ԱՄՆ-ում տեղակայված «Pew Research Center» հետազոտական կենտրոնը հրապարակել է 2012 թվականին սկսած մի ուսումնասիրության արդյունքները, որտեղ ներկայացված է, թե Մերձավոր Արևելքի բնակչությունն ինչպես է վերաբերում Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանին:

Յուրաքանչյուր երկրում առերես հարցմանը մասնակցել է մոտ հազար մարդ: Արդյունքների համաձայն` մեկ տարվա ընթացքում այս տարածաշրջանում Էրդողանին ցուցաբերվող աջակցությունն աստիճանաբար նվազել է: Աճ նկատվել է միայն Իսրայելում, սակայն վերջին իրադարձություններից հետո պատկերն, իհարկե, փոխվել է:

Այն դեպքում, երբ Իսրայելի բնակչության 60 տոկոսն էր աջակցում Էրդողանին, Պաղեստինում այս ցուցանիշը 55 տոկոս է կազմում: Լիբանանում և Թունիսում պատկերը նույնն է` 49 տոկոս: Իսկ ահա Եգիպտոսում բնակչության 42 տոկոսն է համակրում Էրդողանին: Ինչ վերաբերում է հենց Թուրքիայի բնակչությանը, ապա այստեղ ևս բացասական փոփոխություն է տեղի ունեցել: Թուրքիայի քաղաքացիների կեսը` 51 տոկոսը, պատրաստ է իր ձայնը տալու Էրդողանին: Այս ցուցանիշը իր հաստատումը կգտնի առաջիկա նախագահական ընտրություններում:

Անկախ

Թուրքիան վերջին օրերին Մերձավոր Արևելքում ամենահակասեմական երկիրն է դարձել, գրում է isra.com-ը:  Ճիշտ է, եթե Ռեջեփ Էրդողանը բացահայտ ատելություն է դրսևորում Իսրայելի հանդեպ, ապա ԱԳ նախարար Դավիթօղլուն ձգում է  քաղաքականապես զուսպ լինել:

Հուլիսի 21-ին Ստամբուլում ելույթ ունենալով, Դավութօլուն կոչ է արել կրկնապատկել «տարածաշրջանից տարբեր տեսակի գաղութարարներին դուրս քշելու ջանքերը»: .isra.com-ը գրում է, որ դա թափանցիկ ակնարկ է Իսրայելի մասին, քանի որ «գաղութարարի» այլ թեկնածու Մերձավոր Արևելքում չկա:

Հետո նախարարը նշել է. «Մենք երբեք ու ոչ մի դեպքում պաղեստինցիներին չենք թողնի: Մեզ շատերն են չեզոք լինելու կոչ անում: Սակայն պաղեստինցիները մեր եղբայրներն են, ինչ չեզոքության մասին կարող է խոսք լինել»:

Անկախ

Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նաթանյահուն Գազայի հատվածում ռազմական գործողություններ սկսելու վերաբերյալ խորհրդակցություն է անցկացրել ուժային կառույցների ներկայացուցիչների հետ, այնուհետև ռազմական գործողությունների պատրաստվելու հրաման արձակել: Հուլիսի 8-ի գիշերվանից Իսրայելը ռազմական գործողություններ սկսեց Պաղեստինում ՀԱՄԱՍ խմբավորման դեմ, սկզբում` օդային հարվածներով:

Իսրայելական աղբյուրների պնդմամբ` Պաղեստինի տարածքից Իսրայելի ուղղությամբ մեկ ամսվա ընթացքում արձակված հրթիռների թիվը գերազանցել է 250-ը:

Իսրայելական իշխանությունները ՀԱՄԱՍ-ի կողմից հրթիռակոծությունները չդադարեցնելու պարագայում սպառնում էին ցամաքային գործողություն սկսել Գազայի հատվածում` նախապես զրահատեխնիկա տեղակայելով Գազայի հետ սահմանին և, միջազգային լրատվամիջոցների հավաստմամբ, 40.000 պահեստազորայինների հավաք կազմակերպելով:

Այս ամենից հետո, France Presse լրատվական գործակալության հաղորդմամբ, Իսրայելի ռազմածովային ուժերի հատուկջոկատայինները հուլիսի 13-ին ցամաքային առաջին գործողությունն են անցկացրել Գազայի հատվածում, ինչի մասին հայտնել է իսրայելական ռադիոն: Իսրայելցի զինծառայողները փոխհրաձգության մեջ են մտել ՀԱՄԱՍ-ի զինյալների խմբի հետ: Բախման հետևանքով վիրավորվել է իսրայելցի 4 զինծառայող: Նշվում է սպանված պաղեստինցիների 156 թիվը, իսկ վիրավորներինը` 1.2 հազար:

Ամերիկյան The New York Post պարբերականի հաղորդմամբ` իսրայելցիների հիմնական թիրախը պաղեստինցիներին պատկանող արձակման կայանն էր, որից էլ ենթադրաբար, հրթիռներ էին արձակվում Իսրայելի ուղղությամբ: Բացի այդ, իսրայելական բանակը հայտարարել է, որ մեկ շաբաթ տևած գործողության ընթացքում իրենց հաջողվել է խոցել Գազայի հատվածում տեղակայված պաղեստինյան 1160 օբյեկտ, որոնք, ըստ իսրայելական կողմի հավաստիացումների, պատկանում էին ՀԱՄԱՍ-ին: Նույն ժամանակահատվածում Իսրայելը Գազայի ուղղությամբ արձակել է 690 հրթիռ:

Սա, ինչ խոսք, արդեն իսկ մեծածավալ ռազմական գործողություն է, որն ամեն ինչով պատերազմ է հիշեցնում: Առավել ևս, երբ Իսրայելի վարչապետ Բինյամին Նաթանյահուն հայտարարել է, որ հավանական է` Գազայի հատվածում իսրայելցիների գործողությունը երկար տևի: Եվրոպական Միջերկրածովյան իրավապաշտպան կազմակերպության տվյալներով` իրականում հուլիսի 7-13-ը Իսրայելը Գազայի ուղղությամբ արձակել է 2061 հրթիռ, դրանցից 402-ը` օդից, 330-ը` ցամաքից, 329-ը` ծովից: Պաղեստինի առողջապահության նախարարությունն էլ իր հերթին հայտնել է, որ Իսրայելի հրթիռակոծումների հետևանքով սպանվածների ճնշող մեծամասնությունը խաղաղ բնակիչներ են, այդ թվում` 14 կին, 28 երեխա: Ընդ որում, համաձայն նույն աղբյուրի, սպանվածներից միայն 7-ն են Գազայի հատվածում գործող զինված խմբավորումների անդամ:

Ռուսական «Ռիա Նովոստի» գործակալության տեղեկություններով` Գազայի հատվածի հյուսիսի պաղեստինցի բնակիչները սկսել են լքել իրենց բնակավայրերը: Հուլիսի 14-ի դրությամբ, ՄԱԿ-ի տվյալների համաձայն, ինչպես հայտնում էր INTERFAX.RU-ն` BBC-ին հղումով, ապաստան է գտել ավելի քան 4000 մարդ:

Իսրայելի այս գործողության առնչությամբ Պաղեստինի նախագահ Մահմուդ Աբբասը դիմել է ՄԱԿ-ին` Պաղեստինի տարածքում «միջազգային պաշտպանություն հաստատելու» հայցով: Գազայի հատվածում իշխող պաղեստինյան ՀԱՄԱՍ շարժման երկրորդ դեմք Մուսա Աբու Մարզուկն առաջին անգամ հրապարակավ խոսել է Իսրայելի հետ հրադադար կնքելու մասին, որը կնպաստեր տարածաշրջանի ռմբակոծության և իսրայելական քաղաքների հրթիռակոծման դադարեցմանը: Այս առումով ուշագրավ է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Պան Գի Մունի կոչը` ուղղված պաղեստինցիներին և Իսրայելին. Գազայի հատվածում դադարեցնել բռնությունը խուսափելու համար նոր զոհերից: Ինչպես կարծում է Պան Գի Մունը, «իսրայելական քաղաքացիական թիրախների անկանոն հրթիռակոծումը միջազգային իրավունքի խախտում է»:

Հին հաշիվները չփակված` նոր հաշիվներ են առաջանում

Այս բոլոր զարգացումներն առավել ուշագրավ ու հատկանշական են դառնում հատկապես տարածաշրջանային ընդհանուր զարգացումների խորապատկերում: Մի կողմից` Մերձավոր Արևելքում` Իրաքի հյուսիսում, նոր պետություն է ձևավորվում` Քրդստանը: Մյուս կողմից` օրեցօր թափ է հավաքում «Իսլամական պետություն» կազմակերպությունը, որը, ինչպես գիտենք, ծայրահեղական, սունի մուսուլմանների կազմակերպություն է և սկզբում վայելում էր ԱՄՆ-ի, ներկայումս էլ տարածաշրջանային խաղացողի` Սաուդյան Արաբիայի ակնբախ աջակցությունը: Այս կազմակերպությունն իր «առաջին քայլերը» սկսել է հենց շիա մուսուլմանների դեմ պայքարով, իսկ ՀԱՄԱՍ-ը, ինչպես գիտենք, ամենասերտ առնչություններ ունի տարածաշրջանի շիամուսուլմանական կենտրոնների և ուժերի հետ: Ուստի, երբ տարածաշրջանում ԱՄՆ-ի ռազմավարական դաշնակից Իսլայելը ռազմական գործողություններ է սկսում ԱՄՆ-ի տարածաշրջանային մեկ այլ դաշնակցի` Սաուդյան Արաբիայի հովանավորյալ խմբավորման հակառակորդների հետ, սա չի կարող ընդհանուր տարածաշրջանի վրա ազդեցություն չունենալ: Որովհետև տարածաշրջանում Արևմուտքի դերն ու ազդեցությունն անժխտելի է, իսկ շահերն ու նախապատվությունները` բազմիցս արտահայտված: Այդ շահերի իրացմանն ուղղված գործողությունների հարցում, սակայն, Արևմուտքն իր գոնե նախնական նպատակներին չի հասել. Սիրիայում կառավարական զորքերը դեռ կռվում են գրոհայինների դեմ, ընդ որում` բավականին հաջող, Իրանն այնքան էլ չի թուլացել, ինչպես կցանկանային, և Իրանի հետ «5+1» երկրների բանակցություններում կարծես դեռ համաձայնության եզրեր չեն գտնվում: Արևմուտքի հովանավորյալ կազմակերպություններն էլ կամաց-կամաց դառնում են անվերահսկելի: Եվ հարց է առաջանում` արդյոք Արևմուտքը պատրա՞ստ է, իր նախապես պլանավորած գործերը չավարտած, Մերձավոր Արևելքում հակամարտության նոր թեժ օջախ ակտիվացնել:

Այս առումով նշենք, որ կործանումների մասշտաբների և զոհերի թվի աճին զուգահեռ` միջազգային հանրությունը ավելի ու ավելի շատ է կոչ անում Իսրայելին ու Պաղեստինին դադարեցնել զինված հակամարտությունը: ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերին, օրինակ, Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նաթանյահուի հետ հեռախոսազրույցում կիրակի հաստատեց, որ Միացյալ Նահանգները պատրաստ է օգնել Գազայի հատվածում հրադադարի ձեռքբերման հարցում, այն դեպքում, երբ բուն Իսրայելը խոստանում է ուժեղացնել իր գործողությունը:

Ֆրանսիան իր հերթին էր հուլիսի 13-ին պնդում, որ Գազայի հատվածում զինադադար հայտարարվի: Այս մասին լրագրողներին հայտարարել է Ֆրանսիայի արտգործնախարար Լորան Ֆաբիուսը: Թուրքիայի նախագահ Աբդուլլահ Գյուլն էլ է հայտարարել, որ Իսրայելը պետք է դադարեցնի Գազայի հատվածի ռմբակոծությունները, և նրան չպետք է թույլ տալ իրականացնել ցամաքային գործողություն: ԻՏԱՌ-ՏԱՍՍ-ի հաղորդմամբ` Գյուլը նշել է, որ կողմերը պետք է վերադառնան 2012 թ. հրադադարին և բանակցություններ վարելու կամք ցուցաբերեն, ինչը հնարավորություն կտա վերականգնելու պաղեստինցիների օրինական իրավունքները:

Իսկ ընդհանուր առմամբ, բոլորը կարծես մտահոգված են: Մերձավոր Արևելքում, արդեն իսկ գոյություն ունեցող թեժ կետերի ապարագայում, ևս մի կետի թեժացումը հղի է անկանխատեսելի հետևանքներով:

Գ. Ա.

Մերձավորարևելյան նոր զարգացումները կարելի է բնութագրել որպես քաոսային. նոր պետությունների ու պետական միավորումների առաջացումով ուրվագծվում է

մերձավորարևելյան աշխարհաքաղաքական նոր պատկեր:
Իրավիճակը, հատկապես Իրաքում, կտրուկ սրվեց հունիսի սկզբին, երբ «Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետություն» (ԻԼԻՊ) ծայրահեղական խմբավորման զինյալները վերահսկողություն հաստատեցին Իրաքի հյուսիսային մի շարք բնակավայրերի վրա: ԻԼԻՊ խմբավորումը, որի նպատակն է Սիրիայի, Լիբանանի և Իրաքի տարածքում հիմնել սուննի իսլամական պետություն, ակտիվ գրոհներ է սկսել այս տարվա հունիսին:

Այնուամենայնիվ` ծայրահեղականները խալիֆաթ հռչակեցին

Արդեն հունիսի 29-ին «Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետություն» խմբավորումը հայտարարություն տարածեց Սիրիայի և Իրաքի` իրենց կողմից գրավված տարածքներում իսլամական խալիֆաթ կամ իսլամական պետություն ստեղծելու մասին: Խմբավորման մամուլի քարտուղար Աբու Մուհամմադ ալ Ադնանին Ռամադանի օրը նշեց, որ խմբավորման խորհրդատվական խորհուրդը, ղեկավարությունը և անդամները որոշել են հայտարարել Իսլամական խալիֆաթ կազմավորելու և Աբու Բաքր ալ Բաղդադիի խալիֆաթի ղեկավար դառնալու մասին:

Հուլիսի 1-ին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ արաբագետ Սարգիս Գրիգորյանն ասաց, որ ԻԼԻՊ-ը բավականին հզոր է և ի վիճակի է թելադրելու խաղի նոր կանոններ: Նրա կարծիքով` այս նոր կառույցը բավական ներուժ ունի մարտահրավեր նետելու գոյություն ունեցող կարգերին:

Խմբավորումը նույնիսկ քարտեզներ է հրապարակել, որտեղ ներկայացված են իսլամիստների նկրտումները. վերականգնել երբեմնի Արաբական խալիֆաթն իր սահմաններով: Իսլամական խալիֆաթն իր այսօրվա սահմաններով հյուսիսից սահմանակից է Թուրքիային, Իրաքյան Քրդստանին, Սիրիայի հյուսիսային շրջաններին: Բավական հսկա տարածքներ արդեն իսկ խմբավորման իշխանության տակ են, ու կարծես ոչինչ չի խանգարում, որ նրանց հռչակած խալիֆայությունը իրականություն դառնա: Առավել ևս, որ Սիրիայի ու Իրաքի տարածքներում նավթով հարուստ շրջաններում նավթի արդյունահանումն ու վաճառքն իրականացնում է հենց ԻԼԻՊ-ը, ու ըստ մամուլի հրապարակումների` կազմակերպությունն արդեն իսկ իր հաշիվներում մոտ 2.5 մլրդ դոլար միջոցներ է կուտակել:

Հուլիսի 2-ին ԻԼԻՊ խմբավորման ղեկավար Աբու Բաքր ալ Բաղդադին կոչ արեց մուսուլմաններին գալ և բնակություն հաստատել Իսլամական խալիֆաթում` խոստանալով պաշտպանել նրանց: Իսկ արդեն հուլիսի 6-ին տարածված տեղեկատվության համաձայն` խմբավորումը պլանավորում է տրամադրել իր իսկ կողմից հռչակված Իսլամական խալիֆաթի անձնագրեր: Խմբավորման անդամները Twitter-ում տեղադրել են խալիֆայության անձնագրերի լուսանկարներ: Դրանց վրա գրված է «Իսլամական խալիֆաթ» և նշված. «Եթե այս անձնագրի սեփականտիրոջը վնաս պատճառվի, ապա մենք հանուն նրա կգործարկենք մեր զորքերը»:

Մերձավորարևելյան զարգացումների «ճարտարապետը» սկզբում Արևմուտքն էր, մասնավորապես` ԱՄՆ-ն: Բայց այսօր նրանք էլ, ինչպես հավաստում է քաղաքագետ Լևոն Մելիք-Շահնազարյանը, խուճապի մեջ են, քանի որ շատ լավ հասկանում են, որ ծայրահեղական խմբավորումների գլխացավանքը նաև իրենց տուն է հասնելու, այլապես այս տարվա փետրվարին խմբավորումը ԱՄՆ-ի կողմից չէր հայտարարվի ահաբեկչական:

Որ նախկին ԻԼԻՊ-ն ակնհայտորեն խառնեց անգամ իր երբեմնի հովանավոր ԱՄՆ-ի խաղաքարտերը, ակնհայտ էր դեռևս անցյալ ամսվա վերջին: Հենց այդ ժամանակ` հունիսի 24-ին, ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերին ժամանեց Բաղդադ, ուր բանակցություններ էր վարում Իրաքի վարաչպետ Նուրի ալ-Մալիքիի հետ: Այցի նպատակն Իրաքի իշխանություններին օգնելն էր` կապված ազգային միասնության նոր կառավարության ձևավորման հետ, որում մեծ թվով ներկայացուցիչներ պետք է ունենար սուննի փոքրամասնությունը: Բաղդադից Քերին անմիջապես ուղևորվեց Իրաքի Քրդստան, ուր հանդիպեց քրդերի քաղաքական առաջնորդ Մասուդ Բարզանիի հետ: «Իրաքի տարածքում գործող զինյալները վտանգ են ներկայացնում ոչ միայն Իրաքի, այլև ողջ տարածաշրջանի համար»,- դեռևս Կահիրեում կայացած մամուլի ասուլիսում հայատարարել էր ԱՄՆ պետքարտուղարը:

Որպես խալիֆաթի հակակշիռ քրդերը Իրաքի Քրդստան կունենան

Ակնհայտ էր` իր համար անկանխատեսելի «հրեշի» դեմն առնելու համար ԱՄՆ-ն ստիպված պետք է որոշակի քայլեր ձեռնարկեր: Եվ ԱՄՆ պետքարտուղարի` Իրաք ու Իրաքի Քրդստան այցերի արդյունքները երկար չսպասեցրին: Իրաքի Քրդական ինքնավարությունում, ինչպես օրերս հայտարարեց ինքնավարության ղեկավար Մասուդ Բարզանին, մի քանի ամիս անց անկախության հանրաքվե է անցկացվելու:
«Այս պահից սկսած` մենք չենք թաքցնում, որ դա մեր նպատակն է»,- հայտարարեց Բարզանին` հավելելով, որ քուրդ ժողովրդի անկախ լինելու իրավունքը բնական է ու անբաժանելի:
Ուշագրավ է այն հանգամանքը, որ Մերձավոր Արևելքում ԱՄՆ-ի ռազմավարական դաշնակից Իսրայելի իշխանությունները հայտարարեցին, որ սատարում են քրդական պետության ստեղծման գաղափարին:
Այսպես թե այնպես, Իրաքի Քրդական ինքնավարությունն արդեն մոտ 10 տարի է` կիսանկախ վիճակում էր, և նրա ենթակայությունը պաշտոնական Բաղդադին սոսկ ձևական բնույթ ուներ: Եվ երբ «Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետություն» խմբավորումը սկսեց մեկը մյուսի հետևից գրավել իրաքյան քաղաքները և պատրաստվում էր գրոհել Բաղդադ, քրդերը որևէ կերպ չէին ենթարկվում Իրաքի կառավարությանը: Քիրքուկի նավթով հարուստ հանքավայրերն իրենց ձեռքը վերցնելով` քրդերը փորձում են ամուր հենարան ստեղծել ապագա Քրդստանի համար, որի ստեղծումը զուտ ժամանակի հարց է:

Քրդերն արդեն բավական լուրջ զորամիավորումներ ունեն, որոնք պահպանում են թիկունքը, բավական երկար սահմանագիծ ունեն իսլամական խալիֆայության հետ և մարտական են տրամադրված: Հայտարարում են, որ իրենց ներկայությունն այս տարածքներում վերջնական է և քննարկման ենթակա չէ:

«Թեև քրդերի մեջ կան լուրջ տարաձայնություններ, բայց երբ գործը վերաբերում է ազդեցության տարածմանը, ապա նրանք մի կողմ են դնում այդ տարաձայնությունները և միասնաբար պայքարում են, որ այդ տարածքներն իրենց վերահսկողության տակ անցնեն: Այսպիսով, այն, որ քրդերը դարձել են տարածաշրջանի ազդեցիկ գործոններից, միանշանակ է»,- ասում է արաբագետ Սարգիս Գրիգորյանը:

Նոր պետականության` Քրդստանի ստեղծումն այս պահին կարծես «Իսլամական պետության» դեմն առնելու միակ արդյունավետ գործիքն է դառնում: Իսկ թե նման պայմաններում ինչ հետագա զարգացումներ կունենան մերձավորարևելյան գործընթացները, դժվար է պատկերացնել:

Սակայն կարևոր է հասկանալ, որ Իրաքի ու առհասարակ Մերձավոր Արևելքի իրադարձությունները խիստ կարևոր են Հայաստանի համար, քանի որ Իրաքը Հայաստանից բաժանվում է ընդամենը մեկ երկրով, որի որոշ տարածքներ` Քրդստանին հարող, մեր պատմական հայրենիքի տարածքներն են: Հայաստանի ու Իրաքի Քրդստանի միջև հեռավորությունը` ուղիղ գծով, ընդամենը 300 կմ է` համարյա նույնքան, որքան Երևանից Գորիս: Հետևաբար, մեր հարևանությամբ իսլամիստական խալիֆաթի առկայությունը մտորելու տեղիք է տալիս, եթե մանավանդ հաշվի առնենք, որ նորաստեղծ խալիֆաթն ընդլայնում է իր սահմաններն ու նավթային բիզնես ծավալում, ինչի հաշվին ավելանում է ոչ միայն նրա անդամների թիվը, այլև ազդեցությունը տարածաշրջանում:

Դա տարածաշրջանում, ըստ ՀՅԴ Հայ դատի և քաղաքական հարցերի գրասենյակի պատասխանատու Կիրո Մանոյանի, կստեղծի բոլորովին նոր իրավիճակ, և Հայաստանն անտարբեր չի կարող մնալ, պետք է ուշի ուշով հետևի այդ իրադարձություններին: Իրաքում, Սիրիայում ու առհասարակ Մերձավոր Արևելքում «Իսլամական խալիֆաթի» ակտիվացումը, ըստ Մանոյանի, բավական մտահոգիչ է, եթե ոչ ընդհանուր Մերձավոր Արևելքում, ապա գոնե Իրաքում ու Սիրիայում հայ համայնքների իրավիճակի ու կարգավիճակի առնչությամբ. «Որովհետև այն, թե նման ուժերը, որոնք արդեն հռչակել են խալիֆայություն, ինչպես են վերաբերվելու կրոնական փոքրամասնություններին, այդ թվում նաև հայերին, պարզ չէ ու մտահոգությունների տեղիք է տալիս»:

Վերջին շաբաթներին մերձավորարևելյան տարածաշրջանը լարվածության մեջ պահող «Իրաքի և Շամի իսլամական պետություն» ահաբեկչական կազմակերպությունն այս անգամ էլ հանդես է եկել ֆուտբոլային սպառնալիքներով: Նրանք զգուշացում են արել ՖԻՖԱ-ին 2022 թվականին Քաթարում կայանալիք Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության վերաբերյալ: «Իսլամական խալիֆայությունը հիմնվել է, և Աշխարհի գավաթի անցկացման Քաթար կոչվող պետություն չկա: Այն արդեն իսլամական պետության մի մասն է: Այնտեղ մուսուլմանների խալիֆ և էմիր Աբու Բաքր Բաղդադիի խոսքն է անցնում: Խալիֆը երբեք թույլտվություն չի տա դատարկ խաղերի և զվարճանքների անցկացման համար: Այդ պատճաով ՖԻՖԱ-ին խորհուրդ ենք տալիս այլընտրանքային տարբերակ փնտրել: ԻՇԻՊ-ի ձեռքում Շկոդա հրթիռներ կան և դրանք հեշտությամբ կարող են հասնել Քաթար: Ամերիկան էլ դա գիտի»,-հայտարարել են ԻՇԻՊ-ի զինյալները:

Անկախ 

Մերձավորարևելյան հասարակական քաղաքական և տնտեսական հիմնախնդիրներն անմիջական ազդեցություն են թողնում այստեղ բնակվող էթնոդավանական փոքրամասնությունների, մասնավորապես` հայերի և քրդերի կենսագործունեության վրա:  Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ այս թեմայի շուրջ խոսեցին  իրանագետ Ռուդիկ Յարալյանը,  արաբագետ Սարգիս Գրիգորյանը և քրդագետ Վահրամ Պետրոսյանը:

Երեք մասնագետներն էլ ընդգծեցին հայ-քրդական հարաբերությունների զարգացման անհրաժեշտությունը: Ըստ նրանց` կարևորագույն և առաջնային խնդիր է նաև հայ-քրդական միջհամայնքային հարաբերությունների ուսումնասիրությունը, հատկապես` Մերձավոր և Միջին Արևելքի այն երկրներում, որտեղ առկա են հայկական և քրդական գործոնները:

Իրանագետ Ռուդիկ Յարալյանի խոսքով` քրդական գործոնի ակտիվացում հնարավոր չէ ակնկալել միանգամից Մերձավոր Արևելքի բոլոր քրդաբնակ տարածքներում, քանի որ  «մենք գործ ունենք տարբեր քաղաքական նպատակներ հետապնդող կուսակցությունների և խմբավորումների հետ»: «Իրանական քրդերի խնդիրը այլ է, քանի որ քրդերը ծագումով հանդիսանում են իրանական ժողովուրդ և,  ըստ էության, հակասություն, ինչպես Թուրքիայում և Սիրիայում, չի կարող լինել: Իրանական քրդերի պարագայում, իհարկե կլինեն ուժեր, որոնք տարածաշրջանում տեղի ունեցող գործընթացները կփորձեն օգտագործել, որպեսզի ակտիվացնեն Իրանի ներքին իրադարձությունները: Սակայն Իրանի տարածքային ամբողջականությունը շատ կարևոր է մեզ համար, հակառակ դեպքում` դա շղթայական ազդեցությամբ կարող է ապակայունացնել իրավիճակը Հարավային Կովկասում», – ասաց նա:

Իսկ արաբագետ Սարգիս Գրիգորյանը գտնում է շատ կարևոր է կարգավորել հարաբերությունները Սիրիայում ապրող քրդերի հետ: «2011 թվականից հայերը և քրդերը իրենց դիրքորոշումը հայտնեցին սիրիական հակամարտության նկատմամբ; Հայերը, իհարկե, չեզոքության դիրքերից հանդես եկան. դա կապված էր նրա հետ , որ վստահություն կար ներկայիս իշխանությունների հանդեպ: Քրդերի դեպքում մի քիչ այլ էր: Նրանք այն ուժն են, որ այն տարածքում, որտեղ բնակվում են ունեն ինքնակառավարման մարմիններ և ինքնապաշտպանության ջոկատներ են ստեղծել, ընդ որում ` ռազմական փորձ ունեցող լուրջ համալրված զինյալներով, որոնք իրականացնում են այդ տարածքների պաշտպանությունը: Երևի թե դա միակ ուժն է, որ  տարածքներ չի կորցրել հակամարտության ընթացքում»: Ըստ Սարգիս Գրիգորյանի` ձևավորված իրողության կոնտեքստում պետք է զարգանան  փոխառնչությունները հայկական և քրդական համայքների միջև:

Թուրքագետ-քրդագետ Վահրամ Պետրոսյանն ասաց, որ հարկ է հաշվի առնել ոչ միայն հայ-քրդական համագործակցության ներուժը, որի ներքո կարելի է նշել Իրաքում քրդական կիսանկախ ֆեդերալ ինքնավար կազմավորման և Հարավային Կովկասում զույգ հայկական պետությունների` ՀՀ-ի և ԼՂՀ գոյության հանգամանքը, այլև կոնֆլիկտային պոտենցիալը, օրինակ` Քուրդիստանի ռեգիոնալ կառավարության թուրքական իշխանությունների համագործակցության իրողությունը: «Հայ-քրդական բարեկամություն ասելով` մենք նկատի չունենք պարզապես սիտուացիոն ձևով: Հայ և քուրդ ժողովուրդների բարեկամությունը սկսվել է դեռ 19-րդ դարում, երբ հայ և քուրդ գործիչները ձգտում էին համագործակցության: Որոշ հանգամանքների պատճառով դա չի ստացվել: Սակայն կա Սևրի պայմանագրի գործոնը, որը երկուսիս միավորող իրավական փաստաթուղթն է: Անկախ նրանից, թե ինչպես կզարգանան հարաբերությունները Իրաքյան Քուրդիստանի և Թուրքիայի միջև, իրավական բազայի կոնտեքստում նրանք հիմնվելու են այդ փաստաթղթի վրա», – ասաց Վահրամ Պետրոսյանը:

 Անկախ

Սիրիայի նախագահ Բաշար Ասադը կարծում է, որ ՌԴ նախագահ Պուտինը փրկել է Սիրիան ու ողջ Մերձավոր Արևելքը` օգտագործելով վետոյի իրավունքը ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդում հակասիրիական հերթական որոշման դեմ: Դրա մասին Ասադը հայտնել է ՌԴ փոխվարչապետ Ռոգոզինի հետ հանդիպման ժամանակ: Ասադը նշել է, որ հիմա Ռուսաստանի հեղինակությունը միջազգային ասպարեզում ավելի բարձր է , քան երբևէ ունեցել է ԽՍՀՄ-ը:

Իր հերթին Ռոգոզինը նշել է, որ Ռուսաստանի համար Սիրիա այցելությունը նախագահական ընտրություններից առաջ շատ կարևոր քայլ է, քանի որ կկարողանան խաղաղ կերպով կարգավորել հակամարտությունը: Նա հավելել է, որ Ռուսաստանը  կողմ է բազմաբևեռ աշխարհին, որտեղ «գունավոր հեղափոխությունները» տեղ չունեն:

Ռուսաստանի փոխվարչապետը ցավակցություն է հայտնել սիրիական ժողովրդին Դերայի շրջանում նոր ահաբեկչության կապակցությամբ (զոհվել էր 31, վիրավորվել` 200 մարդ):

Ռոգոզինը Սիրիայում է ռուսական պատվիրակության հետ` առևտրա-տնտեսական ու գիտա-տեխնիկական ռուս-սիրիական միջկառավարական հանձնաժողովների համագործակցային աշխատանքներին մասնակցելու համար:

Անկախ

Սիրիայում սպանվել է ևս մեկ ադրբեջանցի։ Մեգերրամ Ալիփուրը Սիրիա էր ուղարկվել Իրանից` Թավրիզից՝ աջակցելու նախագահ Բաշար ալ Ասադի զորքերին։

Ինչպես տեղեկացնում է ադրբեջանական “ԱՊԱ” գործակալությունը, մինչ այդ Սիրիայում սպանվել են ևս երկու թավրիզցիներ։ Նրանցից մեկն Իրանի իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի 26-ամյա անդամ Մահմուդ Բեյզային է, մյուսը՝ Կյանանին։

Ըստ գործակալության՝ Իրանը պնդում է, որ նա իր զինծառայողներին Սիրիա է ուղարկել Հազրեթ Զեյնաբ սրբավայրը պաշտպանելու համար։

Իրանցի զինծառայողների հետ Սիրիա է ուղարկվել նաև “Արևմտյան Ադրբեջան” նահանգի գլխավոր հրամանատար Աբիդին Հուրրամը։

Հալեպում հայազգի երիտասարդ է զոհվել: Ինչպես հաղորդում է ՀՅԴ մամլո դիվանը, այսօր առավոտյան Հալեպի Ռամուսեի շրջանում  զոհվել է դեռ 20-ամյակը չբոլորած  սիրիահայ զինծառայող Գօգօ Աշնագըլեանը:

Նրա հոգեհանգստի արարողությունը կկայանա այսօր, Ս.Երրորդություն  եկեղեցում:

Հայությանը համատեղ ջանքերի շնորհիվ հաջողվեց մարտի 21-ից հետո Քեսաբում ծավալվող իրադարձություններին համաշխարհային հնչեղություն տալ ու քննարկման առարկա դարձնել: Հատկապես վերջին օրերին ոգևորվում ենք այս կամ այն աշխարհահռչակ անձի կամ որևէ երկրի կողմից Քեսաբի ու քեսաբահայության խնդիրների արծարծումից: Բայց մի պահ պետք է մտածել` արժե՞ ուրախանալ ու ոգևորվել, գուցե պետք է սթափ մտածել ծավալվող իրադարձությունների շուրջ:

ԱՄՆ-ն մեղադրում է իր աջակցությունը վայելողների՞ն

Սկզբում Հայաստանի մի խումբ պատգամավորներ մեկնեցին Քեսաբ, հանդիպումներ ունեցան թե՛ Լաթաքիայում ապաստանած քեսաբահայերի, թե՛ Սիրիայի իշխանությունների հետ: Սա, ինչպես նշեց թուրքագետ Արտակ Շաքարյանը, դրական քայլ էր, քանի որ ակտիվորեն լուսաբանվեց համաշխարհային մամուլով, հարցի վրա կենտրոնացրեց միջազգային հանրության ուշադրությունը, ոգևորեց քեսաբահայերին, ինչպես նաև Սիրիայի նախագահ Բաշար Ասադից հայերին պաշտպանելու և Քեսաբն ազատագրելու խոստում ստացվեց:
Դրանից բացի, մարտի 31-ին Հայաստանի Մարդու իրավունքների պաշտպան Կարեն Անդրեասյանը հրատապ ուղերձ հղեց ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գլխավոր հանձնակատարին, Եվրոպայի խորհրդի մարդու իրավունքների հանձնակատարին, Միջազգային օմբուդսմենների ինստիտուտին, Եվրոպական օմբուդսմենների ինստիտուտին, Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեին, Human Rights Watch-ին, Freedom House-ին: Նա մասնավորապես կոչ էր անում միջազգային հանրությանը և միջազգային կազմակերպություններին ձեռնարկել մանրակրկիտ հետաքննություն պարզելու, թե հարևան երկրները կամ այլ պետությունները (մասնավորապես` Թուրքիան) որքանով են վերահսկել իրադրությունը Քեսաբում, ինչպիսի պատասխանատվություն են կրում այնտեղ մարդու իրավունքների կոպտագույն խախտումների համար: Քեսաբի դեպքերը Հաագայում դատապարտեց ՀՀ նախագահը: Կարծես այս հարցի շուրջ աշխարհի հայերի համախմբումը տվեց իր արդյունքները:

Բայց հարցին նայենք այլ տեսանկյունից: Քեսաբի հարցում ոգևորության մեծ ալիք բարձրացավ, երբ ԱՄՆ կոնգրեսականներ Ադամ Շիֆը և Բրեդ Շերմանը մարտի 27-ին հանդես եկան Սիրիայի հայաշատ Քեսաբի վրա «Ալ Քաիդա» ահաբեկչական խմբավորմանն առընթեր ծայրահեղական իսլամիստների հարձակումները դատապարտող հայտարարությամբ:
Այս կոնգրեսականները միշտ էլ աչքի են ընկել իրենց հայամետությամբ ու ԱՄՆ Կոնգրեսում հայամետ դիրքորոշմամբ: Ու երբ նրանց միացավ ԱՄՆ Կոնգրեսի արտաքին հարաբերությունների հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Ռոբերտ Մենենդեսը` դատապարտելով Քեսաբում տեղի ունեցած դեպքերը, իսկ համատեղ հայտարարությանը միացան Ֆրանկ Փելլոնը, Մայքլ Գրիմմը, Դևիդ Վալադաոն, Ադամ Շիֆֆը, Բրեդ Շերմանը և Ջեյմս Մակգավերնը, արդեն, ինչպես ասում են, «կենացները քաղցրացան»:

Վերջին շրջանում, դատելով համաշխարհային մամուլում տեղ գտնող անդրադարձներից, միջազգային հանրության ու հատկապես Արևմուտքի հասարակությունների դժգոհություններից ընդդեմ Արևմուտքի կողմից Սիրիայում կռվող ծայրահեղականների աջակցության, արդեն որոշակիորեն զգացվում էր, որ Արևմուտքն այնքան էլ ջանասիրաբար չի կպել Սիրիան քանդելու գործին: Ու տպավորություն ստեղծվեց, որ ԱՄՆ-ն իր հերթին փորձում է Սիրիայի ապստամբներից «ձեռք քաշել»` հատկապես հաշվի առնելով ապստամբների շարքերում ակտիվ դերակատարություն ունեցող ահաբեկչական խմբավորումների ներկայացուցիչների, ծայրահեղականների հանդեպ արևմտյան հասարակությունների անհանդուրժողականությունը:
Ուստի սպասելի էր, որ Սիրիայում փոքրամասնությունների դեմ ծայրահեղականների քայլերը առիթ էին հանդիսանալու Արևմուտքի, հատկապես ԱՄՆ-ի համար` իրենց «դժգոհությունը» հայտնելու: Այդ դիրքորոշումը չուշացավ. «Մենք խորապես մտահոգված ենք Սիրիայի Քեսաբ բնակավայրում տեղի ունեցող պատերազմական գործողություններով և բռնություններով, ինչը վտանգում է Քեսաբի հայ համայնքը` դրա բազմաթիվ անդամների հարկադրելով տեղահան լինել իրենց տներից,- մարտի 27-ին կայացած ճեպազրույցի ժամանակ հայտարարել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների պետքարտուղարության խոսնակ Մարի Հարֆը` շարունակելով:- Այնտեղ բավական մեծ թվով անմեղ քաղաքացիներ կան, որոնք տառապում են պատերազմի պատճառով: Այնտեղ գտնվող բոլոր քաղաքացիական անձինք և նրանց սրբավայրերը պետք է պաշտպանված լինեն: Ինչպես բազմիցս հայտարարել ենք սիրիական հակամարտության ողջ ընթացքում, մենք ցավում ենք Սիրիայի քրիստոնյաներին և այլ փոքրամասնություններին պատուհասած շարունակական սպառնալիքների համար»:

Պետքարտուղարության խոսնակը նաև հիշեցրել է գրոհայինների տարածած մի շարք հաղորդագրությունների մասին, որոնցում վերջիններս հավաստիացնում են, թե Սիրիայի քաղաքացիական անձինք, փոքրամասնություններն ու նրանց սրբավայրերն իրենց համար թիրախ չեն հանդիսանում: «Մենք ակնկալում ենք, որ այդ խոստումները կպահպանվեն: Իսկ Միացյալ Նահանգներն էլ կշարունակի կայուն աջակցություն ցուցաբերել Սիրիայում ծավալվող բռնություններից տուժածներին, այդ թվում` հայերին: Մենք վաղուց տագնապած ենք դաժան ծայրահեղականներից բխող վտանգից, և հայ բնակչության առջև ծառացած վերջին սպառնալիքները միայն ընդգծում են մեր մտահոգությունը», – ասել է Մարի Հարֆը:

Հենց նա հայտնեց, որ Քեսաբի հարցն իրենց հանդիպման ընթացքում քննարկել են նաև նախագահ Օբաման և Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապը: Սա, ի դեպ, կարող է հիանալի առիթ լինել Արևմուտքի համար, որպեսզի «տեռորի ենթարկվող» սիրիահայերին «պաշտպանելու» պատրվակով հայտնի Սիրիա «խաղաղապահ» կոնտինգենտ գործուղելու մասին:

Քեսաբի դեպքերը լավ առիթ էին նաև Ռուսաստանի համար

Քեսաբի հարցում մեկ այլ հետաքրքիր հանգամանք էլ ի հայտ եկավ: Մինչ Ղրիմի հարցում Ռուսաստանի և Միացյալ Նահանգների դիրքորոշումների բախումը վերածվել է գրեթե բացահայտ առճակատման, վերջին օրերին Սիրիայի Քեսաբ բնակավայրի և քեսաբահայությանը պատուհասած դժբախտությունների առնչությամբ հայտարարություններ արեցին թե՛ պաշտոնական Վաշինգտոնը, թե՛ Մոսկվան:
Ռուսաստանի արտգործնախարարությունն իր հերթին մարտի 29-ին տարածած հայտարարությունում, մտահոգություն հայտնելով Սիրիայի` Թուրքիային սահմանակից հայաբնակ Քեսաբ քաղաքի վրա հրետանու և ծանր զինտեխնիկայի օժանդակությամբ իրականացված հարձակման կապակցությամբ և վճռականորեն դատապարտելով ահաբեկչությունն ու խաղաղ բնակչության նկատմամբ այլ հանցագործությունները, հստակորեն նշում է, որ տանկերը գործի են դրվել հենց Թուրքիայի տարածքից:

Ռուսաստանի ԱԳՆ-ն մեկնաբանել է հայաբնակ Քեսաբի հետ կապված իրավիճակը: «Վերջին օրերին իրավիճակը Սիրիայում բնութագրվում է կառավարական ուժերի ու անօրինական զինված խմբավորումների միջև հակամարտության կտրուկ սրմամբ»,- ասվում է Ռուսաստանի ԱԳՆ տեղեկատվության վարչության մեկնաբանության մեջ: Ինչպես նշում է աղբյուրը, հիմնական բախումները տեղի են ունենում Սիրիայի հյուսիս-արևմուտքում, մարտի 21-ին «Ալ Քաիդայի» հետ կապված ծայրահեղական խմբավորումները հարձակվել են Թուրքիային սահմանամերձ հայաբնակ Քեսաբի վրա: Նշվում է նաև, որ սիրիացի զինվորականները գրոհայիններից հետ են վերցրել ռազմավարական կարևորության դիրքերը և մտադիր են մոտ ժամանակներս վերականգնել վերահսկողությունը Քեսաբի սահմանային անցակետի վրա:

«ՌԴ ԱԳՆ-ն վճռականորեն քննադատում է ահաբեկչական և այլ բնույթի հանցանքները խաղաղ բնակչության նկատմամբ, ինչպես նաև գրոհայինների կողմից սիրիական քաղաքների ու բնակավայրերի գնդակոծությունները: Այնպիսի տպավորություն է, որ գրոհայինների ակտիվացման նպատակն է թույլ չտալ միջսիրիական բանակցությունները, խափանել քիմիական զենքի չեզոքացումը, ինչն անթույլատրելի է: Ռուսաստանը պատրաստ է համագործակցել գործընկերների հետ Սիրիայում ներքին արյունահեղ հակամարտության դադարեցման համար 2012-ի հունիսի 30-ի Ժնևի կոմյունիկեի իրականացման հիման վրա»,- ասվում է մեկնաբանությունում:

ՌԴ ԱԳՆ-ն նշում է, որ նման սցենարն անթույլատրելի է, և ՌԴ-ն առաջվա պես պատրաստ է Սիրիայում արյունահեղությանը վերջ դնելուն ուղղված իր և իր գործընկերների փոխգործակցությանը:

Ակնհայտ է` Քեսաբի վրա զինված հարձակումն առաջին հերթին ձեռնտու չէ հենց Ռուսաստանին, որը Լաթաքիայի շրջանում ռազմաբազա ունի: Ու եթե զինված միջադեպեր են տեղի ունենում Ռուսաստանի շահերի տիրույթում, բնական ու տրամաբանական է, որ Ռուսաստանն էլ իր հերթին է հող նախապատրաստում հալածյալ քեսաբահայերի «անվտանգությունն ապահովելու» պատրվակն օգտագործելու բուն Սիրիայում իր ռազմական ներկայությունը լեգիտիմորեն օգտագործելու համար:
Ընդ որում` Ռուսաստանը ոչ թե պաշտոնական, այլ անհատական մակարդակով, հայտնի լրագրող Սոլովյովի, Չեչնիայի նախագահ Կադիրովի բերանով նաև որոշ ուղերձներ էլ է հնչեցնում` ակնարկելով Արևմուտքի անպատասխանատվությունը Քեսաբի հարցում այն դեպքում, երբ Ղրիմում նույն Արևմուտքը դատապարտում է Ռուսաստանին: Բացի այդ, Ռուսաստանը Քեսաբի հարցով իսկական տեղեկատվական պատերազմ է սկսել Արևմուտքի դեմ` փորձելով շահարկել սիրիահայերին սպառնացող վտանգի հարցը:

Ինչ վերաբերում է բուն Սիրիային, ապա իշխանությունները տարբեր մակարդակներով հավաստիացրել են, որ իրենք կպաշտպանեն քեսաբահայերի անվտանգությունը: Սա էլ հայերի «սիրուն աչքերի» համար չէ: Ուղղակի Քեսաբը, ինչպես նշում է թուրքագետ Գևորգ Պետրոսյանը, փակում էր Թուրքիայի ակտիվ աջակցությամբ Սիրիա մտած գրոհայինների մուտքը Լաթաքիա` նախագահ Բաշար Ասադի ծննդավայր ու հիմնական հենակետ: Եվ պաշտպանելով Քեսաբը` Սիրիայի իշխանություններն առաջին հերթին պաշտպանում են Լաթաքիան:

Բայց իրադարձություններն ու հարցի հնչեղությունը հուշում են, որ Քեսաբի իրադարձությունները սիրիական զարգացումներում անկյունաքարային դեր են ունենալու:

«Կովկաս» ինստիտուտի տնօրեն, քաղաքագետ Ալեքսանդր Իսկանարյանն այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ, վերլուծելով ուկրաինական իրադարձությունները,  նշեց, որ Ուկրաինայում շատ արագ են փոփոխվում իրադարձությունները և գնալով բարդանում են: Ուկրաինայում կոլապս է: Այս ֆոնին խոսել իշխանության թույլ լեգիտիմության մասին, անտեղի է, խոսքն ընդհանրապես լեգիտիմության բացակայության մասին է: Այս ամենի մեջ միակ դրական բանը քաղաքագետի խոսքով՝ բռնությունների թուլացումն է:

«Հաճախ հարցնում են, թե Ուկրաինան ե՞րբ կընկնի: Ցավոք, պետք է ասել, որ Ուկրաինան արդեն ընկել է: Ուկրաինայում իրավիճակը ծայրահեղ ծանր է: Ուկրաինան այսօր իրենից պետություն չի ներկայացնում: Եթե մայիս ամսին Ուկաինայում հաջողվի անցկացնել նախագահական ընտրություններ, դա ամենամեծ հաջողությունը կլինի: Իմ կարծիքով՝ Ուկրաինան դարձյալ հավաքելու շանսեր կան, կստացվի՞, թե ո՞չ, չգիտեմ»,- ասաց Ալեքսանդր Իսկանդարյանը:

Շատ ռուս քաղաքական գործիչներ Ղրիմն այսօր համեմատում են Կոսովոյի հետ, նմանություններ տեսնո՞ւմ եք հարցին քաղաքագետը պատասխանեց. «Ուկաինական իրավիճակը ավելի շուտ կարելի է համեմատել Լիբիայի և Եգիպտոսի հետ: Ուկրաինան քանդվում է այնպես, ինչպես Լիբիան: Իհարկե,  Ուկրաինան դեռ Լիբիա չէ, բայց իրադարձությունները տանում են դեպի դրան: Տարբերությունն այն է, որ Լիբիայում բռնությունների աստիճանն ավելի ծայրահեղ էր: Իսկ ահա Եգիպտոսի և Ուկրաինայի տարբերությունն այն է, որ Եգիտոսում կար բանակ, որը եկավ և կարգուկանոն հաստատեց երկրում, իսկ Ուկրաինայում այն չկար: Այն, ինչ տեղի է ունենում Ուկրաինայում, ոչ թե Կոսովո է հիշեցնում, այլ մերձավոր արևելք»:

 Եգիպտոսի ժամանակավոր նախագահ Ադլի Մանսուրն  ընդունել է կառավարության ներկայացրած հրաժարականը: «Մենք բարձր ենք գնահատում վարչապետ Հազեմ ալ Բիբլավիի և նրա կառավարության գործադրած ջանքերը»,-հայտարարել է Մանսուրը՝ շնորհակալություն հայտնելով նրան Եգիպտոսի համար այս դժվարին ժամանակաշրջանում երկիրը ղեկավարելու համար:

Անկախ

Պետական Nile TV-ին հայտնել է, որ երկուշաբթի օրը բանակի աջակցությունն ունեցող Եգիպտոսի կառավարությունը հրաժարական է ներկայացրել:

Վարչապետ Հազեմ Էլ Բեբլաուին կառավարության հրաժարականը ներկայացրել է նախագահ Ադլի Մանսուրին:

Վերլուծաբանները կանխատեսում են, որ բանակի ղեկավար, պաշտպանության նախարար Աբդել Ֆաթահ ալ-Սիսին կառաջադրվի որպես նախագահ:

Առաջադրվելու նպատակով նա ստիպված կլինի հեռանալ իր ռազմական պաշտոնից:

 Հոլիվուդյան աստղ, նշանավոր դերասանուհի Անջելինա Ջոլին, որը միևնույն ժամանակ հայտնի է որպես ՄԱԿ-ի փախստականների գործերով բարձրագույն հանձնաժողովի բարի կամքի դեսպան, օրերս այցելել է Լիբանանում ապաստանած սիրիացի փախստականներին: Այս մասին է հայտնում «Ալ Արաբիա» հեռուստաալիքը:

Հայտնի է, որ Ջոլին շաբաթ օրը ժամանել է Զահլե քաղաք, որտեղ բնակվում է 300 հազար սիրիացի փախստական: Կիրակի օրը նա հանդիպել է փախստական ընտանիքների հետ: Հանդիպումների ընթացքում անվտանգության աշխատակիցներն  ամեն կերպ լրագրողներին հեռու են պահել դերասանուհուց, սակայն տեղական մի քանի լրատվամիջոցներ վստահեցնում են, որ տեսել են դերասանուհուն, որի դեմքը ծածկված է եղել գլխաշորով:

Նշենք, որ անցած տարվա հունիս ամսին Ջոլին այցելել էր Հորդանանում գտնվող սիրիացի փախստականների ամենամեծ ճամբար:
Անկախ

Սիրիայում սպանված ադրբեջանցի զինյալների մասին նոր տեսանյութ է տարածվել համացանցում, տեղեկացնում է ադրբեջանական “ԱՊԱ” գործակալությունը:

Սիրիայում կռվող զինյալ խմբավորումների կայքում տեղակայված տեսանյութում երևում են 27 ադրբեջանցիներ, որոնք սպանվել են սիրիական Շամ շրջանում: Թեև նրանցից մի քանիսի սպանվելու մասին տեղեկություն ադրբեջանական կայքերում եղել էր, սակայն նրանց մեծամասնության մահվան փաստը մինչ այժմ անհայտ է եղել:

Սիրիայում իրավիճակի սրվելուց հետո Ադրբեջանի տասնյակ քաղաքացիներ ինքնակամ մեկնել են այնտեղ և սկսել են կռվել տարբեր ծայրահեղական խմբավորումների շարքերում: Ըստ ադրբեջանական ԶԼՄ-ների՝ ավելի քան 100 ադրբեջանցի զոհվել է: Նրանցից շատերի լուսանկարները տարածվել են մոջահեդների կայքերում: շ

Անկախ

   Երեկ մամուլում հայտնվել է 3 տարի տևող սիրիական պատերազմի ամենահուզիչ լուսանկարներից մեկը: 4-ամյա սիրիացի տղան՝ Մարվանը, իր երկրում ընթացող ներքաղաքական պայքարի պատճառով ստիպված է եղել հեռանալ տնից: Եվ նա միայն մեկն է անտուն մնացած հազարավոր սիրիացի երեխաներից: Մարվանը, տնից վերցրած մի քանի իրը լցնելով կապոցի մեջ, միայնակ, անապատով շարժվել է դեպի Լիբանանի սահման: Նրան գտել են փախստականների ճամբարների ՄԱԿ-ի աշխատակիցները: Հայտնի է, որ երեխան ծնողներին կորցրել է սահմանը հատելիս, սակայն նրան օգնել են վերագտնել մորն ու հորը:

Ադրբեջանական լրատվամիջոցները հաղորդում են Սիրիայում ադրբեջանցիների սպանության մասին:

Ինչպես հաղորդում է ադրբեջանական “ԱՊԱ” գործակալությունը՝ հղում կատարելով մոջահեդների կայքին, Սիրիայի կառավարական զորքերի կողմից սպանված ադրբեջանցիները հինգն են: Հանզալա Սումգայիթլի, Աբդուլ Վահիդ Սումգայիթլի, Աբդուլմալիք Սումգայիթլի, Ադու Դավիդ Սումգայիթլի և Աբդու Ռազաք անուններով ադրբեջանցիները Սումգաիթի բնակիչներ են:

Նշենք, որ սա Սիրիայում ադրբեջանցի մոջահեդների սպանության միակ դեպքը չէ:

Սիրիայի ընդդիմության ներկայացուցիչը հայտնել է, որ Ժնևի խաղաղության բանակցությունների պատվիրակները հնարավոր է ուրբաթ օրը երկկողմանի հանդիպում ունենան Միացյալ Նահանգների և Ռուսաստանի պաշտոնատար անձանց հետ:

ՄԱԿ-ի հայտարարության համաձայն ուրբաթ օրը հանդիպմանը կմասնակցեն ՄԱԿ-ի միջնորդ Լախդար Բրահիմին, Ռուսաստանի փոխարտգործնախարար Գենադիյ Գատիլովը և Միացյալ Նահանգների քաղաքական հարցերով պետքարտուղար Ուենդի Շերմանը:

Սիրիայի ընդդիմության պատվիրակության բարձրաստիճան անդամ Մոնզեր Ակբիկը երեքշաբթի օրը լրագրողներին հայտնել է, որ սիրիական կողմը հնարավոր է մասնակցի ամերիկյան և ռուսական պատվիրակների երկկողմանի հանդիպմանը:

Ակբիկը նաև նշել է, որ արևմտյան երկրների աջակցությունն ունեցող Ազատ սիրիական բանակի ապստամբների խումբը նույնպես ժամանել է Ժնև խաղաղության բանակցությունների ընթացքում անվտանգության հետ կապված հարցերը համակարգելու համար: