«Մենք կունենանք միացյալ ունիտար, ոչ թե ֆեդերատիվ կայսրություն: Դա իմ նախագահական ծրագրի հենակետն է»,ասել է Ուկրաինայի նախագահական մրցավազքի առաջատար Պորոշենկոն:
Ապագա նախագահը մտադիր է Ռուսաստանի դեմ հայցով դիմել միջազգային դատարաններ, այդ թվում` մարդու իրավունքների գծով:
Ուկրաինայում ԿԸՀ-ի ` քվեաթերթիկների մեծ մասի մշակման տվյալներով, Պորոշենկոն հավաքել է ձայների 53%-ը:
Կերչի նեղուցի վրայով կամրջի շինարարությամբ կզբաղվի չինական խոշորագույն China Railway Construction Corporation Limited ընկերությունը: ՉԺՀ պետական ընկերության ու Ռուսաստանի տրանսպորտի նախարարության միջև հուշագիրը հնարավոր է ստորագրվի մայիսի կեսերին: Ֆինանսավորման սխեմայի ու շինարարության մոդելի մաշկումը պլանավորվում է հուլիսին:
Կրասնոդար մարզից դեպի Ղրիմ ձգվող տրանսպորտային միջանցքի նախագծի տեխնիկական մոդելը դեռ չի որոշվել: Որոշ տվյալների համաձայն, դա կարող է ավտոմոբիլա-երկաթուղային կամուրջ լինել կամ էլ կամուրջ ու ստորջրյա թունել:
Նախագծի ընդհանուր արժեքը գնահատվում է 45 մլրդ դոլար: Ընդ որում չինական կողմը համաձայն է մաս-մաս ֆինանսավորմանը: Հիմա Ղրիմն ու Կրասոնդարի մարզը միացնում է ծովային անցարանը:
ИТАР-ТАСС/-ը հայտնում է, որ Ռուսաստանի Սահմանադրությամբ Ղրիմի Հանրապետությունը և դաշնային նշանակության Սևաստոպոլ քաղաքաը ընդգրկված են ՌԴ սուբյեկտների կազմում: Հիմնական փաստաթղթի /Սահմանադրության/ նոր հրատարակությունը այսօր հրապարակվել է իրավական տեղեկատվության պաշտոնական կայքում:
Այս 2 նոր սուբյեկտների կարգավիճակի մասին տեղեկատվությունը տեղ է գտել Ռուսաստանի Սահմանադրության երրրորդ `”Դաշնային կառուցվածքը”գլխում:
Ապրիլի 21-ին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ստորագրել է դաշնային սահմանադրական օրենք` Ռուսաստանի Դաշնությանը Ղրիմի Հանրապետության միավորման և երկրում երկու նոր սուբյեկտների ձևավորման մասին: Փաստաթուղթն ընդունվել է Պետական Դումայի կողմից մարտի 20-ին և հաջորդ օրն արդեն ստացել Դաշնոթյան խորհրդի հավանությունը: Օրենքի հետ մեկտեղ Պուտինը հաստատել է նաև “Ռուսաստանի Դաշնությանը Ղրիմի Հանրապետության միացման և Ռուսաստանի Դաշնության կազմում երկու նոր սուբյեկտների ձևավորման” մասին պայմանագրի վավերացումը:
“Օրենքում հաշվի են առնված ՌԴ դաշնային կառուցվածքի սկզբուքնները, մարդկանց, քաղաքացիների իրավունքներն ու ազատությունները, ինչպես նաև ՌԴ-ի սուբյեկտների մեջև պատմական-մշակութային կապերը, սոցիալ-տնտեսական հնարավորությունները”,- ասվում է հուշագրում:
Կերչիում տեղի ունեցած ցույցի ժամանկակ ռուսամետ «Ռուսական միասնություն» կուսակցությունը առաջարկել է վերանվանել Սիմֆերոպոլը քաղաք Պուտին: Ցույցը ուղղված էր ընդդեմ քաղաքապետի դեմ և նվիրված էր ՌԴ Տրանսպորտի նախարար Մաքսիմ Սոկոլովի ժամանմանը: Այս մասին հաղորդում է BBC –ն:
«Ես առաջարկում եմ, որ Սիմֆերոպոլի կենտրոնական հրապարարկում Պուտինի արձանը կանգնեցնեն , իսկ քաղաքը վերանվանվի Պուտին»,- ասել է ամիբիոնից Ղրիմի թաթարների ներկայացուցիչը:
Ելույթ ունեցողներից մեկը առաջարկել է քաղաքապետարանի ղեկավարող ողջ անձնակազմը պաշտոնանկ անել նիստերից առաջ Ռուսաստանի դաշնության հիմնը չլսելու համար:
Կերչի քաղաքապետ Օլեգ Օսադչին գլխավորում է Կերչը 1998 թվականից: Այդ ընթացքում նրա անվան շուրջ խոշոր կոռուպցիոն սկանդալներ են ծագել: , մինչդեռ, նա իրեն քննադատողներին միշտ անվանել է « ֆաշիստներ»: 2008 թվականին համացանցում տեղի է ունեցել քվեարկություն, որի արդյունքով քաղաքական գործչին անվանել են վատագույն քաղաքապետը Ուկրաինայի պատմության մեջ:
Բարձրագույն Ռադայի կողմից Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարարի պաշտոնում նշանակված Արսեն Ավակովի խոսքերով «կոնֆլիկտի կարգավորումը հնարավոր է քաղաքական երկխոսության կամ ուժային միջոցներով», հայտնում է ИТАР-ТАСС-ը:
Լուգանսկի, Դոնեցկի, Խարկովի շրջանները, որտեղ զանգվածային հանրահավաքներն էին անցկացվում, իրավիճակը կարող է կարգավորվել մոտակա 48 ժամվա ընթացքում քաղաքական կամ ուժային միջոցներով: Նման հայտարարությամբ է այսօր հանդես եկել Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարար Արսեն Ավակովը:
«Կարծում եմ` այս ճգնաժամի հաղթահարումը 48 ժամվա ընթացքում կարող է իրականացվել: Նախարարության օպերացիայի ռեժիմը երեք շրջաններում էլ կասեցված չէ և մենք յուրաքանչյուր պահի պատրաստ ենք իրականացնել բոլոր ծրագրված գործողությունները»,- նշել է նախարարը:
«Կա երկու ճանապարհ, երկու բևեռ` քաղաքական կամ ուժային կարգավորում, և մենք պատրաստ ենք թե՛ մեկին, թե՛ մյուսին: Հարցը միայն այն է, որ ամեն ինչ պետք է կատարվի ինչպես Խարկովում»:
Իսկ Խարկովում տեղի ունեցավ հետևյալը.
Ուկրաինայի Ներքին գործերի նախարարության ապրիլի 8-ի օպերացիայի հետևանքով ազատագրվեց տարածքային պետական կառավարման շենքը: Ձերբակալվեց 70 մարդ: Ուկրաինայի նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատար, խորհրդարանի խոսնակ Ալեքսանդր Տուրչինովը դրանից հետո հաղորդեց, որ մոտակա ժամանակահատվածում Ուկրաիայի արևելքում իրավիճակը կկարգավորվի:
Քաղաքագետ Ալեքսանդր Իսկանդարյանը վստահ է, որ Ղրիմի հարցում Հայաստանի դիրքորոշումը մեծապես կախված էր ռուս-հայկական հարաբերություններից:
ՙՙՀայաստանը գրեթե միայն այդպես կարող էր քվեարկել: Ես հիմքեր ունեմ կարծելու, որ վերջին պահին մեր հայտարարության տեքստը փոխվեց, բայց այլ կերպ չէր էլ կարող լինել: Սեպտեմբերի երեքից հետո Հայաստանը զրկվել է ինքնուրույն նման որոշումներ կայացնելու հնարավորությունից` արտաքին հարցերում կախված դառնալով գերտերութունների կամքից: Այսօր մեզ մեր տեղն են ցույց տալիս՝ ասելով, որ մեր զատությունն այն ազատությունը չէ, որ թույլ տա ՄԱԿ-ում կամ որևէ նման տեղ ինքնուրույն որոշումներ կայացնել՚՚, – այսօր լրագրողներին նման կարծիք հայտնեց քաղաքագետը:
Հայաստանը ՄԱԿ-ում Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականության վերաբերյալ բանաձևին դեմ քվեարկելու այլընտրանք չուներ: Հայաստանը չէր կարող անտեսել ազգերի ինքնորոշման իրավունքն այն դեպքում, երբ կա Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիրը: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց «Կովկաս» ինստիտուտի փոխտնօրեն, քաղաքագետ Սերգեյ Մինասյանը:
Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականության վերաբերյալ բանաձևին դեմ քվեարկելով` արդյոք Հայաստանը չհայտնվե՞ց Հյուսիսային Կորեայի նման երկրների շարքում հարցին քաղաքագետը պատասխանեց. «Պետք չէ Հայաստանին այդ երկրների հետ նույն շարքին դասել: Իմ կարծիքով` Հայաստանն այս պարագայում Ֆինլանդիային է հիշեցնում սառը պատերազմի տարիներին, որը ցանկանում էր հավասարակշռված հարաբերություններ պահպանել թե՛ Արևմուտքի, թե՛ Խորհրդային Միության հետ: Նույն վիճակում հիմա Հայաստանն է, ձգտում է պահպանել Արևմուտքի հետ լավ հարաբերությունները, միևնույն ժամանակ չի կարող անտեսել իր և իր ռազմավարական գործընկեր Ռուսաստանի շահերը»:
Քաղաքագետը նկատեց, որ խորհրդարանական ընդդիմության մի մասը պաշտպանել է Հայաստանի իշխանությունների այս որոշումը, ինչը, ըստ նրա, խոսում է այն քաղաքական համաձայնության մասին, որ կա Հայաստանի իշխանությունների և ընդդիմության միջև Լեռնային Ղարաբաղի հարցում:
Հիշեցնենք, որ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան հավանություն է տվել Ուկրաինայի հարցով բանաձևին, որով ճանաչվում է այդ երկրի տարածքային ամբողջականությունն ու անօրինական համարում Ղրիմում մարտի 16-ին անցկացված հանրաքվեն։ Հայաստանը դեմ է քվեարկել նախագծին:
Ոչ թե սովորական համաշխարհային գործընթաց է տեղի է, այլ տեղի է ունենում բևեռի ձևավորում և ոչ մի նշանակություն չունի, թե դա ում է դուր գալիս: Ասում են՝ Ռուսաստանը քայքայվում է, բայց պետք չէ հավատալ: Հիմա Ռուսաստանը հզորանում է: Փորձը ցույց է տալիս, որ ամեն անկումից հետո այն ավելի է հզորանում: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Քաղաքագետների միության անդամ, քաղաքագետ Լևոն Շիրինյանը:
Քաղաքագետի խոսքով՝ այս բևեռի ձևավորվում է նյութական և մարդկային ռեսուրսների հիման վրա: Այս բևեռի ձևավորման ընթացքում կարող են նաև մարդկային կորուստներ լինել:
<Անդկովկասյան տարածաշրջանը ռուսական ազդեցության գոտի է: Հայաստանն այն պետությունն է, որը չէր ցանկանա, որ նման հակասություններ առաջանան Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև, քանի որ Հայաստանն ունի Արցախի, ինչպես նաև Նախիջևանի հարցը: Դժբախտաբար, ուկրաինական խնդիրն առնչվում է Ռուսաստանի հետ, ում հետ մենք դաշնակցական հարաբերություններ ունենք: Պուտինի փոխարեն ես նույնը կանեի, թույլ չէի տա ռուսական արդյունաբերության գոտու անցումը մեկ այլ գոտի>>,-ասացԼ ևոն Շիրինյանը
Անդրադառնալով Ղրիմում տեղի ունեցած հանրաքվեին և դրա վերաբերյալ Հայաստանի դիրքորոշմանը՝ քաղաքագետը նշեց, որ Ղրիմում հանրաքվեի իրականացումը կապում են ռուսական ինքնապաշտպանական ջոկատի ներկայության հետ Ղրիմում, ինչը շատ նորմալ է: Եթե Արցախում չլինեին ինքնապաշտանական ջոկատներ, Ադրբեջանը թույլ չէր տա հանրաքվեի անցկացումը և բոլորին կխժռեր>>,-ասաց քաղաքագետը՝ հավելելով, որ Ղրիմի և Արցախի դեպքերը ոչ թե նման են, այլ նույնն են, ինչը մեզ համար շատ շահավետ է:
<<Շատ նորմալ գործընթաց է եղել Ղրիմում, ժողովուրդը քվեարկել է Ռուսաստանի կազմի մեջ անցնելու համար: Եթե Ուկրաինան քայքայվեր, Ղրիմը կանցներ թուրքական ազդեցության գոտի>>,-ասաց Լևոն Շիրինյանը:
ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեան հաստատել է Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականության մասին բանաձևը, իսկ Ղրիմը Ռուսաստանին միացնելու համար անցկացված հանրաքվեն անօրինական է համարել:
Հինգշաբթի օրը անցկացված քվեարկության ժամանակ բանաձևին կողմ է քվեարկել 100 երկիր, 11-ը դեմ է արտահայտվել, իսկ 58-ը՝ ձեռնպահ:
ՙՙԱյո՚՚ քվեարկած երկրների թիվը բազմաթիվ դիվանագետների կանխատեսած թվից ավելին էր: Գլխավոր ասամբլեայի անդամ 193 երկրների կեսից ավելին աջակցել էր Ուկրաինայի տարածքային ամբողջությանը:
Ի տարբերություն անվտանգության խորհրդի որոշումների՝ գլխավոր ասամբլեայի որոշումները վետոյի կիրառման չեն հանգեցնում և իրավական պարտադրանքի ուժ չունեն, սակայն դրանք արտացոլում են աշխարհի կարծիքը:
Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցության ղեկավար Արամ Սարգսյանն այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ նշեց, որ իր կածիքով` Ղրիմում կայացել է մի հանրաքվե, որի արդյունքները հստակորեն արտահայտում են Ղրիմի ժողովրդի մեծամասնության տեսակետն ու ցանկությունը: Ըստ նրա` Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի հետ եղավ նույնը բացարձակ օրինական ճանապարհով:
«Լեռնային Ղարաբաղի օրինակը բոլորի համար օրինակելի է, և հիմարություն է Լեռնային Ղարաբաղի և Ղրիմի նմանությունների մասին չխոսելը, իբրև թե Ղարաբաղն ազատագրվեց, իսկ Ղրիմն անեքսիայի ենթարկվեց»,-ասաց Արամ Սարգսյանը:
Թեև այժմ Ուկրաինայի իշխանությունները նեղացած են Հայաստանից, բայց Արամ Սարգսյանի խոսքով` պետք է հակառակը լիներ, քանի որ Ուկրաինան մշտապես աջակցել է Ադրբեջանին:
«Մեզ համար Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների զարգացումը շատ ավելի կարևոր է: Եթե մեր անվտանգությունն ապահովելու համար պետք է լավ հարաբերություններ ունենանք Ռուսատանի հետ, ուրեմն պետք է ունենանք»,- ասաց բանախոսը՝ հավելելով, որ, ցավոք, շատ հաճախ փոքր եղբոր դերում են հանդես գալիս Ռուսատանի հետ հարաբերությունների համատեքստում և քանի դեռ ժողովուրդը գոհ չէ իր իշխանություններից, երկրի ներսում անկայուն իրավիճակ է, մեզ կարող են ամեն կերպ օգտագործել:
Արամ Սարգսյանը նկատեց, որ Հայաստանի իշխանություններն ամեն ինչ անում են, ժողովրդի դժգոհությանն «արժանանալու» համար, և սա, կարծես, դրսի պատվեր լինի: «Երկրում առաջին տեղում սերվիսն է, երկրորդ տեղում առևտուրը, իսկ արդյունաբերությունը միայն չորրորդ տեղում է: Երևանը՝ երբեմնի գիտաարդյունաբերական արտադրության քաղաքը, դարձել է սպասարկման քաղաք»,-եզրափակեց Արամ Սարգսյանը:
Ռուսաստանի դրոշն է բարձրացվել Ղրիմի զինվորական 193ստորաբաժանումներում, հայտնել է Ռուսաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ Վալերի Գերասիմովը: Նա հավելել է, որ այն զինծառայողները, որոնք ցանկություն են հայտնել ծառայությունը շարունակելու Ուկրաինայի զինված ուժերում,, ընտանիքների հետ Ղրիմից երկաթուղով կմեկնի:
Ընդդիմություն-իշխանություն հակամարտությունն Ուկրաինայում վերածվեց աշխարհաքաղաքական պայքարի Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև: Դե ֆակտո, ողբերգությունը հավասարապես կիսում են թե’ իշխանությունը, թե’ ընդդիմությունը: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց քաղաքագետ Երվանդ Բոզոյանը:
Անշուշտ ուկրաինական ողբերգության մեջ, ըստ քաղաքագետի, իրենց մեղքն ունեն նաև գերտերությունները: ՌԴ-ի մեղքը կայանում է նրանում, որ աջակցում էր Յանուկովիչի նման վարկաբեկված մարդուն: ԱՄՆ-ն էլ, օգտվելով իրավիճակից, խրախուսեց ուկրաինական ընդդիմության մեջ ընդգծված հակառուսական գործիչներին, և Մայդանի հեղափոխությանը հետևեց ՌԴ-ի նման արձագանքը:
«Ուկրաինական իրադարձություններն առաջին դասը պետք է լինեն Հայաստանի իշխանությունների և ընդդիմության համար, որպեսզի երկրի ներսում տեղի ունեցող բոլոր տիպի խնդիրները չդարձնեն սակարկման թեմա դրսի ուժերի համար»,- ասաց Երվանդ Բոզոյանը:
Անդրադառնալով Ղրիմի հանրաքվեին` քաղաքագետը նշեց, որ, ըստ էության, ՌԴ որոշումն արդեն փաստ է, որի հետ բոլորը պետք է հաշվի նստեն: Իհարկե, սա ոչ միանշանակ է ընկալվում միջազգային հանրության կողմից, ավելին, միջազգային հանրությունը մեծամասամբ չի ընդունում ՌԴ-ի այս քայլը:
«Խնդիրը նրանում է, թե հետագա ի՞նչ զարգացումներ կլինի, և արդյո՞ք ՌԴ-Ուկրաինա հարաբերությունների միջև լարվածությունը կխորանա: Միջազգային հանրությունն էլ պետք է ամեն ինչ անի, որ այդ խորացումը չլինի, դրան է ուղված բոլոր քայլերը: ՌԴ-Արևմուտք այս լարվածությունն իր կնիքն է թողնում նաև մեր տարածաշրջանի վրա: Շատ կարևոր է ճիշտ կողմնորոշվել այս կոնֆլիկտում, որ մեր ազգային շահը չտուժի»,- ասաց Երվանդ Բոզոյանը:
Այս իմաստով, ըստ բանախոսի, ՀՀ պաշտոնական դիրքորոշումը պետք է լինի չեզոք, ՀՀ-ն պետք է հայտարարի իր ակտիվ չեզոքության մասին, իսկ ԼՂՀ-ն կարող է ողջունել Ղրիմի ինքնորոշման ակտը:
«ՀՀ իշխանությունները, մեծ հաշվով, իրենց ճիշտ են պահում: Հայաստանի կողմից չեզոքությունը շատ կարևոր է, որպեսզի մենք վնաս չհասցնենք թե’ մեզ, թե’ Ղարաբաղին: Շատ կարևոր է, որ Հայաստանի այս դիրքորոշումը ճիշտ ընկալվի և’ Ռուսաստանում, և’ Բրյուսելում, և’ Վաշինգտոնում»,- ասաց քաղաքագետը:
Իսկ թե որքանո՞վ է ճիշտ ԼՂ-ն և Ղրիմը համեմատել, քաղաքագետը նշեց, որ դիվանագիտական առումով շահավետ է ասել, որ ոչ մի նմանություն չկա ԼՂ-ի և Ղրիմի միջև, որովհետև Ղրիմի ինքնորոշումը չի ընդունվել միջազգային հանրության կողմից, իսկ ԼՂ ինքնորոշումը մենք ուզում ենք, որ միջազգային հանրությունն ընդունի:
Ադրբեջանի կոմունիստական կուսակցությունը նամակ է հղել Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին, որում աջակցություն է հայտնել Ղրիմի հարցում նրա դիրքորոշմանը: Բացի դրանից, ադրբեջանցի կոմունիստներն իրենց նամակում նշել են, որ անհրաժեշտ է ստեղծել ԽՍՀՄ-ի նման պետական միավորում, որպեսզի դիմակայեն Արևմուտքին:
Ինչպես հաղորդում է “Հագին” ադրբեջանական կայքը, Ադրբեջանի կոմունիստական կուսակցության կենտկոմի առաջին քարտուղար Թելման Նուրուլլաևը հրաժարվել է նշել նամակը ստորագրած մարդկանց անունները, սակայն ասել է, թե այն ստորագրել են մտավորականության ներկայացուցիչներն ու հանրությանը հայտնի մարդիկ:
Նա նաև նշել է, որ Խորհրդային միությունն անկում է ապրել՝ հակառակ դրա քաղաքացիների ցանկության: “1991թ-ի մարտի 17-ին տեղի ունեցած հանրաքվեի ընթացքում բնակչության 70%-ը կողմ է քվեարկել ԽՍՀՄ-ի պահպանմանը: Երեք մարդ, սակայն, որոշել էին կործանել ամենակարող երկիրը”, – ասել է Նուրուլլաևը: Վերջինս նաև կողմ է արտահայտվել Ադրբեջանի միացմանը Մաքսային միությանը, նշելով, որ “ադրբեջանցիներին Ռուսաստանն է կերակրում, այլ ոչ` Եվրոպան”:
Կոմունիստ առաջնորդի խոսքով՝ ԽՍՀՄ-ի վերականգնումն ինքնաբերաբար կլուծի նաև Ղարաբաղի հարցը, քանի որ խնդրի կարգավորման բանալին Ռուսաստանի ձեռքերում է:
Ուկրաինան Բրիտանիայից ռազմական աջակցություն է խնդրել, քանի որ մտավախություն կա, որ Ռուսաստանը նոր տարածքների միացման գործընթաց կսկսի Արևելյան Եվրոպայում:
Երկրի ազգային անվտանգության ղեկավար Անդրեյ Պարուբիյը Միացյալ Նահանգների և Բրիտանիայի հետ համատեղ զորավարժանքների կոչ է արել, որպեսզի թույլ չտան Ռուսաստանին գրավել Արևելյան Ուկրաինան:
Նա նշել է, որ Ղրիմի անջատումից հետո Ուկրաինան արևմտյան երկու պետությունների հետ զորավարժանքներ կանցկացնի:
Պաշտպանության նախարարի խոսքով՝ Բրիտանիան սովորաբար Ուկրաինայի հետ զորավարժանքներ է անցկացնում:
Մինչ այս զորավարժանքների կոչը՝ Ուկրաինան և Բրիտանիան արդեն նախատեսել էին հուլիսին Լեհաստանի սահմանի մոտակայքում գտնվող Լվովում զորավարժանքներ անցկացնել:
Պաշտպանության նախարարության տվյալներով՝ այս զորավարժանքները որևէ կապ չունեն Ուկրաինայի ներկա վիճակի հետ:
Միասնական զորավարժանքների մասին լուրերը տարածվել են այն բանից հետո, երբ Ուկրաինան հայտարարեց, որ Ղրիմից դուրս է բերում իր զինվորներին և նրանց ընտանիքներին:
Ռուսների ազգային արժանապատվությունն ու ինքնագիտակցությունը բորբոքող միջոցներն այնքան էլ շատ չեն: Ու այդ քիչ միջոցներից մեկն էլ «նացիզմ» բառն է, որ հունից հանում է նրանց: Նացիզմը ռուսներն ընկալում են որպես իրենց գոյությանը սպառնացող երևույթ: Ու եթե մի պահ մի կողմ դնենք տարբեր պայծառատեսների դեռևս 5 տարի արած գուշակությունները, թե Ուկրաինան պետք է բաժանվի երեք մասի, մի կողմ դնենք անգամ ռուս նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյաների հայտարարությունները, թե Ուկրաինայի մասնատման ծրագիրը Ռուսաստանում մշակվել է դեռևս 6 տարի առաջ, միայն այն հանգամանքը, որ Կիևում փաստացի իշխանությունը նեոնացիստներին` բենդերներին անցավ, այն էլ սուր հակառուսական դրսևորումներով, ապա միանգամայն սպասելի էին այն գործընթացները, որ սկսվեցին ու դեռ կընթանան Ուկրաինայում ու նրան առնչվող երկրներում:
Ղրիմի հանրաքվեն ռուսների համար լեգիտիմ է, Արևմուտքի համար` անընդունելի
Բայց Ուկրաինայում, բացի ռուսների համար ազգային դեպրեսիա առաջացնող նեոնացիստներից, այլ մարտահրավեր-վտանգներ էլ էին ստեղծվել: Արևմուտքն ու նրա ռազմական կցորդը` ՆԱՏՕ-ն, Ռուսաստանի սահմաններին օրըստօրե մոտենալու փորձեր էին անում: Այս մասին բաց տեքստով մարտի 18-ին հայտարարեց նաև Վլադիմիր Պուտինը` նշելով, թե Արևմուտքը միշտ որդեգրել է այն գործելաոճը, որ Ռուսաստանին կանգնեցրել է արդեն իսկ կատարված փաստի առջև` ՆԱՏՕ-ի հենակետերը մոտեցնելով ռուսական սահմաններին ու հայտարարելով, թե դրանք Ռուսաստանի դեմ չեն: Եվ այդ խորապատկերում Ռուսաստանին պետք էր աշխարհաքաղաքական հենակետեր գրավելու և պահպանելու նկատառումներով ամրապնդել իր դիրքերը Ղրիմում:
Եվ ահա մարտի 16-ին Ղրիմում ու Սևաստոպոլում անցկացվեց հանրաքվե, որով Ղրիմի ու Սևաստոպոլի ազգաբնակչությունը վճռեց մտնել Ռուսաստանի Դաշնության կազմի մեջ: Ղրիմում հանրաքվեին մասնակցած քաղաքացիների 96,77%-ը, իսկ Սևաստոպոլում` 95,6%-ը քվեարկեց Ռուսաստանին միանալու օգտին: Միջազգային դիտորդներն էլ որևէ լուրջ խախտում չարձանագրեցին: Հաջորդ օրն էլ` մարտի 17-ին, ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը «Ղրիմի Հանրապետության ճանաչման մասին» հրաման ստորագրեց, որով այն ճանաչվեց անկախ պետություն:
«Հաշվի առնելով Ղրիմի ժողովրդի կամքը համաժողովրդական հանրաքվեի ժամանակ, որը տեղի է ունեցել 2014 թվականի մարտի 16-ին, Ղրիմի Հանրապետությունը ճանաչել որպես անկախ և ինքնիշխան պետություն»,- նշված է հրամանագրում. Հրամանն ուժի մեջ մտավ դրա ստորագրման պահից:
Մարտի 18-ին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ելույթ ունեցավ այս կապակցությամբ, որից հետո Ռուսաստանը և Ղրիմը ստորագրեցին Ղրիմն ու Աևաստոպոլը Ռուսաստանի կազմում ընդգրկելու մասին պայմանագիրը: Փաստաթուղթը ստորագրեցին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, Ղրիմի Պետխորհրդի նախագահ Վլադիմիր Կոնստանտինովը, Ղրիմի Հանրապետության վարչապետ Սերգեյ Աքսեոնովը և Սևաստոպոլի քաղաքապետ Ալեքսեյ Չալին:
«Ղրիմի Ռուսաստանի կազմ մտնելու պահից Ուկրաինայի քաղաքացիներն ու առանց քաղաքացիության անձինք, որոնք այսօրվա դրությամբ Ղրիմի Հանրապետությունում մշտական բնակություն ունեն, հայտարարվում են ՌԴ քաղաքացիներ»,- այս խոսքերով էր սկսվում ստորագրված պայմանագիրը:
Ամերիկյան ԶԼՄ-ները` CNN-ը, BBC-ն, թեկուզ մերժողական կեցվածքով, անվանեցին այն «դարի ստորագրություն»:
Պուտինը դիմեց Ռուսաստանի Դաշնային խորհրդին Ղրիմը և Սևաստոպոլը ՌԴ կազմում ընդգրկելու խնդրանքով: Նա նշեց, որ այսօր խորհրդարանին է ներկայացնում Ղրիմը և Սևաստոպոլը ՌԴ կազմում ընդգրկելու մասին օրինագիծը և կդիմի Ռուսաստանի սահմանադրական դատարան` այդ պայմանագրի սահմանադրականությանը գնահատական տալու համար:
Աշխարհաքաղաքական հարթակներում Ռուսաստանի նկատմամբ «վհուկների որսն», ամեն դեպքում, սկսված է: Ղրիմում կայացած հանրաքվեին առաջինը, ինչպես և սպասելի էր, արձագանքեց Սպիտակ տունը` հրաժարվելով ընդունել Ղրիմի հանրաքվեի արդյունքները և կրկին պատժամիջոցներով սպառնաց ՌԴ-ին` Ղրիմ զորք մտցնելու դեպքում: «Անցել են այն օրերը, երբ միջազգային հանրությունը հետևում է` ինչպես է մեկ կողմը բռնությամբ գրավում մեկ այլ կողմի տարածքը»,- ասել է Սպիտակ տան մամուլի քարտուղար Ջեյ Քարնին: Ու հենց նույն օրը նախագահ Բարաք Օբաման ստորագրեց մի շարք ռուս բարձրաստիճան պաշտոնյաների սեփականությունն արգելափակելու մասին հրամանագիր: Ըստ հրամանագրի` կարգելափակվի դաշնային խորհրդի ղեկավար Վալենտինա Մատվիենկոյի, փոխվարչապետ Դմիտրի Ռոգոզինի, Ռուսաստանի նախագահի խորհրդական Սերգեյ Գլազևի սեփականությունը:
Հանրաքվեի հաջորդ օրը պարզ դարձավ, որ ԵՄ-ն, Մեծ Բրիտանիան, Կանադան, Ճապոնիան նույնպես չեն ճանաչել Ղրիմի հանրաքվեի արդյունքները: «Ղրիմում կայացած հանրաքվեն անօրինական է, և ԵՄ-ն չի ճանաչում դրա արդյունքները»,- նշված է Եվրահանձնաժողովի ղեկավար Ժոզե Մանուել Բարոզոի և Եվրախորհրդի նախագահ Հերման վան Ռոմպույի համատեղ հայտարարությունում: Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Դևիդ Քեմերոնը նույնպես անդրադարձել է հանրաքվեին՝ հայտարարելով, որ Բրիտանիան չի ընդունում հանրաքվեն և դրա արդյունքները: «Մենք կոչ ենք անում ՌԴ-ին երկխոսություն սկսել Ուկրաինայի հետ և լուծել խնդիրը միջազգային օրենսդրության շրջանակներում»,- ասել է նա: Կանադայի վարչապետ Սթիվեն Հարփերը նույնպես հրաժարվել է ընդունել հանրաքվեի արդյունքները: Կանադան համարում է այն ոչ լեգիտիմ և իրավական ուժ չունեցող: Ճապոնիան էլ, չճանաչելով հանրաքվեի արդյունքները, կոչ արեց Ռուսաստանին «ուկրաինական շրջանի անեքսիա» չիրականացնել:
Իսկ Ֆրանսիայի ԱԳՆ ղեկավար Լորան Ֆաբիուսը հայտարարեց արևմտյան երկրների մեծ ութնյակին Ռուսաստանի անդամակցության դադարեցման վերաբերյալ որոշման մասին: «Այսօր երեկոյան բոլոր 7 խոշոր պետությունները կհավաքվեն միասին, սակայն առանց Ռուսաստանի»,- հավելել է նա: Միաժամանակ, ըստ նախարարի, ՌԴ նախագահ Պուտինին արված հունիսի 6-ին Ֆրանսիա այցելելու հրավերը մնում է ուժի մեջ:
Ռուսական արջը զարթնեց
Արևմուտքի պատժամիջոցներին, սակայն, հումորով են վերաբերվում Ռուսաստանում: Պետդումայի պատգամավորները համատեղ հայտարարություն են ընդունել, որում խնդրում են ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամային և ԵՄ-ին մարտի 17-ին ընդունած պատժամիջոցներն իրենց բոլորի վրա տարածել: Փաստաթղթի օգտին քվեարկել է 353 պատգամավոր: «Մարտի 17-ին հերթական անգամ ԱՄՆ պետդեպարտամենտը, Օբաման ու ԵՄ-ն ոզնի վախեցնելու անհեթեթ քայլ են ձեռնարկել …»,- ասել է Պետդումայի հասարակական միավորումների և կրոնական կազմակերպությունների գործերով հանձնաժողովի փոխնախագահ Միխայիլ Մարկելովը:
Ակնհայտ էր, որ ուկրաինական կողմը, ավելի ճիշտ` Կիևի նորընծա ղեկավարները չէին համակերպվելու Ղրիմը կորցնելու մտքի հետ: Եվ, բնականաբար, քննարկել են նաև Ղրիմը զենքի ուժով Ուկրաինայի կազմում պահելու հարցը: Մարտի 14-ին լրատվամիջոցները, վկայակոչելով The Wall Street Journal-ը, նշեցին, որ Կիևը վերջերս Վաշինգտոնին խնդրել էր օգնություն ցույց տալ ուկրաինական զինված ուժերին, մասնավորապես՝ տրամադրել զենք-զինամթերք, ինչպես նաև կապի միջոցներ, ավիացիոն վառելիք: Բացի այդ, Ուկրաինան ցանկանում էր, որ ԱՄՆ-ն նաև հետախուզական տեղեկություններ տրամադրեր: Սակայն ԱՄՆ իշխանությունները մերժել են Ուկրաինայի նոր իշխանությունների՝ ռազմական օգնություն տրամադրելու խնդրանքը:
Ատամ ցույց տալու մի քայլ էլ Ուկրաինայի կողմից տանկերն ու զրահամեքենաները ռուսական սահմանին մոտեցնելն ու Ուկրաինայում զորահավաք անցկացնելն էր: Հանրաքվեից մեկ օր անց Ուկրաինայի ժամանակավոր նախագահ Ալեքսանդր Տուրչինովը հրաման ստորագրեց, որով Ուկրաինայում ռազմական դրություն ու երկրի ողջ տարածքում մասնակի զորահավաք հայտարարվեց:
Բայց դե ատամ ցույց տալը մի բան է, կծելը` այլ բան: Ու արդեն մարտի 18-ին Տուրչինովը, դիմելով ուկրաինացիներին, նշեց, որ Ուկրաինայի իշխանությունները կանեն հնարավորը Ռուսաստանի հետ կոնֆլիկտը դիվանագիտական ճանապարհով լուծելու համար, սակայն ուկրաինական պետության համար պատերազմի վտանգն իրական է: Նա ընդգծել է, որ Կիևը պատրաստ է Ղրիմի ապագայի վերաբերյալ բանակցություններին, սակայն երբեք չի հաշտվի Ղրիմի անեքսիայի հետ:
Ռազմական ամբիցիաների խաղաղմանը զուգահեռ, իրավիճակն ու իրերի իրական դասավորությունը վերլուծելով` արդեն մարտի 18-ին Ուկրաինան հանդես եկավ, մեղմ ասած, զառանցանքի ժանրի նախաձեռնությամբ. Ուկրաինան պատրաստվում է Ռուսաստանից պահանջել ԽՍՀՄ Խնայբանկի ավանդները՝ 80 մլրդ դոլար: Այդ մասին հայտարարեց երկրի արդարադատության նախարար Պավել Պետրենկոն:
Պուտինն իր ուղերձում հայտարարեց, որ Ղրիմը մարդկանց սրտերում եղել և մնում է Ռուսաստանի անբաժան մաս, ո՛չ ժամանակը, ո՛չ էլ հանգամանքները չեն կարող պայքարել այդ համոզմունքի դեմ: ՌԴ նախագահը հայտարարեց, որ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո Ղրիմն Ուկրաինայի կազմում թողնելը հավասարազոր էր թալանի: «Դեռ այն ժամանակ Ռուսաստանը զգաց, որ իրեն ոչ միայն վիրավորել են, այլև թալանել»,- ասել է նա:
ՌԴ նախագահն ընդգծեց, որ Ղրիմը կարող է լինել բոլորի տունը` և՛ ուկրաինացիների, և՛ թաթարների, և՛ ռուսների, բայց երբեք չի կարող լինել բենդերականներինը, և այդ ճակատագրից այսօր Ղրիմին կարող է փրկել միայն Ռուսաստանը:
«Արևմտյան ինչ-որ գործիչներ ինձ հորդորում էին մինչև Ղրիմի մասին վերջնական որոշում ընդունելը բանակցել ուկրաինական նոր իշխանությունների հետ: Ուզում եմ նրանց տեղեկացնել, որ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը սովոր է բանակցել միայն լեգիտիմ` ոչ ինքնահռչակ ուժերի հետ: Ո՞ւմ հետ բանակցեմ, ինչ-որ տղաների՞, որոնք օրեր առաջ փողոցային կյանքով էին ապրում ու հոթ-դոգ ուտում, մի տղայի՞, որ Անգելա Մերկելի հետ հանդիպելիս չգիտեր, որ արարողակարգային ձեռքսեղմումը պարտադիր բան է: Արևմտյան ինչ-որ քաղաքական գործիչներ սպառնում են մեզ ոչ միայն ինչ-որ էժան սանկցիաներով, այլև ներքին խնդիրների սրումով: Կուզեի իմանալ` ի՞նչ նկատի ունեն նրանք, ինչ-որ 5-րդ գաղութի գործողություննե՞ր, ազգայնական դավաճանների՞, թե՞ հույսը դնում են այն բանի վրա, որ կարող են վատացնել Ռուսաստանի սոցիալ-տնտեսական վիճակն ու դրանով սադրել մարդկանց դժգոհությունները»,- իր ելույթում հայտարարեց ՌԴ նախագահը:
Այնուհետև, ռուսական կողմն էլ պատասխանեց Արևմուտքի սանկցիաներ կիրառելու ջանքերին, ընդ որում դա արեց ռուսական արջին բնորոշ ձևով. Պուտինը հայտարարեց, որ Ռուսաստանի դեմ կիրառվող ու կիրառվելիք սանկցիաները անպատասխան չեն մնա, չնայած Ռուսաստանը չի ձգտում Արևմուտքի ու միջազգային հանրության հետ կոնֆլիկտի: Թե ինչ հետևություններ կանեն արևմտյան երկրները, դեռ կերևա: Մի բան ակնհայտ է` Ղրիմի անկախության հռչակմամբ, ապա Ռուսաստանին միանալու որոշումով, իհարկե, գործընթացները չեն ավարտվում, այլ սկսվում են: Արևմուտքը թերևս հեշտ չի հանձնվի, իսկ Ռուսաստանն էլ Ղրիմով չի սահմանափակվի: Ըստ ամենայնի` Արևելյան Ուկրաինան էլ ՌԴ-ի տեսադաշտում է: Ու այս խմորը դեռ շատ ջուր կքաշի:
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Բան Կի Մունը կայցելի Մոսկվա և Կիև՝ փորձելով լուծել Ղրիմի թերակղզու շուրջ Ռուսաստանի և Ուկրանիայի միջև ստեղծված ճգնաժամը:
ՄԱԿ-ի ներկայացուցիչը հայտնել է, որ ՄԱԿ-ի ղեկավարը Նյու Յորքից Մոսկվա կմեկնի չորեքշաբթի օրը կեսօրին, իսկ հինգշաբթի օրը կհանդիպի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի և այլ ռուս պաշտոնյաների հետ:
Ուրբաթ օրը Բանը կմեկնի Կիև գործող նախագահի և վարչապետի հետ բանակցելու նպատակով:
Այս այցով գլխավոր քարտուղարը ցանկանում է բոլոր կողմերին քաջալերել ճգնաժամը խաղաղ ճանապարհով լուծելու համար:
Բանը կոչ է արել խնդիրը լուծել ՄԱԿ-ի խարտիայի շրջանակներում՝ հարգելով Ուկրաինայի ինքնիշխանությունը, տարածքային ամբողջականությունը և միասնականությունը:
Ղրիմի և Ուկրաինայի զարգացումների վրա Թուրքիան պրակտիկորեն ոչ մի ազդեցություն չկարողացավ ունենալ, սակայն այդ զարգացումների ֆոնին մենք տեսանք Մոսկվա-Անկարա հետաքրքիր խաղ: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց թուրքագետ Արտակ Շաքարյանը:
Նրա խոսքով` Թուրքիան քայլ առ քայլ իրեն զգում է Ռուսաստանի կողմից շրջափակման մեջ, որովհետև վրացական սցենարով Կովկասում Ռուսաստանն ամրապնդեց իր դիրքերը, Ղրիմը վերցրեց Սև ծովում, Սիրիայում ևս մեծ ներդրումներ ունի Ռուսաստանը, այդ ճակատում Թուրքիան էլի հետընթաց ունի: Թուրքիան իր հերթին շատ խնդիրներ ունի Էգեյան ծովում հույների հետ, Միջերկրական ծովում, Սև ծովի ազավանից դուրս մղումը բավական էական ռազմավարական հարված էր Թուրքիային:
Արտակ Շաքարյանի խոսքով` ռուս-թուրքական հարաբերություններում էականը Ղրիմի թաթարների հարցն է: Ղրիմի թաթարների պաշտպանությունը Անկարայի կողմից գեղեցիկ կերպով տեղավորվում է Թուրքիայի պանթյուրքիստական, նեոօսմանիստական վերջին մոտցումներում, որտեղ Թուրքիան իրեն համարում է աշխարհի բոլոր թյուրքերի իրավունքների պաշտպանը:
«Առավել էական է Ղրիմի թաթարների հարցն այսօր Թուրքիայի ներքաղաքական հաշվարկներում: Հաշվի առնենք, թե որտեղ է Էրդողանը հայտարարել Ղրիմի թաթարներին աջակցելու, նրանց շահերը պաշտպանելու մասին: Թուրքիան Ղրիմի թաթարների պաշտպանության մասին հայտարարությունն արել է այն քաղաքում, որտեղ բնակչության 80 %-ը թաթարներ են, այսինքն` ռուսական կայսրությունից գաղթածներ»,- ասաց Արտակ Շաքարյանը:
Ամեն դեպքում, ըստ թուրքագետի, ռուս-թուրքական հարաբերությունները շատ խորն են, Թուրքիան բազում տեսանելի և անտեսանելի ձևերով կապված է Ռուսաստանի հետ և բավական բարդ է նրա համար որևէ կտրուկ քայլ անել Մոսկվայի ուղղությամբ:
Թուրքագետը հիշեցրեց, որ Ռուսաստանը Թուրքիայի թիվ երկու առևտրային գործընկերն է, Գերմանիայից հետո:
«Թուրքիան Ռուսաստանից եկող գազից էական կախում ունի, Թուրքիայի տնտեսությունը էականորեն կախված է ռուսական ածխաջրածնից: Միանգամից Ռուսաստանից հրաժարվելը Թուրքիայի համար ինքնասպանության նման մի բան է:
Ռուսաստանը Թուրքիայում կառուցում է առաջին ատոմաէլեկտրակայանը, որը վերջին 60 տարիներին եղել է Թուրքիայի ռազմավարական զարգացման պլաններում: Երկրորդական խնդրի պատճառով Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները խզելը, ատոմակայանը վտանգելը Թուրքիայի համար էական խնդիր է»,- ասաց Արտակ Շաքարյանը:
Չի բացառվում, որ Հայաստանում կամ Ղարաբաղում գտնվեն մարդիկ, ովքեր, օրինակ, Զորի Բալայանի հայտնի նամակի հիմնական շեշտադրումներով, Մերձդնեստրի օրինակով կարող են դիմել ռուսական իշխանություններին՝ միավորվելու պահանջով: Դա Հայաստանի ու Ղարաբաղի համար ամենավտանգավոր բանը կլինի: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ նման կարծիք հայտնեց ՀՀ նախկին արտգործնախարար, ԱԺ պատգամավոր Ալեքսանդր Արզումանյանը:
Նա հիշեցրեց, որ եթե ԼՂՀ բնակչությունը մոտ 70 տարի պայքարել է , որ փրկվի ադրբեջանական լծից, ապա դրանից առաջ ևս 150 տարի պայքարել է, որ փրկվի ռուսական կայսրության լծից:
Հաշվի առնելով Ղրիմի նախադեպը, նաև Մերձդնեստրի` ՌԴ-ին միավորվելու հարցը, ինչպես նաև Զորի Բալայանի հայտնի նամակը, արդյո՞ք Լեռնային Ղարաբաղի պարագայում կգտնվեն մարդիկ, ովքեր նման առաջարկով դիմեն Ռուսաստանին հարցին Ալեքսանդր Արզումանյանը պատասխանեց. «Այդ մարդիկ արդեն գտնվել են, մեկին դուք արդեն մատնանշեցիք։ Կան, այսպես կոչված, գործիչներ, որոնց հայ անվանելն անհնար է, որոնք համարում են, որ Լեռնային Ղարաբաղը կարող է մտնել Ռուսաստանի կազմի մեջ: Ասեմ, որ ադրբեջանցիների դեմ Լեռնային Ղարաբաղի բնակչությունը որպես հայ ժողովրդի մի հատված պայքարել է մոտ 70 տարի, որ փրկվի այդ լծից, բայց դրանից առաջ ևս 150 տարի պայքարել է, որ փրկվի ռուսական կայսրության լծից։ Շատ ավելի դժվար է լինելու այս վերականգնվող իմպերիայից ինքնորոշվելը, դրա համար սա շատ վտանգավոր է»: Նրա խոսքով՝ սա Հայաստանի ապագան վտանգող, անկախ կարգավիճակին սպառնացող գործողություն կարելի է համարել:
«Հո էդ մարդիկ օբյեկտ չե՞ն, որ մեկից վերցնես ու մյուսին տաս։ Լեռնային Ղարաբաղն ինքնորոշվել է, որ ստեղծի իր պետականությունը»,- ասաց Ալեքսանդր Արզումանյանը` հավելելով, որ Հայաստանի ապագայով մտահոգ յուրաքանչյուր ուժի և քաղաքացու պարտքն է ամեն ինչ անել, որպեսզի Ղարաբաղի ինքնիշխանությունը չխաթարվի:
«Եթե այդքան լավ բան է Մաքսային միությունը և, եթե այդքան Հայաստանի մասին մտածում են, ապա թող Ռուսաստանը ճանաչի Ղարաբաղի անկախությունը և առաջարկի, որ Ղարաբաղը, որպես անկախ պետություն, Բելառուսի, Ղազախստանի հետ մտնի Մաքսային միության կազմի մեջ: Ես ինքս կարծում եմ, որ դա լրիվ ընդունելի տարբերակ կարող է լինել, քանի որ այսօրվա զարգացումներով Ղարաբաղի և Հայաստանի սահմանին լինելու է անցակետ, ինչը վտանգում է Ղարաբաղի ապագան»,- ասաց Ալեքսանդր Արզումանյանը:
Թուրքիայի նախագահ Աբդուլահ Գյուլը հայտարարել է, որ Ղրիմում ստեղծված իրավիճակը կարող է խթան հանդիսանալ նոր սառը պատերազմի սկզբի համար: Այս մասին հաղորդում է թուրքական «Հաբերլերը»: Գյուլի խոսքերով՝ եթե սառը պատերազմ սկսվի, ապա կողմերից ոչ մեկը դրանից շահ չի ունենա:
Հիշեցնենք, որ երեկ՝ մարտի 18-ին, Ռուսաստանի և Ղրիմի միջև ստորագրված համաձայնագրով Ղրիմը Սևաստոպոլ քաղաքի հետ միասին մտավ Ռուսաստանի Դաշնության կազմի մեջ:
Ուկրաինայի ՆԳՆ-ն բողոքի նոտա է ուղարկել Ռուսաստանին` Ղրիմի անկախությունը ճանաչելու ու թերակղզին ՌԴ կազմում ներառելու վերաբերյալ պայմանագրի ստորագրության կապակցությամբ:
Կիևը տեղեկացել է, որ Ղրիմն օկուպացվել է ռուսական զորքերի կողմից, իսկ ուկրաինական իշխանությունները “կատեգորիկ կերպով մերժում” են ՌԴ տարածքում թերակղզու սուվերենությունն ու պաշտպանում ուկրաինական ու միջազգային օրենսդրության համաձայն միջոցներ ձեռնարկելու իր իրավունքը`:
Ուկրաինան հայտարարել է իր նոտայում, որ երկրների միջև 1997-ին ստորագրված բարեկամության, համագործակցության ու գորընկերության վերաբերյալ պայմանագրի համաձայն, Ռուսաստանը պարտավորվել է հարգել տարածքային ամբողջականությունն ու հաստատել երկրների միջև գոյություն ունեցող սահմանների անխախտելիությունը:
Մարտի 18-ին ՌԴ նախագահ Պուտինը, Ղրիմի կառավարության ղեկավար Սերգեյ Աքսյոնովը , Ղրիմի խորհրդարանի խոսնակ Վլադիմիր Կոնստանտինովը և Սևաստոպոլի ղեկավար Ալեքսեյ Չալին ստորագրել են Ղրիմի ու Սևաստոպոլի` Ռուսաստանին միանալու պայմանագիրը: