Չնայած կառավարության` պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգի շուրջ ծավալված լարվածությունը թուլացնելու ջանքերին՝ դրան ընդդիմացող զանգվածը, մասնավորապես` «Դեմ եմ» շարժումը, չի պատրաստվում դիրքերը զիջել: Ավելին, շարժման ակտիվիստներն այլևս չեն ցանկանում գնալ իշխանությունների հետ համագործակցության, քանի դեռ չեն կատարվել իրենց հիմնական պահանջները:

Ազգային ժողով ներկայացված նոր օրենքի նախագիծը, որով նախատեսվում է Սահմանադրական դատարանի 2014 թ. ապրիլի 2-ի որոշման պահանջներն ապահովելու նպատակով մինչև ս.թ. սեպտեմբերի 30-ը կասեցնել օրենքի 76-րդ հոդվածի գործողությունը, իսկ պարտադիր կուտակային վճարը հաշվարկելու և փոխանցելու պարտավորություն ունեցող անձանց ազատել մինչև սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելն ընկած ժամանակահատվածի համար պարտադիր կուտակային վճարը չկատարելու համար օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունից, չի փարատում գլխավոր մտահոգությունը: Ի վերջո, այս օրենքի ընդունումից հետո աշխատողները պարտադիր վճարումներ կատարելո՞ւ են, թե՞ ոչ, կարո՞ղ է աշխատողը գործատուին արգելել իր փոխարեն պարտադիր բաղադրիչը վճարել: Հայտնի չէ նաև, թե նրանք, ովքեր արդեն այդ գումարները փոխանցել են, հետագայում այդ գումարները հետ ստանալո±ւ են, թե± ոչ, եթե սեպտեմբերի 30-ից հետո պարտադիր բաղադրիչը կասեցվի:

ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանը խորհրդարանում հայտարարել է, որ այս նախագիծն ընդհանուր քննարկման դաշտ ստեղծելու առաջին քայլն է: Աժ հանրապետական պատգամավոր Հակոբ Հակոբյանն էլ հավելել է, որ կառավարությունը նախատեսում է հնարավորինս շուտ ամբողջական օրենսդրական փաթեթը բերել Ազգային ժողով, որպեսզի հարցը վերջնականապես փակվի: «Հայ դատի և Արցախի հարցերից հետո, վերջին, ամենաշատ քննարկվող հարցը Հայաստանի Հանրապետությունում սա է: Էս հարցին մենք պետք է գոնե լուծում տանք, որովհետև սա մեզանից  է կախված, ուրիշներից կախված չի»,- ասել է Հակոբյանը:

Այժմ ստեղծվել է աշխատանքային խումբ, որի նպատակն է մշակել ամբողջական օրենսդրական փաթեթ՝ ընդունելի բոլոր կողմերի համար: Նախագծի լրամշակմանը մասնակցելու հրավերներ են ուղարկվել ոչ միայն քաղաքական ուժերի ներկայացուցիչներին, այլև հասարակական սեկտորին, մասնավորապես` «Դեմ եմ»-ի ակտիվիստներին: Վերջիններս, սակայն, չեն պատրաստվում մասնակցել այդ գործընթացին:

«Մենք հստակ պատասխանել ենք, որ նման հրավերները ֆիկտիվ են այնքան ժամանակ, քանի դեռ չեն վերականգնվել մարդկանց խաթարված իրավունքները,  նրանցից ապօրինաբար գանձվել են գումարներ և ընտրվել ֆոնդեր՝ խախտելով սահմանադրական իրավունքները: Իսկ նոր օրենքի մշակմանը կարելի է մասնակցել, եթե հավատ ունես, որ կառավարությունն իսկապես փորձում է ժողովրդի շահերից բխող օրենք մշակել, ինչը փաստ չէ, եթե հաշվի առնենք, թե ինչպես են նրանք վերաբերվում մարդկանց սահմանադրական իրավունքները վերականգնելուն ուղղված մեր պահանջներին, որոնք պետք է ներառվեին 76-րդ հոդվածը կասեցնելու նախագծի մեջ»,-«Անկախի» հետ զրույցում ասաց շարժման ակտիվիստ Մանե Թանդիլյանը:

Եվ մինչ կառավարությունը փորձում է ընդհանուր լուծումներ գտնել օրենսդրական փաթեթի շուրջ, «Դեմ եմ»-ը չի թուլացնում զգոնությունը և մայիսի 8-ին պատրաստվում է դուրս գալ «Պահանջի երթի»՝ կոչ անելով բոլոր նրանց, ովքեր դեմ են «պարտադիր կուտակային կենսաթոշակ անվան տակ իրականացվող գրպանահատությանը»` միանալ իրենց:

«Վերջերս մենք իշխանություններից միայն լսում ենք խոստումներ, մոլորեցնող ու ոչինչ չասող հայտարարություններ: Իշխանությունների կողմից չկա որևէ ռեալ քայլ՝ ուղղված ՍԴ կողմից ամրագրված և մեր կողմից բարձրաձայնված հանրային պահանջների ամբողջական կատարմանը:

Այլևս չենք ուզում իշխանության որևէ ներկայացուցչից լսել որևէ խոստում ու հայտարարություն, քանի որ դրանք մենք արդեն բավականաչափ լսել ենք: Այժմ բացառապես ուզում ենք տեսնել հանրային պահանջի անհապաղ ու ամբողջական կատարմանն ուղղված ռեալ քայլեր, այն է՝ ոչ մեկից, առանց անձի ազատ կամարտահայտության, չգանձել որևէ պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային վճար»,- նշված է «Դեմ եմ»-ի տարածած հայտարարության մեջ:

Մայիսի 5-ին շարժման ակտիվիստներն անցկացրեցին իրազեկման ակցիա՝ «Մենք դեմ ենք փուչիկ խոստումներին», «Պահանջի’ր, որ ձեռքերը հանեն քո գրպանից» և այլ բովանդակությամբ թռուցիկներ բաժանելով քաղաքացիներին:

Շարժման ակտիվիստ Դավիթ Մանուկյանը մեզ հետ զրույցում ասաց. Քանի դեռ այսօր խախտվում ու ոտնահարվում են մեր իրավունքները, մենք չենք կարող նոր օրենքի մշակման գործընթացի մասին մտածել»:

Ակտիվիստը հիշեցնում է իրենց հիմնական պահանջները.

1.         Օր առաջ բոլոր գործատուներին (անկախ նրանից՝ գործատուն փոխհատուցել է իր աշխատողների պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային վճարը, թե ոչ) պատշաճ կերպով ծանուցել կառավարության  հստակ ու առանց ենթատեքստերի պաշտոնական դիրքորոշման մասին առ այն, որ պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային վճարներ կարելի է գանձել միայն այն աշխատակիցներից, որոնք գրավոր կամք կարտահայտեն մասնակցելու ներկայիս համակարգին:

2.         Համապատասխան  իրավական  ակտով  կասեցնել  ՙԿուտակային  կենսաթոշակների  մասին՚  ՀՀ  օրենքի  76-րդ  հոդվածի  դրույթների  գործողությունը։

3.         Համապատասխան իրավական ակտով փոփոխություններ կատարել եկամտային հարկի մասով ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտե ներկայացվող էլեկտրոնային հաշվետվություններում՝ դադարեցնելով հաշվետվության ծրա•րային մոդուլի՝ ինքնաշխատ եղանակով կուտակային վճարների դաշտի կիրարկումը։

4.         Ծրագրային մոդուլով կուտակային ֆոնդ ու ֆոնդի կառավարիչ ընտրել միայն այն անձանց համար, որոնք գրավոր ցանկություն են հայտնել մասնակցելու ներկայիս համակարգին, իսկ նրանց համար, ովքեր գրավոր կերպով այդ կամքը չեն հայտնել, դադարեցնել ծրագրային մոդուլով կուտակային ֆոնդ ու ֆոնդի կառավարչի ընտրությունն ու չեղարկել նրանց համար մինչ օրս ՀՀ կենտրոնական դեպոզիտարիայի` ֆոնդերի ու ֆոնդերի կառավարիչների ավտոմատ եղանակով ընտրության ապօրինի գործողությունները։

5.         Համապատասխան իրավական ակտով ապահովել անցած ամիսների համար վերահաշվարկ կատարելու և գումարները վերադարձնելու գործընթացը։

«Եվ սա պահանջում ենք իրականացնել ոչ թե բառախաղով, այլ իրականում ու անհապաղ, ոչ թե մասամբ, այլ ամբողջովին, քանի որ սրանք ոչ միայն հանրային պահանջ են, այլև Սահմանադրական դատարանի որոշման պահանջ»,- հավելում է ակտիվիստը:

Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության գործադիր տնօրեն Կարեն Վարդանյանը մեզ հետ զրույցում ասաց, որ իրենց նույնպես հրավիրել են մասնակցելու օրենսդրական փաթեթի լրամշակման աշխատանքներին, և իրենք անպայման իրենց առաջարկներն են ներկայացնելու: Գլխավոր սկզբունքը  լինելու է այն, որ պարտադիր բաղադրիչը հանվի:

Իր հերթին այս ամենից փորձում է քաղաքական դիվիդենտներ շահել խորհրդարանական քառյակը, որի օրակարգը սպառվել էր վարչապետի հրաժարականի պահանջի տապալումից հետո: Պարտադիր կենսաթոշակային համակարգի շուրջ ծավալվող իրադարձությունները «հրաշալի քառյակի» վերջին հնարավորությունն են համագործակցության ընդհանուր օրակարգ ձևավորելու համար, քանի որ, ինչպես երևում է, այլ հրաժարականների պահանջի շուրջ նրանք պատրաստ չեն համագործակցելու:

Իսկ մայիսի 12-ին խորհրդարանում նախատեսվում է անցկացնել արտահերթ նիստ, որի ժամանակ կքննարկվի նաև կենսաթոշակայինի մասին նոր օրենքի նախագիծը:

Անի Գասպարյան

Անկախ

Խորհրդարանում շարունակվում է քննարկվել «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 76-րդ հոդվածի գործողությունը կասեցնելու մասին» օրենքի նախագիծը, որով նախատեսվում է ՀՀ սահմանադրական դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 2-ի որոշման պահանջներն ապահովելու նպատակով մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 30-ը կասեցնել օրենքի 76-րդ հոդվածի գործողությունը, իսկ պարտադիր կուտակային վճարը հաշվարկելու և փոխանցելու պարտավորություն ունեցող անձը ազատվում է մինչև սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելն ընկած ժամանակահատվածի համար պարտադիր կուտակային վճարը չկատարելու համար օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունից:

ՀԱԿ խմբակցության պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը հիմնական զեկուցող, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանին հարցրեց.

«Հիմա, օրինակ, սոցապ. նախարարության աշխատակիցները, այդ պարտադիր մասնահանումներն ու վճարումներն իրականացնելու՞ են, թե ոչ: Աշխատողը  կարո՞ղ է իր գործատուին արգելել իր փոխարեն էդ պարտադիր բաղադիրչը վճարել կամ եթե էլեկտրոնային համակարգը առանց էդ բաղադրիչի չի ընդունում հաշվետվությունները, և դա առաջացնում է իրավական հետևանքներ, այդ դեպքում հաշվետվության այդ կետը լրացնելը պարտադի՞ր է, թե ոչ»:

Նախարարը պատասխանեց, որ այս օրենքի նախագծով կառավարությունը առաջարկում է, որպես առաջին քայլ, վերականգնել այն իրավիճակը, որ կար ՍԴ որոշման ժամանակահատվածում, և իրավական հետևանքներ չառաջացնելու դրույթը ամրագրվում է 2-րդ հոդվածով:

Միաժամանակ նա նշեց, որ այս ժամանակահատվածը պետք է ծառայեցնել խնդրի ամբողջական լուծումն  ապահովող օրենսդրական փաթեթի մշակման և ընդունման վրա, որով բոլոր խնդիրները  կունենան իրենց հստակ լուծումները:

Ինչ վերաբերում է հաշվետվությանը, ապա նախարարը նշեց, որ այն ինքնաշխատ եղանակով է  ձևավորվում, և գործատուն ոչ թե լրացնում է  առանձին-առանձին այդ դաշտերը, այլ  լրացնում է մեկ դաշտ՝ աշխատավարձի չափի դաշտը:

Նախարարի խոսքով՝ այդ հաշվետվությունը լրացնելով և այդ տեղեկատվությունը ներառելով տեղեկատվական շտեմարան՝ դա ոչ միայն չի խանգարի, այլև կաջակցի գործընթացին, քանի որ ՍԴ որոշմամբ նաև ամրագվել է վերահաշվարկ իրականացնելու հետ կապված խնդիրը:

«Կուտակային վճարի դաշտի լրացված չլինելը որևէ իրավական  հետևանք չի առաջացնում, դա տեղեկատվւթյուն է, որն արտացոլվում և ամրագրվում է տեղեկատվական շտեմարանում՝ կիրառելի լինելով համապատասխան վերահաշվարկի դեպքում»,-նշեց նախարարը:

Փաշինյանը, այնուամենայնիվ, փորձեց հստակ պարզաբանում ստանալ. «Այսինքն, աշխատողը հաշվապահությունից կարո՞ղ է պահանջել, որ իրեն վճարվի ոչ թե հաշվետվության մեջ եղած թիվը, այլ դրան գումարած հինգ տոկոսը»:

Նախարարը խատասխանեց. «Դա գործատուի և աշխատողի որոշելիքն է: Այս պահին օրենքը և մինչև այս օրենքի ընդունումը ՍԴ որոշումն ասում է, որ իրավական հետևանքներ չի առաջացնի: Բայց մենք էս պահին չունենք ամբողջական լուծումը, այն հարցերի պատասխանները, որոնք որ համատեղ պիտի տանք, բայց ոչ էս օրենքի նախագծով»:

Անկախ

Խորհրդարանում մեկնարկեց «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 76-րդ հոդվածի գործողությունը կասեցնելու մասին» օրենքի նախագծի քննարկումը:

Ինչպես նշեց հիմնական զեկուցող, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանը, ՀՀ սահմանադրական դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 2-ի որոշման պահանջներն ապահովելու նպատակով մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 30-ը կասեցվում է օրենքի 76-րդ հոդվածի գործողությունը, իսկ պարտադիր կուտակային վճարը հաշվարկելու և փոխանցելու պարտավորություն ունեցող անձը ազատվում է մինչև սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելն ընկած ժամանակահատվածի համար պարտադիր կուտակային վճարը չկատարելու համար օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունից:

Արտեմ Ասատրյանը հիշեցրեց, որ նախագիծը ներկայացվել է նորանշանակ վարչապետի կողմից՝ վերջին օրերին իրականացված տարբեր ձևաչափերի քննարկումների արդյունքում, և որ սա առաջին քայլն է առկա խնդրիներին ամբողջական լուծում տալու ճանապարհին:

Նա ներկայացրեց նաև Հովիկ Աբրահամյանի մոտեցումը, ըստ որի կենսաթոշակային բարեփոխումները կենսական նշանակություն ունեն մեր երկրի համար, բացի այդ, որ անհրաժեշտ է Աժ քննարկմանը ներկայացնել համապատասխան օրենքի նախագիծ, որով կկասեցվի տույժերի հաշվարկը և ի վերջո, որ ՍԴ որոշումից հետո առաջ եկած խնդիրները պետք է լուծում ստանան, և դրանք լուծելու համար պետք է ներկայացվի ամբողջական օրենսդրական փաթեթ՝ համահունչ ՍԴ և հասարակության լայն շերտերի պահանջներին:

“Վարչապետը դիմել է նաև բոլոր խմբակցություններին, որ ձևավորվելիք աշխատանքային խմբում ներառվեն նաև նրանց ներկայացուցիչները”,-ասաց Արտեմ Ասատրյանը:

Խոսելով կենսաթոշակային բարեփոխումների անհրաժեշտության մասին՝ նա ասաց, որ գործող համակարգը, եթե չդիտարկենք պարտադիր բաղադրիչը, ևս պարտադիր է, քանի որ հիմա էլ քաղաքացիները վճարում են եկամտային հարկ, սակայն դրանք գնում են պետական բյուջե, իսկ անձը հետագայում տարբերակված թոշակ ստանալու հնարավորություն չունի, քանի որ բոլորի համար համակարգը նույնն է:

“Նոր համակարգի նոր բաղադրիչների ներդրումը նշանակում է լրացուցիչ խնայողություններ հետագա բարձր թոշակների համար: Համակարգային փոփոխություններն անհրաժեշտ են, և այս խնդիրը չի քննարկվում որևէ կողմից: Այլ հարց է, որ կան խնդիրներ, որոք պետք է համապատասխան լուծումներ ունենան, և համակարգն առավել ընդունելի լինի հանրության համար: Կենսաթոշակային համակարգն, ի վերջո, նպատակ է հետապնդում ապահովել մեր բոլորիս բարեկեցիկ ծերությունը”,-նշեց նախարարը:

Նա հավելեց, որ պատրաստակամ են խնդիրը բոլոր կողմերի հետ քննարկելու հարցում, և այս նախաձեռնությունը առաջին քայլն է քննարկումների հետագա դաշտը ձևավորելու համար:

Պատգամավոր Խաչատոր Քոքոբելյանը նախարարին հարց ուղղեց, թե նրանք, ովքեր արդեն այդ գումարները փոխանցել են հետագայում գումարների վերադարձ տեղի ունենալու է, թե ոչ, եթե սեպտեմբերի 30-ից հետո էլ պարտադիր բաղադրիչը կասեցվի:

Արտեմ Ասատրյանը նախ նշեց, որ 127 000 քաղաքացիների համար բացվել են կենսաթոշակային հաշիվներ և կատարվել են վճարումներ՝ փոխադարձ համաձայնության պայմաններում, և որ պետք է նկատի ունենալ, որ այդ գումարներն այդ մարդկանց սեփականությունն են և լրացուցիչ եկամուտներ են բերում այդ անձանց:

Ինչ վերաբերում է գումարների հետվերադարձի խնդրին, ապա նախարարն ասաց, որ այս քննարկումների ընթացքում իրենք կգտնենք նաև այդ հարցի պատասխանը:

Հարցի քննարկումը կշարունակվի վաղը:

Անկախ

Անկախ-ի զրուցակիցն է “Դեմ եմ ” շարժման անդամ Դավիթ Մանուկյանը:

– Դավիթ, Տիգրան Սարգսյանի հրաժարականը “Դեմ եմ” շարժման համար հաղթանա՞կ էր, թե ոչ:

-«Դեմ եմ» շարժման օրակարգում երբևէ չի եղել այս կամ այն պաշտոնյայի պաշտոնավարման, հրաժականի կամ պաշտոնանկության հարցեր, ուստի նրա կամ որևէ այլ պաշտոնյայի հրաժարականը մենք չենք դիտարկում հաղթանակ: Մեր հաղթանակը կլինի ՍԴ որոշման կյանքի կոչումը և այն, որ նոր մշակվող օրենքը բխի հանրության շահերից:

– Որպես ՀՀ քաղաքացի, ինչպե՞ս կհիշեք նախորդ վարչապետին:

-Որպես ՀՀ քաղաքացի՝ ես նրան կհիշեմ վարչապետ, որ գուցե փորձում էր նորարար լինել, ներդնել նորարարական գաղափարներ, բայց փաստ է, որ նա հակասահմանադրական հոդվածներով լի օրենքի ջատագով էր և հանրության կարծիքն անտեսող:

– Իսկ նոր վարչապետի մասին ի՞նչ կարծիք ունեք: Նրա նշանակման հետ հույսեր կապո՞ւմ եք: Կկարողանա՞ նա լուծել այն խնդիրները, որոնք բարձրացնում է “Դեմ եմ” շարժումը:

-Ես հույսեր բացառապես կապում եմ հանրության պահանջատիրության, սեփական իրավունքների պաշտպանության հետ և ոչ որևէ անձի՝ այն էլ այն պարագայում, երբ այդ անձը ներկայացնում է այն նույն ուժը, որն այս հակասահամանադրական օրենքի ջատագովն է ու որդեգրել է ամեն գնով, թեկուզ հակասահամանադրական նորմեր կիրառելով, զբաղվել գրպանահատությամբ:

-Ի՞նչ խորհուրդ կտաք նոր վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանին:

– Նոր վարչապետին խորհուրդ կտամ ոչ թե շարունակել նախորդի սխալները, այլ դասեր քաղել և փորձել մոտ լինել հանրությանը, լինել հանրության զարկերակին ու գործել ոչ թե նեղ խմբակային շահերով առաջնորդվելով, այլ ի շահ ՀՀ քաղաքացիների: Աստված թող լուսավորի նրա միտքը:

Անկախ

«Դեմ եմ» շարժումը պատասխանել է դատախազության տարածած հայտարարությանը:

«Դեմ եմ»-ի տարածած հայտարարությունում ասվում է. «Մեջբերում «ՀՀ Սահմանադրության մեկնաբանություններ» գիտագործնական ժողովածուից /ընդհանուր խմբագրությամբ՝ Գ. Հարությունյանի, Ա. Վաղարշյանի-Երևան «Իրավունք», 2010/.

«Ճնշմանը և բռնապետությանը դիմադրելը ժողովրդին պատկանող իրավունքն է, որ կարող է արտահայտվել իշխանությունների ապօրինի ակտերին և գործողություններին դիմադրելով: Դիմադրության արդի և նպատակահարմար ձևը քաղաքացիական անհնազանդությունն է:

Քաղաքացիական անհնազանդությունը դիմադրության ոչ բռնի, խաղաղ եղանակն է, երբ ժողովուրդը դեմ է արտահայտվում իշխանությունների քաղաքականությանը հանրային հավաքների, ճանապարհների շրջափակման, քարոզչական թերթիկների տարածման, գործադուլների անցկացման, իշխանությունների հետ համագործակցելուց հրաժարվելու միջոցով…» (Գլուխ 1, էջ 60):

Սպառնալիքներով և բռնի ուժով չփորձեք սահմանափակել ազատ արտահայտման, ինչպես նաև խաղաղ հավաք անցկացնելու մեր իրավունքները, որոնք երաշխավորված են ոչ միայն Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ, այլ նաև միջազգային հանրաճանաչ փաստաթղթերով, որոնք վավերացվել են Հայաստանի Հանրապետության կողմից:

Բացի այդ հիշեցնում ենք, որ օրինական հավաքների անցկացնելուն խոչընդոտելը քրեորեն պատժելի արարք է համարվում:

Հ.Գ. Վստահ ենք, որ ակնառու գործերի պակաս չկա Հանրապետությունում, որոնցով ՀՀ Գլխավոր դատախազությունն իսկապես պիտի զբաղվի՝ չինովնիկների գույքի հայտարարագրերի բովանդակությունները, նախարարների կանանց միլիոնատեր լինելու հանգամանքները, ՀՀ-ի կուտակած 300 մլն. ԱՄՆ դոլլար արժողությամբ գազի պարտքը, Որոտանի, Նաիրիտի թալանը և այլն (ցանկը կարելի է անվերջ թվարկել):

ՀՀ Գլխավոր դատախազությանը կոչ ենք անում մասնավորապես ուսումնասիրել «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի հակասահմանադրական հոդվածների ուժով ապօրինի դրամահավաքի բուն նպատակները, փողերի շարժը ու բացահայտել իրական «շահառուներին», ինչպես նաև 10 տարվա ընթացքում մատնանշված օրենքի վրա պետական միջոցների անհարկի ու անադյունավետ վատման վտանգի հարցը»:

Այսօր «Դեմ եմ» նախաձեռնությունը հանրահավաք-երթ  էր նախաձեռնել: Հավաք-երթի մասնակիցները նախ փակել են Նալբանդյան փողոցը, ապա   եղել են Ֆինանսների նախարարության շենքի մոտ, որտեղ հանդիպում են պահանջել նախարարի պաշտոնակատարի հետ:

Հավաքը չի անցել առանց միջադեպերի: Ոստիկանները բերման են ենթարկել երթի մասնակիցներից մեկին:

Սիրելի հայրենակիցներ,

Մարտի 7-ին՝ ժամը 12:30-ին, հավաքվում ենք ֆինանսների նախարարության մոտ, մեր բողոքն ու անհամաձայնությունը հայտնելու այդ կառույցի ապօրինի գործողություններիկապակցությամբ:

Այլևս անհանդուրժելի են ֆինանսների նախարարության կողմից գործադրվող ճնշումները գործատուների ու հաշվապահների վրա՝ ստիպելով նրանց կատարել փոխանցումներ կենսաթոշակային կամուրջ հաշիվներին, ինչպես նաև ապօրինաբար ստիպելով աշխատողներին ընտրել ֆոնդեր և կառավարիչներ:

Գերազանցելով իր լիազորությունների շրջանակը՝ ճնշման, ապատեղեկատվություն տարածելու և ահաբեկման միջոցով, ֆինանսների նախարարությունը գործատուներից ուղղակիորեն կորզում է պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային վճարները:

Ուստի և մենք, որպես ՀՀ քաղաքացիներ, չպետք է թույլ տանք ֆինանսների նախարարության իրավասությունների որևէ սահմանազանցում:

Այս նպատակով, կոչ ենք անում ձեզ մարտի 7-ին՝ ժամը 12:30-ին, հավաքվել ֆինանսների նախարարության մոտ՝ մեր իրավաչափ պատասխանը տալու այս ապօրինություններին:

«Դ!ԵՄ ԵՄ» թիմ

Անկախ

Փետրվարի 28-ին ՀՀ Հանրային խորհուրդը` ՀԽ նախագահ Վազգեն Մանուկյանի գլխավորությամբ, հանդիպել է ՀՀ վարչապետի և կառավարության որոշ անդամների հետ` քննարկելու հանրությանը հուզող մի շարք հարցեր:

ՀԽ նախագահն իր խոսքում անդրադարձել է ոչ միայն սոցիալ-տնտեսական որոշակի հարցերի, այլև բարձրացրել պետության, հասարակության, հայ ժողովրդի համար կարևորագույն նշանակություն ունեցող համընդհանուր խնդիրներ:

Վազգեն Մանուկյանի ելույթը  ներկայացնում ենք ստորև.

«Հարգելիʹ պարոն վարչապետ, կառավարության անդամներ, գործընկերներ

Հայաստանն ունի բազմաթիվ հիմնախնդիրներ, որոնց մի մասը պահանջում է շուտափույթ լուծումներ: Մենք մեր կողմից այսօր կներկայացնենք մի շարք խնդիրներ, որոնք առաջ են քաշված հասարակության կողմից: Դրանց մի մասի վերաբերյալ Հանրային խորհուրդն ունի իր հստակ կարծիքը և լուծումներ է առաջարկում, և կան հարցեր, որոնք դեռ պահանջում են համատեղ մասնագիտական քննարկումներ:

Բայց Հանրային խորհուրդը մտահոգված է ոչ միայն այդ որոշակի խնդիրների լուծմամբ. խնդիրներ լինելու են միշտ: Դրանց լուծման համար պետք են բանիմաց մասնագետներ, արդյունավետ կառավարություն, բայց հնարավոր չի լինի դրանք լուծել, եթե հասարակության շրջանում չկա համապատասխան մթնոլորտ` վստահություն, էներգետիկա, լավատեսություն: Նման պայմաններում խնդիրների լուծումը որևէ մասնագետի միջոցով հնարավոր չէ: Ցավոք, մեր կարծիքով, Հայաստանում այսօր այդպիսին է մթնոլորտը, և մենք կարծում ենք, որ  իշխանության քայլերն էլ, ցավոք սրտի, միշտ չէ, որ նպաստում են այդ մթնոլորտի փոփոխմանը, ընդհակառակը` երբեմն նույնիսկ խորացնում են:

Հասարակության  մի մասի շրջանում, արդարացի թե ոչ արդարացի, տպավորություն է ստեղծվում, որ իրենց մասին մտածող չկա, իրենք մնացել են միայնակ, և բոլոր որոշումները, որ ընդունվում են, այս կամ այն ձևով իրենցից գումար վերցնելու նպատակ ունեն: Անկախ այն հանգամանքից, թե տնտեսական ինչ հեռանկարային խնդիրներ ու համակարգ է ներդրվում, ամեն մի որոշման մեջ փող վերցնելու գաղափարը կա, և դա կարծես դոմինանտ է որոշումների մեջ:

Այդ տեսանկյունից ուզում եմ անդրադառնալ մի քանի հարցերի, որոնց վերաբերյալ մենք մեր կարծիքը հայտնել ենք և´ մամուլով, և´ նախագահի մոտ, և´ կառավարությունում: Դրանցից մեկը պարտադիր կենսաթոշակային համակարգին է վերաբերում: Ընդ որում, պետք է ասեմ` մեր քննարկումների ժամանակ մենք որպես մոդել դրական ենք գնահատել այդ համակարգը կենսաթոշակային հարցերը լուծելու համար:

Բայց ի՞նչ էր առաջարկում Հանրային խորհուրդը: Մենք առաջարկում էինք, օրինակ, նվազեցնել 5% դրույքաչափը, սահմանված գանձումն իրականացնել հարկված աշխատավարձից, կամ եթե նույնիսկ 5% դրույքաչափը պահպանվի, 2014 թ. գանձումը սկսել 2%-ից` մինչև 2020 թ. այն աստիճանաբար հասցնելով 5%-ի (հնարավորություն տալով նաև այդ տարիների ընթացքում գնահատելու առաջարկվող մոդելի արդյունավետությունը): «Պարտադիր» բաղադրիչի մասով առաջարկում էինք, որ փոքր չափի աշխատավարձերի (ասենք` մինչև 80.000 դրամ) դեպքում գործատուն կամ պետությունը (եթե բյուջետային աշխատող է) ամբողջ ծավալով իր վրա վերցնի վճարումները, նշված չափից բարձր աշխատավարձի դեպքում (ասենք` 80.000-ից մինչև 150.000 դրամ), աստիճանաբար աշխատողի կողմից վճարումը մեծացնելով, հասցվի մինչև 5%-ի, 500.000 դրամից բարձր աշխատավարձ ստացողների համար «պարտադիր» բաղադրիչը տարածել միայն 500.000-ի հատվածի վրա, իսկ դրանից բարձր հատվածի դեպքում թողնել աշխատողի կամավոր ցանկությանը:

Այսինքն` մենք խոսում ենք ոչ թե մոդելի  փոփոխման մասին, այլ մոդելն այնպես անելու, որ ընկալելի լինի հասարակության կողմից:

Երկրորդ հարցը, որ բարձրացրել ենք, և անկեղծ ասած, չգիտենք, թե դրա պատասխանը որն է, «Զվարթնոց» օդանավակայանի աշտարակի հարցն է: Մենք շատ հստակ ենք հարցը դրել. չենք պնդում, որ դա պատմամշակութային արժեք է, ասում ենք` կա համապատասխան հանձնաժողով և կա ճարտարապետների կարծիք: Թող միասին քննարկեն, եթե այն համարվի պատմամշակութային արժեք, այդ դեպքում  կգործի համապատասխան  օրենքը: Սակայն այդ հարցը չի քննարկվել:

Երկրորդ առաջարկն այն է, որ եթե օդանավակայանը զարգացման համար շարունակում է ինչ-որ ուղղությամբ ընդլայնվել, եթե այլընտրանքային տարբերակ կա, ապա դրա բիզնես պլանն էլ ներկայացնել, տարբերությունը հասկանալ: Առաջարկել ենք նաև քննարկել, թե կարելի՞ է հին համալիրն օգտագործել: Սակայն դրա վերաբերյալ նույնպես որևիցե լուրջ քննարկում չի եղել:

Կառավարության որոշումից մենք տպավորություն ստացանաք, որ այդ հարցը հետաձգվել է և ճարտարապետների հետ դեռ պետք է քննարկվի, բայց քաղավիացիայի գլխավոր վարչության պետն իր բոլոր ելույթներում ասում է, որ աշտարակը պետք է քանդվի, կարծես ինչ-որ անձնական շահագրգռվածություն ունի աշտարակը քանդելու հարցում: Այդ աշտարակը մեր ժողովրդի համար դարձել է խորհրդանիշ: Եթե այդ խորհրդանիշը պահելը շատ թանկ է կամ անհնար է, պետք է բացատրել ժողովրդին, իսկ եթե լուծում կա, ապա այդ լուծումը պետք է տալ:

Այս ամենը հանգեցնում է նրան, որ հասարակության մեջ դժգոհությունը կուտակվում է, մարդկանց մեջ անվստահություն է առաջանում ոչ միայն երկրի ապագայի, այլև իրենց ընտանիքների, իրենց ապագայի նկատմամբ: Անորոշություն է, թե ուր ենք գնում: Հայաստանն ո՞ւր է գնում, ի՞նչ է հռչակել, ի՞նչ է անում: Այդ անորոշությունը հանգեցնում է նրան, որ ամեն մի կեղտոտ բամբասանք հեշտությամբ տարածվում է ժողովրդի մեջ, և կա մամուլ, որը լավ օգտագործում է դա: Մարդու միակ հույսը մնում է այն, որ թողնի փախչի էս երկրից:

Եթե մենք կարողանայինք ապահովել կտրուկ տնտեսական աճ Հայաստանում, դա կառաջացներ և´ ոգևորություն, և´ վստահություն ապագայի նկատմամբ: Բայց կարծում եմ` և´ արտաքին պայմանները, և´ այս ներքին լճացումը չեն նպաստում, որ Հայաստանում կտրուկ տնտեսական աճ լինի: Այդ դեպքում վերադառնում եմ Ձեր բարձրացրած հարցին, պարոն վարչապետ: Անցյալ անգամ Դոʹւք այդ հարցը բարձրացրիք, և ես  նույնպես շատ եմ կարևորում: Ասացիք, որ իսկապես Հայաստանում պակասում է տեսլականը: Եթե ուշադիր նայենք, ոչ մի երկիր չի կարողացել ծանր վիճակից դուրս գալ և ոտքի կանգնել, եթե չի ունեցել նպատակներ, երազանքներ ու տեսլական: Ո՞րն է մեր տեսլականը: Դա պիտի լինի մի տեսլական, որը համախմբում է մարդկանց, որի մեջ վեհություն կա, թիմային զգացողություն, բայց միաժամանակ իրականացումն ապահովում է ամեն մեկի ընտանիքի բարեկեցությունը: Այսինքն` ոչ միայն անձնազոհություն է  պահանջում, այլև ապահովում է յուրաքանչյուրիս ընտանիքի, երեխաների ապագա բարգավաճումը: Սակայն դրա հետ մեկտեղ պետք է լինի իշխանություն, որն անկեղծորեն դրանով տարված է:

Երբ մենք շարժումով եկանք իշխանության, այդ շարժման մեջ ազգային և ժողովրդավարական մեծ հոսանք կար: Հետզհետե պարզվեց, որ ազգայինը «կեղծ կատեգորիա» է, և միայն դեմոկրատիան է  կարևոր: Դեմոկրատիան էլ հանգեցրեց նրան, որ նրանք, ովքեր հռչակում էին այդ դեմոկրատիան, հենց դրա անվան տակ էին փող աշխատում: Հետո ամեն ինչ փոխվեց: Դեմոկրատիան դարձավ մի քիչ երկրորդական, առաջ մղվեց ազգայինը, և այդ անվան տակ թալանվեց ինչ կար-չկար, վաճառքի հանվեց այն ամենը, ինչ որ ազգային արժեք էր: Այսինքն` ստացվեց, որ այդ գաղափարն էլ մարդիկ օգտագործեցին անձնական հարստացման համար: Հիմա էլ, եթե տեսլական ունենանք, այն ներկայացնենք, բայց որպես իշխանություն սկսենք օգտվել դրանից, այդ տեսլականը ոչ մի արժեք չի ունենա:

Ես կարծում եմ, որ  իշխանության պարտքն է, հասարակության լայն շերտերին հավաքելով, միասին ներկայացնել, ձևակերպել այդ տեսլականը; Հասարակությունը պետք է մասնակից լինի, որ դա լինի ոչ թե իշխանության տեսլականը, այս կամ այն կուսակցության տեսլականը, այլ ողջ ժողովրդինը:

Մենք հանդիպումներից մեկի ժամանակ ողջունեցինք նախագահի` Սահմանադրությունը վերամշակող աշխատանքային մարմին ստեղծելու նախաձեռնությունը և  առաջարկեցինք, որ ստեղծվի մի հասարակական խումբ, որում ներգրավված լինեն բոլոր ընդդիմադիր կուսակցությունները, հասարակության տարբեր շերտեր: Մենք ուզում էինք, որ հասարակությունը, ներգրավվելով դրա մեջ, հասկանար, թե ինչու է այդ բարեփոխումն անհրաժեշտ, որն է դրա նպատակը, այսինքն` հասարակությունը մտներ այդ բանավեճի մեջ: Դրա փոխարեն, ցավոք, ստեղծվեց մի մասնագիտական խումբ, որը փոխում է Սահմանադրությունը, բայց թե ինչի համար, չենք հասկանում: Հասարակությունն օտարված է զգում իրեն բոլոր որոշումներից:

Ես անձամբ կարող եմ առաջարկել այդ տեսլականը: Դա առաջարկել եմ 1990 թվականին ու առաջարկում եմ հիմա: Այդ տեսլականը համաշխարհային ազգն է: Դա նշանակում է, որ աշխարհով մեկ սփռված հայությունը` իր ողջ բազմազանությամբ, իր բազմակարծությամբ, ձևավորվի որպես մի խումբ, մի թիմ, որը մրցակցության մեջ մտնի ուրիշների հետ: Վաղուց անցել են այն ժամանակները, երբ միայն պետություններն էին  իրար հետ մրցում: Հիմա մրցում են ոչ միայն պետությունները, այլև մարդկանց տարբեր խմբեր` աշխարհով մեկ սփռված, տրանսնացիոնալ խոշոր ընկերություններ: Օրինակ` Իտալիան որոշում ընդունեց, որ իր սփյուռքից 20 հոգու դարձնում է խորհրդարանի անդամ: Նույն որոշումն ընդունեց Հունգարիայի խորհրդարանը: Մինչև հիմա լուրջ սփյուռք ունեին հրեաները և հայերը, բայց արդեն բոլորը հասկացել են, որ  նոր մրցակցության ժամանակաշրջան է սկսվել` գլոբալ մրցակցության ժամանակաշրջան, և այդ ժամանակաշրջանում աշխարհի ամեն կետում է մրցակցություն ընթանում, և պետության հետ միասին պետք է կարողանալ համախմբել աշխարհով մեկ սփռված մարդկային ցանցը:

Ես կարծում եմ, որ սա կարող է դառնալ քննարկան ձող: Բայց առանց տեսլականի, առանց վստահության իրար նկատմամբ` իշխանությունը հասարակության, հասարակությունն իշխանության, մենք առաջ գնալ չենք կարող:

Իմ ասածը մի քիչ շեղվում է այն տնտեսական հարցերից, որոնք հավաքվել ենք քննարկելու, բայց ես կարծում եմ, որ առանց հիմնարար քաղաքական հարցեր լուծելու, շատ դժվար կլինի տնտեսական հարցեր լուծել, մանավանդ որ աշխարհը փոխվել է և շատ բարդ իրավիճակում է:

Մենք պետք է ադեկվատ լինենք այդ աշխարհին:

Շնորհակալություն»:

Անկախ

“Էլիտ պլազայում” տեղի ունենցող «Կենսաթոշակային 3-րդ տարեկան միջազգային համաժողով. հնարավորություններ, մարտահրավերներ և հեռանկարներ» խորագրով  համաժողովը աշխատանքի կեսից տապալվեց: «Դեմ եմ» շարժման ակտիվիստները, տեղեկանալով համաժողվոի մասին, վրդովված եկան այնտեղ` կազմակերպիչներին հարցնելով, թե ինչու իրենք հրավիրված չեն և հնարավորություն չունեն արտահայտելու իրենց դիրքորոշումը:

Մինչ այդ արդեն բացման խոսքով հանդես էին եկել վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը, ԱՄՆ  դեսպան Ջոն Հեֆերնը, միջազգային կառույցների հայաստանյան ներկայացուցիչներ: Վարչապետն արդեն դահլիճում չէր:

Լրատվամիջոցների մեծ մասն  էլ համաժողովի մասին տեղեկացել էր «Դեմ եմ»  շարժման միջոցով, որը կոչ էր արել իր թիմակիցներին անմիջապես հավաքվել համաժողովի վայրում: Եվ ահա, երբ  ակտիվիստներ «Դեմ եմ  պարտադիր կուտակայինին»  դրոշներով փորձում էին ներս մտնել դահլիճ, որտեղ տեղի էր ունենում համաժողովըտ, կազմակերպիչները նրանց նախ թույլ չտվեցին`  ասելով, որ համապատասխան հրավիրատոմսեր պետք է ունենան:

Այնուհետև վիճաբանությունից հետո «Դեմ եմ»- ի ակտիվիստները ներս մտան դահլիճ,` ասելով, որ կարող են հենց հիմա գրանցվել ու ներս մտնել, և ոչ ոք իրավունք չունի իրենց թույլ չտալ: Այդ պահին զեկույցով հանդես էր գալիս նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի առաջին տեղակալ Վարդան Արամյանը: Ակտիվիստների մուտքը դահլիճ մեծ իրարանցում առաջացրեց, սակայն նրանք խնդրեցին ուշադրությունը սևեռել ոչ թե իրենց վրա, այլ զեկուցողների:

Արամյանի խոսքից հետո  «Կենսաթոշակային համակարգի իրազեկման կենտրոն»  հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Կորյուն Սարգսյանը «Դեմ եմ»-ի ակտիվիստներին առաջարկեց մասնակցել համաժողովին և  խոստացավ օրակարգում ներառել նաև նրանց` ելույթի հնարավորություն տալով: Սակայն, քանի որ ակտիվիստների ելույթը պետք է լիներ վերջում, նրանք հրաժարվեցին` ասելով, որ այդքան ժամանակ չունեն, բոլորն աշխատում են և աշխատավայրերում  պետք է լինեն` առաջարկելով այդ պահին ելույթ ունենալ: Սակայն նիստը վարողը հրաժարվեց` ասելով, որ չի կարող խախտել օրակարգը:

Լարվածությունը դահլիճում մեծացավ, երբ համաժողովի  մասնակիցներից մեկը հայտարարեց, թե իրենք գիտեն որն է նրանց կարծիքը և ավելորդ անգամ չեն ուզում լսել, ինչը զայրույթ առաջացրերց «Դեմ եմ»-ի ակտիվիստների մոտ: Նրանցից մեկը, մոտենալով ամբիոնին, հայերեն և անգլերեն լեզուներով հայտարարեց, որ նախագահն է անգամ իր խոսքում հայտնել այն մասին, որ հասարակության 80 տոկոսը դեմ է այս ռեֆորմին: Նա հարց ուղղեց միջազգային կառույցների ներկայացուցիչներին, թե արդյոք նորմալ է դեմոկրատական երկրում, երբ հասարակության 80 տոկոսը դեմ է, սակայն փոփոխությունն իրականացվում է:

Նիստի վարողը հայտարարեց, որ այն կասեցվում է: Մասնակիցներն աստիճանաբար լքեցին  դահլիճը, իսկ «Դեմ եմ»- ի ակտիվիստները հնչեցնելով իրենց կարգախոսը` «Դեմ ենք, դեմ ենք», հեռացան դահլիճից:

Անկախ

Հարգելի հայրենակիցներ,

Վերջին օրերին ՀՀ կառավարությունը, օգտագործելով իր տրամադրության տակ եղած բոլոր հնարավոր միջոցներն ու հնարքները, փորձում է ահաբեկել չարաբաստիկ օրենքի ազդեցության տիրույթում հայտնված ՀՀ հարկատու քաղաքացիներին ու գործատուներին, որպեսզի կատարեն պարտադիր կենսաթոշակային վճարները և ընտրեն կենսաթոշակային ֆոնդեր:

Քանի դեռ պարզ չէ, թե ինչ իրավական ռեժիմ կսահմանվի մինչև ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ օրենքը հակասահմանադրական ճանաչելու մասին որոշման ընդունումը ֆոնդ ընտրած մարդկանց համար, հավանականությունն այնուամենայնիվ պահպանվում է, որ այժմ ձեր կողմից ֆոնդի ընտրության դեպքում, դուք կմնաք կուտակային «պարտադիր» փոսում`որպես ձեր «կամքով» ընտրություն կատարած քաղաքացիներ, և պարտավորված կլինեք կատարել այդ վճարները մինչև թոշակային տարիքը, անկախ նրանից դուք կաշխատեք ձեր ներկայիս աշխատավայրում, թե՛ այլ տեղ:

Սակայն, ֆոնդ չընտրելով, ձեր գումարները չեն կորչի, դրանք կմնան «կամուրջ» հաշվին՝ մինչև ձեր կողմից կամ ավտոմատ կերպով ֆոնդի ընտրությունը: Իսկ քանի որ ներկայումս ավտոմատ ֆոնդ ընտրվելու հոդվածը կասեցված է, ձեր գումարները կմնան «կամուրջ» հաշվին և ձեզ կվերադարձվեն, երբ ՀՀ Սահմանադրական դատարանն օրենքը ճանաչի հակասահմանադրական; Այդ դեպքում դուք լիովին իրավասու կլինեք պահանջելու ձեզ չվճարված աշխատավարձը, որը կարող է հնարավոր չլինել ֆոնդ ընրած լինելու պարագայում: Այդ իսկ պատճառով այժմ ձեզ ապօրինաբար պարտադրում են ֆոնդ ընտրել:

Հարգելի գործատուներ,

Կոչ ենք անում ձեզ լինել ձեր աշխատակիցների կողքին, և չծառայել որպես գործիք ՀՀ կառավարության ձեռքին և չնպաստել այս պետական թալանին: Ձեզ մոտ պահված գումարները փոխանցեք ձեր աշխատակիցներին և դրանով իսկ զերծ կմնաք դրմական միջոցները ձեր հաշիվներում պահելով աշխատակիցներին անդառնալի վնասներ պատճառելուց՝ կորցրած եկամուտների տեսքով, որի դեպքում կարող են սկսվել դատական քաշքշուկներ: Սրանով դուք նաև կծառայեք համաշխարհային քաղաքակրթության բարձրագույն արժեք հռչակված և ՀՀ Սահմանադրական դատարանի 11.02.2014 թվ. թիվ ՍԴԱՈ-6 որոշմամբ ամրագրված մարդու իրավունքների գերակայության սկզբունքին:

Եթե չգիտեք, թե ինչպես կարելի է խուսափել ՊԵԿ-ի պատրաստած թակարդից, չենթարկվելով որևէ պատասխանատվության, կարող եք դիմել «Դ!ԵՄ ԵՄ» թիմին՝ es@dem.am էլ. հասցեով:

Մենք արդեն ունենք հարյուրից ավել ընկերություններ, որոնք կանգնել են իրենց աշխատակիցների կողքին:

Դա հնարավոր է, և դուք կարող եք լինել հաջորդը…

 Հարգանքով՝

«Դ!ԵՄ ԵՄ» թիմ

Գյումրիում անցկացված «ԴԵՄ ԵՄ պարտադիր կուտակայինին» ակցիայի մասնակիցներին ընդունեց գյումրեցի պատգամավոր, ՀՀԿ Գյումրի-2 տարածքային կազմակերպության պատասխանատու Սուքիաս Ավետիսյանը: Վերջինս երիտասարդների հետ բավական երկար զրույց ունեցավ: «Քաղաքը մեր տունն է» քաղաքացիական նախաձեռնության անդամ Արսեն Վարդանյանը պատգամավորին ներկայացնելով երիտասարդներին՝ նշեց. «Այստեղ այն անձնակազմն է, որ անմիջապես պարտադիր կենսաթոշակային համակարգի բացասական հետևանքները զգացել է իր վրա և մենք եկել ենք ձեզ մոտ հորդորով, որ  հրաժարվեք այդ օրենքից»:
«Իհարկե, նմանատիպ խորը բարեփոխում պահանջող օրենքը, ինչ խոսք նաև ունենում է որոշակիորեն ազդեցություն որոշակի խավերի վրա: Ես ինքս օրենքի քննարկումներին մասնակցել եմ դեռ 10 տարի առաջ: Ասեմ, որ ի սկզբանե շատ ու շատ ավելի մտահոգող օրենսդրական բացեր ենք մենք նկատել, որոնք տարիների ընթացքում փորձել ենք շտկել: Իհարկե, շատ մարդկանց եկամուտը պակասել է, Հայաստանում շատ բարձր աշխատավարձ ստացող մոտ 684 մարդկանց եկամուտը պակասել է, ինչպես նաև մի քանի հազար մարդու: Բայց նաև չէր կարող մեր կենսաթոշակային համակարգը նման ձևով շարունակվեր: Ես շատ ուրախ կլինեի, որ նմանատիպ օրենք ընդունվեր 20 տարի առաջ՝ անկախության ընդունումից հետո, և շատ հարցերում այսօր ավելի առաջավոր տեղերում կլինեինք, քան հիմա՝ կենսաթոշակների համակարգի առումով», – նշեց Սուքիաս Ավետիսյանը: Ապա երիտասարդներին բացատրեց, թե ինչու են օտարերկրյա կազմակերպությունները տնօրինելու ֆոնդերը, ինչու է համակարգը պարտադիր և այլն:

Ակցիայի մասնակիցներից մեկը հարցրեց, թե. «Չե՞ք կարծում, որ ավելի ճիշտ ու արդար կլիներ, եթե նախևառաջ աշխատատեղեր ստեղծեին, նոր կուտակայինի հարցն առաջ քաշվեր»:
Ի պատասխան պաշտոնյան նշեց. «Շատ ավելի լավ կլիներ, բայց խնդրեմ, դուք հուշեք առաջարկ՝ Գյումրիում թեկուզ 10 աշխատատեղ ստեղծելու: Ես պատրաստ եմ կանգնել ցանկացած մարդու կողքը, որպեսզի կարողանա Գյումրիում 10, 20, 30 աշխատատեղ ստեղծել:  Այսօր ամենալավ տարբերակն այն է, որ ոչ թե 1:1 կամ 1:2 հարաբերակցություն լիներ, այլ լավագույն զարգացած երկրների պես՝ 5 աշխատողին մեկ թոշակառու լիներ, մենք էլ այս խնդիրը կարողանայինք լուծել: Մենք լավ օրից չենք գնացել սրան: Ուսումնասիրվել է մի քանի տասնյակ երկրների փորձ, թե ինչ արվի, ինչպես, որ սրա տակից կարողանանք դուրս գալ»:
«Ես ի սկզբանե ասել եմ և կրկնում եմ, այո, ծանր է, երբ մարդու ռեալ եկամուտը պակասում է և այն եկամտից է պակասում, որը մարդուն հազիվ բավարարում է կամ չի էլ բավարարում, իր նվազագույն կեսապահովման խնդիրները լուծելու համար: Բայց չկա նաև որևէ տարբերակ, որ կարողանանք մի քաղաքում կամ մի մարզում լրացուցիչ արտոնության խնդիր դնենք», – ասում է պատգամավորը:
Իսկ ակցիայի մասնակից Արսեն Վարդանյանը նշեց հետևյալը. «Քանի որ մեզ համար պետությունն ի սկզբանե չի ստեղծել սոցիալական պայմաններ, մենք մեզանով ենք ստեղծում, ես ի սկզբանե, չեմ պատրաստվում այդ 5 տոկոս պարտադիր կենսաթոշակայինը վճարել և համահայկական ընդվզման կոչ եմ անում բոլոր-բոլորին, ովքեր ինձ  պես առավոտից իրիկուն, չարչարանքով ստեղծել են այդ գումարը և ի վիճակի չեն իրենց մինիմալ կենսական պայմաններն ապահովել»: Երիտասարդները պատգամավորին հորդորեցին այսուհետ չընդունել նմանատիպ օրենքներ, որոնք կարող են բերել ներքաղաքական ընդվզումների. «Մենք մինչև վերջ գնացող ենք, մենք մեր իրավունքների հետևից գնալու ենք և քայլ առ քայլ պահանջելու ենք, որպեսզի այս ամենը լինի պարզ, թափանցիկ ու ի շահ մեզ»:
Սուքիաս Ավետիսյանը խոստացավ ԱԺ-ում այս մասին հայտարարությամբ հանդես գալ, իսկ որպես հետդարձի ճանապարհ՝ չի տեսնում, եթե, իհարկե, Սահմանադրական դատարանը հակասահմանադրական չճանաչի օրենքը:

Պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգի դեմ փետրվարի 12-ին բողոքի դուրս ելած մետրոպոլիտենի աշխատակիցներից երեքի վրա ակցիան թանկ նստեց: Անդրանիկ Գևորգյանը, Գագիկ Գալստյանը և Սևակ Հովհաննիսյանն ակցիայից երկու օր անց աշխատանքից հեռացվեցին աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 6-րդ կետի հիմքով (գործատուի կողմից պայմանագրի խզում` աշխատակցի նկատմամբ անվստահության համար):

Շարժասանդուղքի մեքենավարները, որոնք իրենց երիտասարդության 15 տարիներն են տվել մետրոպոլիտենի աշխատանքին, որոնք երկարամյա աշխատանքի շնորհիվ վայելում էին վերադասի հարգանքն ու վստահությունը, հանկարծ մեկ օրվա մեջ դարձան անվստահելի և աշխատանքին ոչ պիտանի:

Երեքն էլ կատարվածից դեռ «շոկի» մեջ են, ասում են, որ ղեկավարության կողմից նման արձագանքի երբեք չէին սպասում, ուղղակի զարմացած են, որ դա որպես անձնական վիրավորանք է ընկալվել: Իրենք անգամ բողոքի ակցիայի մասին իրենց անմիջական ղեկավարին` Սամվել Մնացականյանին, նախապես տեղեկացրել էին, նա էլ ասել էր` ձեր իրավունքն է: «Մենք մտածում էինք, որ դա մեր ղեկավարության համար էլ է լուրջ խնդիր, նույնիսկ նամակում նշել էինք, որ պատրաստ ենք նրանց աջակցել, եթե իրենք իրենց հերթին վերևներում խնդիրներ ունեն: Նամակում մեր ղեկավարությանը ո՛չ վիրավորել ենք, ո՛չ կոկորդներից բռնել, ընդամենը մեր դիրքորոշումն ենք հայտնել և ասել, որ պատրաստ ենք իրենց կողքին կանգնել»,-ասում է Անդրանիկը, որը նրանցից ամենաավագն է, և որի վրա կուտակայինը չի տարածվում, սակայն նա իր պարտքն է համարել պաշտպանել ընկերների իրավունքները:

Անդրանիկ Գևորգյան

Անդրանիկն այդ օրն ամենաակտիվն էր, քանի որ կարողանում էր ազատորեն շփվել լրագրողների հետ, արտահայտել բոլորին հուզող խնդիրները: Անդրանիկը նաև «համարձակվել» էր նամակը հանձնել ընդունարան, որպեսզի փոխանցեն ղեկավարությանը: «Որոշեցի` ես նամակը հանձնեմ, որովհետև մտածեցի` այսքան ժամանակ որևէ բիծ չեմ ունեցել, ղեկավարության մոտ հարգանք ունեմ, բացի այդ` ինչ-որ առումով չեզոք եմ, քանի որ իմ վրա կուտակայինը չի տարածվում»,- ասում է նա:

Աշխատանքից հեռացվածների նախկին ղեկավարը` Սամվել Մնացականյանը, «Անկախի» հետ հեռախոսազրույցում հայտնեց, որ աշատողներին աշխատանքից հեռացրել են աշխատանքի ընթացքում իրենց պարտականությունների թերացման պատճառով. «Նրանց գործառույթը եղել է ուղևորների անվտանգ տեղափոխումը և շարժասանդուղքի անխափան աշխատանքը, և նրանք իրենց աշխատանքի ընթացքում թույլ են տվել այնպիսի թերացումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել ուղևորների և սարքավորումների համար լուրջ խնդիրների: Իրենց աշխատանքից հեռացումը ակցիայի հետ որևէ կապ չունի, և եթե այդ ակցիան այսօր լիներ, միևնույն է, նրանց մի քանի օր առաջ արդեն ազատած կլինեին»:

Մնացականյանի խոսքով` իրենք պարբերաբար կատարում են ստուգայցեր, որոնց արդյունքում էլ հայտնաբերվել են թերացումները: Հարցին, թե արդյոք տվյալ ստուգայցը ակցիայի օրն է իրականացվել, Մնացականյանը միանգամից պատասխանեց` ոչ: Այնուհետեև, երբ փորձեցինք ստուգայցի կոնկրետ օրը ճշտել, հանկարծ ասաց. «Այո, ակցիայի օրն է եղել: Մեր սովորական ստուգայցն էր, պարզապես համընկավ ակցիայի հետ»: Հարցին, թե նման ազատումներ մետրոպոլիտենում հաճա՞խ են լինում,  պատասխանեց` ոչ:

Նախկին աշխատողների ղեկավարն էլ փաստեց, որ ակցիայից առաջ տղաներն իրեն մոտեցել են, ներկայացրել խնդիրը, ինքն էլ ասել է, որ այդ հարցի պատասխանը չունի, թող դիմում պատրաստեն, ինքը կփոխանցի մետրոպոլիտենի ղեկավարությանը:

Չնայած Մնացականյանը պաշտոնապես ներկայացրեց աշխատողներին աշխատանքից հեռացնելու ոչ իրական պատճառները, հետագա զրույցն ինքնին ապացույց էր, որ աշխատողների նկատմամբ, մեղմ ասած, բավականին վատ տրամադրվածություն կա: Երբ նախկին ղեկավարին հիշեցրինք, որ աշխատանքից ազատվածներից մեկը չորս անչափահաս երեխաների հայր է, այսպես արձագանքեց. «Այդ երիտասարդն ընդհանրապես մեզ մոտ չպետք է աշխատեր: Ինքը չի տեսնում համարյա»:

Ինչպե՞ս են այդ դեպքում չտեսնող աշխատողին վստահել քաղաքացիների անվտանգությունը: «Պահում էի, որովհետև չորս երեխա ուներ,- ասաց Մնացականյանը, հետո էլ ավելացրեց,- դրա համար էլ նրան մենակ չէի թողնում, նրան կցել էի Անդրանիկ Գևորգյանին»:

Այնուհետև Մնացականյանը, ավելի բացվելով, խորհուրդ տվեց տղաներին հիշեցնել, թե երբ դարձան շարժասանդուղքի մեքենավար, ո՞վ էր այն մարդը, որը նրանց պատրաստեց, նրանց վրա այդքան ավանդ ներդրեց, չարչարվեց, որ մարդ դառնան. «Ես նրանց ընտանիքների մասին իրենց հայրերից ավելի եմ մտածել»,- ասաց Մնացականյանը:

Դիտարկմանը, որ աշխատողները որևէ անձնական բողոք չեն ներկայացել, այլ ընդամենն արտահայտվել են կենսաթոշակային համակարգի դեմ, նախկին ղեկավարը չընդունեց. «Ես ամեն օր կարդում եմ մամուլը, գիտեմ, ինչ են խոսել»:

Մնացականյանն անգամ չհերքեց, որ իր նախկին աշխատակիցներից խիստ վիրավորված է և անգամ թշնամաբար է տրամադրված, որ ով էլ լիներ, այդքանից հետո կվիրավորվեր, կնեղանար ու թշնամաբար կտրամադրվեր:

Սևակ Հովհաննիսյան

Ի դեպ, Սևակ Հովհաննիսյանը չժխտեց, որ աչքերի հետ կապված խնդիր ունի, սակայն ասաց, որ դա իրեն երբևէ չի խանգարել աշխատանքի մեջ: «Հա, ժամանակ առ ժամանակ գնում են բժշկի, ստուգվում, դեղեր ստանում, բայց եթե տեսողության լուրջ խնդիր ունենայի, ինձ ոչ ոք աշխատանքի չէր վերցնի»,- համոզված է նա:

Չորս անչափահաս երեխաների հայրն ընտանիքի միակ կերակրողն է: Կուտակայինը նրա վրա տարածվում է, և 100-110 հազար դրամ աշխատավարձից մի քանի հազար դրամի պահումն էլ լուրջ խնդիր է ընտանեկան բյուջեի համար: Սևակն ասում է, որ շատերն են արդեն օգնության ձեռք մեկնել, աշխատանքային առաջարկներ են արել, և հույս ունի, որ երկար ժամանակ գործազուրկի կարգավիճակում չի մնա:

Գագիկ Գալստյան

Աշխատանքից հեռացված մյուս երիտասարդը` Գագիկը, որի վրա նույնպես կուտակայինը տարածվում է, երկու անչափահաս երեխա ունի և վարձով է ապրում:  Նա էլ հույս ունի, որ շուտով աշխատանք կգտնի, քանի որ, ինչպես իրենք են ասում, «բազմապրոֆիլ մասնագետ են, ձեռքներից ամեն բան գալիս է»:

Անդրանիկ Գևորգյանն էլ հիշում է, որ 15 տարի առաջ իրեն աշխատանքի է ընդունել նույն Սամվել Մնացականյանը, անգամ երկաթգծի ուսումնարանում դաս է տվել: Այո, չի ուրանում, որ առաջին քայլերը մետրոպոլիտենում արել է Մնացականյանի շնորհիվ: Բայց նաև հիշում է, որ Մնացականյանն իրեն կյանքի դասեր է տվել, որոնցից մեկն էլ եղել է այն, որ եթե ինչ-որ բան ես մտածում, պետք է  երես երեսի ասես, ոչ թե թիկունքից. «Ես կուտակայինին դեմ իմ դիրքորոշումը ասել եմ ոչ թե թիկունքից, այլ նրանց դեմքին նայելով,- ասում է Անդրանիկը,- բա չասեի՞`  ինչու են պահել մարդկանց աշխատավարձը, եթե սահմանադրական դատարանը ժամանակավորապես կասեցրել էր օրենքը, կամ ինչո՞ւ է օրենքը պարտադիր, եթե մարդիկ դեմ են»:

Նախկին աշխատակիցներն ասում են, որ եթե իրենց իրավունքները վերականգնվեն, ճակատները բաց կարող են աշխատանքի գնալ, քանի որ համոզված են, որ որևէ սխալ քայլ չեն կատարել: Նաև հավելում են, որ ակցիան կազմակերպել են բացառապես մետրոպոլիտենի աշխատակիցներով, և դրսից որևէ միջամտություն չի եղել: Ինչ վերաբերում է «Դեմ եմ» շարժման ակտիվիստներին, որոնք այդ օրը միացել էին ակցիային, և որն էլ խիստ զայրույթ էր առաջացրել ղեկավարության մոտ, ապա նրանց իրենք չեն հրավիրել:

Ինչևէ, մետրոպոլիտենի աշխատողների աշխատանքից հեռացման լուրը ստանալուն պես «Դեմ եմ» շարժումը հանդես եկավ հայտարարությամբ` իր բողոքը հայտնելով դրա դեմ և տղաներին աջակցելու կոչ անելով:

Արձագանքը չուշացավ. երիտասարդների իրավունքները դատարանի միջոցով վերականգնելու համար իր աջակցությունը հայտնեց «Ընդդեմ իրավական կամայականության» հասարակական կազմակերպությունը: Փաստաբան Քրիստինա Գևորգյանն արդեն թղթերն  է պատրաստում, որպեսզի հայց ներկայացնի դատարան` պահանջելով իր պաշտպանյալների աշխատանքից ազատման հրամանն անվավեր ճանաչել, վերականգնել նրանց աշխատանքն ու պարապուրդի գումարը փոխհատուցել:

Մնում է, որ դատարանը անաչառ որոշում կայացնի:

Անի Գասպարյան

Անկախ

Այսօր Պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգի դեմ բողոքի ակցիա էին կազմակերպել Գյումրեցի երիտասարդները: Նրանք առավոտյան հավաքվել էին Շիրակի մարզպետարանի դիմաց, որտեղ պատրաստվեցին, հանդես եկան հայտարարությամբ ու երթով շարժվեցին դեպի ՀՀԿ Շիրակի մարզային կազմակերպություն:
– Այսօր որոշել ենք գիրք նվիրելու օրն օգտագործել ՀՀԿ և քույր կուսակցության՝ ՕԵԿ-ին տրամադրելու 2012թ. ԱԺ ընտրությունների ժամանակ մեզ տված այն խոստումներն ու կետերը, որոնք հրամցրել են մեզ: Եվ շեշտելու ենք, որ կուտակայինը ևս մաս է կազմելու իրենց տված խոստումների, – հայտարարության մեջ նշեց «Քաղաքը մեր տունն է» քաղաքացիական նախաձեռնության անդամ, ակտիվիստ Արսեն Վարդանյանը:
««Բարեփոխումների» անվան տակ ցանկանում են քաղաքացիների վերջին կոպեկները հավաքել ու գրպանել: Չգիտենք, 40 տարի հետո կտան, չեն տա, ով կլինի», – նշեց ակցիայի մասնակից Գոռ Թորոսյանը:
«Ես աշխատող չեմ, թող նախ ինձ համար աշխատատեղ ստեղծեն, ունենամ բարեկեցիկ կյանք, որ կարողանամ հիմա ապրել, այդ ժամանակ արդեն մտածենք՝ կուտակային վճարելու մասին: Եթե մարդը չի կարող հիմա ապրել, ինչպես մտածի 30 տարի հետո ապրելու մասին», – իր հերթին նշեց ակցիայի մեկ այլ մասնակից:
Երիտասարդները «ԴԵՄ ԵՄ պարտադիր կուտակայինին» գրությամբ թռուցիկները փակցնելով ճանապարհի սյուներին՝ շարժվեցին դեպի ՀՀԿ մարզային գրասենյակ: Այստեղ ակցիայի մասնակիցներին դիմավորեց գրասենյակի կազմակերպիչ Համազասպ Խաչատրյանը: Վերջինս տեղեկացրեց, որ ըստ ՀՀԿ կանոնակարգի մարզային կառույցի ղեկավարը չի կարող աշխատանքային ժամին լինել գրասենյակում՝ քանի որ աշխատում է պետական պաշտոնում:
«Այսօր գիրք նվիրելու օրն է, և մենք բերել ենք ձեզ վերադարձնելու 2012թ. ԱԺ ընտրություններից առաջ Ձեր կուսակցության տված նախընտրական խոստումները, որոնք այդպես էլ չեն իրականացել, դրանք կարմիր գրիչով մեկ առ մեկ նշել ենք, և կխնդրենք 3 միլիոն անգամ կարդալ», – ՀՀԿ նախընտրական ծրագիրը հանձնելով կուսակցության ներկայացուցչին՝ նշեցին երիտասարդները:
Նրանց փոխադարձաբար  գրքեր նվիրեց Համազասպ Խաչատրյանը, նշեց, որ ինքն իրավասու չէ այդ հարցերի  շուրջ մեկնաբանություններ տալու, իսկ մարզային գրասենյակի պատասխանատուն էլ՝ Սահակ Մինասյանը, ով Շիրակի մարզպետարանի կրթության, մշակույթի և սպորտի վարչության պետն է, այդ պահին տեղում չէր:

«Մենք ունենք մարզային խորհուրդ, մարզային խորհրդի նախագահ, տեղակալներ, որոնք զբաղվում են այդ հարցերով»,- ասաց Խաչատրյանը, ապա հետաքրքրվեց՝ ակցիայի մասնակիցների մեջ կա՞ն ուսանողներ: Իմանալով, որ բոլորն էլ ուսանողներ են, հարցրեց՝ հասկանում եք, չէ՞, ինչի համար եմ հարցնում. «Այո, նրա համար, որ միշտ թանկացնում եք վարձավճարները, մենք էլ ի վիճակի չենք վճարել», – հետևեց պատասխանը: Մինչդեռ, Հ.Խաչատրյանն ուզում էր ասել, թե ինչու ուսանողներն առավոտյան 12-ին լսարանում նստած չեն:
Նա երիտասարդներին խոստացավ, որ իրենց «նվիրած գիրքն» անպայման կընթերցվի, հաշվի կառնվեն դիտողությունները:

«Դեմ եմ» նախաձեռնությունը հայտարարություն է տարածել` իրազեկելով առաջիկա երթի մասին: Հայտարարությունում ասվում է.

«Այս ուրբաթ՝ փետրվարի 21-ին, ժամը 18:30, հավաքվում ենք Մատենադարանի մոտ, մեզ հետ բերելով լուսավորման սարքեր, լապտերներ (հնարավորինս ուժեղ լույսով), և 19:00-ից սկսում ենք մեր Լուսավորման Երթը:

Երթուղին՝ Մատենադարան-Մաշտոցի Պողոտա-Թումանյան փողոց-Աբովյան փողոց-Հանրապետության Հրապարակ-Նալբանդյան փողոց-Սայաթ Նովա փողոց-Ազատության Հրապարակ:

Երթի նպատակներն են.

1. Եվս մեկ անգամ բարձրացնել մեր բողոքի ձայնը ընդդեմ կուտակային թալանին և ցույց տալ մինչև հաղթանակ պայքարելու մեր վճռականությունը,

2. Կոչ անել մեր հայրենակիցներին հետևել Ատոմակայանի աշխատակիցների, երկաթուղայինների, մետրոպոլիտենի, էլեկտրացանցերի, Օպերայի աշխատակիցների օրինակին և ինքնակազմակերպվել, լինել միասնական ու պայքարել իրենց իրավունքների համար:

Ցույց տանք լուսավոր ճանապարհը դեռևս ինքնակազմակերպում չսկսած մեր համաքաղաքացիներին»:

Քիչ առաջ Մեծամորի ատոմակայանի աշխատակիցները  պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգի դեմ բողոքի ցույց էին անում Մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակի առաջ: Բողոքի ցույցի մասնակից աշխատակիցների աշխատավարձերից հունվար ամսին 5 տոկոսի չափով պահումներ են արվել:

Ատոմակայանի աշխատակիցները  պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգի դեմ ուղղված մոտ 400 ստորագրությամբ դիմում-նամակ հանձնեցին Մադու իրավունքների պաշտպանի խորհրդական Տաթևիկ Խաչատրյանին: ՄԻՊ խորհրդականն էլ խոստացավ աշխատանքային 10 օրվա ընթացքում պատշաճ կարգով պատասխանել դիմում-նամակին:

Մեզ հետ զրույցում ատոմակայանի երիտասարդ աշխատակիցներից Տիգրան Հայրապետյանը նշեց, որ հունվար ամսվա իր աշխատավարձից 20 000 դրամի չափով պահում է արվել:

«Մենք բողոքում ենք ոչ թե մեր ղեկավարությունից, այլ մեր իշխանությունից: Մենք պայքարում ենք ոչ թե մեր ղեկավարության դեմ, այլ մեր իշխանությունների: Մենք մեր ղեկավարության հետ խնդիրներ չունենք, նրանք մեզ չեն վախեցնում կամ չեն սպառնում աշխատանքից հեռացնել»,- ասաց Տիգրան Հայրապետյանը:

Ատոմակայանի աշխատակցներն անընդհատ կրկնում էին, որ իրենք ստրուկներ չեն և թույլ չեն տա, որ այս իշխանությունները նման օրենքների ընդունմամբ իրենց ստրուկի տեղ դնեն:

«Մենք պայքարելու ենք մինչև վերջ, ատոմակայանի աշխատանքը մեր պայքարից չի տուժի, ատոմակայանը կշարունակի աշխատել այնպես, ինչպես աշխատել է նախկինում»,- ասացին աշխատակիցները:

«Դ!ԵՄ ԵՄ» նախաձեռնությունը, անդրադառնալով ս. թ. փետրվարի 15-ին ԵԿՄ համագումարի ժամանակ «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի վերաբերյալ ՀՀ նախագահի ելույթին և արտահայտած դիրքորոշմանը, այն որակում է որպես բացահայտ ճնշում ՀՀ սահմանադրական դատարանի վրա:

Այն փաստը, որ նախագահի համար Սահմանադրական դատարանի վարույթում գտնվող օրենքը, որի որոշ հոդվածներ նույնիսկ կասեցված են, ընդամենը պարունակում է անհաջող ձևակերպումներ եվ  դրանց փոփոխումը իմաստի փոփոխման չի բերելու, մենք գնահատում ենք որպես անարգանք Սահմանադրական դատարանի ինստիտուտի հանդեպ և ակնհայտ ճնշում Բարձրագույն դատարանի վրա:

Ժողովրդավար երկրներում երբեք չեն իրականացվում փոփոխություններ, այն էլ բարեփոխում անվան ներքո, որոնց դեմ է արտահայտվում բնակչության 80% -ը: Նախագահի խոսքից ակնհայտ է, որ մենք, փաստորեն, ժողովրդավար երկրում չենք ապրում:

ՀՀ կառավարությունն ու նախագահը, մեղմ ասած, արհամարհում են ժողովրդի մեծամասնության կարծիքն ու պարտադրում իշխող նեղ խմբակի որոշումները՝ մոռանալով, որ իշխանությունը ՀՀ-ում պատկանում է ժողովրդին: Կոչ ենք անում ՍԴ-ին չենթարկվել ճնշումներին և իր վերջնական ու պարտադրող որոշմամբ, անդավաճան մնալով իր կոչմանն ու առաքելությանը, վերահասատատել ժողովրդի իրական կամքը՝ ստիպելով կառավարությանը հարգել Սահմանադրությունը, ենթարկվել ժողովրդի կամքին ու չփորձել յուրացնել իշխանությունը:

«Դ!ԵՄ ԵՄ» թիմ

Պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգի դառը պտուղներն աստիճանաբար հասնում են աշխատող քաղաքացիներին: Եթե ամիսներ առաջ դա միայն տեսականորեն էր վատը, այսօր արդեն մարդիկ սեփական կաշվի և դրամապանակի վրա են զգում պարտադիր կուտակայինի հետևանքները: Եվ ամենևին էլ պատահական չէ, որ երկուշաբթի օրվանից մայրաքաղաքում սկիզբ առան բողոքի ակցիաներ աշխատանքային տարբեր կոլեկտիվների կողմից: Առաջին քայլն արեցին «Հարավկովկասյան երկաթուղու» աշխատակիցները` հայտարարելով, որ գործադուլ կանեն, եթե իրենց իրավունքները չվերականգնվեն:

Դեռ երկաթուղայինների կրքերը չհանդարտված` նույն օրը երեկոյան բողոքի նոր ալիք բարձրացավ մայրաքաղաքի սրտում:

Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի արտիստները ներկայացումից մեկ ժամ առաջ հայտարարեցին, որ բոյկոտում են «Անուշը»: Ներկայացումը տապալվեց` հանուն աշխատանքային իրավունքների:
Հատկանշական է, որ այդ քայլն ըմբռնումով ընդունեցին և անգամ ողջունեցին «Անուշի» տոմսեր ձեռք բերած և այդպես էլ այն չվայելած քաղաքացիները:
Սակայն զարմանալին այն էր, որ երբ հաջորդ օրը թատրոնի մուտքի մոտ մի քանի ժամ շարունակ մի խումբ լրագրողներ փորձում էին պարզել, թե ինչ ժողով է ներսում թատրոնի տնօրեն Կամո Հովհաննիսյանի և մշակույթի փոխնախարար Արթուր Պողոսյանի մասնակցությամբ, նախորդ օրը ակցիային բուռն կերպով իրենց իրավունքները պաշտպանող արտիստները դուրս էին գալիս օպերայի շենքից` խոսքները մեկ արած փախչելով տեսախցիկներից ու ձայնագրիչներից: Նրանցից ոմանք, այնուամենայնիվ, համարձակություն ունեցան ասելու, որ պարտադիր կուտակայինի դեմ պայքարը շարունակելու են: Իսկ շատերը խուսափեցին մանրամասներ հաղորդել տեղի ժողովից` պատճառաբանելով, որ դրանք իրենց ներքին խնդիրներն են:
Ընդհանրապես, այս ամենի մեջ ընդգծվեց մի շատ կարևոր հանգամանք. պարտադիր կուտակայինի դեմ պայքարը վերածվեց ավելի լայն աշխատանքային իրավունքների պայքարի: Օրինակ` երկաթուղայինները կուտակային կենսաթոշակային վճարումների համար պահումներից բացի, բարձրացրեցին նաև արտաժամյա աշխատանքների համար վարձատրության և մի շարք այլ հարցեր: Օպերայի արտիստների դեպքում էլ պարտադիր կուտակայինն ընդամենը վերջին կաթիլն էր, որ լցրեց աշխատանքային մի շարք խնդիրներից տարիներ շարունակ դժգոհ աշխատակիցների համբերության բաժակը: Ինչպես արտիստներից մեկը նշեց. «Կենսաթոշակայինն այդ խնդիրների շատ փոքր մասն է»:
Իսկ որո՞նք են մյուս խնդիրները: Մեր տեղեկություններով` աշխատավարձերի հարցը թատրոնում բարձրացել է դեռևս նախորդ տարվանից: Բարձրացում եղել է, սակայն չի հասել աշխատողին, և աշխատակիցները հասկանալով, որ կրկին խոստացված բարձր աշխատավարձի փոխարեն ստացել են դեռ մի բան էլ պահումներով աշխատավարձ, ներկայացումից մոտ մեկ ժամ առաջ միավորվել են և որոշել բոյկոտել այն:

Լրագրողների հետ ճեպազրույցում ակադեմիական թատրոնի տնօրեն Կամո Հովհաննիսյանը պարզաբանեց, որ իսկապես հունվարի 1-ից 20 տոկոսով աշխատավարձերը բարձրացրել են, բայց դեռևս չեն հասել աշխատողներին, քանի որ կան որոշակի տեխնիկական խնդիրներ, որոնք լուծելուց հետո աշխատակիցները հունվարի աշխատավարձերի բարձրացված մասը կստանան փետրվարի աշխատավարձի հետ միասին: Այնուամենայնիվ, ակնհայտ է, որ խնդիրները սրանով չեն ավարտվում: Կան նաև այլ խնդիրներ, օրինակ` արտերկիր հյուրախաղերի մեկնելու նպատակով հատկացվող գումարներից պահումները և այլն:

Արտիստները շատ փակագծեր չեն բացում` կրկնելով, որ իրենց խոհանոցային հարցերն առայժմ չեն ուզում դարձնել հանրության քննարկման առարկա: Բայց այն, որ դրանց մասին բարձրաձայնվում է գոնե ղեկավարության մակարդակով, արդեն իսկ ողջունելի է:

Բողոքի երրորդ ալիքը պայթեց չորեքշաբթի օրը` Երևանի մետրոպոլիտենի գլխավոր վարչության շենքի դիմաց, որտեղ մետրոպոլիտենի մի քանի տասնյակ աշխատակիցներ իրենց բողոքի ձայնը բարձրացրին պարտադիր կենսաթոշակային համակարգի դեմ` ղեկավարությունից պահանջելով հետ վերադարձնել իրենցից պահված գումարները:

Հինգշաբթի օրը բողոքին միացան Հայաստանի Էլեկտրական ցանցերի-ի աշխատակիցները` կրկին պահանջելով հետ վերադարձնել իրենցից պահված գումարները:

Նշենք, որ բողոքի բոլոր ակցիաներին ակտիվորեն սատարում էին «Դեմ եմ» շարժման ակտիվիստները, որոնք ողջունում էին նրանց քայլը և հորդորում մինչև վերջ տեր կանգնել իրենց իրավունքներին:
Ակտիվիստների կոչն ուղղված էր նաև գործատուներին` լսե՛լ աշխատակիցների ձայնը, գնալ նրանց ընդառաջ, որովհետև միայն բավարարված և գոհ աշխատողը կարող է աշխատել պատշաճ և օգուտ բերել ընկերությանը:

Իսկ ի վերջո, որտե՞ղ են աշխատողներից գանձված գումարները: Այս հարցին և՛ երկաթուղայինների արհիմության նախագահը, և՛ Օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի ղեկավարը, և ՀԷՑ-ի լրատվական բաժնի ղեկավարը պատասխանեցին, որ դրանք չեն փոխանցվել կենսաթոշակային հիմնադրամներին, այլ պահվում են աշխատավայրում կամ հատուկ հաշվեհամարի վրա: Այս ապօրինությունը նրանք բացատրեցին աշխատողներին հետագա ավելի ծանր բեռից ազատելու «մարդասիրական» մոտեցմամբ:

Ոչ միայն զարմանալի, այլև անընդունելի է, որ գործատուները տեղյակ չեն, թե իրականում ինչ որոշում է ընդունել Սահմանադրական դատարանը: Հիշեցնենք, որ օրեր առաջ գործատուների չիմացությունն է՛լ ավելի խորացրեց Կենտրոնական բանկը, որն իր վրա Սահմանադրական դատարանի լիազորություններ վերցնելով` հանդես եկավ հետևյալ հայտարարությամբ. «Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանն իր աշխատակարգային որոշմամբ կուտակային բաղադրիչի մասնակիցներին պարտադիր կուտակային վճարները կատարելու պարտականությունից չի ազատել: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական բանկը փաստում է, որ «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի` կուտակային բաղադրիչի մասնակիցների` կուտակային վճարներ կատարելու պարտականությանը վերաբերող համապատասխան դրույթները կասեցված չեն, և հիշեցնում է, որ նշված դրույթների սահմանադրականությունը դեռևս վիճարկման փուլում է»:

ԿԲ-ն հորդորեց «ձեռնպահ մնալ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի աշխատակարգային որոշման տարաբնույթ ընկալումներից, քանի որ վիճարկվող դրույթները Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանը համապատասխանող ճանաչվելու պարագայում պարտադիր կուտակային բաղադրիչի մասնակիցների համար հետևանքները թերևս ավելի ծանր լինեն և կհանգեցնեն բաց թողնված ժամանակահատվածի համար կուտակային վճարներ միանվագ կատարելու պարտավորությանը»:

Այս հայտարարությանը բավականին կոշտ արձագանքեց Սահմանադրական դատարանի աշխատակազմի ղեկավարը, որը լրատվամիջոցներից մեկին տված հարցազրույցում ակնարկեց, որ Կենտրոնական բանկը, մեղմ ասած, գերազանցել է իր լիազորությունները. «Կենտրոնական բանկում ով որ դա արել է, նվազագույնը ոչ միայն ՀՀ օրենքներին, այլև սահմանադրական համապատասխան սահմանումներին դեմ է գնացել, որովհետև որևէ գործատու, որևէ վճարող անձ իրավունք չունի երեք ամիս առաջվա աշխատավարձից պահումներ կատարել: Դա արգելված է օրենքով, իսկ նրանք հայտարարում են, թե հետո կարող են: Երկրորդ` նրանց ի՞նչ գործն է մեկնաբանել, թե Սահմանադրական դատարանը 2 ամիս հետո, 3 ամիս հետո ինչպիսի որոշում կկայացնի, ըստ այդմ էլ կշարժվենք, եթե այսպես լինի, այսպես կանենք: Ոչ մեկը չի կարող երեք ամսվա աշատավարձերից միանգամից պահումներ կատարել: Այդպիսի իրավունք ոչ մեկին տրված չէ»,- ասել էր ՍԴ աշխատակազմի ղեկավար Առուշան Հակոբյանը:

Այսքանից հետո մնում է գործատուներին հիշեցնել մի շատ կարևոր պարտավորություն, որը չկատարելու դեպքում օրենքով ենթարկվում են տուգանքի. եթե գործատուն աշխատողի աշխատավարձը կամ դրա մի մասը ամսի 15-ից ուշ է վճարում, ապա չվճարված մասի 25 տոկոսի չափով տուգանք պետք է վճարի պետությանը: Սա արդեն որևէ կապ չունի այն բանի հետ, թե ինչ որոշում կընդունի Սահմանադրական դատարանը: Հետաքրքիր է` գործատուները հաշվի առե՞լ են այս հանգամանքը և պատրա՞ստ են արդյոք այդ երեք ամսվա պահումների դիմաց այդքան տուգանքներ վճարել հարկայինին:

Ակնհայտ է, որ պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային «բարեփոխումները» լուրջ սեպ են խրում պետություն-գործատու-աշխատող առանց այդ էլ լարված հարաբերություններում` սպառնալով վերջնականապես պառակտել: Այս ամենը նաև հույս է ներշնչում, որ Սահմանադրական դատարանը կգիտակցի իր դերը և կկայացնի սահմանադրական որոշում` հակասահմանադրական համարելով օրենքի պարտադիր բաղադրիչը:

Անի Գասպարյան

Անկախ

«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի աշխատակիցներն այսօր ընկերության վարչական շենքի դիմաց բողոքի ակցիա են անցկացրել՝ պահանջելով հետ վերադարձնել իրենց աշխատավարձերից պահված գումարը:

Նրանց են միացել նաև «Դեմ եմ» նախաձեռնության անդամները։

Ավելի ուշ բողոքի ակցիայի մասնակիցներին են մոտեցել ՀԷՑ մամուլի պատասխանատուն ու արհմիության նախագահը: Մամուլի պատասխանատու Նատալյա Սարջանյանը պարզաբանել է, որ իրենց արարքում հակաօրինական ոչինչ չկա, քանի որ «ՍԴ որոշմամբ պահումների մասով օրենքը չի կասեցվել»:

Նա նաև ասել է, որ աշխատողներից գանձված գումարները պահվում են հատուկ հաշվեհամարի վրա, մինչև ՍԴ որոշումը:

Արհմիության նախագահ Արտյոմ Մուրադյանը տեղեկացրել է, որ ձևավորվել է աշխատանքային խումբ, և այսօր ժամը 16։00-ին հանդիպում է տեղի ունենալու ՀԷՑ ղեկվարության հետ՝ քննարկելու հարցը:

ՀԷՑ-ում գրանցված 8000 հազար աշխատողներից 2500-ի վրա տարածվում է կենսաթոշակային նոր համակարգը:

Հիշեցնենք, որ կենսաթոշակային պահումների դեմ բողոքով հանդես են եկել նաև «Հարավկովկասյան երկաթուղիների», Օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի, ինչպես նաև Երեւանի մետրոպոլիտենի աշխատակիցները։

Անկախ

ՀԱԿ պատգամավոր Հրանտ Բագրատյանը ԱԺ հայտարարությունների ժամին, անդրադառնալով պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգին, ասաց. “Ներդրվում է մի համակարգ, որը նմանակը չունի աշխարհում: Քառասուն տարվա դեպոզիտ չի լինում: Տնտեսական հորիզոնը տասը տարուց այն կողմ չի կարող անցնել: Քառասուն տարով պարտք չեն տալիս, որովհետև ինֆլյացիան հնարավոր չէ հաշվել”:

Բագրատյանի խոսքով` սկզբում աշխարհի որոշ երկրներ ոգևորվել են այս գաղափարով, սակայն հետագայում հասկացել են, որ երկարաժամկետ համակարգ ներդնելը սխալ է և եկել են նրան, որ պետք է համակարգը կիրառվի տասը տարով: “Չիլիում էլ չկա նման բան, Էստոնիայում էլ չկա, կարող ենք ասել երկիր առ երկիր: Տեսանելի պիտի լինի, շոշափելի, սա արկածախնդրություն է, վրիպում: Ես կոչ եմ անում ՀՀ նախագահին, ԱԺ նախագահին` վերացրեք այս բանը: Սա պարզապես գողություն է, գրպան մտնել, սա բերելու է մայդանի, դիտմամբ դա ե՞ք ուզում”,-ասաց Բագրատյանը:

Անկախ