Պուտինը եկավ Հայաստան ու գնաց, բայց այդ այցի հետ կապված մանրամասները դեռ երկար կքննարկվեն հայ իրականության մեջ: Ըստ պաշտոնական  տեղեկությունների` ստորագրվեցին երկկողմ համագործակցության զարգացմանն ու խորացմանն ուղղված փաստաթղթեր քաղաքական, տնտեսական և ռազմական համագործակցության, միջուկային անվտանգության, էներգետիկայի, կրթության և զբոսաշրջության հարցերի վերաբերյալ:

 Մասնավորապես` ՀՀ և ՌԴ միջև մինչև 2020 թ. երկարաժամկետ տնտեսական համագործակցության ծրագրի իրականացման շրջանակներում 2014-2017 թթ. միջոցառումների ծրագիրը, Հայաստանի Հանրապետություն բնական գազի, նավթամթերքների և չմշակված բնական ալմաստների առաքման ոլորտում համագործակցության վերաբերյալ, ՀՀ բնական գազի առաքման ժամանակ գների ձևավորման կարգի վերաբերյալ, «ՀայՌուսգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերության բաժնետոմսերի առուվաճառքի և հետագա գործունեության պայմանների մասին,  միջուկային անվտանգության բնագավառում համագործակցության մասին, զինվորական սուրհանդակափոստային կապի ոլորտում համագործակցության մասին համաձայնագրերը:

Հաստատվեց ՀՀ և ՌԴ ԱԳՆ-ների միջև 2014-2015 թթ. խորհրդատվությունների ծրագիրը, ստորագրվեց կրթության և գիտության նախարարությունների միջև 2014-2015 թթ. միջնակարգ ընդհանուր կրթության ոլորտում համագործակցության ընդլայնման և զարգացման հետագա միջոցների մասին հուշագիրը, ՀՀ կառավարության և «Գազպրոմ» բաց բաժնետիրական ընկերության միջև ՀՀ կառավարության կողմից «ՀայՌուսգազարդ» փակ բաժնետիրական ընկերությանը փոխհատուցում տրամադրելու մասին համաձայնագիրը, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության և ՌԴ զբոսաշրջության դաշնային գործակալության միջև 2014-2016 թթ. համատեղ գործողությունների ծրագիրը:

Կայացան նաև 2014-2018 թթ. «ՀայՌուսգազարդ»-ի և «Գազպրոմ էքսպորտ»-ի բաց բաժնետիրական ընկերության միջև ՀՀ բնական գազ ներմուծելու գործարքն ու «Օյլ Տեխնո ԼՊ» ընկերության և «Ռոսնեֆտ Գլոբալ Թրեյդ Ս.Ա.» ընկերության միջև համատեղ ձեռնարկություն ստեղծելու մասին համաձայնագիր և բաժնետիրական համաձայնագիր:

«Այս համաձայնագրերը կլրացնեն ավելի քան 2 հարյուր միջպետական պայմանագրեր և համաձայնագրեր ընդգրկող մեր հարաբերությունների իրավապայմանագրային բազան: Այս շաբաթ Հայաստանի խորհրդարանը կվավերացնի ամռանը ստորագրված «Ռազմատեխնիկական համագործակցության զարգացման մասին» պայմանագիրը, որը լայն հնարավորություններ է բացում Ռուսաստանի պաշտպանական ձեռնարկություններում ներքին գներով սպառազինության և ռազմական տեխնիկայի ձեռքբերման համար: Դրանից հետո երկկողմ կամ ՀԱՊԿ ձևաչափով այլևս ոչ մի փաստաթուղթ չի մնա, որը վավերացված չլինի հայկական կողմից»,- ասել է Սերժ Սարգսյանը:

ՀՀ նախագահը հայ-ռուսական միջտարածաշրջանային երրորդ համաժողովում  ունեցած իր ելույթում, բացի նման հարցերի ժամանակ նշվող ընդհանրական ու ոչինչ չասող «հաշվետվություններից», մի ուշագրավ ակնարկ էլ արեց. «Հայաստանն ամենահարմար և կարճ ճանապարհն է Իրանի և Պարսից ծոցի երկրների շուկա դուրս գալու համար: Մենք ընդունել ենք ազատ տնտեսական գոտիներ ստեղծելուն ուղղված անհրաժեշտ օրենսդրական ամբողջ փաթեթը, ինչը Հայաստանը դարձնում է ներդրումների համար ավելի գրավիչ, այդ թվում` արտահանմանն ուղղված»,- նշեց Սերժ Սարգսյանը:

Այս արտահայտությունն ուշագրավ է այնքանով, որ դեռևս շաբաթներ առաջ նման միտք էր արտահայտել ՀՀ-ում ՌԴ նախկին դեսպան Վյաչեսլավ Կովալենկոն  Երևան-Մոսկվա- Մինսկ տեսակամուրջի ժամանակ` նշելով, որ Հայաստանն էլ ՄՄ-ին կարող է դեպի Իրան ամենակարճ ու հուսալի ճանապարհն ապահովել: Այս միտքը, ինչպես արդեն տեսանք, շրջաբառվել է նախագահականում ու դառնում է ՄՄ մյուս անդամների այն հարցի պատասխանը, թե ինչ կարող է տալ Հայաստանը ՄՄ-ին:

Դիվանագիտության մեջ չասված խոսքերն ավելի կարևոր են

Սա գրեթե այն ամենն էր, ինչ վերաբերում էր այցի պաշտոնական կողմին: Բայց սովորաբար նման այցերի դեպքում կարևոր է ոչ միայն պաշտոնական` արարողակարգային ընթացքը, այլև` մանրուքները:

Եվ այսպես, դեկտեմբերի 2-ի վաղ առավոտյան Երևանի կոնտրոնում բացվեց հայ-ռուսական բարեկամության «Միասնության խաչ» հուշարձանը: Թեև նախապես նշվում էր, որ հուշարձանը պետք է բացեն ՀՀ և ՌԴ նախագահները, բացեցին ՀՀ վարչապետն ու ՌԴ տրանսպորտի նախարարը, որոնք նաև հայ-ռուսական միջկառավարական հանձնաժողովի համանախագահներն են: Ընդ որում, հուշարձանի բացմանը ներկա էր նաև ՀՀ նախագահը տարբեր նախարարների, գերատեսչությունների ղեկավարների հետ միասին: Բացման հանդիսության ժամանակ էլ ՀՀ վարչապետը ռուսերեն ելույթ ունեցավ: Այս երևույթը, ինչպես մեզ հետ զրույցում ասաց Կանադայում ՀՀ-ի նախկին դեսպան, «Մոդուս Վիվենդի» կենտրոնի տնօրեն Արա Պապյանը, ընդունելի չէր, որովհետև ելույթ ունեցողը ՀՀ վարչապետն էր:

«Այդ պրոտոկոլ կոչվածում, որը դարերով ձևավորվել է, իրավահավասարության խնդիր կա, սեփական լեզվի նկատմամբ հարգանքի խնդիր կա: Այսինքն` մեր վարչապետը ուզում էր ցույց տալ, որ ռուսերե՞ն գիտի: Ռուսերեն ելույթ ունենալը ընդունելի չէ, որովհետեւ այդ հուշարձանի բացումն արարողակարգային իրադարձություն էր, ուստի արարողակարգային բոլոր նորմերը պետք է պահպանվեին: Խորը սիմվոլիզմ կա այդ ամենի մեջ»,- նշեց Արա Պապյանը:

Բայց այդ դիվանագիտական «ապտակը» դեռ վերջինը չէր դիվանագիտական օրակարգով գերհագեցած օրվա ընթացքում: Երկրորդ «ապտակը» Հայաստանը ստացավ Պուտինի այցի բուն օրակարգից: ՌԴ նախագահը, ինչպես և հայտարարվել էր, Հայաստանում էր պետական այցով: Բայց այդ այցը սկսվեց ոչ թե Երևանից, այլ Գյումրիից: Ու տպավորություն ստեղծվեց, որ դա ոչ թե պետական այց է, այլ աշխատանքային:

«Ես սովորել եմ տարբեր դիվանագիտական ակադեմիաներում, նաև Ռուսաստանի դիվանագիտական ակադեմիայում, ու կան պետական արարողակարգի համապատասխան դասագրքեր: Այն, ինչ  ինձ սովորեցրել են ռուսները, այն է, որ պետական` պաշտոնական այցերն ունեն որոշակի արարողակարգ: Այն է` այցելություն մայրաքաղաք, դիմավորում` տարբեր զորատեսակների շքերթով, նաև մայրաքաղաքում հատուկ նստավայրի հատկացում և այլն: Այսինքն` կան որոշակի բաներ, որ պետք է պահպանվեն: Այդ ամբողջից պրոտոկոլային որևէ նորմ չի պահպանվել»,- ասաց Արա Պապյանը` հավելելով, որ բնավ գեղեցիկ չէր, երբ մեր նախագահը Ռուսաստանի ինչ-որ տրանսպորտի նախարարի հետ միասին բացում էր այդ արձանը ու շեշտեց, որ եթե նախագահը ներկա էր այդ արարողությանը, ուրեմն Հայաստանը ներկայացված է եղել ամենաբարձր մակարդակով:

Այս փաստն առավել ցցուն է դառնում, երբ հիշում ենք հատկապես,  որ Մոսկվայում հայկական եկեղեցու բացման ժամանակ ներկա չէին ՌԴ նախագահն ու վարչապետը, նույնիսկ` Մոսկվայի քաղաքապետը:

Մի խոսքով, դիվանագիտական այսպիսի նվաստացումներից հետո Պուտինը Գյումրիում` «Ռուսաստան: Հայաստան: Մաքսային միություն» միջտարածաշրջանային երրորդ համաժողովի շրջանակներում, անդրադառնալով Մաքսային միությանը Հայաստանի անդամակցության ցանկությանը, հայտարարեց, որ «դա հայ ժողովրդի, իշխանությունների սուվերեն ընտրություն էր», ու հավելեց, որ Ռուսաստանը կօգնի ՀՀ-ին ՄՄ-ին առավելագույնս արագ անդամակցելու հարցում:

Այս «մանրուքին» իր երեկվա համարում անդրադարձել է նաև ռուսական թերթերից մեկը`նշելով, թե այդ հայտարարության ժամանակ Սերժ Սարգսյանը ժպտում էր:

Իր ելույթում Վլադիմիր Պուտինը մի նուրբ «կատակ» էլ արեց. «Ռուսաստանը չի պատրաստվում հեռանալ Կովկասից: Ընդհակառակը` Ռուսաստանը փորձելու է ուժեղացնել իր դիրքերը տարածաշրջանում` հիմնվելով տարածաշրջանի երկրների, այդ թվում` Հայաստանի հետ բարիդրացիական հարաբերությունների վրա»:

Այս ակնարկի կապակցությամբ քաղաքագետ Լևոն Մելիք-Շահնազարյանը նշեց, թե երբեք գաղտնիք չի եղել, որ 1803 թվականից սկսած` Ռուսաստանը համաձայն չէ և չի ուզեցել հեռանալ Հարավային Կովկասից: Իսկ այն, որ չի ուզում հեռանալ, ամենևին չի նշանակում, թե ուզում է մեզ տիրել:

«Ես դա հասկանում եմ աշխարհաքաղաքական իմաստով: Այդ իմաստով Հայաստանին էլ ձեռնտու չէ, որ Ռուսաստանը հեռանա մեր տարածաշրջանից: Համենայն դեպս, պետք է հիշել 1993 թվականը, երբ թուրքական զորքերը մոտեցել էին մեր սահմանին, և միայն Ռուսաստանի հայտարարությունն ու ՌԴ պաշտպանության նախարարի դիրքորոշումը կասեցրեցին Թուրքիայի հնարավոր հարձակումը Հայաստանի վրա: Այսօր էլ Ռուսաստանն ինչ-որ չափով, ես կասեի` մեծապես, մեր տարածաշրջանում խաղաղության երաշխավոր է»,- ասաց Լևոն Մելիք-Շահնազարյանը:

Նմանատիպ արտահայտությունները սովորաբար ունենում են նաև հասցեատեր կամ հասցեատերեր: Այս դեպքում հասցեատերերի մասին կարելի է կռահել: Նախ` առաջին հասցեատերը հենց Հայաստանն է, որը մինչև սեպտեմբերի 3-ն իր հայացքը համառորեն հառել էր Արևմուտքի ուղղությամբ: Երկրորդ, ինչպես նշեց լևոն Մելիք-Շահնազարյանը, ընդունված երևույթ է, որ պետությունների առաջին դեմքերն օգտվում են այն հանգամանքից, թե որ տարածքում են խոսում ու այդ տարածքի հարևան պետություններին կամ իշխանություններին ինչ ազդանշաններ են ուղարկում: Իսկ այս դեպքում թուրքական լրատվամիջոցներն արդեն անդրադարձել են Պուտինի Գյումրի գալուն և նմանատիպ հայտարարություններին  ու նշել, որ դրանք ավելի շատ ուղղված են Թուրքիային և Ադրբեջանին:

«Պուտինը չէր կարող ոչինչ չասել, ոչ մի ազդանշան չուղղել այն երկրներին ու երկրների ղեկավարություններին, որոնք Ռուսաստանի հետ, համենայն դեպս, գաղափարախոսական հակառակորդներ են: Այսինքն` առաջին հերթին ուղղված էր նրանց: Բայց, մյուս կողմից, ուղղված էր նաև մեզ: Հարցն այն է, թե ինչ իմաստով ենք ուզում հասկանալ այդ հայտարարությունը, փոխգործակցության ու դաշնակիցներ լինելու կոնտեքստո՞ւմ, թե՞ Հայաստանի դեմ, որը տվյալ դեպքում ես կհամարեի սխալ»,- տեսակետ հայտնեց Լևոն Մելիք-Շահնազարյանը:

Գևորգ ԱՎՉՅԱՆ

Անկախ

Նախորդ շաբաթ Հայաստանի համար մի կարևորագույն իրադարձություն եղավ, որը սկզբում առկայծեց հայկական քաղաքական երկնակամարում, բայց հետո խամրեց «Մեծն Ռուսիո ծագող արևի» շողերի ներքո:

Նոյեմբերի 28-29-ը կայացավ ԵՄ Արևելյան գործընկերության քաղաքականության եզրափակիչ գագաթнաժողովը: Այդ գագաթнաժողում, երևի հիշում է երկրագնդի ցանկացած անկյունում ապրող ամեն մի հայ, պետք է Հայաստանը ԵՄ-ի հետ ասոցացման և խորն ու համապարփակ ազատ առևտրի համաձայնագրեր ստորագրեր:  Սակայն սեպտեմբերի 3-ից` Սերժ Սարգսյանի` Մաքսային միությանը Հայաստանի միանալու ցանկության մասին հայտարարությունից հետո, բնականաբար, չեղյալ է հայտարարվել: Չնայած իշխանության որոշ ներկայացուցիչներ դեռ սին հույսեր էին ներշնչում, թե գուցե նման համաձայնագրեր կստորագրվեն:

Հայկական վերլուծական շրջանակներում էլ, մինչև բուն գագաթнաժողովի նախօրեն, երբ հայտնի դարձավ, որ Սերժ Սարգսյանը կմասնակցի դրան, տարբեր տեսակետներ էին շրջանառվում, որ եթե Սերժ Սարգսյանը գնա, ուրեմն ինչ-որ փաստաթուղթ իրոք պետք է ստորագրվի, իսկ եթե չգնա, ապա ոչ մի փաստաթղթի ստորագրում էլ նախատեսված չի եղել:

Վիլնյուսյան գագաթнաժողովից ընդամենը 1 շաբաթ առաջ ՀՀ-ում Ֆրանսիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Անրի Ռենոն միայն այս կապակցությամբ լրագրողներին հայտնեց, որ Եվրամիության համապատասխան պաշտոնյաները դեռևս քննարկում են, թե Վիլնյուսի գագաթնաժողովում Հայաստանի հետ Եվրամիությունն ինչ փաստաթուղթ է ստորագրելու:

Նա նշեց, որ Հայաստանը հստակ հայտնել է Եվրամիության հետ հարաբերությունները զարգացնելու և խորացնելու մասին իր ցանկությունը, Եվրամիությունն էլ իր բաժին  պատրաստակամությունն է հայտնել, այն է` Հայաստանի հետ շարունակել համագործակցել և խորացնել այդ համագործակցությունը: Որպես դիվանագետ` նա ավելին ասել չէր էլ կարող: Բայց արդեն այդ ժամանակ պարզ էր, որ ԵՄ-ն Հայաստանի հետ որևէ լուրջ կամ ՀՀ իշխանություններին հաճո փաստաթուղթ կստորագրի միայն այն դեպքում, երբ Հայաստանի հետագա եվրաինտեգրման առումով թեկուզ չնչին հույսեր ունենա:

Գագաթնաժողովի ժամանակ իր ելույթում Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը հայտարարեց, որ Եվրոպական մոդելով Հայաստանի պետականության կառուցումն ու ամրապնդումը Հայաստանի  գիտակցված ընտրությունն է եղել, և այդ գործընթացն այլևս անշրջելի է:

«Մեր գլխավոր նպատակն է Եվրոպական միության հետ ձևավորել այնպիսի գործուն կառուցակարգեր, որոնք, մի կողմից, արտացոլում են մեր սոցիալ-քաղաքական և տնտեսական հարաբերությունների խորքային բնույթը, մյուս կողմից` համատեղելի են համագործակցության այլ ձևաչափերի հետ: Արևելյան գործընկերությունը պետք է բնական կամուրջ դառնա` տարածելով տնտեսական ինտեգրումը Ատլանտյանից մինչև Խաղաղ օվկիանոս: Այս իմաստով մենք հանձնառու ենք հետևողական ջանքեր գործադրել առավել ընդգրկուն` բաժանարար գծերից զերծ Եվրոպա կառուցելու ուղղությամբ: Ակնկալիքները վիլնյուսյան այս գագաթնաժողովից մեծ են: Մենք այս գագաթնաժողովը դիտում ենք որպես Եվրոպայի միության հետ մեր հարաբերություններն առավել իմաստավորված և իրատեսական հիմքերով զարգացնելու կարևոր հանգրվան»,- նշեց Սերժ Սարգսյանը:

Մի խոսքով` ոչ մի լուրջ ու կշիռ ունեցող փաստաթուղթ էլ չստորագրվեց Վիլնյուսում, այլ ընդամենը` պրոտոկոլային` գագաթնաժողովի եզրափակիչ փաստաթուղթը և Հայաստան-Եվրոպական միություն հռչակագիրը, որոնք նման նշանակություն չունեն:

Բնականաբար կյանքը շարունակվում է, առավել ևս, որ Ռուսաստանն էլ այդ ամբողջ ընթացքում լուռ ու հանգիստ դիտորդի կարգավիճակում չէր, որ հետևում էր մեր երկրի շուրջ զարգացող գործընթացներին:

Գևորգ Ավչյան

Անկախ

ԱԺ ՀԱԿ խմբակցությունը այսօր ԱԺ նիստի ժամանակ հանդես եկավ «համատարած կոռուպցիա»-ի մասին հարցապնդմամբ : Հարցապնդումը ներկայացրեց Լևոն Զուրաբյանը: Նա շեշտեց, որ կոռուպցիան այսօր ընկած է մեր հասարակությունում առկա բոլոր չարիքների ու դժբախտությունների հիմքում, այն պրոբլեմն է, որի պատճառով ՀՀ քաղաքացին դիմում է խուճապահար արտագաղթի կամ գտնվում է չքավոր վիճակում: Լևոն Զուրաբյանը իր խոսքում նշեց, որ կառավարությունից ստացած գրավոր պատասխանը լի է եղել անգրագետ, անհեթեթ կետերով:

Հարցապնդմանն արձագանքեց ՀՀ արդարադատության նախարար Հրայր Թովմասյանը. «Անգրագիտությունից խոսեցիք, դե ուրեմն այդքանանգրագետ չլինեիք ու չգրեիք այնպիսի հարցեր, որոնց պատասխանելը չի մտնում կառավարության իրավասության մեջ: Մի բանում համաձայնենք Ձեզ հետ` իրոք կոռուպցիան այսօր առաջնահերթ խնդիր է, բայց դուք խտացնում եք գույները: Անհեթեթություն ասեցիք, բայց դրանից Ձեր գրածիարժեքը չբարձրացավ: Մի արեք դա: Եթե քաղաքական երկխոսություն եք ուզում, Ձեզ մեկնված ձեռքը բռունցք մի արեք, որովհետև հակադարձ բռունցքը շատ ավելի կոպիտ կլինի», – վրդովված ասաց Հրայր Թովմասյանը:

ԱԺ փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովը պատգամավորների հայտարարությունների ժամին անդրադարձավ վերջին օրերին երկրի քաղաքական կյանքում տեղի ունեցած երկու նշանակալի իրադարձություն.

«Վիլնյուսում Հայաստանն ամենաբարձր մակարդակով ներկայացվեց ԵՄ Արեւելյան գործընկերության գագաթաժողովին, որտեղ նշվեց, որ ՀՀ-ԵՄ քաղաքական երկխոսությունն ու ժողովրդավարական բարեփոխումները մեր երկրում այլեւս անշրջելի են, եւ եվրոպական մոդելով Հայաստանի պետականության կառուցումն ու ամրապնդումը եղել է մեր պետության գիտակցված ընտրությունը»,-ասաց Շարմազանովը:

Նրա խոսքով` Վիլնյուսում ազդակ հղվեց, որ հայկական կողմերը՝ ի դեմս Հայաստանի Հանրապետության եւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության, ԼՂ հակամարտության բացառապես խաղաղ եւ քաղաքական կարգավորման կողմնակից են, եւ անհնար է հասնել հիմնախնդրի վերջնական հանգուցալուծմանը՝ առանց Արցախի ուղղակի մասնակցությանը բանակցություններին:

Ինչ վերաբերում է Ռուսաստանի նախագահի պետական այցին Հայաստան, ապա Շարմազանովը դա աննախադեպ համարեց իր արդյունքներով և նշեց, որ այն նոր էջ բացեց հայ-ռուսական դաշնակցային հարաբերություններում:

«Մեր ընդդիմախոսները պարբերաբար փորձում էին կասկածի ենթարկել որեւէ լուրջ դրական փոփոխության հնարավորությունը Հայաստանի շարքային քաղաքացու կյանքում: Զերծ մնալով քաղաքական պոպուլիզմից` խոսեմ փաստերով: Դատեք ինքներդ: Նախ, հարկ է նշել, որ Հայաստանի եւ Ռուսաստանի նախագահների բանակցությունների արդյունքներով ստորագրվեց 12 կարեւորագույն փաստաթուղթ, ամրապնդվեց Հայաստան-Ռուսաստան ռազմաքաղաքական համագործակցությունը, ինչն ինքնին հավելյալ երաշխիք է մեր անվտանգության եւ խաղաղության համար: Սա լա՞վ է, թե՞ վատ: Ռուսաստանը նվազեցնում է Հայաստանին մատակարարվող գազի սակագինը՝ 1000 խմ-ի դիմաց նախկին 270 դոլարի փոխարեն սահմանելով 189 դոլար: Սա դրակա՞ն է, թե՞ ոչ մեր քաղաքացիների համար: Նավթի եւ նավթամթերքի համար Ռուսատանը հանում է օրենքով նախատեսված արտահանման 30 տոկոս մաքսատուրքը՝ սոցիալ-տնտեսական զարգացման աննախադեպ հնարավորություններ ստեղծելով: Հիմա սա լա՞վ է, թե՞ վատ: Լինելով ՀԱՊԿ անդամ՝ Հայաստանը ռուսական զենք եւ զինամթերք կգնի ներռուսաստանյան գներով: Սա դրակա՞ն է , թե՞ ոչ»,-թվարկեց Շարմազանովը` եզրակացնելով, որ շարքային քաղաքացին իր մաշկի վրա ուղղակիորեն կզգա այս պետական այցի դրական փոփոխությունները: Իսկ այն, որ մի քանի ընդդիմադիր գործիչներ դրանից կարող են տխրել, Շարմազանովի խոսքով` դա իրենց համար էական չէ:

Խորհրդարանում պատգամավորների հայտարարությունների ժամին Ժառանգություն խմբակցության պատգամավոր Ալեքսանդր Արզումանյանն անդրադարձավ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի այցին ու բերման ենթարկված ակտիվիստներին: Դատապարտելով տեղի ունեցածը, նա նշեց, որ դեկտեմբերի երկուսին իրավապահների գործողությունները, կաթվածահար եղած տրանսպորտը հանրությանը միավորել էր մեկ մտահոգության շուրջ` պուտինյան այցի, որից բոլորն ուզում էին շտապ ազատվել:

Պատգամավորի գնահատմամբ` այդ այցը էլ ավելի վարկաբեկեց և ատելություն առաջացրեց Ռուսաստանի նախագահի նկատմամբ` նրան ուղղելով հազարավոր քաղաքացիների զայրույթն ու անեծքները:

Խորհրդարանում պատգամավորների հայտարարությունների ժամին Ժառանգություն խմբակցության ղեկավար Զարուհի Փոստանջյանն անդրադարձավ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի այցին` նշելով, որ կայսերական նոր տրամադրությունները հայ ժողովրդի նկատմամբ հաղորդվեցին Պուտինի այցով Գյումրիի ռուսական ռազմաբազա` քեմալա-բոլշևիկյան սահման:

Փոստանջյանի կարծիքով` փաստացի` Պուտինի այցի նպատակը ոչ թե իրավահավասար պետությունների միջև տեղի ունեցող պետական այց էր, այլ նպատակ ուներ բավարարելու  կայսերական անհույս նկրտումները, որի սպասարկման պարտականությունը ստանձնել էր Սերժ Սարգսյանը:

«Ռուսաստանը, Խորհրդային Միության անկումից հետո դասեր չքաղելով արատավոր և ի սկզբանե դատապարտված համակարգի շահագործումից, շարունակեց շահագործել այն ՌԴ-ում, որի տնտեսությունը բնութագրվում է երեք բառով`  «խողովակ և այն սպասարկող մարդկանց» տնտեսություն»,-ասաց պատգամավորը` կանխատեսելով, որ եթե ՌԴ-ում  ընթացող բոլոր պրոցեսները շարունակվեն նույն մակարդակով մոտակա 10 տարիների ընթացքում, ապա ՌԴ-ի տեղի կունենա աշխարհագրական քարտեզի հսկայածավալ փոփոխություն և  Ռուսաստանի մասնատում:

Փոստանջյանը վստահ է, որ Հայաստանի և Ռուսաստանի «դարավոր եղբայրական» հարաբերություններում կրկին նախանշվում է ճշմարտության պահը, երբ պատմական առասպելները և ցանկությունները գալիս են փոխարինելու իրականությանը՝  Մոսկվան  Հայաստանին գրեթե երբեք չի դիտել որպես գործընկեր և միշտ վստահ է եղել, որ հայերի հետ չի ունենալու որևէ խնդիր:

«2014 թվականի հունվարի 1-ը շատ մոտ է: Խորհրդարանի մակարդակով, կարծես, ավարտեցինք կենսաթոշակային պարտադիր կուտակային համակարգի վերաբերյալ քննարկումները: Հանրապետական մեծամասնությունը հակված չէ ընդունել մեր հիմնավոր, փաստարկված առաջարկությունները

»,-խորհրդարանում պատգամավորների հայտարարությունների ժամին հիշեցրեց ԱԺ ՀՅԴ խմբակցության քարտուղար Աղվան Վարդանյանը:

Նրա խոսքով` երկրի, Հայաստանի յուրաքանչյուր քաղաքացու համար կենսական նշանակության հարցի հանդեպ իշծանությունների մոտեցումը համարժեք և պատասխանատու դիրքորոշում չէ. «Անքննելի են որոշումներ կայացնելու` մեծամասնության տրամաբանությունն ու մեխանիզմները»,-նկատեց պատգամավորը:

Պատմության համար ամփոփելու և արձանագրելու համար կատարվածը` նա թվարկեց, թե ի՞նչ ունենք և ի՞նչ ենք ունենալու:

1. Ներդրվում է պարտադրաբար մի համակարգ, որին մեր երկիրն ու հասարակությունը պատրաստ չեն` և’ սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշների, և’ բարոյահոգեբանական առումներով:

2. Ներդրվում է մի համակարգ, որին պատրաստ չէ կառավարությունը: Գործընթացն ուղեկցվում է սահմանադրական հնարավոր, օրենքի` բացահայտ, հայեցակարգի ու ժամանակացույցի ակնհայտ խախտումներով:

3. Ներդրվում է մի համակարգ, որը գործնականում շատ քիչ աղերս ունի սոցիալական պաշտպանության ոլորտի հետ: Հիմնական նպատակը ֆինանսական շուկան ակտիվացնելն է:

4. Գոյանալիք երկար փողերը տնտեսության իրական հատվածի վրա ազդեցություն չեն ունենալու, չեն նպաստելու եկամտաստեղծ գործունեությանն ու աշխատատեղերի ավելացմանը:

5. Շատ ռեալ է վտանգը, որ արդյունքում ավելանալու է թաքնված զբաղվածությունն ու սև աշխատավարձերի տեսակարար կշիռը:

6. 2014 թվականի հունվարից և’ պետական, և’ մասնավոր հատվածում, աշխատողների աշխատավարձն ավելի պակաս է լինելու, քան էր 2013 թվականի դեկտեմբերին:

7. Այս համակարգի արդյունավետությունը ցածր է լինելու կառավարության նկարագրածից և մասնակիցների համար 30-40 տարի հետո չի ապահովելու արժանապատիվ կենսաթոշակ:

Արձանագրելով այս ամենը Աղվան Վարդանյանը վերահաստատեց 3 բան. առաջին` վստահության բավարար պաշար չունեցող այս կառավարությունը ձախողվելու է նաև այս համակարգում, թեև այն համարում է վերջին տարիների իր ամենամեծ ձեռքբերումը, երկրորդ` կենսաթոշակային ոլորտում բարեփոխումներն անհրաժեշտ են, և իրենք պատրաստ են շարունակել աշխատանքը ավելի արդյունավետ համակարգ ստեղծելու նպատակով, երրորդ` ՀՅԴ-ն շարունակելու է սերտորեն գործակցել պարտադիր բաղադրիչի դեմ ընդվզող հազարավոր քաղաքացիների հետ և հետապնդելու է նրանց պահանջները սահմանադրական բոլոր միջոցներով:

Վերջում դիմելով քաղաքական մեծամասնությանը` նա ասաց. «Դուք այսօր, այո, ունեք բացարձակ իշխանություն, բայց դա ձեզ չի ազատում երկրի ու սերունդների առաջ պատասխանատվությունից: Ընդհակառակը…»:

Արամ Մանուկյանն այսօր Աժ հայտարարությունների ժամին որոշել էր տալ պարզաբանումներ գազի գնի վերաբերյալ կնքված 2009-ի պայմանագրից, որ ինքը ստացել էր վաղուց, սակայն հանրությանը այդ պայամնագրի որոշ կետեր մինչ օրս անհայտ էին: Արամ Մանուկյանը, սակայն, չէր հաշվարկել իրեն հատկացված ժամանակը: Երեք րոպեում նա միայն հասցրեց նշել, որ , ըստ այդ պայամանգրի, գազի գինը կարող է փոփոխվել գազի նվազագույն ջերմատվության ցուցանիշի փոփոխության համաձայն: Այնուհետև նա սկսեց մեջբերել թվեր. «2011 թվականի առաջին եռամսյանկին գազի գինը եղել է 180 դոլար, երկրորդ եռամսյակին՝ 180 դոլար, երրորդ եռամսյակին՝  205 դոլար, չորրորդ եռամսյակին՝ 217 դոլար: Ամենահետաքրքիրը 2012 թվականի տվյալներն են. առաջին եռամսյակ՝ 219 դոլար, երկրորդ եռամսյակ՝ 219 դոլար, երրորդ եռամսյակին՝  244 դոլար, չորորդ եռամսյակին՝ 255 դոլար…»: Այս պահին Արամ Մանուկյանի խոսափողն անջատվեց: ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը միայն արձանագրեց. «Ի՞նչ անեմ»:

ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Վարդան Այվազյանն այսօր ԱԺ-ում խորհրդարանում ներկայացրեց իր հեղինակած «Շահումով խաղերի և խաղատների մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը, որով նախատեսվում է խաղատները տեղափոխել Ծաղկաձոր, Ջերմուկ, Սևան 7 Մեղրիի շրջան, ինչը սակայն չի վերաբերում օրենքով նախատեսված 40 մլրդ դրամի ներդրումները գերազանցող խաղատներին դա չի վերաբերում:

ՀԱԿ պատգամավոր Հրանտ Բագրատյանը սա համարում է կազինոների բիզնեսի խոշորացման, բիզնեսը վերահսկելի դարձնելու քայլ և նկատում, որ եթե կառավարությունը հատուկ մոտեցում է ցուցաբերում խաղատների նկատմամբ, ապա պետք է թողնի փոքրերն էլ աշխատե կա ինչո՞ւ պետք է 40 մլրդ ներդրման դեպքում թույլ տան Երևանում գործել: «Եթե կա սկզբունք, պետք է պահպանվի մինչև վերջ: Կա´մ սա բիզնես է, անկախ նրանից, կազինո է, ինչ է, եթե օրենքով թույլատրված է, չպետք է լինի սելեկցիա կամ էլ բարոյական հիմքեր ենք դնում, որի դեպքում  ընդհանրապես չենք անդրադառնում նման օրենսդրության փոփոխությանը»,- ասաց նա:

Վարդան Այվազյանն էլ կարծում է, որ ոլորտը խոշորացման և «ցիվիլ» դարձնելու խնդիր ունի, բացի այդ, դրանով լուծվում է կառավարության որդեգրած տարածքների համաչափ զարգացման քաղաքականությունը, իսկ փոքր, համասփռված խաղատներին, որտեղ ամեն անկյունում քսան ապարատ է, Այվազյանը դեմ է, ուստի հանդես է եկել օրենսդրական նախաձեռնությամբ:

ԱԺ սոցիալական հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Հակոբ Հակոբյանն այսօր Աժ-ում ներկայացրեց Կենսաթոշակների մասին օրենքում հերթական փոփոխության նախագիծը: Նա իր զեկույցում հստակ նշեց, որ կենսաթոշակները կբարձրանան` ըստ աշխատանքային ստաժի չափի,ընդ որում, որքան մեծ է ստաժը, այնքան քիչ տոկոսով կբարելավվի կենսաթոշակառուի գումարի քանակը: Ընդդիմադիր պատգամավորները հետաքրքրվեցին` որքանո՞վ է արդար, որ 80 տարուց ավել աշխատած անձի կենսաթոշակը  չի բարձրանա առհասարակ, իսկ բավական փոքր ստաժ ունեցող անձի աշխատավարձը կբարձրանա, ասենք, 40 տոկոսով: Իր հերթին Նիկոլ Փաշինյանը մատնանշեց, որ այդ 40 տոկոս ասվածն էլ է իրականում չնչին մի բան. «40 տոկո~ս, 40տոկո~ս, բայց ստացվում , որ 20000 թոշակ ստացողի կենսաթոշակը ընդամնեը կդառնա 24000 դրամ, էդ ո՞նց է ստացվում, որ 30000 մարդ, ըստ Ձեր տվյալների,  դուրս կգա աղքատության շեմից: Իրականում Ձեր այս բարեփոխումից երկրում ստեղծված տխուր վիճակը չի պայծառանալու: Ստացվում է, որ դուք վերցնում եք գումար նրանցից, ովքեր երկար տարիներ աշխատել են,  իսկ մյուսներին գրեթե ոչինչ չեք տալիս», – շեշտեց  Նիկոլ Փաշինյանը: Նրա հարցին ի պատասխան պարզվեց, որ 10 տարվա ստաժ ունեցող անձի կենսաթոշակը կավելանա 6200 դրամով: Այդ թիվը հատուկ շեշտեց ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը` հավանբար մտածելով, որ6200 դրամը մարդկանց ծայրահեղ աղքատությունից դուրս բերելու իրական շանս կտա:

«Ընդհանուր առմամբ ԲՀԿ խմբակցությունը  դեմ չէ պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային բաղադրիչին, բայց եթե այն ներդրվի բացառապես կամավորության սկզբունքով: Մարդն ինքը պետք է որոշի՝ ուզու՞մ է ստանալ այդ բարեկեցիկ ապագան, թե՞ ոչ: Իսկ փաստն այն է, որ այսօր ունենք  արտագաղթի խայտառակ տեմպ, աճող աղքատություն, այնպիսի կառավարություն, որին՝ իր իսկ հարցումներով, բնակչության 70 տոկոսից ավելին չի վստահում: Ուրեմն, եկեք թույլ տանք քաղաքացուն՝ որոշի՝ վստահու՞մ է Տիգրան Սարգսյանի բարեփոխումներին, թե՞ ոչ: Տարիներ առաջ մենք այստեղ որոշեցինք հանրաքվեների մասին օրենքում փոփոխություններ կատարել, որպեսզի հանրության համար կենսական հարցերը որոշվեն հենց այդ ճանապարհով: Եվ ի՞նչ. Մաքսային միության անդամակցելու հարցը կենսական էր՝ հարցրեցի՞նք մարդկանց կարծիքը: Օրենքը փոխել ենք, բայց որևէ հարցի մասին հանրության կարծիք չի հարցվել: Եկեք գոնե այս հարցը դնենք հանրաքվեի և, եթե կստանանք արդյուքն այն մասին, որ մարդիկ ուզում եմ վճարել այդ պարտադիր բաղադրիչը, ապա ես ինքս կպաշտպանանեմ Տիգրան Սարգսյանի  այս հերթական ավանտյուրան», – այս տեքստով այսօր ԱԺ-ում հանդես եկավ ԱԺ ԲՀԿ  խմբակցության քարտուղար Նաիրա Զոհրաբյանը:

Խորհրդարանում Վերահսկիչ պալատի 2014 թվականի տարեկան ծրագրի քննարկման ժամանակ ՀԱԿ պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը կրկին անդրադարձավ ՎՊ նախագահ Իշխան Զաքարյանի մի քանի միլիոնանոց առանձնատանը: Նա նշեց, որ արդեն մի քանի տարի է` ինքը բարձրացնում է այն հարցը, թե որտեղի՞ց Իշխան Զաքարյանին այդքան փող` նման դղյակ կառուցելու համար: Պատգամավորը կարծում է, որ սառույցն ի վերջո տեղից շարժվում է, քանի որ Իշխան Զաքարյանը հարցազրույց է տվել «168 ժամ» թերթին, որտեղ սենսացիոն բացահայտում է արել. պարզվում է` նա լիազորագիր ունի ԱՄՆ քաղաքացի Ալբերտ Բոյաջյանից` նրա բանկային հաշիվը բանկում տնօրինելու համար:

Ըստ այդ հարցազրույցի` Բոյաջյանն իր 15 տարվա ընկերն է:

Միաժամանակ մեկ այլ թերթի հարցազրույց է տվել Ալբերտ Բոյաջյանը, որը լրագրողի հարցին, թե արդյոք չի ցանկանում վերադառնալ Հայաստան, պատասխանել է, որ շատ է ուզում, սակայն որոշակի խնդիրներ ունի: Բոյաջյանը, սակայն, նշել է, որ ինքը Հայաստանում հողակտոր է գնել և առանձնատուն է կառուցում Իշխան Զաքարյանի հետ միասին:

Նիկոլ Փաշինյանը ծիծաղելով նկատում է, որ փաստրեն Իշխան Զաքարյանը փոխանակ Ալբերտ Բոյաջյանի համար տուն կառուցելու, նրա գումարներով իր համար է տուն կառուցել. «Տխուր կլիներ, եթե այսքան ծիծաղելի չլիներ…»,-ասաց Փաշինյանը:

Պատգամավորը կարծում է, որ այս հարցին պետք է արձագանքի գլխավոր դատախազությունը, որովհետև այստեղ ոչ միայն էթիկայի հանձնաժողովի քննարկման հարց կա, այլ քրեական օրենսգրքի: «Ես դեմ եմ քվեարկելու Վերահսկիչ պալատի տարեկան ծրագրին` որպես անվստահություն այդ կառույցի և նրա ղեկավարի նկատմամբ»,-ասաց նա:

Այսօր առավոտյան ընդդեմ պուտինյան այցի պաստառներ փակցնելու ժամանակ բերման են ենթարկվել մի շարք ակտիվիստներ, ինչը քննարկման առարկա դարձավ խորհրդարանում:

Հարցը նախ բարձրացրեց ՀԱԿ պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը`ԱԺ նախագահին կոչ անելով գնահատական տալ կատարվածին և հարցը քննարկել խորհրդարանում:

Անկախ պատգամավոր Խաչատուր Քոքոբելյանը հայտարարեց, որ ակտիվիստներին բերման ենթարկելն ապօրինի է և հորդորեց Հովիկ Աբրահամյանին միջոցներ ձեռնարկել նրանց շուտափույթ ազատ արձակման համար:

Տեղի ունեցածը դատապարտեցին նաև պատգամավորներ Ալեքսանդր Արզումանյանը, որը դա համարեց քաղաքացիների սահմանադրական իրավունքների զանգվածային խախտում և «Ժառանգություն» խմբակցության ղեկավար Զարուհի Փոստանջյանը:

Արզումանյանի խոսքով` անկախ նրանից` Հայաստանում է գտնվում Ղազախստանի արտգործնախարարը, թե Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, ոստիկանությունը պարտավոր է գործել օրենքի շրջանակներում:

Այնուհետև ընդդիմադիր գործիչների կոչին միացավ ԲՀԿ պատգամավոր Գուրգեն Արսենյանը` նշելով, որ այդ «փոքր հարցը» կարող է ուռճացվել, ինչն ամենևին էլ չի բխում Հայաստանի շահերից, ուստի խնդիրը պետք է կարգավորել:

Նիկոլ Փաշինյանն, արձագանքելով վերջին ելույթին, ցավով նկատեց, որ ոմանք երևույթը դիտարկում են որպես փոքր հարց:

Պատգամավորների մտահոգությանն ի պատասխան` ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը հայտարարեց, որ ինքն էլ է դատապարտում ցանկացած անօրինություն և տեղեկացրեց, որ խորհրդարանին դիմելու դեպքում իրենք հարցը կքննարկեն:

Ավելի ուշ ԱԺ նախագահը տեղեկացրեց, որ ինքը զրուցել է համապատասխան կառույցների ներկայացուցիչների հետ` վստահեցնելով, որ 3 ժամվա ընթացքում ակտիվիստներին ազատ կարձակեն:

«Արժանապատիվ հայրենիք» քաղաքացիական նախաձեռնության մասնակիցները հանրահավաք և երթ են կազմակերպել ընդդեմ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի այցի Հայաստան: Հետևեք հանրահավաքին Civilnet.am-ի ուղիղ հեռարձակմամբ

Ազգային ժողովն այսօր սկսեց նստաշրջանի վերջին քառօրյա նիստերի աշխատանքը:

Խորհրդարանում այսօր կքննարկի կուտակային կենսաթոշակային համակարգի պարտադիր բաղադրիչը գործադրելու հարցը։ Այս մասին ԱԺ օրակարգի հաստատման ժամանակ հայտարարեց ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը:

Նշենք, որ ընդդիմադիր խմբակցությունների և ԲՀԿ պատգամավորների կողմից այդ հարցը ԱԺ օրակարգ մտցնելու համար հավաքվել է 49 ստորագրություն:

“Անկախ”-ի հետ զրույցում ԱԺ սոցիալական հարցերի հանձնաժողովի նախագահ, ՀՀԿ-ական պատգամավոր Հակոբ Հակոբյանը հայտնեց, որ քաղաքական կուրսը 2010 թվականից է ընդունված է, և իրենք 3 տարի ժամանակ են տվել հասարակությանը մտածելու, քննարկելու,  խնդիրները առաջ բերելու, կառավարությանը` պատրաստվելու.

«Այդ երեք տարին անցել է, և հանկարծ, երբ որ հունվարի 1-ին պետք է մտնի ուժի մեջ… կարծում եմ` ճիշտ չի, առավել ևս, որ մենք արդեն բանակցություններն  ավարտել ենք և արդեն հստակ ունենք կառավարիչներ, որոնց հետ պետք է ծրագիրն առաջ տանենք»,-ասաց Հակոբյանը:

Նրա խոսքով` եթե օրենքի կիրառումը հետաձգվի, ապա մեր պետությունը լուրջ չի դիտարկվի միջազգային կազմակերպությունների կողմից, որոնց հետ  աշխատանք է կատարվում:

Պատգամավորի խոսքով` 2009-10 թվականներին օրենքի նախագիծը քննարկվում էր.

«Որտե՞ղ էիք դուք, որտե՞ղ էին էդ պատգամավորները»,-հարցրեց Հակոբյանը Հակոբյանը

Նշենք նաև, որ Ազգային ժողովի դիմաց հավաքված են բազմաթիվ երիտասարդներ, որոնք պահանջում են հարցը ներառել արտահերթ կամ ընթացիկ նիստերի օրակարգ և քննարկել այն` հաշվի առնելով հանրության պահանջները:

Այսօր առավոտյան պաստառներ փակցնելու ժամանակ մի շարք ակտիվիստներ բերման են ենթարկվել ոստիկանության Կենտրոն և Շենգավիթի բաժանմունքներ: Բերման ենթարկվածների թվում է նաև Ազատ դեմոկրատներ կուսակցության վարչության անդամ Արթուր Ավթանդիլյանը:

Ակնհայտ է, որ ոստիկանության գործողությունների նպատակը այսօր ժամը 13-ին նախատեսված ընդդեմ Հայաստանի Մաքսային միության անդամակցության երթը և բողոքի ակցիան խափանելն է, ինչը սակայն կոպտորերն խախտում է ՀՀ Սահմանադրությունը և Հավաքների ազատության մասին ՀՀ օրենքը:

Քաղաքացիական ակտիվիստների գործունեությունը իրականում միտված է Հայաստանի ինքնիշխանության ու սահմանադրական իրավունքի պաշտպանությանը և կրում է խաղաղ բնույթ:

Ազատ դեմոկրատներ կուսակցությունը խստորեն դատապարտում է Ոստիկանության հակաօրինական գործողությունները և կոչ է անում իշխանություններին անհապաղ ազատ արձակել ակտիվիստներին և վերջ տալ անհամաչափ միջոցառումներին ու քաղաքական հետապնդումներին:

Ազատ դեմոկրատներ կուսակցության լրատվական ծառայություն