Որևէ պետության գնահատական տալիս սովորաբար հաշվի են առնում այն հանգամանքը, թե ինչպես են այդ երկրում ապրում ծերերն ու երեխաները: Բնականոն է,  եթե ծերերն ապահով են, իսկ երեխաները՝ ուրախ:

Էֆրոսյա Նահապետյանն ավելի քան 40 տարի է, ինչ զբաղվում է գինեկոլոգիայով ու մանկաբարձությամբ: 40 տարվա ընթացքում հասցրել է մասնակցել միջազգային սեմինարների ու կոնֆերանսների՝ ներկայացնելով մեր երկիրը, 40 տարվա ընթացքում շատ կանայք, որոնք վերարտադրության   խնդիր են ունեցել` երջանկություն ու մայրական բերկրանք է պարգևել:

Մեր զրույցն էլ տիկին Նահապետյանի հետ թեպետ բժշկական հիմք ունի, վերաբերում է ընտանեկան ու հասարակական խնդիրներին:

– Ինչպե՞ս սկսվեց:

– Փոքրուց հասկացա, որ սիրում եմ մարդկանց օգնել: Հարևան ունեինք, երեխան էպիլեպսիայով հիվանդ էր: Ես վախենում էի այդ ցնցումներով երեխային տեսնելիս, բայց չէի կարողանում անտարբեր անցնել: Այդ կնոջն օգնում էի, նրա համար հաց ու ջուր էի տանում: Իսկ հաց ու ջուր բերելու համար առնվազն երկու-երեք կիլոմետր պետք է գնայինք: Ոսկե մեդալով ավարտեցի դպրոցը և մտածեցի, որ ամենաճիշտը բժշկական ինստիտուտ ընդունվելն է, բժշկուհի դառնալը: Ես կարծում էի, որ մարդուն օգտակար լինելն ամենաերջանիկ զգացողությունն է, և փաստորեն չսխալվեցի: Կողքից ինձ անընդհատ ասում էին, որ չեմ կարող ընդունվել բժշկական ինստիտուտ, ու զարմանում էին անգամ, որ այդ ուղղությամբ մտածում էի: Դասախոսի մոտ պարապելու հնարավորություն չունեի, ես ինքնուրույն էի պարապում, ու ի զարմանս բոլորի, ընդունվեցի:

– Տկն Նահապետյան, 80-90-ականներին հայ կանայք ի՞նչ խնդիրներ ունեին և ի՞նչ խնդիրներ ունեն այսօր:

– Ես կարծում եմ, որ խորհրդային, նորանկախ շրջանում  խնդիրները քիչ էին: Այն ժամանակ կանայք ավելի երջանիկ էին, սեքսուալ խնդիրներն ավելի քիչ էին: Քիչ էին նաև այսքան տարածված սեռավարակները: Ճիշտ է, արհեստական ընդհատումներ՝ վիժումներ, միշտ էլ եղել են, և անգամ երբեմն եղել են չբացահայտված վիժման դեպքեր: Գիտեք, վերջին ժամանակներս սեքսուալ հեղափոխություն տեղի ունեցավ: Մարդիկ գտան, որ ազատամտությունը, ազատ վարքագծով ապրելն ավելի լավ է, բայց իրականում կյանքը նորից վերադառնալու է հնին: Օրինակ՝ այսօր շատերը, ուսումնասիրելով հայ ժողովրդի ապրելաձևը, տեսնում են, որ մեր ավանդույթները շատ ավելի թանկ են: Դա է պատճառը, որ շատ երկրների տղամարդիկ երազում են հայ կին ունենալ:

– Բայց այսօր մենք ազատ Եվրոպային ենք ձգտում, չէ՞: Սեռական ազատությունից զատ, նշենք աղջիկների ծխելը, խմելը…

–  Ալկոհոլիզմը հիվանդություն է. անընդհատ պահանջ է առաջացնում նորից օգտագործելու: Ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարած որևէ գործողություն կարող է մարդու համար ճակատագրական լինել: Նա կարող է ունենալ անցանկալի սեռական ակտ, անցանկալի հղիություն, անցանկալի հղիության պատճառով անցանկալի աբորտ:

Պատահում են դեպքեր, երբ առաջին աբորտից հետո կինն այլևս չի հղիանում:

Ընդամենը մի քանի օր առաջ ինձ մոտ էր եկել մի գեղեցկադեմ աղջիկ, որին ասել էին, թե իր մոտ արատավոր է պտուղը, բայց պտղի արատը հաստատված էլ չէր: Վերցրել ընդհատել էին, ընդհատման ժամանակ արգանդը վնասվել էր, և ստիպված են եղել արգանդը հեռացնել, որ կարողանան փրկել կյանքը:

Ես կարծում եմ, որ պետք է լուրջ վերաբերվել կյանքին, պետք է պատասխանատու լինես: Կինն ալկոհոլ պետք է օգտագործի միայն առիթների ժամանակ ու շատ քիչ քանակով: Ծխելու մասին էլ չասեմ, թե որքան բացասական հետևանքներ կարող է առաջացնել. ուղղակի պետք է աղջիկները չծխեն:

– Բժշկական հետազոտություններն էի ուսումնասիրում ու կարդացի, որ 18-25 տարեկան աղջիկները, եթե սեռական հարաբերություններ չեն ունենում, 30 տարեկանից  նրանց մոտ սկսվում են հիվանդագին զգացողություններ, հնարավոր է՝ այդ աղջիկները նաև հոգեկան հիվանդություններ ձեռք բերեն…

– Գիտեք, այդպիսի  բան չկա: Ես չէի ասի, որ մեր երկրում այլանդակություն է տիրում: Իրոք, մեր աղջիկները զուսպ են, գոնե 70 տոկոսն այդպիսին են: Ուղղակի երբեմն աղջիկները գայթակղվում են: Ձեր ասածի մեջ որոշակի ճշմատություն կա:

Ես կողմնակից եմ, որ աղջիկներն ամուսնանան 20-30 տարեկանում: Եթե ուզում ենք առողջ սերունդ ունենալ: Այնպես չէ, որ երբ ուզենք ամուսնանանք, երբ ուզենք երեխա ունենանք: Հետաքրքիր են այսօրվա երիտասարդները, նրանք ձգտում են ունենալ ամեն ինչ՝ մեքենա, բնակարան, լավ աշխատանք, ու նոր միայն մտածում են ամուսնանալու մասին: 35 տարեկանից հետո պտղի արատների հնարավորություններն են մեծանում, դա ապացուցված է:

– Իսկ ես կարդացել էի դրա հակառակ տարբերակը: Խելացի ու առողջ երեխաներ ունենալու համար զույգը գոնե պետք է լինի 40 տարեկան… Անգամ բրիտանական «Դը Ջոռնալսը» բավական լուրջ լրագրողական հետաքննություն էր իրականացրել այս թեմայով, ու պարզել, որ աշխարհի ամենախելացի երեխաները հենց «տարիքով» ծնողներից են:

– Այո՛, նման բան էլ կա, բայց դա համընդհանուր չէ: Ախր միայն խելքով չի որոշվում, այստեղ նաև ֆիզիոլոգիա գոյություն ունի: Տարիքի հետ, այո՛, մարդու ինտելեկտն էլ է աճում, և նրանցից ծնված երեխաները պետք է որ ավելի խելացի լինեն, բայց ես հակառակը կասեի. այդ տարիքում կնոջ արգանդում անոթների սկլերոզ է սկսվում:

Դրա հնարավոր ապացույցներից են, օրինակ, աուտիզմով տառապող երեխաները:

Կանայք այսօր ծխում են ու դրանով ցանկանում են նմանվել տղամարդկանց: Մայրանալու հնարավորություն միայն կինն ունի, տղամարդը կարող է այսօր ծխել, վաղը չծխել. կինը միանշանակ վնասում է այն մարդուն, որը պետք է լույս աշխարհ գա:

– Ներկայացրեք կանանց մոտ հանդիպող տարածված բարդ դեպքերը:

– Դեպքերը շատ են: Ես բնավ նպատակ չունեմ բնակչությանը վախեցնել, որովհետև տեղից էլ մեր ժողովուրդը պրոբլեմների մեջ է: Այսօր, օրինակ, սեռավարակների հետևանքով շատացել են վիժումների, բարդ զարգացող հղիությունների դեպքերը: Այդ սեռավարակները հանգեցնում են ընկերքի շերտազատման, ծանր արյունահոսությունների, որոնց ժամանակ դժվար է լինում փրկել մորն ու  ծնվող երեխային:

Տարածված խնդիրներից է նաև աբորտը: Օրինակ՝ երիտասարդ գեղեցիկ աղջիկն ունի սեռական զուգընկեր և արդեն 22 տարեկանում հասցրել է անել 5-6 աբորտ: Դա ցավալի է մեզ համար: Ճի՞շտ է, որ ասում ենք, թե 17-25 տարեկանում մարդը պետք է ապրի ազատ սեռական կյանքով: Ես սեռական զսպվածության կողմնակից եմ: Եթե սեր կա, եթե կան լուրջ հարաբերություններ, հնարավոր է, որ մարդիկ ունենան սեռական հարաբերություններ մինչև ամուսնությունը, հիմա այսօր դա ընդունելի է համարվում:

– Բայց տղամարդը կարող է իրեն միշտ էլ խաբված զգալ: Ապացույցը՝ մեր երկիր ներմուծված արհեստական կուսաթաղանթներն են, մյուս կողմից` անընդհատ բժիշկների միջամտությամբ կուսաթաղանթը կարելը և կույս մնալու ձգտումը…   

– Այսօր կուսաթաղանթի առկայությունը չի կարող պայմանավորել աղջկա ճիշտ բարոյական կերպարը՝ վարքագիծը, ապրելակերպը: Դա հնարավոր է անգամ ամենահամեստ ու ամենաբարոյական աղջկա մոտ: Ես ավելի քան 40 տարի է՝ այս ոլորտում եմ, ինչքա՜ն դեպքեր եմ տեսել: Օրինակ՝ մի դեպք ասեմ: Տղան գնում է բանակ ու ընկերուհուն առաջարկում է սեռական հարաբերություն ունենալ, որպեսզի վստահ լինի, որ սիրած աղջիկը սպասելու է իրեն: Աղջիկը համաձայնում է, տղան գնում է բանակ ու «կորչում»: Բանակից գալուց հետո էլ այդ տղան, աղջկան փողոցում տեսնելով, անգամ չի էլ բարևում: Եվ այդ աղջիկը ծանր է տանում: Երբեմն խաբելու հետևանք էլ է, չէ՞, լինում:

– Տիկին Նահապետյան,  ըստ վիճակագրության՝ շատացել են ամուսնալուծությունները: 

– Այո՛, հիմա ես ընտանեկան դաստիարակության շատ մեծ պակաս եմ զգում: Երիտասարդ ընտանիքների 30 տոկոսն այսօր բաժանվում է: Հայ ընտանիքներում այդքան մեծ բաժանումների թիվ չի եղել: Երեխաներից ամեն երրորդը կամ չորրորդը հայր չունի:

Այս հարցը ես չեմ կապում միմիայն սեռական խնդիրների հետ, որովհետև նման խնդիրներ միշտ էլ, բոլոր ժամանակներում էլ եղել են ու կլինեն: Պարզապես ընտանիք պահելը հատուկ մասնագիտություն է: Աղջիկներից շատերը մտածում են շքեղ ապրելու ու զուտ երեխա ունենալու մասին, ասում են՝ ամուսին էլ կարող ենք չունենալ: Բայց ամբողջ ընտանիքի համնուհոտը տղամարդն է ապահովում, երեխայի վրա գիտեք` որքան է ազդում հոր բացակայությունը:

– Տիկին Նահապետյան, հին դարերում սպանում էին սպանողին: Այսինքն՝ կինը, որն աբորտ էր անում, սպանվում էր: Կրոնական ու քրեական կողմերով սա ևս ինչ–որ առումով սպանություն է համարվում, իսկ բժշկակա՞ն:

– Բժշկական առումով էլ ես համարում եմ, որ սպանություն է: Դու խլում ես մարդու ապրելու իրավունքը: Երբեմն, իհարկե, կարող են պատահել դեպքեր, երբ բժշկական ցուցումով կինը աբորտ անի, քանի որ կյանքին վտանգ է սպառնում: Եթե տեսնում ենք, որ այդ հղիությունը վտանգում է կնոջ առողջությունը, պետք է ընդհատել, որպեսզի գոնե հնարավոր լինի պահել կնոջ կյանքը: Իսկ մյուս բոլոր դեպքերում ես աբորտը համարում եմ սպանություն:

Հարցազրույցը վարեց

Միքայել ԱՀԱՐՈՆՅԱՆԸ

ՀՀ տարածքում`

Հունիսի 14-16-ը սպասվում է առավելապես առանց տեղումների եղանակ, 17-18-ը հյուսիսային շրջաններում օրվա երկրորդ կեսին սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ: Քամին` հարավ-արևելյան 2-7 մ/վրկ, ամպրոպի ժամանակ սպասվում է քամու ուժգնացում` 15-20 մ/վրկ: Օդի ջերմաստիճանը հունիսի 14-16-ը աստիճանաբար կբարձրանա` 4-6, 17-18-ը կնվազի` 2-3 աստիճանով:

Երևանում`

Հունիսի 14-16-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, 17-18-ը երեկոյան ժամերին սպասվում է ամպրոպ, անձրևի հավանակությունը փոքր է:

Երևանի հունիսի 14-ի բազմամյա կլիմայական տվյալներ`

• Օդի առավելագույն ջերմաստիճան    35.4⁰C (2006թ)
• Օդի նվազագույն ջերմաստիճան       6.2⁰C (1929թ)
• Օդի միջին օրական ջերմաստիճան   21.9⁰C

Ազգային ժողովում այսօր Վերահսկիչ պալատի նախագահ Իշխան Զաքարյանը ներկայացնում էր Վերահսկիչ պալատի 2012 թվականի տարեկան հաշվետվությունը, որում ներկայացված են բազմաթիվ խախտումներ, թերացումներ մի շարք ոլորտներում։ Լուրջ չարաշահումներ ու խախտումներ են հայտնաբերվել հատկապես շինարարության և գնումների ոլորտում:

Հաշվետվության ներկայացումից հետո մինչ պատգամավորները հարցեր կուղղեին Իշխան Զաքարյանին, վերջինիս նախ հարց ուղղեց ԱԺ նախագահը: Հովիկ Աբրահամյանի խոսքով՝ ինքն ուղղակի զարմացած է այս փաստաթղթից.  «Փաստորեն, մենք գործ ունենք թալանչիների հետ,-ասաց նա,-ես ուղղակի զարմացած եմ, պարոն Զաքարյան: Էս մարդկանց բոլոր գործերը նախ պետք է ուղարկվի դատախազություն: Բայց կարծես այս ամենը շարունակական բնույթ է կրում: Սրա վերջն ի՞նչ է լինելու: Փաստորեն բյուջեի փողերը լափում են որոշ մարդիկ…»:

Հովիկ Աբրահամյանը հետաքրքրվեց, թե ինչ պատասխան են տվել Վերահսկիչ պալատին այն պետական կառույցների ղեկավարները, որտեղ բացահայտվել են չարաշահումները:

Իշխան Զաքարյանը նախ պատասխանեց, որ բոլորն էլ իրենց բացահայտումներն ընդունել են, բացառությամբ երկու դեպքի: Բացի այդ, Հանրապետական կուսակցությունում երկարատև քննարկում է տեղի ունեցել, որի ընթացքում հստակ խնդիր է դրված եղել, որպեսզի պետական գերատեսչությունների ղեկավարները պատասխանեն, թե ինչ է փոխվել Վերահսկիչ պալատի ստուգումների արդյունքում: «Վարչապետը մեկ առ մեկ բոլորին հարցրել է, թե այդ գործերն ինչ ընթացքում են, իսկ մեզ շնորհակալություն է հայտնել մեր կատարած աշխատանքի համար: Բացահայտումների 80 տոկոսի դեպքում մենք ունենք հստակ պատասխաններ, և այդ պատասխանները դրված են կառավարության կայքում»,-ասաց Իշխան Զաքարյանը:

Միաժամանակ նա նկատում է, որ կան նաև պատասխաններ, որոնք ընդամենը պատասխաններ են՝ օրինակ, Վերահսկիչ պալատին չի բավարարել բիոզուգարանների հետ կապված պարզաբանումները:

Վերահսկիչ Պալատի նախագահը ևս մեկ անգամ փաստում է, որ այս պահին ամենալուրջ խնդիրը շինարարության և գնումների ոլորտում է: Որպես օրինակ՝ նա նշում է պետական կարիքների համար գնվող հսկայական հացը: «Մինչև հիմա մենք նորմալ ստանդարտներ չունենք սահմանված»:

Իշխան Զաքարյանը ենթադրում է, որ հավանաբար տարիներ շարունակ այդ բարձիթողի վիճակը ձեռնտու է եղել որոշ մարդկանց, սակայն հիմա իրենք փորձում են շտկել իրավիճակը: «Գուցե պատժի առումով ինչ որ անում ենք, դեռ բավարար չէ, բայց ամեն դեպքում, այս ամենի մասին բաց, հրապարակային խոսելն այս իշխանության հստակ դիրքորոշումն է:  Երեք տարի ես խոսում էի թոշակների մասին այս ամբիոնից, ոչ ոք չէր հավատում, որ ինչ որ բան կփոխվի: Բայց կարծես այսօր այդ թեմայով այլևսչեն խոսում»,-ասաց Զաքարյանը:

Հովիկ Աբրահամյանն արձագանքեց. «Ուղղակի հանրության մոտ չստեղծվի տպավորություն, որ մենք հայտնաբերում ենք այդ թերությունները, բայց պատիժ չի լինում, որովհետև կստացվի, որ մենք էլ ենք մասնակից դրան: Վարչապետը պետք է լուրջ քայլեր ձեռնարկի: Այս ացահայտումները պիտի լուրջ հետևանքներ ունենան: Կեղծիքներով, թալանով, յուրացումներով զբաղված մարդկանց պետք է ազատել աշխատանքից: Անփոխարինելի աշխատողներ չկան»:

«Խորքային առումով ես Ձեզ հետ համամիտ եմ, բայց կարծում եմ՝ որոշակի ժամանակ է պետք այդ խնդիրները լուծելու համար: Կան խնդիրներ, որ տարիներ շարունակ կուտակված են եղել, պետք է դրանք վեր հանենք, խոսենք դրանց մասին, շտկենք և գնանք առաջ»,-պատասխանեց Իշխան Զաքարյանը:

ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմը մշակել է «Խտրականության դեմ» օրենքի նախագիծ, որը հանրության շրջանում տարակարծությունների և մտահոգության տեղիք է տվել: Օրենքի նախագծի մշակման անհրաժեշտությունը, ըստ նախագծի հեղինակների, կապված է ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային պայմանագրերով նախատեսված խտրականությունն արգելող դրույթների առավել արդյունավետ կիրառման,  ինչպես նաև խտրականության դեմ առավել արդյունավետ պայքարի, հակազդման և կանխարգելման հստակ միջոցների սահմանման հետ: «Այս օրենքով լայն հնարավորություն է ստեղծվում բոլոր մարդկանց օրենքի առջև հավասարության սահմանադրական սկզբունքը կյանքի կոչելու համար՝ անկախ անձի սեռից, ռասայից, մաշկի գույնից, էթնիկական կամ սոցիալական ծագումից, գենետիկական հատկանիշներից, լեզվից, կրոնից, ամուսնական կամ ընտանեկան կարգավիճակից, առողջական վիճակից, աշխարհայացքից, քաղաքական կամ այլ հայացքներից, ազգային փոքրամասնությանը պատկանելությունից, գույքային վիճակից, ծնունդից, հաշմանդամությունից, տարիքից և կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթից և այլ հանգամանքներից»,- ասվում է նախագծի նկարագրության մեջ:

Նշենք, որ նախագծի վերաբերյալ հայտարարության տեսքով իր մտահոգությունն է հայտնել նաև Հանրային խորհրդի կրոնի ենթահանձնաժողովը, որում մասնավորապես նշված է. «Օրինագծով հիմք է դրվում Հայաստանի Հանրապետությունում անբարոյության և այլասերվածության օրինականացմանը: Օրենքի ուժ ստանալու դեպքում հիշյալ օրինագիծն անթաքույց կերպով օրինականացնելու է մեր հայրենիքում սեռական փոքրամասնությունների արմատացումն ու նրանց կենսակերպի քարոզչության տարածումը: Փաստում ենք և ահազանգում, որ վտանգված են ոչ միայն ընտանիքի ինստիտուտը և քրիստոնեական արժեհամակարգի մյուս բաղկացուցիչները, այլ հենց յուրաքանչյուրիս ընտանիքում մեծացող երեխաների ու մեր հայրենիքի ապագան»:

Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանն«Անկախի» հետ զրույցում նախ անդրադարձավ նախագծի վերաբերյալ իր դիրքորոշմանը, ապա ՀԽ կրոնի ենթահանձնաժողովի հայտարարությանը: Նա ասաց, որ պաշտպանի աշխատակազմի նախագծին ամբողջությամբ ծանոթ չէ, ընդհանուր է թերթել, բայց կարծում է, որ նման անվանումով օրենքի անհրաժեշտություն այս պահին Հայաստանում գոյություն չունի: «Հայաստանը վավերացրել է Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը, որտեղ շատ հստակ են գրված նաև փոքր խմբերի շահերը, ավելին՝ ՀՀ Սահմանադրության 14.1 հոդվածը հստակ ներկայացնում է, որ որևիցե խտրականություն պետք է բացառվի, իսկ դա նշանակում է, որ ցանկացած օրենք մինչև ընդունվելը պետք է անցնի Մարդու իրավունքների հռչակագրի և Սահմանադրության պրիզմայով: Այնպես որ հատուկ օրենք հնարելու անհրաժեշտություն չեմ տեսնում»,- ասաց նա:

Մանուկյանը չի տեսնում նաև, որ հասարակության կողմից նման խնդիրների վերաբերյալ ահազանգ կա: Նա կարծում է, որ գոնե վերջին 20 տարիների ընթացքում մարդկանց հանդուրժողականությունը տարբեր փոքրամասնությունների, խմբերի նկատմամբ ավելացել է, և արհեստական օրենքներ հնարելը որևէ կերպ գործին չի նպաստի:

Ինչ վերաբերում է Հանրային խորհրդի կրոնի ենթահանձնաժողովի հայտարարությանը, ապա Հանրային խորհրդի նախագահը նախ հիշեցնում է, որ խորհրդում կա 70 ենթահանձնաժողով, որտեղ էլ՝ հազարավոր մարդիկ, և ցանկացած մարդ կամ խումբ իրավունք ունի արտահայտելու իր կարծիքը. «Այդ առումով Հանրային խորհրդում լիակատար ազատություն է,- ասաց նա,- ճիշտ է, անձամբ ես կարծում եմ, որ կրոնի ենթահանձնաժողովի հայտարարության մեջ եղած ձևակերպումներն ու մտքերը չեն համապատասխանում XXI դարին, բայց ես լրիվ հասկանում եմ նրանց մտահոգությունը: Եթե մենք խոսենք ոչ թե հայտարարության տեքստի մասին, այլ մտահոգության, ապա իրոք իրականություն կա»:

Մանուկյանը, անդրադառնալով միասեռականության խնդրին, որի վերաբերյալ էր ենթահանձնաժողովն իր մտահոգությունը հայտնել, հիշեցնում է, որ ի տարբերություն Եվրոպայի, մենք այդ փորձն ունենք: 1920-ական թվականներին Խորհրդային Միությունը որդեգրել էր սեռական լիակատար ազատության սկզբունքը՝ անգամ հայտարարելով, որ ընտանիքը բուրժուական գաղափար է. «20-30-ականների այդ ազատությունը աշխարհը դեռ չի տեսել,- ասում է Մանուկյանը,- ազատություն տրվեց ազատ սեռական հարաբերություններին, միասեռականությանը, ինչն առաջ բերեց մի շարք խնդիրներ, նոր հիվանդություններ: Դրան հետևեց մյուս ծայրահեղությունը. բոլշևիկները միասեռականությունը համարեցին քրեական հանցագործություն»:

Խորհրդային Միության փլուզման հետ միասին քրեական հետապնդումը միասեռականների նկատմամբ վերացավ, ինչը նա ճիշտ քայլ է համարում, բայց միաժամանակ նկատում է, որ հիմա կարծես թե հակառակն է տեղի ունենում. միասեռականությունը քարոզվում է. «Նորից մի ծայրահեղությունից մյուսն  ենք ընկնում: Եթե կոպիտ ասենք՝ խտրականություն է առաջանում մեծամասնության նկատմամբ,- ասում է նա:- Ընդհանրապես այն, որ եվրոպական մի շարք երկրներում օրինականացնում են միասեռ ամուսնությունները, ինձ համար անհասկանալի է, այն, որ օրենքով թույլատրվում է երեխա որդեգրել, ինձ համար անընդունելի է, իսկ որ  հայր ու մայր հասկացությունները փոխարինվում ծնող մեկ, ծնող երկուսով, իմ կարծիքով՝ դա արդեն խտրականություն է մեծամասնություն կազմող ավանդական ընտանիքների նկատմամբ»:

Ինչ վերաբերում է «Խտրականության դեմ» օրինագծին, ապա Հանրային խորհրդի նախագահը հայտնեց, որ այն առաջիկայում քննարկվելու է Հանրային խորհրդի մի քանի հանձնաժողովներում, որից հետո միայն Հանրային խորհուրդն իր կարծիքը կհայտնի:

«Խտրականության դեմ» օրենքի նախագծի վերաբերյալ «Անկախին» մեկնաբանություն տվեց նաև ՀՀ արդարադատության նախարար Հրայր Թովմասյանը: Նա ասաց, որ դեմ է այդ օրենքի ընդունմանը, քանի որ կարծում է, որ խտրականության վերաբերյալ դրույթները պետք է ամրագրված լինեն ՀՀ բոլոր օրենքներում: «Խտրականության դեմ սկզբունքը սահմանված է Սահմանադրությամբ, իսկ մեր Սահմանադրությունն ասում է, որ ընտանիքը հասարակության բնականոն բջիջն է, և ցանկացած բջիջ բազմանալու ունակություն ունի: Մեր երկրում, մեր Սահմանադրության համաձայն` չի կարող նման բան լինել»:

Նշենք, որ օրենքի նախագծի վերաբերյալ բարձրացված աղմուկին զուգահեռ վերջին օրերին Մարդու իրավունքների պաշտպանը հանդես եկավ հայտարարություններով՝ պարզաբանելով նախագծի «բուն նպատակը», այն է` պաշտպանել աշխատանք փնտրողներին խտրական աշխատանքային ընդունման պահանջներից` հիմնված ոչ թե անձի մասնագիտական կարողությունների, այլ տարիքի, բարետեսության, սեռի և այլ շատ անհատական ու աշխատանքի բնույթի հետ որևէ կապ չունեցող հատկանիշների վրա: Օրենքի նպատակն է նաև ապահովել հաշմանդամություն ունեցող անձանց կրթություն ստանալու կամ հասարակական կյանքին լիարժեք մասնակցելու և մի շարք այլ իրավունքներ, որոնք չեն իրագործվում կամ էապես սահմանափակվում են կրթական հաստատությունների կամ հասարակական նշանակության շենքերի ֆիզիկական անմատչելիությամբ, ինչն ուղղակի խտրական դրսևորում է այս անձանց նկատմամբ:

ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանը մեզ հետ զրույցում ասաց, որ 2005 թ. ընդունված աշխատանքային օրենսգիրքն անդրադարձ է կատարել աշխատանքային ոլորտում առկա բոլոր այդ խնդիրներին և այս ընթացքում ենթարկվել է բազմաթիվ փոփոխությունների՝ հաշվի առնելով այդ խնդիրները. «Մեր աշխատանքային օրենսգիրքն ամբողջությամբ համապատասխանում է միջազգայնորեն ստանձնած մեր պարտավորություններին, այդ թվում` Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության և ՄԱԿ-ի համապատասխան կոնվենցիաներին, որոնք ՀՀ-ն վավերացրել է, իսկ մենք վավերացրել ենք մի քանի տասնյակից ավելի կոնվենցիաներ: Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը` որպես լիազոր մարմին, պարբերաբար ներկայացնում է հաշվետվություններ, և եթե մենք ստանում ենք որևէ դիտողություն կամ մտահոգություն ինչ-ինչ դրույթների վերաբերյալ, ապա փորձում ենք լուծումներ տալ այդ խնդիրներին: Դա անընդհատ պրոցես է: Այս պահին մենք չունենք էնպիսի սուր հարց, որ պիտի լուծեինք, բայց չենք լուծել»:

Օրենքի նախագիծն առայժմ Ազգային ժողովում չէ, այն ուղարկվել է Եվրոպայի խորհրդի Վենետիկյան հանձնաժողով` փորձագիտական կարծիք ստանալու համար, սակայն փաստ է, որ այն արդեն իսկ գտնվում է հանրային ուշադրության կենտրոնում, և դրա վերաբերյալ կարծիքները խիստ հակասական են:

Բաղադրիչները

Վարսակափաթիլ, չրեր, ընկույզ, բանան, խնձոր:

Պատրաստման եղանակը

Մեծ թասի մեջ լցնել չոր բաղադրիչները: Մեկ բաժակ վարսակափաթիլը տրորել կամ սրճաղացով աղալ, որ դառնա ալյուր, մեկ բաժակ էլ` առանց աղալու: Մեկ բաժակի երկու  երրորդի չափ շաքարավազ վերցնել կամ մի քիչ պակաս, որ շատ քաղցր չլինի: Բաժակից քիչ պակաս` չիր ու չամիչ: Ավելացնել թեթևակի բոված ու բարակ շերտերով` թերթերով կտրատած նուշ (2/3 բաժակ): Այդ բոլոր բաղադրիչները միասին խառնել, ավելացնել 1 թ/գդալ աղ, վանիլին, սոդա կամ փխրեցուցիչ` թեյի գդալի ծայրով, 2 թ/գդալ դարչին կամ հիլ:

2 մեծ կանաչ խնձոր կեղևահանել ու միջուկը հեռացնել, ապա խոշոր քերիչով անցկացնել: Բանանը նույնպես բարակ կտորներով կտրատել ու դա խառնել 6 ճաշի գդալ ձեթի (զեյթունի) հետ:

Դրանից հետո բոլոր բաղադրիչները միացնել իրար ու խմոր հունցել, ապա 20 րոպե թողնել, որ հանգստանա ու վարսակի փաթիլները ներծծվեն:

Ջեռոցը տաքացնել 180⁰, խմորը ճաշի գդալով լցնել բլիթների նման, հատ-հատ, կողերը հավասարեցնել , որ կոկիկ տեսք ստացվի, ապա թխել 30-40 րոպե:

Մատուցել հովանալուց հետո, սուրճի կամ էլ թեյի հետ:

ՀՀ ԱԻՆ սեյսմիկ պաշտպանության ծառայությունը տեղեկացնում է, որ տեղական ժամանակով ժամը 23.02-ին Թուրքիայի տարածքում՝ Վան քաղաքից 7 կմ դեպի հյուսիս-արևելք, տեղի է ունեցել 4.4 մագնիտուդով երկրաշարժ, որի ուժգնությունը էպիկենտրոնային գոտում կազմել է 6 բալ, հիպոկենտրոնը գնվում է 10 կմ խորության վրա:

Էպիկենտրոնի աշխարհագրական կոորդինատներն են` հյուսիսային լայնության 38.53⁰ և արևելյան երկայնության 43.46⁰:

Երկրաշարժը ՀՀ տարածքում չի զգացվել:

116 տարեկան հասակում մահացել է 19-րդ դարում ծնված աշխարհի վերջին մարդը:
1897 թ-ի ապրիլի 19-ին ծնված Յիրոմոն Կիմուրան ոչ միայն աշխարհի ամենածեր մարդն էր, այլև աշխարհում երբևէ ամենաերկար ապրած մարդը:
Նախկին փոստատարը մահացել է Ճապոնիայում գտնվող հիվանդանոցներից մեկում, որտեղ նա բուժվում էր թոքերի բորբոքման դեմ:
Կիրուման Գինեսի ռեկորդների գրքում գրանցվել էր, որպես աշխարհում ամենաերկար ապրած և պատմության ընթացքում երբևէ ապրած ամենամեծահասակ մարդ:
Ըստ Գինեսի ռեկորդների գրքի՝ Կիմուրան մարդկության պատմության մեջ առաջին մարդն է, որ ապրել է մինչև 116 տարի:
Ճապոնական լրատվամիջոցների համաձայն՝ նա ունի յոթ երեխա, 14 թոռ, 25 ծոռ և 15 ծոռան երեխա:
Աշխարհի ամենամեծահասակ կենդանի մարդու տիտղոսը այժմ անցել է ևս ճապոնացի 115-ամյա Միսաո Օկավային:
Կիտանգո քաղաքի բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկը հայտնել է, որ Կիմուրայի հուղարկավորությունը տեղի կունենա ուրբաթ օրը:
Քաղաքի քաղաքապետը հայտնել է, որ Կիմուրան միշտ կլինի իրենց քաղաքի, երկրի և աշխարհի գանձը:
Տեղական լրատվամիջոցների տվյալներով՝ Կիմուրան օրը երեք անգամ ճաշել է, որի ընթացքում օգտագործել է բրինձ, դդում և քաղցր կարտոֆիլ:
Նա չի ծխել և թեթև է սնվել:
Նա իր 116-րդ տարեդարձը ապրիլի 19-ին նշել է՝ դիտելով Ճապոնիայի վարչապետի ուղարկած շնորհավորական վիդիո հոլովակը:

«Ժառանգություն» խմբակցության պատգամավոր Ալեքսանդր Արզումանյանն այսօր խորհրդարանում կառավարության հետ հարցուպատասխանի ժամանակ անդրադարձավ գազի սակագների բարձրացմանը` հիշեցնելով. «Հայտարարեցիք, որ Իրանը մեզ գազ է մատակարարում Ռուսաստանից շատ ավելի բարձր գներով, և այդ գինն աճելու է: Իսկ խողովակաշարը, որը գազ է մատակարարում Հայաստանին, լիովին բավարար է մեր կարիքներն ապահովելու համար»:

Այնուհետև պատգամավորը տեղեկացրեց, որ օրեր անց «Ռեգնում» գործակալությանը տված հարցազրույցում Հայաստանում Իրանի Իսլամական Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Մուհամմադ Ռեիսին հայտարարել է, որ Իրանը Հայաստանին առաջարկում է գազ Ռուսաստանից շատ ավելի էժան գնով:

Արզումանյանը պարզաբանում խնդրեց Էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարարից`թե արդյոք վերջինս պնդում է, որ Ռուսաստանն է ամենաէժան գազամատակարարը Հայաստանին. «Եթե այո, ապա ինչո՞ւ է ստում Իրանի դեսպանը և եթե ոչ, ապա ինչո՞ւ եք դուք մեզ թյուրիմացության մեջ գցում»:

Էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարար Արմեն Մովսիսյանը պնդեց իր նախորդ տեսակետը: Ավելին, նա հայտարարեց, որ ռուսական կողմի հետ ընթացող բանակցությունների ընթացքում ինքը նաև բանակցություններ է վարել Իրանի գազի ազգային ընկերության տնօրենի, փոխնախարարի և նախարարի հետ` Հայաստան մատակարարվող գազի վերաբերյալ. «Պնդում եմ` նրանք չեն կարող մեզ ավելի էժան գազ տալ, քան առաջարկում է ռուսական կողմը»:

Ինչ վերաբերում է դեսպանի հայտարարությանը, ապա նախարարն անձամբ դեսպանի բերանից դա չի լսել, բայց եթե նա իսկապես նման բան ասել է, ապա, Մովսիսյանի գնահատմամբ, դեսպանն ուղղակի չի տիրապետել իրավիճակին:

Արձագանքելով նախարարին` Արզումանյանն ասաց. «Ես էլ անձամբ չեմ տեսել բերանը բացել-փակելուց, ցիտում եմ լրատվամիջոցից»:

Պատգամավորի կարծիքով` Հայաստանի արտգործնախարարը պետք է համապատասխան զրույցի հրավիրի Իրանի դեսպանին և բացատրի, որ չի կարելի հասարակությանը թյուրիմացության մեջ գցել նման հայտարարություններով:

ՀՀ առողջպահության նախարարի 2012թ. նոյեմբերի 28-ի հրամանի համաձայն սկսած 2013-ի մայիսի 1-ից ծննդաբերների և մինչև 7 տարեկան երեխաների ծննդօգնության և բուժօգնության կազմակերպումը կատարվելու է վարչատարածքային սկզբունքով: Այսինքն, քայլն ուղղված է ծննդկանների հոսքը դեպի մայրաքաղաք նվազեցնելուն, որպեսզի մարզի ծննդատներին հատկացված գումարները մնան մարզերում:

Մայիսի 1-ից սկսած, եթե հղի կինը ցանկանում է ծննդաբերել Երևանում, բայց ապրում է մարզում, ապա նրա համար ծննդօգնությունը դառնում է վճարովի, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հղիի մոտ բարդություններ և ռիսկեր են առաջնում, ու նրան ուղեգրում են Երևան:

Հրամանի կիրառումից մեկ ամիս անց, ինչպիսի՞ արդյունքներ են գրանցվել մարզային ծննդատներում, պարզելու համար զրուցեցինք Գյումրիի ծննդատան տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար Եղիշե Խաչատրյանի հետ.

“Տեղայնացումը շատ տեղին էր, բնակիչը պետք է հսկվի իր բնակության վայրում, մնա մասնագետի տեսադաշտում: Բայց մշտապես մեզ մոտ շատ են եկել Լոռու մարզից, Ախալքալակից հղիներ, նույնիսկ վերջերս ծննդկան ունեցանք արտերկրից, որը վճարեց ծառայության համար: Ներկա պահին ծննդկան ունենք նաև Ախալքալակից: Հանրապետության 10 մարզից միայն մենք ունենք 2-րդ կատեգորիայի ծննդատուն, և խիստ անհրաժեշտության` նեղ մասնագիտական միջամտության պահանջի դեպքում ենք ուղեգրում Երևան”:

Արդյո՞ք պոլիկլինիկաներից հղիների ուղեգրումը ըստ հայեցողության չի կատարվում, հարցին Ե.Խաչատրյանը նշեց. “Եթե անգամ ուղեգրում են տվյալ բուժհաստատություն, էլի վերջնական ընտրությունը կատարում է հիվանդը. նա է որոշում որ ծննդատանը ծննդաբերել, որ բժշկի մոտ: Ավելին, մարզի տարբեր բուժհաստատություններից բարդացած դեպքերով` արնահոսությունների, դեռահաս աղջիկ ծննդկաններին մեզ մոտ են ուղեգրում: Այստեղի բուժաշխատակազմն էլ արհեստավարժ է` 30-40 տարվա աշխատանքային փորձով:

Եթե բացեք վիճակագրությունները, ապա կտեսնեք, որ հանրապետության բոլոր 10 մարզերից ամենաքիչը Շիրակի մարզից են հղիներ ուղեգրվել Երևան: Խիստ նվազել է նաև մանկան մահացության դեպքերը”, – վստահեցրեց Գյումրիի ծննդատան տնօրենի ժ/պ Եղիշե Խաչատրյանը:

Հրապարակվել են հունիսի 7-ին տեղի ունեցած երեք առարկաների միասնական քննության գնահատականները: Վաղը ժամը 9-18-ը քննակենտրոններում դիմորդները կկարողանան բողոքարկել իրենց գնահատականները:

«Աշխարհագրություն»-ից քննությանը մասնակցել է հայտագրված 340 դիմորդներից 330-ը: Միջին գնահատականը 14,5 է:

Անբավարար է ստացել 19 դիմորդ կամ ընդհանուրի 6 տոկոսը:  7,5-12,75 է ստացել 101 դիմորդ կամ 30 տոկոսը, 13-16,75 է ստացել 102 դիմորդ կամ 31 տոկոսը, 17-20 է ստացել 108 դիմորդ կամ 33 տոկոսը: Առավելագույն` 20 միավոր է ստացել 12 դիմորդ (4 տոկոսը):

Նշենք, որ 2012-ին աշխարհագրության միջին միավորը  2,2 նիշով ցածր էր` 12,3 էր,  դիմորդների 9,7 տոկոսն անբավարար էր ստացել, իսկ հիմնական մասը` 47,1 տոկոսը ստացել էր նվազագույն դրական միավորներ` 7,5-13,25:

«Ընդհանուր պատմություն»-ից քննությանը մասնակցել է հայտագրված 224 դիմորդներից 214-ը:

Միջին գնահատականը 11,5 է:  Ընդհանուր պատմությունից կտրվել է դիմորդների 20 տոկոսը (43 դիմորդ), 7,5-12,75 է վաստակել 95 դիմորդ` 44 տոկոսը, 13-16,75` 42 դիմորդ` 20 տոկոսը, 17-20 միավոր է ստացել 34 դիմորդ` 16 տոկոսը: 20 միավոր է ստացել ընդամենը մեկ դիմորդ:

Նախորդ տարի «Ընդհանուր պատմության» միջին գնահատականը ավելի բարձր էր`  12,2 էր,  ավելի փոքր էր նաև անբավարար ստացած  դիմորդների  թիվը` 14,8 տոկոսը: 2012-ին «Ընդհանուր պատմություն»-ից 20 միավոր էր ստացել 2 դիմորդ:

«Կենսաբանություն»-ից քննությանը մասնակցել է հայտագրված 1687 դիմորդներից 1643-ը: Միջին գնահատականը 14,5 է:

Անբավարար է ստացել 199 դիմորդ` 12 տոկոսը: Նվազագույն դրական միավորներ` 7,5-12,75 է հավաքել 392 դիմորդ` 24 տոկոսը, 13-16,75 միավոր է ստացել 364 դիմորդ` 22 տոկոսը, 17-20` 688 դիմորդ` 42 տոկոսը: Այս տարի կենսաբանությունից 20 միավոր է ստացել աննախադեպ թվով` 182 դիմորդ` 10 տոկոսը:

2012-ին «Կենսաբանության»  միջին միավորը 11,4 էր`3,1 նիշով ցածր այս տարվա միջինից: Անբավարար էր ստացել դիմորդների 19,9 տոկոսը, իսկ մեծ մասը` 45,7 տոկոս, ստացել էր նվազագույն դրական միավորներ`  7,5-13,25:   20 միավոր էր ստացել ընդամենը մեկ դիմորդ:

Կառավարության 2012 թ. կատարողականի հաշվետվության վերաբերալ ամփոփիչ ելույթի ժամանակ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանն անդրադարձավ օֆշորային գոտում իր անունով ձեռնարկություն ունենալու վերաբերյալ տարածված տեղեկությանը: Նրա խոսքով՝ ֆինանսական համակարգի հետ փոքր ինչ առնչություն ունեցող մարդը կհաստատաի, որ դա անհեթեթություն է:

«Ավելին, որևէ մեկի համար դժվար չէ այսօր օֆշորային գոտում ստեղծել ձեռնարկություն Նիկոլ Փաշինյանի անունով՝ չունենալով նրա թույլտվությունը»,-ասաց վարչապետը՝ հավելելով, որ դա էլ հենց օֆշորային գոտիների առանձահատկությունն է:

Նա նաև ասաց, որ անհրաժեշտ բացատրություն ինքն այդ ամենի վերաբերյալ արդեն տվել է՝ ասելով, որ դա անհեթեթություն է, և ինքը որևէ օֆշորային գոտում ձեռնարկություն չի գրանցել, ոչ էլ լիազորել է որրևէ մեկին դա անել: «Հասկանալի է, որ այս պատմությունն ունի բոլորովին այլ նպատակ: Եթե ուզում ես մեկին վարկաբեկել, սա հիասքանչ ձև է»:

Նա նկատեց, որ «Հայկական ժամանակ» օրաթերն իրեն հարցրել էր, թե որտեղ է գտնվել այդ օրը, երբ իր անունով գրանցվել է այդ ձեռնարկությունը: «Ես ասել եմ, որ այդ օրը պաշտոնական այցով գտնվել են Պրագայում, ինձ ուղեկցել են բազմաթիվ լրագրողներ, և բոլորը րոպե առ րոպե գիտեն, թե ես որտեղ եմ եղել: Ես միաժամանակ չէի կարող լինել և Կիպրոսում, և Պրագայում»,-ասաց նա:

Այնուամենայնիվ, վարչապետը հանգիստ է վերաբերում իր հասցեին հնչող քննադատություններին ու մեղադրանքներին՝ նշելով, որ դրանք ոչ առաջինն են, ոչ էլ վերջինը:  «Վերջին տարիներին բազմիցս է իմ անունը կապվել տարբեր տիպի սկանդալային պատմությունների հետ: Դեմոկրատական զարգացումը սա ենթադրում է, և մեր կառավարության, մեր նախագահի հետևողական ջանքերի շնորհիվ մենք ընդունեցինք և կիրառում ենք կարևորագույն մի օրենք, որ 500 բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց ունեցվածքը պետք է դառնա հանրային հսկողության առարկա: Սա ճիշտ ճանապարհ է, և ցանկացած պաշտոնատար անձ ի սկզբանե պետք է կաշկանդված լինի»:

Տիգրան Սարգսյանը նաև ուրախ է, որ այսօր թիրախն ինքն է, ասում է, որ պետք է ապագայում էլ պատրաստ լինի նման մեղադրանքների, ինչպես նաև բավարար ապացույցներ ներկայացնելուն:

ՀՀ տարածքում`

Հունիսի 13-17-ը Շիրակում, Լոռիում և Տավուշում օրվա երկրորդ կեսին սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ: Քամին` հարավ-արևելյան 2-7 մ/վրկ, ամպրոպի ժամանակ հնարավոր է քամու ուժգնացում՝ 15-20 մ/վրկ: Օդի ջերմաստիճանը հունիսի 13-16-ը աստիճանաբար կբարձրանա 5-7 աստիճանով:

Երևանում՝

Հունիսի 13-17-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ:

Երևանի հունիսի 13-ի բազմամյա կլիմայական տվյալներ՝

• Օդի առավելագույն ջերմաստիճան   34.9⁰C (1961 թ.)
• Օդի նվազագույն ջերմաստիճան      7.4⁰C (1976 թ.)
• Օդի միջին օրական ջերմաստիճան  21.9⁰C

Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարությունը քննարկում է Հարավային Լիբանան երկու զորախումբ ուղարկելու հարցը: Այս շաբաթ նախարարության պաշտոնատարները մեկնելու են Հռոմ՝ Լիբանանում ՄԱԿ-ի հովանու ներքո իրականացվող ՅՈՒՆԻՖԻԼ խաղաղապահ առաքելության պատասխանատու իտալացի գործընկերների հետ հայկական զորախմբերի կառուցվածքի, տեղակայման վայրի, թվաքանակի և տեխնիկական ապահովման հարցերը քննարկելու համար:

Սա դրական տեղաշարժ է 2006 թվականից ի վեր, երբ նախագահ Քոչարյանի կառավարությունը ձեռնպահ մնաց մի քանի տասնյակ երկրներին միանալուց, որոնք համաձայնել էին մասնակցել ՄԱԿ-ի խաղաղապահ առաքելությանը Լիբանանի հետ Իսրայելի պատերազմից հետո: Այդ ժամանակ, նախկին նախագահ Քոչարյանի մամլո քարտուղարը «Մեդիամաքս» գործակալությանը հայտնել էր, որ Հայաստանի կառավարությունը հրաժարվել էր խաղաղապահ զորախմբեր տրամադրել՝ ՅՈՒՆԻՖԻԼ-ի անորոշ մանդատի և այն պատճառով, որ հայ զինվորների մասնակցությամբ ցանկացած բախում կարող էր վտանգի ենթարկել Լիբանանի հայ համայնքը: 2006 թվականին նախագահ Քոչարյանի հետ իմ ունեցած մասնավոր զրույցի ժամանակ նա անդրդվելիորեն պաշտպանեց իր դիրքորոշումն այս հարցի վերաբերյալ:

Մյուս կողմից, Թուրքիայի կառավարությունը շատ արագ գիտակցեց Լիբանան խաղաղապահներ ուղարկելու օգուտները՝ զինվորական ներկայություն հաստատելու, իր քաղաքական և տնտեսական ազդեցությունն արաբական աշխարհում ընդարձակելու, արժեքավոր հետախուզական տվյալներ հավաքելու և լիբանանյան հարցերում հայկական ազդեցությանը դիմակայելու գործում: Հետևաբար, Օսմանյան կայսրության անկումից գրեթե մեկ դար անց թուրքական զորքերն առաջին անգամ մտան Լիբանան: Ներկայումս ՅՈՒՆԻՖԻԼ խաղաղապահ առաքելությունը բաղկացած է 37 երկրների 11 հազար խաղաղապահներից, այդ թվում՝ 495-ը Թուրքիայից: Անցյալ տարի Հայաստանը միայն մեկ սպա է ուղարկել Հարավային Լիբանան դիտորդական առաքելությամբ: Մինչդեռ արդեն մի քանի տարի է, որ ավելի քան 130 հայ խաղաղապահ զինվորներ ծառայում են Աֆղանստանում, և 35-ը՝ Կոսովոյում. մինչև վերջերս նրանք ծառայում էին նաև Իրաքում:

Անցյալ շաբաթ Հայաստանի կառավարությունը ամբողջովին չբացատրեց, թե ինչու է հիմա շահագրգռված իր խաղաղապահ ուժերը Լիբանան ուղարկելու գործում՝ յոթ տարի առաջ նախկին նախագահ Քոչարյանի մերժումից հետո: Իմ կարծիքով, գոյություն ունեն հինգ դրական պատճառներ, թե ինչու Հայաստանը պետք է խաղաղապահներ տրամադրի ՅՈՒՆԻՖԻԼ-ին.

1. Հայ զինվորների ներկայությունը լիբանանյան տարածքում հպարտության մեծ զգացում կառաջացնի այդ երկրի հայկական կարևոր համայնքի մոտ:

2. Հայկական զորամիավորումը որոշ չափով կնպաստի թուրքանպաստ քարոզչության հավասարակշռմանը, որն առաջացել է 2006 թվականից ի վեր Հարավային Լիբանանում թուրքական ավելի մեծաքանակ ռազմական ներկայության պատճառով:

3. Հայկական զորախմբերը միակը կլինեն Հարավային Կովկասից, քանի որ ոչ Վրաստանը և ոչ էլ Ադրբեջանը խաղաղապահներ չեն ուղարկել Լիբանան:

4. Թեև Իսրայելի և Սիրիայի հետ սահմանակից Հարավային Լիբանան զորախմբեր ուղարկելն իր մեջ վտանգ է պարունակում, սակայն սա ավելի քիչ վտանգավոր առաքելություն է քան Աֆղանստանում, որտեղ ավելի քան 130 հայ զինվորներ ծառայում են երկար տարիներ:

5. Հայկական զորախմբերը, ինչպես Աֆղանստանում, Իրաքում և Կոսովոյում, այնպես էլ այստեղ, ռազմական արժեքավոր փորձ ձեռք կբերեն տասնյակ այլ երկրների զորամիավորումների հետ համատեղ ծառայության ընթացքում:

Հայաստանի պաշտպանության նախարարությունը նաև հայտարարեց, որ կարող է խաղաղապահ զորախմբեր ուղարկել աֆրիկյան Մալի պետություն, որտեղ մի շարք արյունալի բախումներ են հրահրվել: Այդ ընդհարումներում Ալ-Քաիդիայի հետ կապված իսլամիստական խմբավորման զինյալները կռվում են մալիական, ֆրանսիական և աֆրիկյան ուժերի դեմ: Քաղաքացիական պատերազմ է հրահրվել նաև անջատողական տուարեգ ցեղերի և մալիական զորքերի միջև: Իրավիճակն այնքան անկայուն է, որ ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղար Պան Գի Մունն անցյալ շաբաթ իր զեկույցում զգուշացրեց, որ խաղաղապահները կարող են լուրջ վտանգների ենթարկվել Մալիում և դրա շուրջ ծավալվող գործողություններում:

Նման վտանգավոր պայմաններում անխոհեմ կլինի հայ խաղաղապահներ ուղարկել Մալի: Մալիի անվտանգության համար պատասխանատվությունը հիմնականում ստանձնել են աֆրիկյան երկրների ուժերը՝ ֆրանսիական զինվորականների նյութատեխնիկական աջակցությամբ: Հայաստանը չի կարող անհարկի վտանգի ենթարկել իր զինծառայողների կյանքը, նկատի ունենալով անվտանգության առաջնահերթությունն իր սեփական տանը՝ Արցախյան հակամարտության պատճառով:

Հայկական զորախմբերի ծառայությունը նվազ վտանգավոր վայրերում կարող է դրական լինել ռազմական պատրաստականության և դիվանագիտական տեսանելիության ձեռք բերման առումով, սակայն մեծ թվով զինվորներ հակամարտության բազմաթիվ թատերաբեմեր ուղարկելը և պայթյունավտանգ իրավիճակներում նրանց տեղակայումը անխոհեմ քայլ կլինի, հաշվի առնելով հայկական բանակի զինվորների սահմանափակ թիվը:

Չնայած Հայաստանի մասնակցությունը ՅՈՒՆԻՖԻԼ-ին ենթակա է խորհրդարանական հաստատման, սակայն հաշվի առնելով իշխող կուսակցության ճնշող մեծամասնություն լինելը՝ մեծ դիմադրություն չի սպասվում: Հայաստանի կառավարությունը պետք է ձգտի ստանալ Ազգային ժողովի համաձայնությունը խաղաղապահ զորախմբերը միայն Լիբանան ուղարկելու համար: Կան բազմաթիվ իմաստալից պատճառներ հայկական զորամիավորումները Լիբանանում և ոչ թե Մալիում տեղակայելու համար:

Հարութ Սասունյան

«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր

Երեքշաբթի, հունիսի  11 -ին, ֆրանսիական ավիատորները  Հինգերորդ հանրապետությունում կազմակերպեցին համընդհանուր գործադուլ, ինչի  արդյունքում երկրում հետաձգվեց մոտ 1800 չվերթ:

Սպասվում է, որ նրանք կհրաժարվեն աշխատել երեք օր, հաղորդում է “Ինտերֆաքսը”: Քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողները դեմ են Եվրահանձնաժողովի  կողմից իենց աշխատած ոլորտի ազատականացմանը:

Երկուշաբթի տեղական իշխանությունները խնդրել են ավիաընկերություններին կիսով չափ կրճատել չվերթների քանակը, իսկ ուղևորներին հորդորել են պահպանել հանգստություն և կապ պահել իրենց օպերատորների հետ, որպեսզի ստանան անհրաժեշտ տեղեկատվություն չվերթների մասին: