Պաշտպանության նախարարությունը հաստատել է պատահարը:

ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը խոր ցավով տեղեկացնում է, որ հուլիսի 31-ին, ժամը 13:20-ի սահմաններում N զորամասի ժամկետային զինծառայող, շարքային Մանուչար Մերուժանի Մանուչարյանը գտնվելով պահակակետի դիտաշտարակում, ըստ նախնական տվյալների, իրեն ամրակցված ԱԿՍ-74 տիպի ինքնաձիգից ինքն իրեն հասցրել է մահացու հրազենային վիրավորում:

Փաստի առթիվ  ՀՀ քր. օր-ի 110 հոդ. 1-ին մասով (ինքնասպանության հասցնելը) ՀՀ ՊՆ քննչական ծառայությունում հարուցվել է քրեական գործ, կատարվում է նախաքննություն:

Ռուսաստանի կողմից Ադրբեջանին 1 մլրդ դոլարի  սպառազինությունների վաճառքից հետո հարց առաջացավ, թե ինչ նոր ռազմական կարողություններ ձեռք բերեց մեր հակառակորդը: Ըստ ռազմական փորձագետ Դավիթ Ջամալյանի` նոր ձեռքբերված սպառազինություններով Ադրբեջանն ակնհայտորեն պատրաստվում է կայծակնային գործողությունների: Այսինքն` ինչպես բացատրեց ռազմական փորձագետը, հայկական ուժերի զբաղեցրած մարտական գծի մի քանի հատվածներում, կենտրոնացնելով կրակային մեծ խտություններ, փորձելու են ճեղքել մեր պաշտպանական գիծն ու արագ հաջողության հասնել: Կարճ ասած` բլից կրիգով են փորձում հարցերը լուծել մեր հակառակորդները:

Այս առումով, ինչպես վերջին զարգացումներից հետո պարբերաբար սկսեց հնչել հայկական միջավայրում, Հայաստանը պետք է պատրաստվի անհամաչափ մարտական հարված հասցնելուն:

 «Հայկական «Իսկանդերներ» 

Դրա համար, ինչպես նշվում է, հայկական կողմը բավարար կրակային հզորություններ ունի` նոր ու արդիական սպառազինություններ: Բայց վերջին շրջանում սկսեցին ավելի շատ խոսակցություններ ծավալվել, ընդ որում ոչ շարքային վերլուծաբանների շրջանակներում, այլ ՊՆ-ի հետ պարբերաբար համագործակցող փորձագետների կողմից, որ ռուսական կողմը Հայաստանին ոչ թե 102-րդ ռազմաբազային, այլ հենց Հայաստանին տրամադրել է «Իսկանդեր-Մ» տեսակի օպերատիվ-տակտիկական հրթիռային համակարգեր:

«Իսկանդեր-Է» (Էքսպորտային) և «Իսկանդեր-Մ» (Ռուսաստանի անձնական կարիքների համար) օպերատիվ-տակտիկական հրթիռային համակարգերի ստեղծումը մեկնարկել է 1987 թվականից, «Միջին և փոքր հեռահարության հրթիռների պայմանագրի» շրջանակներում, երբ հակամարտության կողմ հանդիսացող երկրները հրաժարվում էին մարտական գործողությունների թատերաբեմում միջուկային զենքի կիրառումից: Այդ կապակցությամբ համակարգերը ստեղծվեցին սկզբունքորեն նոր պահանջներին համապատասխան` ապահովելու համար գերճշգրիտ կրակի հնարավորությունները, որպեսզի հրթիռները կառավարվեն թռիչքի ամբողջ ընթացքում կամ դրա գերակշիռ հատվածում` էականորեն բարձրացնելով համակարգերի ավտոմատացումը և այլն:

Դրան գումարած` համակարգը պետք է ունենար գլոբալ արբանյակային տվյալների փոխանցման` NAVSTAR նավիգացիոն համակարգ, խոցեր շարժվող ու բարձր պաշտպանունակությամբ ստացիոնար թիրախներ, տիրապետեր բարձր կրակային հզորությունների, արդյունավետորեն հաղթահարեր հակառակորդի հակաօդային և հակահրթիռային պաշտպանության համակարգերի ստեղծած արգելքները:

«Իսկանդեր»  համակարգերն այս բոլոր չափանիշներին համապատասխանում են, իսկ 2007 թ.` համակարգի առաջին փորձարկման ժամանակ արձակված հրթիռի շեղումն առաջադրված թիրախից կազմել է ընդամենը 1 մետր:

 «Իսկանդերների» նշանակությունը

Այս գերճշգրիտ շարժական օպերատիվ-տակտիկական հրթիռային համակարգերը նախատեսված են հակառակորդի մարտակարգի խորքերում տեղակայված ինչպես փոքր չափերի, այնպես էլ մեծ տարածք զբաղեցնող թիրախների խոցման համար: Որպես թիրախներ կարող են լինել կրակային խոցման տարատեսակ միջոցները` հրթիռային համակարգեր, համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգեր, հեռահար հրետանի, ՀՕՊ և հակահրթիռային պաշտպանության միջոցներ, օդանավակայաններում գտնվող ուղղաթիռներ ու ինքնաթիռներ, հրամանատարական կետեր ու կապի հանգույցներ, հասարակական ենթակառուցվածքների կարևորագույն օբյեկտներ և հակառակորդի տարածքում գտնվող այլ մեծ ու փոքր նշանակետեր:

Բարձր շարժունակությունն ու հրթիռների արձակման համար նախատեսված շատ կարճ ժամանակահատվածը հնարավորություն են տալիս համակարգերին լինել գործնականում անտեսանելի:

«Իսկանդեր» համակարգերի հրթիռները կոշտ վառելիքով աշխատող, մեկ իրանով` թռիչքի ամբողջ ընթացքում մարտագլխիկը իրանից չբաժանվող, կառավարվող  մանևրվող հրթիռներ են, որոնց թռիչքի ամբողջ ընթացքում հետագիծը կանխատեսելը շատ դժվար է: Հրթիռները կառուցված են «Ստելս» տեխնոլոգիայով. ունեն քիչ անդրադարձնող մակերես և անցնում են 50 կմ բարձրությամբ, ինչն էականորեն փոքրացնում է հակառակորդի կողմից այն խոցելու հավանականությունը: Հրթիռների «անտեսանելիությունն» ապահովվում է դրանց կառուցվածքի ու արտաքին մակերեսը հատուկ նյութերով ծածկված լինելու միջոցով:

Իր տեխնիկական զինվածության արդյունքում «Իսկանդեր» հրթիռները գերճշգրիտ խոցում են նշված թիրախները. շեղումների հավանականությունը 1-2 մետր է, ինչով էլ աշխարհի ոչ մի համարժեք հրթիռային համկարգ չի կարող լուծել նմանատիպ խնդիրներ:

Տարբեր տեսակի թիրախներ խոցելու համար հրթիռները կարող են «զինված» լինել 10 տարբեր տիպի մարտագլխիկներով` ոչ կոնտակտային պայթեցման բեկորային մարտական էլեմենտներով կասետային մարտագլխիկներով, կումուլյատիվ էլեմենտներով կասետային մարտագլխիկներով, ինքնանշանառվող մարտական էլեմենտներով կասետային մարտագլխիկներով, դետոնացիոն էլեմենտներով կասետային մարտագլխիկներով, բեկորա-ֆուգասային, ֆուգասա-հրկիզող, մեծ խորություններ ներթափանցող: Կասետային մարտական մասը բացվում է 900 մետրից մինչեւ 1.4 կմ ընկած բարձրության վրա, որտեղ բացված հրթիռի միջից դուրս են գալիս տարբեր տեսակի մարտական էլեմենտներն ու  սկսում են կարգավորված շարունակել թռիչքը` մինչև նշանակետեր:Դրանք ունեն ռադիոհաղորդիչներ, որոնցով հնարավոր է թիրախից ընդամենը 6-10 մետր բարձրության վրա պայթյուն իրականացնել:

Հրթիռների մեկնարկային քաշը 3800 կգ է, որից օգտակար տարողությունը` մարտական զանգվածի  քաշը` 480 կգ:

Հրթիռների արձակման համար համակարգի մեջ մտնում է  Ինքնագնաց արձակման կայանը, որը ծառայում է երկու հրթիռները պահելուն և արձակելուն: Այն տեղադրված է 8 բարձր անցունակության անվահեցերի վրա, որոնք մեծ շարժունակություն են հաղորդում համակարգերին: Կայանի քաշը 42 տոննա է, օգտակար բեռի քաշը` 19 տոննա, ասֆալտապատ ճանապարհով շարժման արագությունը` 70 կմ/ժ է, իսկ գրունտային ճանապարհով`է 40 կմ/ժ, վառելիքի պաշարը բավարար է 1000 կիլոմետր տեղաշարժվելու համար: Մարտական անձնակազմը` 3 հոգի:

Թե ինչու են «Իսկանդերները» Հայաստանի համար համարվում ստրատեգիական

«Իսկանդեր» օպերատիվ-տակտիկական հրթիռային համակարգերի հիմնական բնութագրիչներն են` տարբեր տեսակի թիրախների գերճշգրիտ խոցումը, մարտական հերթապահության անցկացման գաղտնիությունը, արագ մարտական վիճակի բերելն ու հակառակորդին հրթիռային հարվածներ հասցնելու հնարավորությունը, արձակման կայանների վրա տեղադրելիս թռիչքային հրամանների ավտոմատացված հաղորդման հնարավորությունը, հակառակորդի ակտիվ հակաքայլերի պայմաններում անգամ մարտական առաջադրանքի կատարման բարձր հավանականությունը, շահագործման բարձր կարողությունները, հրթիռների արձակման ու թռիչքի ժամանակ գործնականում անխափանությունը, մարտական բարձր անցողունակության անվավոր մեքենաների վրա արձակման կայանների տեղադրված լինելու հանգամանքով պայմանավորված` բարձր շարժունակությունը, մարտական կառավարման բարձր աստիճանը, կառավարման օղակների համար անհրաժեշտ հետախուզական տվյալների հաղորդումն անհրաժեշտ ժամանակ, ինչպես նաև շահագործման երկար ժամկետն ու հարմարավետությունը: Այս ամենը հրթիռային համակարգերը դարձնում են անգերազանցելի:

Լոկալ կոնֆլիկտների ժամանակ «Իսկանդեր» հրթիռային համակարգերը «զսպող զինատեսակներ» են, իսկ սահմանափակ  տարածքային հնարավորություններ ունեցող երկրների համար` ստրատեգիական նշանակության զինատեսակ:

Յուրաքանչյուր արձակման կայանի վրա երկուական հրթիռի առկայությունը, ինչպես նաև երկու պահեստային հրթիռներն ու վերալիցքավորման բարձր արագությունը էականորեն բարձրացնում են հրթիռային դիվիզիոնների հզորությունը, իսկ հրթիռների արձակման միջև ընկած 1 րոպե տևողությունն  ապահովում է բարձր կրակային խտություն:

Արդյունավետության տեսանկյունից, հաշվի առնելով մարտական հնարավորությունները, «Իսկանդեր-Մ» օպերատիվ-տակտիկական հրթիռային համակարգերը հավասարազոր են միջուկային զինամթերքի: Որովհետև դրանց հեռահարությունը 50-280 կմ է, հրթիռների արձակման տևողությունը` 4-16 րոպե: Ու եթե պատկերացնենք, որ 16 րոպեում կարող է մի ինչ-որ տարածքում 4 կասետային, բեկորա-ֆուգասային կամ գետնի խորքը բարձր թափանցողունակ հրթիռ ընկնել, ապա այս հրթիռների իրական նշանակությունը միանգամից ակնհայտ է դառնում: Հետաքրքիրն այն է, որ ռուսական «Իսկանդերները» մրցակից չունեն արևմտյան հրթիռների շրջանում. դրանք մեկ վայրկյանում հաղթահարում են 2 կմ հեռավորություն, իսկ գործողության ընդգրկույթը մոտ 300 կմ է: Սրան գումարած` կառավարման իներցիալ-ավտոմատ համակարգը` ГСН օպտիկական ինքնաուղղորդման համակարգով, և -50-ից +50 աստիճան եղանակային պայմաններում  աշխատելու կարողությունը և շահագործման ժամկետը` 10 տարի, որից 3 տարին` դաշտային պայմաններում:

 «Իսկանդերներին» անտեսել չի կարող նույնիսկ ԱՄՆ-ն

«Իսկանդեր» անունը, հատկապե Արևմուտքում, զգուշությամբ են արտաբերում: Չի կարելի մոռանալ, որ ամեն անգամ, երբ Ռուսատանը «զոռ է տալիս» իր «Իսկանդերներին», Արևմուտքն ուղղակի  լռում է, ինչպես եղավ Արևելյան Եվրոպայում ՆԱՏՕ-ի հակահրթիռային կայանների տեղակայմանն ի պատասխան Ռուսաստանի` Կալինինգրադում «Իսկանդերներ» տեղադրելու մասին հայտարարության դեպքում: Դրանից հետո մի անգամ էլ նման վիճակ ստեղծվեց Սիրիայում այս տարվա սկզբին, երբ Թուրքիայի սահմանին ՆԱՏՕ-ի «Patriot» հրթիռների տեղակայմանն ի պատասխան Ռուսաստանն «Իսկանդերներ» «գործուղեց» Սիրիա: Այդ ժամանակ ևս Արևմուտքն անցավ ավելի զուսպ ու զգուշավոր քաղաքականության, քանի որ բոլորն են հասկանում` «Իսկանդերը», ի տարբերություն միջուկային զենքի, արգելված զինատեսակ չէ, բայց իր արդյունավետությամբ ու մարտական նշանակությամբ հավասարազոր է միջուկային զենքի:  Մանավանդ եթե հաշվի առնենք, որ ռուսական «Իսկանդերները» նախատեսված են նաև բալիստիկ մարտագլխիկների տեղափոխման համար և ցանկության դեպքում շատ արագ կարող են սովորական հրթիռներից վերածվել միջուկային մարտագլխիկներ կրող հրթիռների:

Իսկ սրան համազոր այլ հրթիռներից աշխարհում ոչ ոք չունի: Այնպես որ, Ադրբեջանն իր T90c տանկերի շարժիչները գործի գցելուց առաջ մի լավ պետք է մտածի:

Եղանակային պայմանների պատճառով անձնակազմում դժբախտ պատահարներից խուսափելու նպատակով Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Սաֆար Աբիևի հրամանով զորամասերի ամենօրյա ռեժիմում փոփոխություններ են կատարվել, հաղորդում է ադրբեջանական “Թրենդ” գործակալությունը:

Փոխվել են ամառվա շրջանում բացօթյա զորավարժությունների ժամերը. զինվորները և սպաները ամեն օր` ժամը 11:00-ից մինչև 17:00-ը, կմնան զորանոցում:

Անձնակազմի հետ անցկացվել են նաև արևահարություն դեպքում առաջին անհրաժեշտ օգնություն ցույց տալու վերաբերյալ լրացուցիչ դասընթացներ: Նշվում է,որ հուլիս ամսին Ադրբեջանի որոշ շրջաններում կլինի  +40 աստիճան:

Երթուղայինում պատահաբար լսեցի երկու այլ անձանց խոսակցությունն ու անմիջապես զղջացի, ավելի լավ էր ոչ լսեի, ոչ էլ նյարդայնանայի:

Մի երիտասարդ աղջիկ` 4-5 տարեկան երեխան գրկին, հպարտ հայտարարում էր, որ իր տղային չի թողնելու, որ գնա ու բանակում ծառայի: Պատճառաբանում էր, թե բանակում կատարվող դեպքերը տեսնելով հաստատ որոշել է` տղային բանակ չի ուղարկելու:

Քաղաքակիրթ  եսս հաղթեց ու ինձ թույլ չտվեցի միջամտել այլոց խոսակցությանը, որը պետք է լսած չլինեի: Փոխարենը սկսեցի մտածել, թե արդյո՞ք դա լուծում է, ու ինչպե՞ս են մարդիկ մտածում, որ տեսնում են մեդալի միայն մի երեսը, այն էլ ոչ  ամբողջությամբ` միայն մի փոքրիկ հատվածը, տեսնում են հետևանքը, բայց չեն մտածում պատճառների մասին:

Լավ, ասենք թե տղայիդ բանակ չուղարկեցիր, դրանով խնդիրը լուծվ՞եց: Իհարկե ոչ:

Նույն սկզբունքին հետևելով նախ պետք է տղայիդ մանկապարտեզ չուղարկես. տեսե՞լ եք, թե մանկապարտեզում երեխաներն ինչ խաղեր են խաղում: Երեկոյան ինչ սերիալ տեսնում են, հաջորդ օրը նույնն էլ խաղում են: Ամռանը, երբ հանկարծ տանն եմ լինում ու հետևում հարևանությամբ գտնվող մանկապարտեզի երեխաների խաղին, սարսափում եմ`գողական-գողական են խաղում,  կրակում են իրար, իբրև թե հարց են լուծում` իրար քաշքշելով ու այդպես շարունակ` մի խոսքով կրկնում են այն ամենը, ինչ երեկոյան տեսել են սերիալներով:

Նույն սկզբունքով շարունակելով` երեխային նաև չդպչոց չպետք է ուղարկել: Տեսել եք, թե դպրոցում աշակերտներն ինչ դաժանությամբ են իրար ծեծում, պարբերաբար նման դաժան հոլովակներ են հայտնվում համացանցում: Նախորդ տարի 9-ամյա ազգականս մեկ շաբաթ շարունակ դպրոցից կապտուկներով էր տուն գալիս: Չնայած 3 դասարանցի էր, բայց պարզվեց դասարանում մի քանի հոգով կռիվ են տալիս այսպես կոչված գողականի դիրքի համար:

Երբ դպրոցական էինք, մեր հասակակից տղաներից ոմանք, որ իրենց «լավ տղա» էին համարում, հեշտ ապրուստի միջոց էին գտել` գյուղերից եկող երիտասարդներին դանակի սպառնալիքով ու ծեծով սպառնում էին` պարտադրելով գումար վճարել քաղաքում անվնաս քայլելու համար: Վստահաբար նույն վիճակը շարունակվում է նաև հիմա, եթե իհարկե, ավելի սարսափելի չէ: Այսինքն տան դռնից դուրս երեխայի համար ապահով միջավայր չկա:

Ստացվում է,  մանկապարտեզից սկսած մենք հանցագործների ենք մեծացնում, բայց բանակ ուղարկելիս ակնկալում ենք, որ այնտեղ պիտի վերափոխվեն ու այլ մարդ դառնան: Այդ ինչպե՞ս: Որքան գիտեմ, կախարդական փայտիկ ասվածն իրականում գոյություն չունի:

Վերջերս քրեակատարողական հիմնարկներում անչափահասների հետ աշխատողներից մեկը փաստում էր, որ 10-20 տարի առաջ, երբ անչափահասները քրեակատարողական հիմնարկ էին գալիս, գողական ենթամշակույթի կանոնները բանտում  էին յուրացնում, հարմարվում, հիմա արդեն անչափահասները քրեակատարողական հիմնարկ են մտնում արդեն ձևավորված գողական ենթամշակույթով:

Այսինքն, հանրությունը պետք է հասկանա, որ հետևանքը քննադատելով պատճառը չի վերանում, որքան էլ քննադատենք բանակային դեպքերը, մեր երեխաներին դաստիարակենք բանակում չծառայելու ոգով, միևնույն է, ոչինչ չի փոխվի, այդ երեխան, որ բանակից խուսափել է, միևնույն է, ապահով չէ, տան դռնից դուրս նրան սպառնում է ինչ-որ դանակավոր սուտ գողական: Ուստի պետք է սկսել այլ արժեհամակարգով երեխաներ դաստիարակելուց: Ու երբ նորմալ արժեհամակարգով երիտասարդների խմբում նման դեպք տեղի ունենա, արդեն հանգիստ կարող ենք քննադատել ու պահանջել շտկել խնդիրը: