Մայրաքաղաքի բուժհաստատությունները վերազինվում են նոր բժշկական սարքավորումներով

001 (1)Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի նախաձեռնությամբ առաջին անգամ Երևան քաղաքի բյուջեով միջոցներ են հատկացվել քաղաքապետարանի ենթակայության բուժհաստատությունների համար նոր սարքավորումների ձեռքբերման նպատակով: «Աջակցություն առողջապահական կազմակերպություններին բժշկական սարքավորումների ձեռքբերման համար» ծրագրի շրջանակում թվով 16 բուժհաստատությունների տրամադրվել են 44 անուն բուժսարքավորումներ, որոնցից 15 -ը կենսաքիմիական անալիզատորներ են, 7-ը՝ ուլտրաձայնային հետազոտման սարքեր: Բացի այդ, ձեռք է բերվել 2 աուդիոմետր, կարդիոտվիչով  ուլտրաձայնային հետազոտման 3 և  էլեկտրասրտագրության 17 սարք:

Սիրտ-անոթային հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման և կանխարգելման տեսանկյունից հատկապես կարևորվում է կարդիոտվիչով ուլտրաձայնային հետազոտման սարքերի տրամադրումը, քանի որ նախկինում Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության պոլիկլինիկաներում այդպիսի սարքավորում երբևէ չի եղել:

Քաղաքապետարանի կողմից նման աջակցությունը, ինչպես նշում են բուժաշխատողները,  առանձնակի կարևորություն է ստանում, եթե հաշվի առնենք նաև հանգամանքը, որ  տարիներ շարունակ բուժհաստատություններում ներդրումներ չեն իրականացվել, իսկ սարքավորումներն էլ  մաշվել են թե՛ ֆիզիկապես և թե՛ բարոյապես:

 

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության

և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

 

 

Հայաստանի դեղարտադրողների և ներմուծողների միության նախագահը դեղի գնի տատանումը համեմատում է պաղպաղակի գնի տատանման հետ

DSCN4146Դեղերը կրկին թանկանում են: Այսօր  Հայաստանի դեղարտադրողների և ներմուծողների միության նախագահ Սամվել Զաքարյանը փորձեց լրագրողներին համոզել, որ որոշ դեղատեսակների թանկացումները և մյուսների էժանացումները` այսինքն գնային տատանումները բալանսավորված են, և կտրուկ գնաճեր չեն գրանցվել, թեև չկարողացավ կոնկրետ ներկայացնել թե որ դեղատեսակները որքան են թանկացել:

Լրագրողներից մեկի հարցին, թե  Հայաստանի դեղարտադրողների և ներմուծողների միությունը  չի՞ ձեռնարկում միջոցառումներ թանկացումները կանխելու համար, Սամվել Զաքարյանը պատասխանեց, որ միությունը սեփականատերերի բիզնեսին չի խառնվում. «Պաղպաղակը կարելի է  չէ՞ մի տեղից մի գնով գնել, մյուս տեղից `այլ գնով: Եթե դեղին նայենք իբրև ապրանք, կհասկանանք, որ նրա գինն էլ կարող է տատանվել` կախված ներկրողի բիզնես ցանկությունից, որին մեր միությունը չի կարող խառնվել», – ասաց    Սամվել Զաքարյանը:

 

 

Վարսակափաթիլով թխվածքաբլիթ առանց ձվի ու ալյուրի

բլիթԲաղադրիչները

Վարսակափաթիլ, չրեր, ընկույզ, բանան, խնձոր:

Պատրաստման եղանակը

Մեծ թասի մեջ լցնել չոր բաղադրիչները: Մեկ բաժակ վարսակափաթիլը տրորել կամ սրճաղացով աղալ, որ դառնա ալյուր, մեկ բաժակ էլ` առանց աղալու: Մեկ բաժակի երկու  երրորդի չափ շաքարավազ վերցնել կամ մի քիչ պակաս, որ շատ քաղցր չլինի: Բաժակից քիչ պակաս` չիր ու չամիչ: Ավելացնել թեթևակի բոված ու բարակ շերտերով` թերթերով կտրատած նուշ (2/3 բաժակ): Այդ բոլոր բաղադրիչները միասին խառնել, ավելացնել 1 թ/գդալ աղ, վանիլին, սոդա կամ փխրեցուցիչ` թեյի գդալի ծայրով, 2 թ/գդալ դարչին կամ հիլ:

2 մեծ կանաչ խնձոր կեղևահանել ու միջուկը հեռացնել, ապա խոշոր քերիչով անցկացնել: Բանանը նույնպես բարակ կտորներով կտրատել ու դա խառնել 6 ճաշի գդալ ձեթի (զեյթունի) հետ:

Դրանից հետո բոլոր բաղադրիչները միացնել իրար ու խմոր հունցել, ապա 20 րոպե թողնել, որ հանգստանա ու վարսակի փաթիլները ներծծվեն:

Ջեռոցը տաքացնել 1800, խմորը ճաշի գդալով լցնել բլիթների նման, հատ-հատ, կողերը հավասարեցնել , որ կոկիկ տեսք ստացվի, ապա թխել 30-40 րոպե:

Մատուցել հովանալուց հետո, սուրճի կամ էլ թեյի հետ:

Լցոնած լոլիկներ «Ուրախ տղաներ»

պոմիդորԲաղադրությունը`

4 լոլիկ

200 գ երշիկ

2 ձու

200 գ պահածոյացված եգիպտացորեն

100 գ պանիր

կանաչի (սամիթ)

աղ ու մայոնեզ:

Կարելի է պատրաստել ցանկացած միջուկով: Եթե  լցոնենք թթվասերով համեմած աղցանով, ապա կարելի է նաև հրամցնել երեխաներին. նրանք հաստատ կհավանեն  կերպարային այս աղցանը:

Բաղադրիչների նշված քանակից կստացվի 4 բաժին:

Պատրաստման եղանակը

Երշիկը կտրատել մանր խորանարդներով, ձուն քերել միջին չափսի անցքերով քերիչով: Խառնել երշիկը, ձուն, եգիպտացորենն ու թեթևակի համեմել աղով, ավելացնել մայոնեզ ու խառնել:

Լոլիկը լվանալ, կտրել վերին հատվածը` ինչպես տոլմայի խճողակի համար ենք անում: Թեյի գդալով հեռացնել փափուկ մասը, որը նույնպես կարելի է ավելացնել միջուկին:

Թարմ կանաչու ցողուններից «մազեր» պատրաստել, մայոնեզով աչուկներ, քիթ ու բերան նկարել, իսկ պանրից` ոտիկներ կտրել:

Երեխաները կգնահատեն ձեր աշխատանքը:

 

Ի՞նչ տվեց ծննդօգնության տեղայնացումը մարզերին

Eghishe KhachatryanՀՀ առողջպահության նախարարի 2012թ. նոյեմբերի 28-ի հրամանի համաձայն սկսած 2013-ի մայիսի 1-ից ծննդաբերների և մինչև 7 տարեկան երեխաների ծննդօգնության և բուժօգնության կազմակերպումը կատարվելու է վարչատարածքային սկզբունքով: Այսինքն, քայլն ուղղված է ծննդկանների հոսքը դեպի մայրաքաղաք նվազեցնելուն, որպեսզի մարզի ծննդատներին հատկացված գումարները մնան մարզերում:

Մայիսի 1-ից սկսած, եթե հղի կինը ցանկանում է ծննդաբերել Երևանում, բայց ապրում է մարզում, ապա նրա համար ծննդօգնությունը դառնում է վճարովի, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հղիի մոտ բարդություններ և ռիսկեր են առաջնում, ու նրան ուղեգրում են Երևան:

Հրամանի կիրառումից մեկ ամիս անց, ինչպիսի՞ արդյունքներ են գրանցվել մարզային ծննդատներում, պարզելու համար զրուցեցինք Գյումրիի ծննդատան տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար Եղիշե Խաչատրյանի հետ.

“Տեղայնացումը շատ տեղին էր, բնակիչը պետք է հսկվի իր բնակության վայրում, մնա մասնագետի տեսադաշտում: Բայց մշտապես մեզ մոտ շատ են եկել Լոռու մարզից, Ախալքալակից հղիներ, նույնիսկ վերջերս ծննդկան ունեցանք արտերկրից, որը վճարեց ծառայության համար: Ներկա պահին ծննդկան ունենք նաև Ախալքալակից: Հանրապետության 10 մարզից միայն մենք ունենք 2-րդ կատեգորիայի ծննդատուն, և խիստ անհրաժեշտության` նեղ մասնագիտական միջամտության պահանջի դեպքում ենք ուղեգրում Երևան”:

Արդյո՞ք պոլիկլինիկաներից հղիների ուղեգրումը ըստ հայեցողության չի կատարվում, հարցին Ե.Խաչատրյանը նշեց. “Եթե անգամ ուղեգրում են տվյալ բուժհաստատություն, էլի վերջնական ընտրությունը կատարում է հիվանդը. նա է որոշում որ ծննդատանը ծննդաբերել, որ բժշկի մոտ: Ավելին, մարզի տարբեր բուժհաստատություններից բարդացած դեպքերով` արնահոսությունների, դեռահաս աղջիկ ծննդկաններին մեզ մոտ են ուղեգրում: Այստեղի բուժաշխատակազմն էլ արհեստավարժ է` 30-40 տարվա աշխատանքային փորձով:

Եթե բացեք վիճակագրությունները, ապա կտեսնեք, որ հանրապետության բոլոր 10 մարզերից ամենաքիչը Շիրակի մարզից են հղիներ ուղեգրվել Երևան: Խիստ նվազել է նաև մանկան մահացության դեպքերը”, – վստահեցրեց Գյումրիի ծննդատան տնօրենի ժ/պ Եղիշե Խաչատրյանը:

Բռնության ենթարկված կինը Պաշտպանի միջամտությամբ ապաստան է գտել

img_7093810610_BRNUTYUN11_n22-ամյա Նարինե Հակոբյանը ամուսնու` Հակոբի հետ ծանոթացել էր, երբ ընդամենը 18 տարեկան էր, իսկ ամիսներ անց ծնվել էր նրանց որդին: Սակայն շատ շուտով Նարինեն հասկացել էր, որ ամուսնու համար իր հետ բնակվելու միակ պատճառը իր կողմից ընտանիքին ցուցաբերվող ֆինանսական օգնությունն էր, մինչդեռ իր հանդեպ ոչ ամուսնու և ոչ էլ ընտանիքի մյուս անդամների կողմից որևէ հոգատարություն չէր ցուցաբերվում անգամ այն ժամանակ, եր դեռ հղի էր: Ոչինչ չփոխվեց նաև երեխայի լույս աշխարհ գալուց հետո:

Բնակվում էին իրենց եռամյա որդու, ամուսնու և վերջինիս ծնողների հետ: Նարինեին ստիպում էին աշխատել, պարբերաբար ծեծում և վատ էին վերաբերվում, իսկ երեխային թույլ չէին տալիս անգամ մոր հետ լիարժեք շփվել: Նա նույնիսկ անձնագիր չուներ, քանի որ ամուսնու ընտանիքը իրեն թույլ չէր տալիս հաշվառվել իրենց տան հասցեով: Նարինեն խուսափում էր վերադառնալ իր ծնողների տուն, վախենալով, որ իր պատճառով ծնողները կընկնեն ամոթալի դրության մեջ:
Հայտնվելով անելանելի վիճակում Նարինեն դիմել էր Մարդու իրավունքների պաշտպանին: Մեկ անգամ չէ, որ բռնության ենթարկված կանայք Պաշտպանի միջամտությամբ ապաստան են գտել Լայթ Հաուս բարեգործական կազմակերպությունում և հնարավորություն ստացել կրկին վերադառնալ իրենց բնականոն կյանքին:

Այժմ Նարինեն ևս իր որդու հետ բնակվում է Լայթ Հաուսում, հաճախում մատնահարդարման, համակարգչային և կարուձևի ուսուցման դասընթացների, ինչպես նաև հոգեբանի հետ աշխատանքների շնորհիվ փորձում է լիարժեքորեն ինտեգրվել հասարակություն:

Պաշտպանի աշխատակազմը ձեռնարկելու է նաև բոլոր հնարավոր միջոցները կնոջ անձնագրի հետ կապված խնդիրները լուծելու համար:

Կնոջ անուն-ազգանունը փոխված է :

2013-ի ամառային նորաձևության կարևոր միտումները

baska2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ամառ, նորաձևություն: Սա այն դեպքն է, երբ որևէ մեկը չի կարող անտարբեր մնալ: Խանութների կողմից առաջարկվող բազմազանությունը, վառ գույներն ու ոճային մեծ ընտրանին ցանկացած կնոջ` անգամ ամենամտազբաղներին, ստիպում է մի հայացք նետել իր զգեստահարանին և մտածել այն թարմացնելու մասին:

93429069_3_644x461_lakirovannye-baletki-s-dip-dye-effektom-hm-zhenskaya-obuv

Այս ամառ նորաձևության գագաթնակետին են լաքապատ կոշիկներն ու աքսեսուարները: Սև և բեժ գույնի կոշիկներն, իհարկե, անհրաժեշտություն են, բայց այս ամառ գոնե մեկ զույգ կաշվե վառ գույնի բալետկա պետք է ունենալ: Սակայն դա պետք է
զուգակցել լաքապատ պայուսակներով ու կլատչերով, որոնք ամենուր են` թանկարժեք և մատչելի բրենդերի հավաքածուներում:

971dfa

Բայց քանի որ լաքապատ պայուսակներն առանց այն էլ աչքի ընկնող են, դիզայներներն աշխատել են համեստ գտնվել ձևավորման հարցում, այնպես որ դրանք ավելի շատ դասական են:

короткие-летние-платья-2013-39

 

2013-ի զգեստներն առանց ավելորդությունների են: Հիմնական շեշտը դրված է կնոջ կառուցվածքի ուրվագիծն ընդգծելու վրա:

50-ականների ռետրո ոճի զգեստներն այս տարի կրկին նորաձև. կիպ գրկող իրան և մինչև ծնկները հասնող փարթամ կիսաշրջազգեստ:

modnye-platya_5Նորաձև են նաև 80-ականների ասիմետրիկ զգեստները. դրանց մեջ են մտնում նաև փարթամ,  ընդգծված և որոշակի դետալներով մեկուսանի զգեստները:

Կաշվե զգեստներն այս տարի նորաձևության գագաթնակետին են. Դիզայներներն առաջարկում են ամբողջությամբ կաշվե զգեստներ կամ կաշվե կորսետով զգեստներ, իսկ ընտրությունը ձերն է:

Նշենք, որ կամաց-կամաց նորաձևությունը լքում են զգեստ-բլուզները: Այնպես որ դրա նց սիրահարներին մնում է սպասել դրանց վերադարձին:

-IJW3SwbpdAՉնայած որ այս տարի դիզայներները ձգտել են մինիմալիզմի և փորձել են իրենց հագուստներում ներառել դեկորացիայի նվազագույն էլեմենտներ, այնուամենայնիվ որոշ դետալներ շատ ակտուալ են. օրինակ, բասկան:

Բասկան տարվա ամենահիթային դետալներից մեկն է: Նրանց, ովքեր մի փոքր շփոթվեցին, ասենք, որ բասկան իրանի ու կոնքերի հատվածն առանձնացնող վոլանով դեկորն է, որը հանդիպում է զգեստների, կոստյումների և այլ հագուստի վրա: Այս ոճը հիանալի լուծում է հատկապես նրանց համար, որոնց կոնքերն արտահայտված չեն կամ որոնք շատ նիհար են:

Բասկան իր հաղթարշավը սկսել է` իբրև իսպանացի բասկերի ազգային կոստյում: Այդտեղից էլ առաջացել է ոճի անվանումը: Սակայն իրականում բասկան նորաձևություն են բերել ֆրանսիացիները: Վիկտորիա թագուհու դարաշրջանում այդ դետալը դարձավ տղամարդու կոստյումի զարդարանքը, իսկ մի ավելի ուշ` նաև կանանց հագուստի բաղկացուցիչ մասը:

baska_520-րդ դարում հայտնի կուտյուրե Քրիստոբալ Բալենսիագան իր հավաքածուներից մեկի առանցքային դետալներից մեկը դարձրեց հենց բասկան: Դա պատահական չէր. Քրիստոբալը ծնունդով իսպանական փոքրիկ Գեթերիա քաղաքից էր, որը եղել էր Բասկերի երկրի մի մասը: Այդպես նա ցանկացել էր ընդգծել իր արմատները:

1947 թվականին Քրիստիան Դիորն իր լեգենդար Նյու լուք ոճի հավաքածուն ստեղծելիս փարթամ կիսաշրջազգեստի համար ընտրեց ժակետ` բասկայով: Մինչ օրս բասկան Դիորի բոլոր հավաքածուների անբաժանելի մասն է կազմում:

1947-ից հետո մի պահ բասկան անհետացավ պոդիումներից` միայն հազվադեպ երևալով դիզայներների հավաքածուներում: 70-ականներին երկու անգամ բասկայով զգեստներ ցուցադրեց Իվ Սեն Լորանը: Սակայն այն վերադարձավ վերջին ժամանակաշրջանում` բավականին մեծ շուքով:

perforaciaՍեզոնի ամենակարևոր միտումներից է նաև կաշվի պերֆորացիան: Այն ամենուր է` հագուստին և աքսեսուարներին: Սակայն հիշեք, որ այն չպետք է չարաշահել. կա՛մ ընտրեք պերֆորացված կիսաշրջազգեստ կամ պայուսակ, կամ վերնաշապիկ, բայց ոչ երբեք այդ բոլորը միասին:

Սեզոնի գույները

Սեզոնի հիմնական գույներից է զմրուխտյան` իր բոլոր երանգներով` ամենանուրբ փիրուզից մինչև կանաչ:modnye-platya_13

Սեզոնի ոչ պակաս ֆավորիտներից է արքայական կապույտն ու դրա երանգները:

Սեզոնի պիկում են նաև կարմիրի երանգները: Կարմիր զգեստները միանգամայն ընդունելի են և՛ աշխատավայրում, և՛ ժամադրության գնալիս, և՛ modnye-platya_14զբոսանքի դուրս գալիս, և՛ իհարկե երեկոյան հանդիսությունների ժամանակ: Ամեն դեպքում այն ուշադրություն կհրավիրի ձեզ վրա և կստիպի ձեզ լսել:

Բայց եթե կարմիրը ձեզ համար չափազանց վառ գույն է, իսկ սևից արդեն ձանձրացել եք, ապա նորաձևությունն առաջարկում է կոմպրոմիսային տարբերակ. Մանուշակագույնն իր երանգներով: modnye-platya_15

2013-ի ամենանորաձև համադրություններից է սև-սպիտակը: Հատկապես գրավիչ են սև-սպիտակ համադրությամբ զգեստները:

Ամառային նորաձևության առավելություններից են վառվռուն, եթերային և թեթև սարաֆանները, որոնք կնոջն էլ՛ ավելի կանացի ու գրավիչ են դարձնում:

sarafany_letnie_43 Ձմռան ընթացքում տաբատները հագից չհանած կանայք վերջապես sarafany_letnie_46կարող են կրել իրենց սեռին բնորոշ հագուստ` ընդգծելով իրենց ողջ հմայքը: Նորաձևությունն այս առումով հատկապես գլխապտույտ բազմազանություն է առաջարկում: Իսկ գլխավոր միտումը սարաֆանների չափազանց երկար և չափազանց կարճ լինելն է:

Վայելե՛ք ամառը վառվռուն գույներով և վառ տրամադրությամբ:

 

 

Խալ

rodinka2Դժվար թե պատահի մի մարդ, որը չունենա գոնե մեկ խալ: Իսկ ընդհանրապես դրանք մի քանիսն են լինում` տեղակայված մարմնի ամենատարբեր ու անկանխատեսելի, տեսանելի ու աչքից թաքնված տեղերում: Որոշ խալեր լինում են փոքր ու գեղեցիկ, նույնիսկ հպարտության առիթ դառնում: Երբեմն խալերով բնութագրում են մարդու խառնվածքը, հակումները:  Օրինակ` ասում են, որ վերին շուրթի վրայի խալը խոսում է «կրքոտ բնույթի», իսկ «երրորդ աչքի» կետում կամ միջհոնքային տեղակայությամբ խալը խոսում է  գերբնականի նկատմամբ հակման մասին:

Տարբեր դարաշրջաններում տարբեր կերպ են ընդունել խալերը: Միջին դարերում խալ ունեցողին սատանայի կնիքով էին դրոշմում ու ամեն կերպ փորձում էին նրանից վանել չար ուժը: Ամենատարածված ձևը կրունկն ասեղով ծակելն էր: Եթե դրանից հետո աղջկա (խոսքը  ենթադրյալ «վհուկների» մասին է) կրունկից արյուն չհոսեր, ապա նրան ողջակիզում էին խարույկի վրա, քանի որ ադ փաստը սատանայի հետ դաշինքի անհերքելի ապացույց էր ընկալվում:

XVII դարում մարդկանց գիտակցության մեջ համընդհանուր լուսավորում տեղի ունեցավ.մարդիկ հանկարծ սկսեցին դրանք ոչ թե չար ուժի դրոշմ դիտել, այլ մարդու բնույթի առանձնահատկություն: Նույնիսկ տղամարդիկ, մոռանալով նախապաշարումները, սկսեցին «խալեր» կպցնել դեմքներին` գեղեցկություն ու հանելուկային տեսք ապահովելու համար:

Սակայն մի՞թե  կարելի է մարմնի վրայի այս կամ այն նշանով հարցերի պատասխաններ տալ,  ճակատագրի թաքուն էջեր բացել: Խալը կամ, ինչպես այն գիտականորեն անվանում են, նևուսը գունավորված բիծ է, հետք, որը մելանին է կուտակում: Խալի գույնը նույնպես կարող է տարբեր լինել. բաց շագանակագույնից մինչև մուգ տոներ, անգամ` սև: Ամեն  ինչ կախված է դրանց առաջացման բնույթից: Մեծ «ոչ այնքան համակրելի» խալերը մարդու բարդութավորման կամ մշտական սթրեսի պատճառ  կարող են դառնալ ու նյարդային խանգարումներ առաջացնել:

Հիմա արդեն տեղյակ ենք, որ խալերի առաջացման պատճառները մի քանիսն են: Դա մաշկի արատ է, բարորակ նորագոյացություն, իսկ ըստ  տիեզերական տեսության` դրանք «ալեհավաքներ» են, որոնք իբր ոչ միայն հնարավորություն են տալիս տիեզերքից ընկալելու տեղեկությունը, այլև արգելափակել դրսից մարդու վրա անցանկալի ազդեցությունը: Գոյություն ունի նաև խալի   էզոթերիկ  մեկնաբանություն , որի համաձայն`  խալը  մարդու անցած ուղու նշան է:

Խալերը լինում են հարթ ու մաշկի մակերեսից առանձնացող, ընդգծված: Այն կարող է հարթ ու մաքուր մակերես ունենալ կամ լինել մազածածկ: Լինում են նաև անոթային խալեր` անգիոմաներ, որոնք մուգ կարմիր գույն ունեն ու սեղմելիս գունատվում են:

Սովորաբար խալերն առաջանում են կյանքի առաջին տարիներին,  սեռահասունացման ու հղիության շրջանում: Խալառաջացմանը նպաստում են արևի ճառագայթները:  Խալը նույնպես բարորակ գոյացություն է, որ կարող է ինչ-ինչ պայմանների ազդեցությամբ վերածվել չարորակի: Եթե այն սկսում է ձևափոխվել, ապա անպայման դիմեք մասնագետի: Այսօր  հնարավոր է հեռացնել անցանկալի խալը: Այդ պրոցեդուրան մի քանի րոպե է տևում, սակայն չի բացառվում, որ այդ միջամտությունը հետագայում իր մասին անընդհատ հիշեցնի:

Ինչևէ,  խալերը մեր մի մասնիկն են, երբեմն` հարազատ: Դրանց հիմնականում վերաբերվում ենք  հանգիստ, դրական: Բայց եթե այն մեծ է ու հետն էլ անհարմար է, ուրեմն դիմեք մասնագետի: Խալերից կարելի է ազատվել միայն ծայրահեղ դեպքերում:

 

Պապիլոմա

պապիլոմաՊապիլոման  բարորակ ուռուցք է, որն առաջանում է մաշկի մակերեսին  ու լորձաթաղանթի վրա: Դրանք հիմնականում ունենում են կլորավուն ձև, լինում են մարմնագույն կամ բաց շագանակագույն երանգով: Այսօր պապիլոմայի ավելի քան 60 տարատեսակ է հաշվվում, որոնցից հիվանդածին են համարվում 32-ը: Պապիլոման փոխանցվում է շփման եղանակով. մաշկի  վնասվածքմերի, սեռական հարաբերության, ծննդաբերության ժամանակ: Մարդու օրգանիզմում հայտնվելով`  վարակը սկսում է արագ մեծանալ ինչպես չափսերով, այնպես էլ քանակով ու նմանվում է ծաղկակաղամբի կամ էլ աննկատ ու հարթ է լինում:

Պապիլոմայի առաջացումը կարող է առանց ախտանշանների ընթանալ, ուստի շատերը նույնիսկ գլխի չեն ընկնում, որ պապիլոմայի վարակակիր են: Ամենաարտահայտված ախտանշանը գորտնուկներն են, որոնք կարող են հայտնաբերվել բժշկի զննման ժամանակ:

Այն վիճակը, որի դեպքում մարդու մոտ առաջանում են մեծ քանակությամբ պապիլոմաներ, կոչվում է պապիլոմատոզ:

Դրանք լինում են բնածին ու ձեռքբերովի, որոնք քրոնիկ բորբոքային պրոցեսների հետևանք են: Ծագումով վարակիչ են:Պապիլոմաներ կարելի է տեսնել թևատակերին` անութների մոտ, կանանց մոտ` կրծքագեղձերի տակ, կոպերին:

Հաճախ  կանանց  մոտ պարանոցի վրա նկատվում  են պապիլոմաներ` նորագոյացություններ, որոնք ասես թելից կախված լինեն: Հիմնականում բարորակ ուռուցքներ են ու մարդու առողջության, ընդհանուր վիճակի վրա ազդեցություն չունեն: Կանանց մեծ մասը պապիլոմայի պատճառով հրաժարվում է դեկոլտե կրելուց ու հագնում է փակ վզով բլուզ, հրաժարվում է զարդերից ու գերադասում զանազան շարֆեր ու վզկապներ, որոնք ծածկում են պարանոցը:

Սակայն  դրա փոխարեն կարելի է պապիլոմաներից ազատվել` դիմելով  բժշկի կամ կոսմետոլոգի: Նրանք  պապիլոմայի օջախները այրում կամ սառեցնում են: Բայց կան միջոցներ էլ, որոնցով կարելի է  ինքնուրույն ազատվել այդ անհարմարությունից: Հիմնականում պապիլոման առաջանում է շրջակա միջավայրի բացասական ազդեցությամբ, իմունիտետի թուլացման հետևանքով: Կանանց պարանոցին դրանք հիմնականում առաջանում են հղիության ժամանակ, օրգանիզմի վերակառուցման ընթացքում, նյութափոխանակության փոփոխության ու հետծննդաբերական շրջանում, կրկին իմունիտետի թուլացման պարագայում:

Մասնագետները կտրականապես արգելում են պոկել կամ էլ քերելով հեռացնել պապիլոմաները, կտրել կամ թել կապել (ինչպես երբեմն անում են գորտնուկների ժամանակ): Այդ միջոցառումները կարող են բարորակ գոյացությունը վերածել չարորակի: Լավագույն դեպքում կարող են դրանց հետևանքով բորբոքային պրոցեսներ առաջանալ:

Պապիլոմաները նախազգուշացնում են, որ օրգանիզմի իմունիտետը թույլ է, որ ստամոքս-աղիքային տրակտում, երիկամներում ու կանացի օրգաններում խախտում, խանգարում կա:

Հետևաբար պապիլոմայից ազատվելն ամենևին չի նշանակում խնդրին վերջ դնել: Դա կարող է շարունակություն ունենալ:

Պապիլոմաներից ընդմիշտ ազատվելու համար հարկավոր է նախևառաջ օրգանիզմը մաքրել խարամներից, իմունիտետի ամրապնդման ուղղությամբ աշխատել, ի վերջո, գինեկոլոգիական հետազոտություն անցնել:

Դրանցից ազատվելու դեղամիջոցներ կան: Ասվեց, որ վիրաբուժական եղանակով  կարելի է ազատվել այդ անհարմարությունից (պապիլոման կտրվում է այրման կամ սառեցման եղանակով), ինչից հետո տեղում կեղև է գոյանում, որը ոչ մի դեպքում չի կարելի պոկել, քանի որ  կարող է սպի մնալ: 5-7 օրից կեղևն ինքն իրեն կպոկվի, և նույն տեղում նոր պապիլոմա այլևս չի առաջանա:

Կոսմետոլոգիական սրահներում դրանք վերացնում են ազոտի մեջ թաթախված բամբակը հպելով: Ճիշտ է, պապիլոման այդ տեղում  վերանում է, սակայն որոշ ժամանակ անց կարող է նույն տեղում առաջանալ:

Որպես կանխարգելման միջոց պետք է հետևել օրգանիզմի առողջությանը, բարձրացնել իմունիտետը:

Հիմա հետևյալ միջոցը կիրառելու ճիշտ ժամանակն է. հունական ընկույզը (հասունացման առաջին փուլում) պետք է աղալ, ապա ապակյա տարայի 2/3-ը լցնել այդ խյուսով, մնացածը բերնեբերան լցնել  կերոսին, ապա փակել կափարիչով ու թրմել մութ տեղում 3 շաբաթ: Դրանից հետո թանզիֆով քամել ու պահել մուգ գույնի ապակյա տարայի մեջ, սառնարանում: Կիրառման եղանակը. 2 ամիս օրական երկու անգամ պետք է այդ թուրմից քսել:

Մեկ ուրիշ միջոց էլ. սխտորի միջին չափսի պճեղը մանրացնլ, խառնել մեկ թեյի գդալ նորմալ մաշկի համար քսուքի հետ: Ստացվածից քսել պապիլոմային ու ծածկել թանզիֆով կամ բամբակով, ապա կպչուն ժապավենով փակցնել: Այդ միջոցը պետք է 5 ժամ թողնել պապիլոմայի վրա, ապա լվանալ գոլ ջրով: Այս  գործողությունը կատարել1 ամիս:

Կան այլ միջոցներ էլ: Օրինակ`թթու խնձորի հյութը, խատուտիկի հյութը:

Պարանոցի  պապիլոմաների վրա կարելի է  կալանխոեով թրջոց դենել: Դրա համար բույսի տերևներից հյութ քամել, բամբակը թրջել ու պարանոցի գոյացությունների վրա դնել և փաթաթել (կրկնել 7 օր):

Ամռանը փոշին ու մոխիրը քրտնքի հետ կպչում են  մաշկին` վիրուսի տարածման համար նպաստավոր պայմաններ ստեղծելով:

Պապիլոմայով հնարավոր է վարակվել նաև լողավազաններում, մարզադպրոցներում, մարզասրահներում: Դրանից պաշտպանվելու համար հարկավոր է մինչև պարապմունքն ու դրանից  հետո օճառով տաք լոգանք ընդունել:

Այս վարակը կարող է օրգանիզմում տարիներ նիրհած վիճակում լինել ու նպաստավոր պայմանների ժամանակ, հասուն տարիքում  գլուխ բարձրացնել: Վարակից խուսափելու համար հարկավոր է հետևել անձնական հիգիենային: Մի զլացեք, շոգին դեմքը, պարանոցը, ձեռքերը շփեք մաքրող ու թարմացնող անձեռոցիկներով: Ժամանակ առ ժամանակ  օճառահեղուկով լվացեք անձնական զարդերը. հատկապես ականջօղերն ու շղթաները:

Մաշկաբանները խորհուրդ են տալիս պապիլոմայի վրա յուղային վիտամին Е-ի լուծույթով տոգորված թրջոց դնել, որ վաճառվում է դեղատանը: Թողեք թրջոցը մեկ օր, ապա փոխեք ամեն օր, կրկնեք 2-6 շաբաթ: Սկզբում դրանք կփոքրանան, ապա կանհետանան:

Կակաչ(Papaver)

papaver_burning_heartՊատկանում է կակաչազգիների(Papaveraceae) ընտանիքին: Տարբեր տեսակի կակաչների հայրենիքը տարբեր է.ինչպես օրինակ`արևելակակաչինը(P.orientals L.)Հայաստանն է, սիբիրականինը (P. alpinum var.nudicaule)Սիբիրն է, քնաբեր(P.somniferum hybribum) կակաչինը Իրանն է, դաշտային կակաչինը (P.Rhoeas L.)Եվրոպան և Միջին Ասիան է: kakachԿակաչներն ունեն և միամյա ,և բազմամյա տեսակներ:Կակաչների տեսակների թիվը հասնում է 52-ի, որոնցից մոտ 30-ը բազմամյաներ  են: Դրանց որոշ մասը աճում էմեր երկրի հարավային մասերում: Հայաստանի մարգագետիններում և լեռնալանջերին աճում է արևելակակաչը, որի բարձրությունը հասնում է 90սմ: ամբողջ բույսը պատած է կոշտ խավով: Բույսի ներքևի մասում տերևները խոշոր են, փետրաձև կտրվածքներով: Ծաղիկների տրամագիծը հասնում է 10-12սմ, լինում են վարդագույն և վառ կարմիր: Բույսը ծաղկում է մայիս հունիս ամիսներին: սերմերը շատ մանր են, այդ պատճառով ցանելիս պետք է խառնել ավազի հետ: բարենպաստ պայմաններում ծլում են 8-10 օրվա ընթացքում:Բույսի ծաղկման տևողությունը տևում է 2-3 շաբաթ: Կակաչները իրենց լիաթերթ papaver_rhoeas-2largeև միաթերթ բազմազան գույներ ունեցող ծաղիկների շնորհիվ կարելի է դասել լավ ծաղիկների շարքին, որոնց միակ թերությունը այն է, որ ծաղիկը ծաղկած վիճակում երկար չի դիմանում`2-3օր և թեթև քամուց պսակաթերթիկները պոկվում են:

Կծու բրնձագնդեր

բրնձագունդԲաղադրությունը

1 գլուխ սոխ

20 գ բրինձ

2 ճաշի գդալ կարագ

2 ճաշի գդալ կտրատած թարմ կանաչի

1 կծու տաքդեղ

1 ձու

15 գ աղացած կամ քերած պանիր

աղ, պղպեղ

4 ճաշի գդալ պաքսիմատ

Պատրաստման եղանակը

Պանիրը քերել: Սոխը կտրատել ու տապակել կարագով, ավելացնել բրինձը , խառնել, վրան եռման ջուր ավելացնել ու եփել: Ընթացքում ավելացնել քերած պանրի մի մասը, խառնել ու թողնել որ սառչի: Հովացած բրնձի վրա ավելացնել կանաչի , ձու, պանրի մնացածը, համեմել աղ ու պղպեղով,  լավ խառնել: Ստացված զանգվածից գնդեր ձևավորել, թաթախել պաքսիմատի մեջ ու տապակել ձեթով: Մատուցել թարմ կանաչիով:

Քնջութով թխվածքաբլիթ «Մարոկկո»

քունջութ3 բաժակ քնջութի սերմ

2 ու կես բաժակ ալյուր

1 բաժակ ձեթ

1 բաժակ ջուր

1 բաժակ շաքարափոշի

1 թ/գդալ վանիլին:

Մեծ թասի մեջ խառնել բոլոր չոր բաղադրիչները , ապա ավելացնել ձեթն ու անընդհատ խառնել, ապա դանդաղորեն վրան լցնել ջուրը.սկզբում շատ քիչ: Խմորը պետք է լինի հարթ, թեթևակի կպչուն: Ջեռոցը տաքացնել 1650, խմորը բաժանել 3 մասի ու ծածկել պոլիէթիլենե թաղանթով և դնել սառնարանը 20 րոպե, եթե այն կպչուն է: Ապա հանել ու  կես սմ հաստությամբ գրտնակել: Բաժակով շրջաններ կտրատել ու տապակի վրա շարել, թխել մինչև վարդագունելը:

Վրաստանում կարմրուկի համաճարակ է

epidemiaՀայաստանի Հանրապետության հարևան երկրներում կարմրուկի առումով համաճարակային իրավիճակն անհանգիստ է: Վրաստանում այս օրերին դիտվում է կարմրուկի համաճարակ:

Այս մասին տեղեկացնում են Առողջապահության նախարարությունից:

Համաձայն Վրաստանի Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ազգային կենտրոնի տեղեկատվության (http://ncdc.ge) 2013 թվականի ընթացքում գրանցվել է կարմրուկի 4533 դեպք, որից 1357-ը հոսպիտալացվել են: Հիվանդացման դեպքերից 2726-ը արձանագրվել է Թբիլիսիում, որից 830-ը հոսպիտալացվել են: Գրանցված դեպքերի 432-ի մոտ լաբորատոր հաստատվել է կարմրուկ ախտորոշումը: Նշված ժամանակահատվածում մահվան ելքով գրանցվել է 2 դեպք` 11 ամսական և 19 տարեկան չպատվաստված անձանց մոտ:

Հայաստանի Հանրապետությունում կարմրուկի համաճարակային իրավիճակը հանգիստ է՝ 2007 թվականից հիվանդացման դեպքեր չեն գրանցվել: Սույն թվականի մայիսի 24-ին հանրապետությունում գրանցվել է կարմրուկի բերովի դեպք՝ 5 տարեկան երեխայի մոտ, ով Վրաստանի բնակիչ է և ընտանիքի մյուս անդամների հետ հյուրընկալվում է Հայաստանում: Դեպքի կապակցության իրականացվում են համալիր հակահամաճարակային միջոցառումներ՝ հանրապետությունում կարմրուկի տարածումը կանխելու նպատակով:

Հաշվի առնելով ամառային օրերին ՀՀ քաղաքացիների ակտիվ տեղաշարժը դեպի Վրաստան, ՀՀ առողջապահության նախարարությունը խորհուրդ է տալիս զբոսաշրջիկներին և ակտիվ հանգստի մեկնողներին՝ ուղևորությունից առնվազն 4 շաբաթ առաջ պատվաստվել կարմրուկի դեմ՝ վարակվելուց զերծ մնալու և հանրապետություն հիվանդության ներբերումը կանխելու համար: Կարմրուկով վարակվելու տեսակետից բարձր ռիսկի խումբ են նախկինում չհիվանդացած (կամ հիվանդացած, սակայն լաբորատոր հետազոտության չենթարկված) և կարմրուկի դեմ գոնե մեկ դեղաչափ պատվաստում չունեցող անձինք, հատկապես 15-29 տարեկանները:

Հիշեցնենք. որ կարմրուկը սուր վիրուսային խիստ վարակիչ հիվանդություն է, որը բնորոշվում է ցիկլիկ ընթացքով, արտահայտված ինտոքսիկացիայով, կատառալ և ցանային համախտանիշով: Վարակի աղբյուրը միայն հիվանդ մարդն է` գաղտնի շրջանի վերջին օրերից, ողջ կատառալ և որոշ չափով ցանավորման շրջանում: Վարակը փոխանցվում է օդակաթիլային ճանապարհով: Վիրուսն արտաքին միջավայր է թափանցում հազալու, փռշտալու, խոսակցության ժամանակ: Ընկալունակությունը կարմրուկի նկատմամբ չհիվանդացած և չպատվաստված անձանց մոտ համընդհանուր է՝ մոտենում է 100%-ի: Վարակվելուց 5-6 օր հետո հիվանդի ինքնազգացողությունը խանգարվում է՝ բարձրանում է ջերմությունը, սկսվում է հազ, աչքերը բորբոքվում են, լույսի նկատմամբ դառնում են ցավոտ: Մի քանի օր հետո մարմնի ջերմությունը նորից բարձրանում է մինչև 39-40 աստիճան: Հիվանդի վիճակը զգալիորեն վատանում է՝ դիտվում է ընդհանուր թուլություն, քնկոտություն, հրաժարում սննդից, ի հայտ է գալիս ցանը՝ սկզբում դեմքին, ապա տարածվելով ամբողջ մարմնի վրա: Կարմրուկից մահացությունը պայմանավորված է բարդություններով՝ վաղ հասակում հիմնականում թոքաբորբեր, կարմրուկային կրուպ՝ շնչառության կանգով, իսկ դեռահասների մոտ` Էնցեֆալիտ, մենինգիտ, էնցեֆալոպաթիա:

Սիրված երեխա` առողջ երեխա

ընտանիքՍիրված երեխաներն առողջ  են մեծանում. դա է ապացուցում առողջ հասուն մարդկանց կյանքի ուսումնասիրությունը: Այդ հետազոտության արդյունքներից դատելով` կարելի է մարդու առողջության կարևորագույն չափանիշ ու պայման համարել սիրված լինելը:

Ծնողների սերը ոչ միայն բարերար գործոն է, այլև կենսականորեն անհրաժեշտ պայման: Սիրո մթնոլորտով, բարությամբ, քնքշությամբ, ընտրության ազատությամբ  շրջապատելով երեխային, նրան սիրո իր պահանջը բավարարելու հնարավորություն ենք ընձեռում:  Առանց սիրո երեխան չի կարող որպես լիարժեք ու ներդաշնակ անհատ ձևավորվել: Ուստի ծնողական սերը կարևոր է ոչ միայն երեխայի, այլև հենց իրենց` ծնողների համար: Չէ՞ որ երեխայի` ծնողների հետ շփումից ստացված փորձն այն  հիմքն ու արմատն է, որի վրա զարգանում է նրա հետագա կյանքը:  Հետևաբար շատ կարևոր է, որ երեխայի համար ընտանիքում ստեղծվի այնպիսի մթնոլորտ, որ նա իրեն իր ամենամտերիմ մարդկանց կողմից սիրված զգա:

Մանկաբույժներն ու հոգեբաններն ասում են, որ դեռահասների ու երեխաների հիվանդություններն առաջանում են չբավարարված հոգեկան պահանջմունքի հետևանքով: Փոքրիկի ամբողջ տիեզերքն իր ընտանիքն է: Ու կյանքը նա  պատկերացնում է իր ընտանիքի մոդելով: Ծնողների խնդիրն այն է, որ  երեխային չխանգարեն, չպարտադրեն իրենց պատկերացումները, հակառակը, թույլ տան, որ հասունանալուն զուգընթաց երեխան  աշխարհն ընկալի  հնարավորինս  լիարժեք, հարուստ, առանց աղավաղման ու բազմագույն:

Որպեսզի նա ֆիզիկապես ու հոգեպես առողջ մեծանա,  ծնողները պետք է մի քանի կանոն հիշեն. երեխային պետք է ընդունել այնպիսին, ինչպիսին նա կա, ոչ թե փորձել նրանից կերտել այն, ինչ կամենում ենք տեսնել: Ընկալումով ու հարգանքով   վերաբերվել ու աջակցել, երբ դրա կարիքը երեխան ունի: Օրինակ լինել ամեն ինչում,  բացահայտ արտահայտել սեփական դրական զգացմունքները: Պարզ որոշել և երեխային  ուղիղ, առանց  ուժի կիրառման բացատրել, թե ինչ չի կարելի անել և ինչու: Խրախուսել  երեխայի` իր զգացմունքների ու ապրումների մասին ազնվորեն արտահայտվելու,  բացահայտվելու փորձը: Ամեն կերպ նպաստել երեխայի` շրջապատող աշխարհին ծանոթանալու և ուսումնասիրելու նախաձեռնությանը: Պետք չէ վիրավորվել, եթե երեխան մերժում է ծնողի աջակցությունը և փորձում ինքնուրույն ինչ-որ բան անել: Ընդունել, որ երեխան ինքնուրույն անհատականություն է, որն իր հայացքներն ունի, իր ցանկություններն ու ձգտումները, և չփորձել ապրել նրա փոխարեն:

Ցանկալի ու սիրելի երեխաները ծնվում են պինդ ու առողջ, նրանց բախտը կյանքում շատ ավելի է բերում, քան մյուսներինը: Սիրված երեխաները կարողանում են ընկերություն անել ինչպես հասակակիցների, այնպես էլ մեծահասակների հետ:

Շվեդացի գիտնականները հավաստիացնում են, որ այն  երեխաները, որոնք  իրենց հասակակիցների  շրջանում համակրանք  են վայելում, շատ ավելի առողջ են լինում հասուն տարիքում: Ուսումնասիրությունների համաձայն` այն երեխաները, որոնք դպրոցում առանձնապես ճանաչման ու համարման չեն արժանանում, նրանց մեջ  ցածր ինքնագնահատանք է ձևավորվում, նվազում է կյանքից սպասելիքների պահանջը: Այդ երեխաների մեջ անառողջ կյանքի հակում է առաջանում. ալկոհոլ, ծխախոտ, թմրանյութ:

Ուրեմն, հաշվի առնելով ընտանիքի հսկայական դերը անձի ձևավորման ու առողջ մարդ հասունանալու գործում,  հարգելի՛ մեծահասակներ, ծնողներ, տատիկներ ու պապիկներ, սիրեցե՛ք ձեր փոքրերին, թոռներին, նրանց լավ օրինակ ծառայեք. դա բարերար է ազդում նրանց ապագայի, հետագայում` նաև առողջության  ամրապնդման վրա:

Ահա թե ինչպես են երեխաներին դաստիարակում Գերմանիայում: Այնտեղ շատ  լուրջ ու մեծ  պատասխանատվությամբ են վերաբերվում երեխաների պաշտպանությանը: Այլևս ոչ ոքի չի զարմացնում արտերկրում կիրառվող այն պրակտիկան, որ երեխաները ծնողներին կարող են դատի տալ: Երեխաները գիտեն իրենց իրավունքները. դա  սովորում են մանկապարտեզում : Դրա համար էլ ծնողներին շատ բան  չի թույլատրվում, օրինակ` երեխաներին ծեծել, վիրավորել, նրանց վրա բղավել, պատժել:

Մասնագետները  կարծում են, որ որքան երեխան հեռուստացույցի առջև քիչ ժամանակ ծախսի, այնքան օգուտ կտա իր առողջությանը:  Ուստի Գերմանիայում  շատ երեխաներ հեռուստացույց չեն դիտում,  որովհետև տանը հեռուստացույց չկա, կամ  ծնողները միացնում են հեռուստացույցը միայն այն ժամանակ, երբ երեխաները քնած են: Չնայած կան մանկական ալիքներ, երեխաները հեռուստացույցի առջև անցկացնում են օրական ընդամենը 15-30 րոպե: Դրա փոխարեն  ողջ օրը նկարում են, խաղում, զբաղվում երաժշտությամբ ու սպորտով: Յուրաքանչյուր ընտանիք, որը սեփական տուն ունի, ունի նաև սեփական խաղահրապարակ, փոքրիկ լողավազան: Իսկ եթե ընտանիքն  ապրում է շենքում, ապա ակտիվ ծնողները տեղի ինքնակառավարման մարմինների հետ կազմակերպում են  խաղահրապարակներ, որտեղ չկան  քարեր, հոսանքալարեր ու վտանգավոր թեքություններ: Հատուկ ավազ է գնվում, կառուցվում են անվտանգ տնակներ, որ երեխաները փողոցում, բակում օգտակար և ուրախ ժամանակ անցկացնեն, և վազելու, մագլցելու, բլրակների վրայից գլորվելու, ձգվելու ու ճոպանով առաջ շարժվելու ժամանակ աշխատեն փոքրիկների մկանները, մարզվեն ֆիզիկապես: Ու  բակում էլ  կարող են խաղալ միայն բակի երեխաները: Մի մեծահասակ էլ տնից հետևում է այդ ամենին: Այս հանգամանքը նպաստում է երեխաների ինքնուրույն զարգացմանը, նրանք քիչ են նյարդայնանում, շփվող են, ավելի կիրթ:

Ինչու են երեխաները չափազանց աշխույժ

Գերակտիվ  երեխաներին չնկատել անհնար է: Նրանք անպայման պետք է ամեն ինչի ձեռք տան, քաշեն ու հրեն: Աղմուկը, վազվզոցը,  բախումները նրանց գոյության անքակտելի մասն են: Նրանց շուրջը մշտապես  լարվածություն է տիրում: Մեծերը պետք է ականջները «սրեն», «մարտական պատրաստվածության» վիճակում լինեն, քանի որ հաճախ հարկ է լինում անհապաղ կարգուկանոն հաստատել:

Առաջին հայացքից թվում է, թե այդ երեխաները պարզապես վատ են դաստիարակված: Սակայն, հարկ է նշել, որ նման դեպքերում դաստիարակությունը  գրեթե դեր չունի: Չափազանց անկարգ երեխաների ինտելիգենտ ծնողները հաճախ տարակուսանքի մեջ են, չեն կարողանում հասկանալ ու բացատրել իրենց երեխայի վարքագիծը:

Բժիշկներն ընդունում են, որ այդ երեխաների մեջ գերակտիվ  շեղում կա: Վերջին տարիներին նման երեխաների թիվը շատանում է:  Հիպերակտիվությունը բնորոշվում է  նյարդային համակարգի այն առանձնահատկությամբ, որ գրգռման պրոցեսները գերազանցում են արգելակման պրոցեսներին: Հիմնականում  հիպերակտիվություն է  ախտորոշվում  տղա երեխաների մոտ: Հիպերակտիվության հակումը հիմնականում ձևավորվում է սաղմի ներարգանդային զարգացման  շրջանում: Մոր անհագստությունը, անվստահությունը վաղվա օրվա նկատմամբ, վախերն ազդում են պտղի զարգացման վրա, հետք թողնում երկար տարիներ: Հիմնականում գերակտիվ երեխաների մայրերը կա՛մ միայնակ են, կա՛մ ամուսնալուծված:

Այսօրվա կյանքի արագ ռիթմը, հղի կնոջ ակտիվությունը, , աշխատանքը հղիության ընթացքում և խնդիրների լուծումը, որոնք ուղղակիորեն կապված չեն մայրության հետ, ազդում են պտղի զարգացման վրա: Օրինաչափ է, որ հետամնաց կամ թույլ զարգացած  երկրներում գերակտիվության համախտանիշով երեխաներ հազվադեպ  են հանդիպում:

Դպրոցում գերակտիվ երեխաների ուսուցումը նույնպես դժվար է ուշադրության կենտրոնացման դժվարության պատճառով:

Այսօրվա դպրոցական ծրագրի ինտելեկտուալ բեռնվածությունն էլ իր հերթին է նպաստում երեխաների հիպերակտիվության զարգացմանը:

Երեխաները անցման տարիքում հաճախ «ազատվում են» այդ համախտանիշից, սակայն ոմանց գերակտիվությունը պահպանվում է մինչև կյանքի վերջը. չէ՞ որ նյարդային համակարգի տեսակը չի փոփոխվում:

Երեխայի հիպերակտիվությունը որոշ չափով սանձելու համար հարկավոր է  օրակարգ սահմանել: Սահմանափակել հեռուստացույցն ու համակարգիչը, սարսափ ֆիլմերն ու մարտաֆիլմերը: Իսկ մարզումները, սպորտը միայն օգուտ կտան, հատկապես բարերար ազդեցություն կարող է ունենալ լողը, քանի որ այն հանգստացնում է նյարդային համակարգը:

Սննդից ու ըմպելիքներից պետք է բացառել գրգռող մթերքը, կոկա-կոլան, շոկոլադը, կծու ու աղի կերակուրները:

Դժվար է  զերծ մնալ դիտողություններ անելուց , սակայն պետք է փորձել դա հնարավորինս մեղմ անել, որպեսզի երեխայի մեջ լարվածություն չառաջանա: Հակառակ պարագայում նրա մեջ տպավորություն կստեղծվի, որ ինքն անուղղելի չարաճճի է:  Եվ, բնականաբար, նրան ոչինչ չի մնա, քան համապատասախանելն այդ իմիջին:

Հարսն ու փեսան Ստամբուլի խառնաշփոթի մեջ

Ստամբուլի «Gezi» այգու համար շարունակվող ցույցերի ժամանակ, երբ քաղաքի կենտրոնական «Istiklal» պողոտան գտնվում էր ոստիկանության կիրառած գազի պայթուցիկների անձրևի տակ, փողոց է դուրս եկել մի նորապսակ զույգ՝ առաջացնելով բոլորի զարմանքը:

Պողոտայի վրա գտնվող պատմական Սուրբ Անտուանի ֆրանսիական եկեղեցում պսակադրվող օտարազգի զույգը դուրս է եկել փողոց, որպեսզի լուսանկարվի հարազատների հետ: Սակայն գազից առաջացած ծխի պատճառով հարսն ու փոսան ստիպված են եղել թանզիֆե դիմակներ կրել:
«Doğan» լրատվալան գործակալությունը գրում է, որ նորապսակները իրար շնորհավորելով համբուրվել են հենց այդ դիմակներով, իսկ նրանց հետևող անցորդները այսպիսի մաղթանք են հղել զույգին՝ «Ձեր երեխաներին խաղաղություն անունը տվեք»:

 

Խորոված դդմիկ` պանրով ու լոլիկով

խոհանոց2Սա պարզ բաղադրատոմս է, պատրաստվում է շատ արագ, ջեռոցում:

Կարելի պատրաստելնաև բադրիջանով. համեղ է ստացվում: Պանիր կարելի է դնել ոչ միայն վրայից, այլև բանջարեղենների արանքում:

Բաղադրությունը

1-2 դդմիկ (ցանկալի է` մատղաշ)

լոլիկ 2-3 հատ

պինդ պանիր` 50 գ

աղ ու պղպեղ:

Պատրաստման եղանակը

Դդմիկը կամ բադրիջանը կտրատել  շրջանաձև 1,5-2 սմ հաստությամբ,համեմել աղով ու պղպեղով, եփել 7 րոպե 1800 տաքացված ջեռոցում:

Ապա, յուրաքանչյուր շերտի վրա լոլիկի շրջանաձև կտրած կտոր դնել ու եփել 5 րոպե: Տապակը հանել ջեռոցից, յուրաքանչյուրի վրա պանիր քերել ու կրկին դնել ջեռոցը: Պանիրը պետք է հալչի:

Այն համեղ է թե՛ տաք և թե՛ սառը վիճակում: Ցանկության դեպքում կարելի է պանիր քերել յուրաքաչյուր շերտի արանքում: Վրայից թեթևակի մայոնեզապատել ու կտրատած կանաչի ցանել (համեմ, սամիթ):

Շոկոլադապատ ադի բուդի

ադի բուդիԲաղադրությունը

100 գ ադի բուդի

200գ ելակ

250 գ սև շոկոլադ

4 ճաշի գդալ մեղր

100 գ կարագ

Պատրաստման եղանակը

Շոկոլադը մանրացնել ու  գոլորշու վրա հալեցնել կարագի ու մեղրի հետ: Խառնել այնքան, որ ստացվի համասեռ զանգված:

Ելակը լվանալ, չորացնել ու մանր կտորներով կտրատել, ապա խառնել ադի բուդիի հետ, վրան լցնել շոկոլադե խառնուրդը և լավ խառնել:

Վերցնել կաղափար ու սննդի թաղանթով ծածկել հատակն ու կողերը, ստացված զանգվածը լցնել վրան, հավասարեցնել ու դնել սառնարանը: Երբ սառչի ու պնդանա, կարելի է  հավասարաչափ կտորներ կտրատել ու մատուցել, կամ էլ սառնարանում պահել մինչև սեղանին դնելը:

Համեղ կստացվի նաև նույնը` եգիպտացորենի ձողիկներով:

Մեծամտությունը չարորակ ուռուցք է հավատացնում են հոգեբանները

նարգիզի սինդրոմՆարցիսիզմը հոգեբանական խնդիր է, որի արմատները թաքնված են սեռական գիտակցության խորքերում, և դրսևորվում է սեփական մարմնի կամ կերպարի կատարելության գիտակցմամբ: Իրականում  այս բարդույթը կարող է հանդիպել մեզանից յուրաքանչյուրի մոտ:

Դեռևս հին ժամանակներից հունական դիցաբանությունն անդրադարձել է նարցիսիզմին: Ժամանակին ապրում էր Նարկիսոս (Նարցիս) անունով մի գեղեցիկ, բարեկազմ երիտասարդ, որը գետի աստված Կեփիսոսի և հավերժահարս Լավրիոնեի որդին էր: Նա այնքան ինքնահավան էր, որ մերժում էր բոլորի, նույնիսկ` հավերժահարսների սերը: Սիրո աստվածուհի Աֆրոդիտեն իր շնորհները չընդունելու և ժխտելու պատճառով նրան պատժում է: Հավերժահարսներից մեկն էլ ցանկանում է, որպեսզի Նարկիսոսը սիրահարվի այնպես, ինչպես իրենք են սիրահարվել նրան, և սիրի անպատասխան սիրով: Մի անգամ, երբ Նարկիսոսն անտառում որս անելիս մոլորվում է և մարդ է փնտրում, որի միջոցով կարողանա դուրս գալ այդ վիճակից, նրան մոտենում է սիրահարված արձագանքը՝ Էքոն, որն արդեն պատժված էր Հերա աստվածուհու կողմից՝ զրկվելով խոսելու ունակությունից: Նա մոտենում է Նարկիսոսին և սեր խոստովանում, սակայն Նարկիսոսը պատասխանում է. «Ավելի լավ է մեռնել, քան սիրել քեզ նման մեկին»: Երբ տեսնում է իր արտացոլանքը զուլալ ջրի մեջ, սիրահարվում է իր իսկ արտապատկերին: Փորձում է մոտենալ դրան, բայց չի կարողանում հասնել: Եվ երբ հանկարծ գիտակցում է, որ սիրահարվել է ինքն իրեն, սկսվում են տառապանքն ու տվայտանքները: Ի վերջո, Նարկիսոսը մահանում է սեփական անձի նկատմամբ սիրուց: Հավերժահարսները շիրիմ կառուցելու ժամանակ տեսնում են, որ կանաչ խոտերի մեջ նրա դիակի փոխարեն գեղեցիկ ծաղիկ է աճել, մահվան ծաղիկ՝ նարցիս (նարգիզ):

– Առասպելը սեփական անձի նկատմամբ սիրո մասին է,- նշում է հոգեբան Քրիստինա Ավետիսյանը,- նարցիսիզմով տառապողները  մշտապես բարձրաձայնում են իրենց առավելությունների և կարևորության մասին, սիրում են նաև նկարահանել կամ լուսանկարել սեփական արտաքինը: Կ. Գ. Յունգը պաթոլոգիական նարցիսիզմը համարում էր չարորակ ուռուցք, իսկ հոգեվերլուծության նախահայր Զիգմունդ Ֆրոյդը տարանջատում էր երկու տեսակ՝ առաջնային և երկրորդային նարցիսիզմ: Առաջնայինը բնականոն զարգացման փուլ է, վաղ մանկության տարիներին, երբ երեխային թվում է, թե ամբողջ աշխարհը պտտվում է իր շուրջ, իսկ երկրորդայինը վտանգավոր է: Ֆրոյդն այսպես է վերլուծում. երբ լիբիդոն, սեռական էներգիան, սեփական անձից պետք է բնական հունով ուղղվի օբյեկտին` դիմացինին, նա որպես օբյեկտ ընտրում է սեփական անձը: Նարցիսիզմն առաջ է գալիս սեռական հասունացման պրոցեսում`  ճգնաժամի պատճառով: Այդ եսասեր մարդիկ  երբեք չեն մտերմանում ուրիշների հետ, չեն հաշտվում այլոց ինքնության հետ և հեշտությամբ կարող են հրաժարվել նույնիսկ ամենահարազատ մարդկանցից: Նարցիսները մշտապես կատարելության փնտրտուքների մեջ են, որովհետև կարծում են, թե իրենք արժանի են  գերագույնին, իսկ այլոց կարծիքը համարում են  թերի  ու անկատար: Ցավոք, նարցիսները միշտ մենակ են անցնում իրենց կյանքն ու իրականում  չափազանց դժբախտ են:

«Որո՞նք են նարցիսիզմի պատճառները» հարցին տիկին Ավետիսյանը պատասխանում է.

– Բազմաթիվ են, սակայն սկզբնաղբյուրը ընտանիքն է, այն ինստիտուտը, որը պատասխանատու է երեխայի դաստիարակման համար: Այսօր մեր հայ իրականության մեջ նարցիսիզմը գերակշռում է տղամարդկանց մոտ, քանի որ մայրերն առանձնահատուկ ուշադրություն և հոգատարություն են ցուցաբերում արու զավակների նկատմամբ: Իհարկե, չենք խոսում բացառությունների մասին, երբ աղջիկներն են ուշադրության կենտրոնում՝ որոշակի խնդիրներ ունենալու պատճառով: Արու երեխայի նկատմամբ առանձնահատուկ ուշադրությունը բացատրվում է նաև պատերազմների պատճառով, որոնց հետևանքով շատ երիտասարդներ ենք կորցրել: Ուստի տղամարդիկ իրենցից արժեք են ներկայացնում, ինչը նկատելի է նաև նրանց դիրքորոշումից. իրենց ավելի բարձր են դասում, քան կանանց:

Կ. Ավետիսյանի համոզմամբ` գերհոգատարության պատճառով երեխան դառնում է մանկամիտ (ինֆանտիլ) և լիարժեք չի զարգանում, քանի որ սովոր է, որ միշտ իր փոխարեն ինչ-որ մեկը գործի, և հետագայում չի կարողանում ինքնուրույն հաղթահարել խոչընդոտները:

– Եթե դժբախտաբար նրանց մասին հոգ տանողները հեռանում են նրանց կյանքից, նրանք ապակողմնորոշվում են: Նարցիսիզմի մեկ այլ պատճառ կարող է լինել ոչ լիարժեք ընտանիքը, հիմնականում` ամուսնու բացակայության փաստը: Վիրավորանք, որը երեխայի մեջ զարգացնում է մեծամտություն՝ «ես ամենից լավն եմ, իմ նմանը չկա և այլն», որը ոչ այլ ինչ է,  եթե ոչ պաշտպանական ռեակցիա, պատնեշ հասարակությունից: Սակայն նրանք իրականում շատ խոցելի են ու վախկոտ: Նարցիսը մեծամիտ է, գոռոզ նույնիսկ հարազատների, ընկերների նկատմամբ և միշտ իրեն վեր է դասում ուրիշներից: Նրան կարելի է նույնիսկ հեռվից նկատել, քանի որ ուշադրություն է հրավիրում իր վրա: Նարցիսը մարդկանց կա՛մ գերագնահատում է, իդեալականացնում, կա՛մ թերագնահատում, արժեզրկում: Ուստի հասուն նարցիսը պարբերաբար խորը հիասթափությունների արդյունք է: Մինչդեռ նորմալ հոգեբանություն ունեցող հասուն մարդիկ ընդունում են իրենց թերություններն ու սահմանափակումները, անհաջողություններն ու պարտությունները: Նարցիսը միշտ կախվածության մեջ է ուրիշներից, որոնց գովասանքները գալիս են ընդգծելու  իրենց մեծարգո անձը:

Տիկին Ավետիսյանը շարունակում է բացատրել, որ նարցիսիզմի առաջացման մեկ այլ պատճառ է հոգատարության բացակայությունը: Կարծես ամբողջ կյանքի ընթացքում նա վրեժխնդիր է լինում: Նարցիսն ի վիճակի չէ ապրումակցել, սիրել ու հասկանալ դիմացինին: Նա բացի «ես»-ից ոչինչ չունի, նույնիսկ «գերես», որը մեր խիղճն է ու դատավորը: Ըստ  մասնագետի՝ նարցիսի զուգընկերոջ համար դաժան կյանք է սկսվում, քանի որ  նարցիսը միշտ և անսահման ուշադրության պահանջ ունի: Զուգընկերը նրան պետք է իբրև հայելի, որպեսզի նարցիսն իրեն տեսնի ու հիանա: «Էլ չենք խոսում սեռական շեղումների մասին, երբ  սեռական գրգռումն առաջանում է սեփական մարմինը զննելիս կամ դրա արտացոլումը հայելու մեջ նայելիս»,- ասում է նա։

Մասնագետները հավաստիացնում են, որ նարցիսիզմի բուժման նպատակն է հիվանդին օգնել մեծացնելու ապրումակցման ունակությունը, ընդունելու մերժումն ու սխալները,  գծելու սեփական հնարավորությունների ավելի իրատեսական հեռանկար` հրաժարվելով անբանական նպատակներից: Սակայն բուժումն իսկական մարտահրավեր է նարցիսի անհատականության համար, որովհետև այդ կերպ նրանց թուլությունները կարող են բացահայտվել: Այնուամենայնիվ, հոգեբանները համոզված են, որ բուժել հնարավոր է, եթե նրանք գիտակցեն, որ իրենց մեջ կա այդ խնդիրը, ինչը խանգարում է լիարժեք կյանքով ապրելուն:

 

Ելենա ՉՈԲԱՆՅԱՆ

Անջելինա Ջոլիի մորաքույրը մահացել է կրծքագեղձի քաղցկեղից

155255Անջելինա Ջոլիի մորաքույրը մահացել է կրծքագեղձի քաղցկեղից : Դեբբի Մարտինը 61 տարեկան էր: Նա Ջոլիի մոր` Մարշելին Բերթրանի կրտսեր քույրն էր: Ջոլիի մայրը նույնպես մահացել էր ձվարանների քաղցկեղից, 2007-ին, 56 տարեկան հասակում: Մոր մահն ազդեց Ջոլիի որոշման վրա : Իր` կրծքագեղձերի լրիվ հեռացման վիրահատության մասին նա հայտարարեց մայիսի 14-ին:

Դեբբին, ինչպես և Անջելինան BRCA1,  գենի կրող էր, ինչը խիստ մեծացնում է քաղցկեղի հավանականությունը:

37-ամյա աստղը պատմել է  իր վիրահատության մասին  ու հավելել, որ  դրանից հետո քաղցկեղով հիվանդանալու հավանականությունը նվազել է` 87%-ից հասնելով 5%-ի: Հիմա նա պատրաստվում է հեռացնել ձվարանները:

Բրեդ Փիթն ախտորոշել է ինքն իրեն

pic_1369399248Բրեդ Փիթը վստահաբար հայտարարել է, որ ինքը տառապում է պրոզոպագնոզիայով, խանգարում, որին բնորոշ է դեմքերը ճանաչելու ու  հիշելու ունակության կորուստը: Esquire ամսագրին նա պատմել է, որ դժվարությամբ է հիշում դեմքերը ու խոստովանել, որ այդ վիճակով պայմանավորված` մարդկանց հետ շփման դժվարություն է ունենում:

Փիթը պատմել է, որ շատերին թվում է, թե ինքը պատշաճ հարգալից չէ իրենց նկատմամբ.օրինակ` չի ողջունում ծանոթներին կամ էլ չի կարողանում անուն հիշել: Իրականում նա չի կամենում ոչ ոքի վիրավորել .պարզապես չի կարողանում մտաբերել ` ճանաչում է այս կամ այն մարդուն, թե ոչ:

Նա խոստովանել է, որ փորձել է պայքարել այդ վիճակը շտկելու համար  ու սկսել է հարցնել, թե որտեղից է ճանաչում խոսակցին.”Սակայն ամեն ինչ ավելի վատթարացավ.մարդիկ սկսեցին վիրավորվել ինձնից ավելի շատ”: Դրա համար էլ դերասանը տանն ավելի շատ ժամանակ է սկսել անցկացնել:

Նա մտադիր է բժիշկների հետ խորհրդակցել ենթադրյալ հիվանդության շուրջ: Այդ վիճակի պատճառնրից մեկն էլ ծոծրակային աջ հատվածում ստացած վնասվածքն է:

Աջ պրոզոպագնոզիայով մարդիկ չեն կարողանում ճանաչել դեմքեր,սակայն ճանաչում են իրերը: