ՀՀ պաշտպանության  նախկին փոխնախարար Վահան Շիրխանյանն այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ խոստովանեց, որ մարտի 1-ի հանրահավաքին ներկա չի եղել և ցանկություն էլ չի ունեցել: Հարյուրավոր հանրահավաքների է մասնակցել, և ակնկալիքներ էլ չի ունեցել, որ այս մեկն ինչ-որ բանով կտարբերվի մյուսներից:

«Քաղաքական պայքարը պետք է հիմնված լինի գաղափարի վրա, եթե չկա գաղափար, ապա դա պայքար է աթոռի համար: Այս հանրահավաքին էլ չերևաց ընդդիմության ծրագրային գաղափարախոսությունը: Ընդդիմությունը չունի իր քաղաքական գաղափարախոսությունը, որի մեջ ժողովուրդը կտեսնի իր ապագան, խնդիրների լուծումը, և կգնա այդ շարժման հետևից: Իսկ այդ ծրագրի հիմքում պետք է լինի համակարգի փոփոխությունը, անձերի փոփոխությամբ ոչինչ չի փոխվել այս տարիների ընթացքում»,- ասաց Վահան Շիրխանյանը:

Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ելույթի ամենահետաքրքրական հատվածը, որը գրավել է Վահան Շիրխանյանի ուշադրությունը, Մաքսային միությանն անդամակցությանը դրական արձագանքն էր:

«Մարդ, ով միշտ դեմ է եղել Մաքսային միությանը, հայտարարում է, որ կողմ է: 1993-1994 թվականներից Մաքսային միությանն անդամակցության հարցը քննարկվել է, և ամեն անգամ մերժվել է ընդհանուր սահման չունենալու պատճառաբանությամբ: Իրական պատճառաբանությունն, իհարկե, ուրիշ էր: Այն ժամանակ դեմ էին Մաքսային միությանը, որովհետև Հայաստանի վզին փաթաթվել էր լիբերալ-դեմոկրատական համակագը, որը, իբր, մեզ պետք է տաներ դեպի Եվրոպա: Բայց, ժամանակը ցուց տվեց, որ այդ համակարգը բացի ժողովրդի 90-տոկոսի սննկացումից, ոչինչ չտվեց»,- ասաց Վահան Շիրխանյանը՝ հավելելով, որ, եթե մենք հրաժարվենք Մաքսային Միությանն անդամակցությունից, դա խիստ բացասաբար կանդրադառնա Հայաստանի վրա: Վահան Շիրխանյանը որևէ պատճառ չի տեսնում Մաքսային միությունից հրաժարվելու: Ըստ նրա՝ դա վերջին տարիների լավագույն քայլերից է: Մաքսային միությունը Հայաստանի համար անհրաժեշտ քայլ է և միակ ճիշտ քայլը, Արևմուտքն ու Եվրաասոցացումը Հայստանը դեպի կործանում կտանեին:

«Հանրահավաքի ժամանակ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հինական մեսիջն ուղղված էր Ռուսաստանին և նպատակ ուներ ցույց տալ, որ կողմնակից է Մաքսային միությանն անդամակցությանը»,- ասաց Վահան Շիրխանյանը:

 Անկախ

«Նաիրիտի» վերբացելը բավականին մեծ խնդիր է, որովհետև հումքը շատ թանկ է: Խնդիրը նաև գազի գինն է, ու քանի որ Ռուսաստանն է վերցնում իր վրա վերաբացելու հարցը, գուցե գազի գինը նվազեցնի, և կաուչուկ արտադրելը շահավետ դառնա: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց «Սոցիոմետր» սոցիոլոգիական կենտրոնի տնօրեն, սոցիոլոգ Ահարոն Ադիբեկյանը:

Այս առումով Ահարոն Ադիբեկյանը խելամիտ քայլ է համարում ՀՀ կառավարության ղեկավարի «Ռուսնևթի» հետ կնքած պայմանագիրը:

«Լավ է, որ մենք մեր մասնագետներին չենք կորցրել: Այդ 600 աշխատակիցներն այստեղ են: Եթե այս նախագիծն  իրականություն դառնա, մենք կունենանք աշխատատեղեր, և արդյունաբերությունը կաշխատի: Մնում է ռուսները գիտակցեն, որ քաղաքական ու ռազմավարական առումով «Նաիրիտը» կարևոր գործարան է»,-ասաց Ահարոն Ադիբեկյանը:

Սոցիոլոգի խոսքով` մենք երկու ձեռքով պետք է կողմ լինենք «Ռուսնևթի» հետ կնքած համաձայնագրին, նույնիսկ հարկային արտոնություններ տանք, որ նրանք կարողանան աշխատեցնել:

«Ե՛վ Ռուսաստանը, և՛ Չինաստանը չեն կարողանում նման քիմիական գործարանն այնպես աշխատեցնել, որ պայթյուններ չլինեն: Միայն հայերն են կարողանում նման գործարան շահագործել, գաղտնիք է, ոչ մեկին չեն ասում»,-ասում է Ահարոն Ադիբեկյանը:

Հարցին` արդյո՞ք ամբողջ հզորությամբ կաշխատի գործարանը, և ի՞նչ կլինի այսօրվա աշխատակիցների 15 ամսվա աշխատավարձերի հետ, սոցիոլոգը պատասխանեց. «Պետք է պայմանագրի մեջ լինի պարտքը փակելու պահանջը: Այսօր դժվար է որոշել, թե քանի  մարդ կաշխատի, քանիսը ոչ, որովհետև այդ ամենը կախված է շուկայի պայմաններից»: Ահարոն Ադիբեկյանը «Նաիրտի» փակման մեղքը Ղարաբաղ կոմիտեինն է համարում: «Երբ խոսք գնաց փակելու մասին, Նիկոլայ Ռիժկովն ասաց՝ ինչ ուզում եք արեք, բայց «Նաիրիտը» մի փակեք: Բայց Ղարաբաղ կոմիտեն լծվել էր մեր տունը քանդելուն ու փակում էր բոլոր ռազմավարական օբյեկտները: Իսկ մինչ այդ քիմիան շատ զարգացած էր Հայաստանում, մենք առաջին արհեստական կաուչուկ արտադրողն էինք Խորհրդային Միությունում»,-ասաց Ահարոն Ադիբեկյանը:

Թե ինչ է հիմա կատարվում Ուկրաինայում, արդեն ոչ ոք չի կարող միանշանակ ասել: Համատարած անիշխանության ու քաոսի պայմաններում այլևս չի երևում` ով ում կողմնակիցն է, ով ու զինակիցը, ով է ղեկավարը, ով ենթական, ով ում է կառավարում: Եվրոպական արժեքներին ձգտող ու եվրաինտեգրման հարցի համար Մայդան դուրս եկած ցուցարարները կարծես մոռացել են, թե որոնք են եվրոպական արժեքները: Հիմա Մայդանի ամբիոններից զինված ծայրահեղականներն են բոցաշունչ ելույթներ ունենում, ազգայնամոլ բենդերական հարյուրապետները տեր ու տնօրինություն են անում:

Արդեն ակնհայտ է, որ Ուկրաինայի ընդդիմադիր երեք ուժերի ղեկավարները` Կլիչկոն, Յացենյուկը և Տյագնիբոկը, վաղուց այլևս իրավիճակը չեն վերահսկում ու կամաց-կամաց կորցնում են իրենց առանց այդ էլ թույլ իշխանությունը գազազած ամբոխի վրա: Իսկ «Ձախ սեկտոր» ուժի ղեկավար` բենդերականների ու ծայրահեղականների առաջնորդ Դմիտրի Յարոշն ակնհայտորեն ավելի ու ավելի է ամրապնդում իր դիրքերը Մայդանում ու մայդանցիների տիրապետության տակ գտնվող այլ շրջաններում:

Այս պատմության մեջ արժե ուշադրություն դարձնել մի քանի հանգամանքի վրա: Փետրվարի 18-ին` Կիևի փողոցներում բուռն ու արյունալի իրադարձությունների ամենաթեժ պահերին, հայտարարությամբ հանդես եկավ ԵՄ արտաքին քաղաքականության հարցերով գերագույն ներկայացուցիչ Քեթրին Էշթոնը, թե Ուկրաինա-ԵՄ ասոցացման համաձայնագիրը չի վնասի Մոսկվայի շահերին:
Հետո Շվեդիայի ԱԳՆ ղեկավար Կարլ Բիլդտը Կիևում անկարգությունների հետևանքով զոհվածների համար մեղադրեց Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչին: Եվ երբ Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելն էլ հանդիպեց ընդդիմության ներկայացուցիչների հետ, արդեն պարզ էր, թե ԵՄ-ից քամին որ ուղղությամբ է փչում:

Այս պայմաններում միանգամայն սպասելի էր Ռուսաստանի պատասխանը: Նույն օրը Ռուսաստանի ԱԳՆ-ն մեղադրեց Արևմուտքին Ուկրաինայում «դարչնագույն» հեղափոխության թույլ տալու մեջ և հայտարարեց, որ գործի կդնի իր ողջ «ազդեցությունը» Ուկրաինայում խաղաղություն հաստատելու համար:
«Ուկրաինայի իշխանությունները պետք լեգիտիմ ու էֆեկտիվ լինեն, որ չվերածվեն փալասի, մի շորի կտորի, որով սրբում են ոտքերը»,- Հաջորդ օրն ասաց ՌԴ վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևը` նշելով, որ իշխանությունները պարտավոր են պաշտպանել մարդկանց: Սա Ռուսաստանի ամենաբացահայտ կոչն էր Ուկրաինայի ղեկավարությանը. ուժ կիրառել, ու եթե ԵՄ-ն դրա համար կարող է նրանց պախարակել, ապա իրենք դա միայն կողջունեն:
Բայց Յանուկովիչն, այնուամենայնիվ, նախընտրեց «փալասը» ու հենց հաջորդ օրը` փետրվարի 21-ին` Կիևում երեք օր տևած արյունալի բախումներից հետո, որոնք հանգեցրին բազմաթիվ մարդկային կորուստների, որոշեց զիջել և կատարել ընդդիմության բոլոր պահանջները: Իսկ Ուկրաինայի Գերագույն ռադան 2004 թ. Սահմանադրությանը վերադառնալու մասին օրենք ընդունեց, որով էականորեն նվազեցվում է նախագահի դերը: Յանուկովիչն էլ հայտարարեց, որ Ուկրաինայում մինչ 2014-ի դեկտեմբերը նոր նախագահական ընտրություներ կանցկացվեն:

Ուկրաինան կարող է նաև մասնատվել

Սա, ըստ էության, մայդանցիներին չգոհացրեց, նրանք անցան կտրուկ գործողությունների` «Մայդանի ինքնապաշտպանության», և «Ձախ սեկտորի» ակտիվիստները գիշերը գրավեցին Գերագույն ռադայի շենքն ու նախագահի նստավայրը: Ու մինչ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը և ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման հեռախոսազրույց էին ունենում ու քննարկում Ուկրաինայում ստեղծված իրավիճակը` համաձայնելով, որ Յանուկովիչի և ընդդիմության միջև կնքված համաձայնագիրը պետք է հնարավորինս արագ կյանքի կոչել, հավանաբար երկուսն էլ հասկանում էին, որ հակառակ դեպքում «Ձախ սեկտորը», որն արդեն իսկ հասցրել էր հայտարարել, թե չի ընդունում ընդդիմության ու իշխանութունների միջև կնքված «հրադադարը» և օրեցօր ուժեղանում է, կարող է, այսպես ասած, «համը հանել» ու խառնել բոլորի խաղաքարտերը: Ահա Գերագույն ռադայում ընդդիմադիր Батькивщина կուսակցության ներկայացուցիչ Ալեքսանդր Տուրչինովը հայտարարեց, որ արդեն Ուկրաինայի միակ լեգիտիմ իշխանությունը Ռադան է:

Գերագույն ռադան փետրվարի 22-ին քվեարկեց Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչի հրաժարականի օգտին: Մայիսի 25-ին նշանակվեցին նախագահական արտահերթ ընտրություններ: Դրանից հետո Գերագույն ռադան երկրի ժամանակավոր նախագահ նշանակեց. նախագահի լիազորությունները ժամանակավորապես փոխանցվեցին Ռադայի նախագահ Ալեքսանդր Տուրչինովին, որ համարվում է Յուլիա Տիմոշենկոյի աջ ձեռքը:

Ռադան նաև որոշում կայացրեց Տիմոշենկոյին ազատ արձակելու մասին: Վերջինս էլ նույն օրը ներկայացավ Մայդան, իր «բոցաշունչ» ելույթով փորձեց դառնալ անգլուխ ու անկառավարելի Մայդանի առաջնորդը, սակայն, ըստ ամենայնի, դա նրան չհաջողվեց, քանի որ Մայդանի ակտիվիստները դեմ են նաև Յուլյա Տիմոշենկոյի քաղաքականություն վերադառնալուն, որովհետև կարծում են, որ Տիմոշենկոյի վերադարձով Ուկրաինայում կրկին կսկսի իշխել հանցավոր կլանը:

Արդեն փետրվարի 24-ին ԱՄՆ-ն, ի դեմս նախագահի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Սյուզան Ռայսի, շտապեց հայտարարել, որ Վիկտոր Յանուկովիչը լքել է Ուկրաինայի նախագահի պաշտոնն ու այլևս երկիրը չի ղեկավարում որպես նախագահ: «Իսկ Ուկրաինայի հնարավոր մասնատումը որևէ մեկի շահերից չի բխում»,- ասել է Ռայսը` կոչ անելով Ռուսաստանին զորք չմտցնել Ուկրաինա: ԵՄ-ն էլ, ԱՄՆ-ի պես, ճանաչեց Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի` Վիկտոր Յանուկովիչին նախագահի պաշտոնից հեռացնելու վերաբերյալ որոշումը: Այդ մասին հայտարարել է Եվրահանձնաժողովի ներկայացուցիչ Օլիվիե Բային:

ԵՄ-ի ու ԱՄՆ-ի նման դիրքորոշումները, բնականաբար, պետք է Ռուսաստանի արձագանքն առաջացնեին: Առավել ևս, երբ հաշվի ենք առնում, որ այս պահին Կիևի փողոցներում ազգայնամոլներն են թելադրում խաղի կանոնները, ակնհայտ հակառուսական գործողություններ իրականացնում, ռուսախոսներին ծեծում-ջարդում, Ռադան էլ չեղյալ է համարել պետական լեզուների մասին օրենքը, որով ռուսաց լեզվին հատուկ կարգավիճակ էր շնորհվել:

Եվ արդեն Արևելյան Ուկրաինայում ու Ղրիմում սկսվեցին «Պուտի’ն, փրկիր մեզ» և նմանատիպ պաստառներով բազմահազարանոց ցույցերն ընդդեմ Կիևի ցուցարարների: Սա, բնականաբար, Ռուսաստանի համար արդեն հիանալի շարժառիթ է իր շահերի տիրույթը հստակ ընդգծելու համար:
Բայց Ուկրաինա մտնելու համար Ռուսաստանին մի գործոն էլ է պակասում` այդ երկրի ներքին գործերին խառնվելու «պաշտոնական հրավերը»: Արժե նաև ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքի վրա, որ Յանուկովիչին չեն թույլատրել չարթերային թռիչքով լքել երկիրը: Դա թերևս ակնհայտորեն բխում է Ռուսաստանի շահերից: Որովհետև այս պահի դրությամբ միայն Յանուկովիչը կարող է Ռուսաստանին Ուկրաինա զորք մտցնելու «պաշտոնական հրավեր» ուղարկել:

Ամենայն հավանականությամբ, հենց այդպես էլ կլինի, քանի որ ամենևին էլ պատահական չէ ուկրաինական «Свобода» ընդդիմադիր կուսակցության առաջնորդ Օլեգ Տյագնիբոկի հայտարարությունը, թե վախենում է Սևաստոպոլ Ռուսաստանի ներխուժումից: «Մենք տեղեկություն ենք ստացել, որ Ռուսաստանի ռազմական ուժերը մոտենում են Սևաստոպոլին: Մասնավորապես` ռազմածովային նավերը»,- ասել է նա:- Վերջին տեղեկությունների համաձայն, հետախուզման մեջ գտնվող Յանուկովիչը Սևաստոպոլում է»:

Թե ինչպես կհանգուցալուծվի այս թնջուկը, պարզ կդառնա առաջիկա օրերին: Հիշեցնենք միայն, որ ծայրահեղական ու ազգայնամոլ բենդերականները, որոնք այս օրերին ոչ ոքից ու ոչինչից չեն վախենում, կարող են հետագայում լուրջ խնդիրներ առաջացնել Ուկրաինայի ազգային փոքրամասնությունների, այդ թվում նաև հայերի համար: Դրա նախադեպը, ի դեպ, արդեն իսկ եղել է Երկրորդ համաշխարհայինի տարիներին:

Լուսանկարները Reuters.com-ի

Անկախ

Հանրապետական պատգամավոր Ռուզաննա Մուրադյանը կառավարության հետ հարցուպատասխանի ժամանակ վաչապետ Տիգրան Սարգսյանին խնդրեց առավել մանրամասն ներկայացնել Սոչիում իր գործընկերոջ` Դմիտրի Մեդվեդևի հետ կայացած հանդիպման ընթացքում ձեռք բերված պայմանավորվածությունները` մասնավորապես կապված Մաքսային միության,«Ռուսնևտ»-ի և ատոմակայանի հարցերի հետ:

Տիգրան Սարգսյանն ասաց, որ Մաքսային միության թեման առանցքային է, և իրենք հանդիպման ժամանակ հնարավորություն են ունեցել մանրակրկիտ քննարկել այն: Պայմանավորվածություն է եղել, որ ողջ աշխատանքները լինեն բաց և թափանցիկ, և աշխատանքային խմբերի ղեկավարներն արդեն իսկ հաշվետվություն են տալիս հանրությանը:

Վարչապետի խոսքով` սեմինարներ են անցկացվում բիզնեսի ներկայացուցիչների հետ, որպեսզի պարզ լինի, թե նրանք ինչ նորմատիվային դաշտում են հայտնվելու: «Լինելու է նաև գրանտային օգնություն ՀՀ կառավարության համար, որպեսզի անցումը լինի անցավ, և որ բիզնեսը նույնպես պատրաստ լինի»,-ավելացրեց Տիգրան Սարգսյանը:

Քննարկված երկրոր կարևոր խնդիրը, որ նույնպես առնչվել է Մաքսային միությանը, աշխատուժի ազատ տեղաշարժի իրավունքն է եղել: «Մենք պայմանավորվեցինք, որ մինչ Մաքսային միությանը միանալը ստորագրվի երկկողմ պայմանագիր, որպեսզի մեր քաղաքացիների համար ստեղծվի ավելի բարենպաստ միգրացիոն իրավիճակ, և որպեսզի հունվարի մեկին Ռուսաստանում ընդունված օրենքը բացասաբար չանդրադառնա մեր քաղաքացիների վրա»:

Ինչ վերաբերում է «Ռուսնևտ»-ին, ապա վարչապետը տեղեկացրեց, որ ընկերության ղեկավարը ներկայացրել է այդ ծրագրի մանրամասներն ու գործունեությունը. «Խոսքը գնում է շուրջ հինգ հարյուր միլիոն դոլարի ներդրումների մասին,-ասաց վարչապետը,-սակայն այս պահին համապատասխան իրավական դաշտը նախապատրաստելու կարիք կա, նաև ազատ տնտեսական գոտու ռեժիմի  անհրաժեշտություն կա, ինչն ընդունելի առաջարկ է, որովհետև առաջին տարիներին հիմնականում մեծածավալ ներդրումներ են լինելու»:

Տիգրան Սարգսյանի խոսքով` հանդիպման ժամանակ խոսք է գնացել նաև «Նաիրիտի» աշխատուժի օգտագործման մասին: Վարչապետը գտնում է, որ մենք այդ հարցում ունենք հարաբերական առավելություն, քանի որ ունենք մասնագետների հզոր բանակ, որը կարող է օգտակար լինել նոր ծրագրի իրականացման մեջ:

Ինչ վերաբերում է ատոմակայանին, ապա ըստ պայմանավորվածության, դեռևս պետք է գտնեն ճիշտ բանաձևը այդ աշխատանքների ֆինասնավորման հետ կապված: «Մեր առաջարկներն ընդունվեցին վարչապետի կողմից, և ռուսական գերատեսչությունենրին տրվեցին հանձնարարականներ, որպեսզի մոտակա ժամանակաշրջանում այդ հարցերը լուծվեն»,-ամփոփեց վարչապետը:

Անկախ

2014-ին գնաճի կանխատեսումները հավանական բաշխմամբ են ներկայացվում, քանի որ տարվա ընթացքում տեղի ունեցող իրադարձությունները կարող են գնաճի կանխատեսման հետագիծը շեղել: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ խոսելով Կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության ծրագրից` տեղեկացրեց ԿԲ խորհրդի անդամ Արթուր Ստեփանյանը:

Անդրադառնալով Մաքսային Միությանն անդամակցության հետևանքով մաքսատուրքերի հնարավոր փոփոխություններին` Արթուր Ստեփանյանը նշեց, որ  Մաքսային Միությանն անդամակցելու գործընթացը դեռևս շարունակվում է, բանակցային փուլում է այն ապրանքատեսակների ցանկը, որոնց մաքսատուրքերը հնարավոր է բարձրանան:

«Մաքսային միությանը միանալու պահին չի ենթադրվում, որ Հայաստանի մաքսատուրքերը կհամապատասխանեն Մաքսային Միության մաքսատուրքերին: Այստեղ դեռևս անորոշ է, թե որքա՞ն հավելյալ գնաճ կարող է առաջանալ: Այնուամենայնիվ, գնաճ կառաջանա, թե ոչ, Կենտրոնական բանկի և Կառավարության գնաճի թիրախը Հայաստանի համար 4 % է սահմանել, և գնաճը կառավարվելու է այս մակարդակում»,- ասաց Արթուր Ստեփանյանը:

Հարցին` ի՞նչ ազդեցություն կարող է ունենալ ռուբլու արժեզրկումը մեր ազգային արժույթի վրա` ԿԲ խորհրդի անդամը պատասխանեց, որ շատ զարգացող երկրներ տնտեսական աճի տեմպերի թուլացում են ունենում, և նրանց արժույթները արժեզրկվում են հինական արժույթների համեմատ: Այս առումով ԿԲ-ն մոնիտորինգի տակ է պահում այն զարգացումները, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ ՀՀ տնտեսության վրա:

«Դեռևս հունվարի վերջի և փետրվարի առաջին կեսի տվյալներով` բացասական առումով փոփոխություն չկա: Միակ բացասական բանը, թերևս, մեր փոխարժեքի արժեզրկումն է, ինչը վճարային հաշվեկշռի սեզոնայնությամբ պայմանավորված` մշտապես այդ ամիսներին հանդիպող երևույթ է: Այն մի փոքր ավելացել է ռուբլու արժեզրկման ֆոնին: Այստեղ որևէ արտառոց երևույթ դեռևս չկա»,- ասաց Արթուր Ստեփանյանը:

 Անկախ

ՀՀ կառավարության կենտրոնում այսօր կայացած հերթական ասուլիսի թեման վերաբերում էր Մաքսային միությանն անդամակցելու նպատակով ՀՀ ֆինանսների նախարարության, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի, ՀՀ ԿԲ-ի իրավասությունների շրջանակում իրականացվող աշխատանքներին:
ՀՀ ֆինանսների նախարարի տեղակալ, Մաքսային և հարկային, Մակրոտնտեսական քաղաքականության և Մաքսատուրքերի բաշխման հարցերի աշխատանքային խմբերի ղեկավար Սուրեն Կարայանը նշել է, որ ուսումնասիրվել են Մաքսային միության մաքսային օրենսդրությունը և այն հարկային հարաբերությունները, որոնք կարգավորվում են Մաքսային միության շրջանակում: Անդրադառնալով հարկային հարաբերություններին` նա հայտնել է. «Այստեղ խնդիրը մի փոքր այլ է: Երբ որ մենք միանում են ՄՄ-ին, ապա անուղղակի հարկերի գանձման մասով որոշակի փոփոխություններ պետք է իրականացնենք»:
ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի անդամ, Դրամավարկային և արժութային հարցերի աշխատանքային խմբի ղեկավար Արթուր Ստեփանյանի խոսքով` ՄՄ երկրները տարբեր արժութային սահմանափակումներ ունեն, և վերջիններս էլ համաձայնագիր են ստորագրել ժամանակի ընթացքում այդ սահմանափակումները վերացնելու ուղղությամբ: «Արժութային քաղաքականության, օրենսդրության համապատասխանեցման, դրամավարկային քաղաքականությունների հարմոնիզացիայի հետ կապված որևէ խնդիր այս պահին Հայաստանի Հանրապետությունը չունի»,-ընդգծել է Արթուր Ստեփանյանը:
Ֆինանսական մոնիթորինգի կենտրոնի ղեկավար, Հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտների օրինականացման (լվացման) և դրամական միջոցների տեղափոխման ժամանակ ահաբեկչության ֆինանսավորման հակազդման հարցերով աշխատանքային խմբի ղեկավար Դանիել Ազատյանը նշել է, որ այս պահի դրությամբ էլ ՀՀ օրենսդրությունը պատշաճ կարգավորում է այդ հարցերը, սակայն նախատեսվում են օրենսդրական որոշ փոփոխություններ: «Փոփոխությունները հիմնականում տեխնիկական բնույթ են կրելու և համապատասխանեցվելու են ՄՄ-ի կողմից սահմանված խաղի ընդհանուր կանոններին»,-հայտնել է Դ.Ազատյանը:
Մաքսային միությանն անդամակցելու նպատակով ՀՀ պետական եկամուտների կողմից համակարգող աշխատանքները վերաբերում են մաքսային հաշվառման ոլորտում տեղեկատվության փոխանակմանը և մաքսակետերի արդիականացմանն ու նույնականացմանը: «Սահմանային անցումային կետերի հետ կապված այսօրվա իրավիճակը բավարար է համարվում այս պահին ՄՄ անդամակցելու համար: Եվ դա Եվրասիական տնտեսական հանձանաժողովի փորձագետների եզրակացությունն է: Եթե հաշվի առնենք նաև այն հանգամանքը, որ հիմա մենք սկսել ենք սահմանների արդիականացման ծրագրերը, ապա եզրակացությունը մեկն է, որ աշխատանքների ավարտից հետո մենք կունենաք ավելի բարձր պահանջներին բավարարող մաքսակետեր և սահմանային անցակետեր»,– ասել է ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահի տեղակալ, Մաքսային տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և մաքսային անցակետերի ն ներկայացված պահանջների ուսումնասիրության հարցերի աշխատանքային խմբի ղեկավար Վախթանգ Միրումյանը:

Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանն ընդունել է Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովի կոլեգիայի անդամ-նախարար Տատյանա Վալովայային: Նրա գլխավորած պատվիրակությունը Երևան է ժամանել՝ Մաքսային միությանն անդամակցելու ուղղությամբ տարվող աշխատանքների ընթացքը քննարկելու նպատակով: Նշենք, որ այդ գործընթացի համակարգման նպատակով Հայաստանի վարչապետի 2013 թ. նոյեմբերի 26-ի որոշմամբ ձևավորվել էր 22 թեմատիկ աշխատանքային խումբ:

Տիգրան Սարգսյանը տեղեկացրել է հյուրերին, որ ամեն շաբաթ անցկացվող խորհրդակցության ժամանակ վարչապետին զեկուցվում է «ճանապարհային քարտեզով» նախատեսված միջոցառումների կատարման մասին: «Ես հանձնարարել եմ աշխատանքային խմբերի ղեկավարներին ամփոփ հաշվետվություն ներկայացնել և առանձնացնել քննարկման ենթակա հարցերը: Այսօրվա հանդիպումը լավ առիթ է կենդանի երկխոսության միջոցով պարզաբանելու գոյություն ունեցող խնդիրները», – ասել է կառավարության ղեկավարը:
Գոհունակություն հայտնելով համատեղ աշխատանքի արդյունքներից՝ տիկին Վալովայան նշել է, որ այն ընթանում է սահմանված ժամանակացույցին համապատասխան և ընդգծել աշխատանքային խմբերում ներգրավված պաշտոնատար անձանց մասնագիտական բարձր պատրաստվածությունը: Նա հայտնել է, որ Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովը միջանկյալ զեկույց է պատրաստելու «ճանապարհային քարտեզի» իրականացման ընթացքի վերաբերյալ, որը կքննարկվի Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի հերթական նիստում:
Այնուհետև 22 աշխատանքային խմբի ղեկավարները զեկուցել են ըստ ոլորտների իրականացված աշխատանքների մասին, ներկայացրել խնդրահարույց հարցերը: Նշվել է, որ ընդհանուր առմամբ իրականացվել է «ճանապարհային քարտեզով» նախատեսված միջոցառումների շուրջ 30 տոկոսը:

Անկախ

Հայրենական ապրանքարտադրողների միությունը և անդամ կազմակերպությունները միանշանակ կողմ են Հայաստանի` Մաքսային Միությանն անդամացությանը, քանի որ նրանք ռուսական, բելառուսական կողմերի հետ որոշակիորեն պահպանել են իրենց հին կապերը: Հայ գործարարները հենց այդ կապերի մեջ են տեսնում իրեց բիզնեսների զարգացումը: Հայրենական արտադրողներն  սպասում էին այս պահին, երբ կմիավորվեն մեկ ընդհանուր տնտեսական միության մեջ: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարեց Հայրենական ապրանքարտադրողների միության նախագահ Վազգեն Սաֆարյանը` հավելելով, որ Կառավարությունը համընթաց քայլերով գնում է դեպի Մաքսային Միություն:

Վազգեն Սաֆարյանի խոսքով՝ երբ ներմուծումներն ավելանան 100 մլն դոլարով, Մաքսային Միությանն անդամությունը և տեղական ապրանքարտադրությունը  խթանելն առաջնային խնդիր են դառնում:
«Այն մտավախությունը, որ Մաքսային Միությանն անդամակցելուց հետո Հայաստանում ապրանքների գները կարող են բարձրանալ, տեղին չէ: Պետք է ասեմ, որ թանկացումները փոխհատուցվելու են մեկ այլ բանով` նոր աշախատատեղերի ստեղծմամբ: Համոզված եմ, որ Մաքսային Միության գործընթացները միանշանակ բերելու են տնտեսական քաղաքականության նոր որակների: Միաժամանակ, մենք ռուսական կողմին պետք է խնդրենք, որ մեր հանդեպ ավելի մեղմ տնտեսական քաղաքականություն վարի»,- ասաց Վազգեն Սաֆարյանը:
Հայրենական ապրանքարտադրողների միության նախագահը վստահ է, որ Հայաստանը հաջողությամբ կարող է ռուսական շուկա արտահանել տրիկոտաժ և կոշիկ:

«Ռուս գործընկերները մեզ անընդհատ հարցնում են` ո՞ւր են ձեր «Մասիս» կոշիկները: Դա նշանակում է, որ մենք մեր արտադրանքը գովազդելու կարիք անգամ չունենք»,- ասաց Վազգեն Սաֆարյանը:

Կարգավորվում են ԱՊՀ երկրների մաքսային հարաբերությունները
Մաքսային միությանը և Միասնական տնտեսական տարածությանը ՀՀ անդամակցության շրջանակում միասնական տեղեկատվական տարածության և ինտեգրացված տեղեկատվական համակարգի ստեղծման նպատակով ՀՀ կառավարությունը նշված համակարգի ազգային սեգմենտի ստեղծման լիազոր մարմին է ճանաչել ՀՀ կառավարության աշխատակազմը: Նույն որոշման հաջորդ կետերով մաքսային ծառայությունների տեղեկատվական փոխգործակցության արդյունավետության բարձրացման նպատակով համապատասխան տեղեկատվական համակարգի ստեղծման լիազոր մարմին է ճանաչվել ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ը, էլեկտրոնային եղանակով տեղեկատվության փաստաթղթավորման ընդհանուր ենթակառուցվածքի ՀՀ պետական բաղադրիչի օպերատոր` «Էլեկտրոնային կառավարման ենթակառուցվածքների ներդրման գրասենյակ» ՓԲԸ-ն: Էներգետիկայի ոլորտում Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի հետ համագործակցություն իրականացող պետական կառավարման լիազոր մարմին է ճանաչվել ՀՀ էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարարությունը: Մեկ այլ որոշմամբ Մաքսային միության անդամ պետությունների հետ էլեկտրաէներգիայի ոլորտում բնական մենաշնորհների ծառայությունների հասանելիության ապահովման համար ՀՀ լիազոր կազմակերպություն է ճանաչվել «Էլեկտրաէներգետիկական համակարգի օպերատոր» ՓԲԸ-ն:
Մաքսային միությանը և Միասնական տնտեսական տարածքին ՀՀ միացման սանիտարական, բուսասանիտարական և անասնաբուժական միջոցառումների ոլորտներում ճանապարհային քարտեզի մի շարք կետերի կատարումն ապահովելու նպատակով գործադիրը ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության սննդամթերքի անվտանգության ծառայությանը հատկացրել է 4 մլն դրամ:
ՀՀ կառավարությունը համաձայնություն է տվել ԱՊՀ մասնակից պետությունների «Մաքսային գործերում համագործակցության և փոխօգնության մասին» համաձայնագրի կնքման առաջարկությանը: Փաստաթուղթը սահմանում է ՀՀ և ԱՊՀ մասնակից մյուս պետությունների մաքսային մարմինների համագործակցության և փոխօգնության ձևաչափը:

Անկախ

«Ավտոներկրողների միության» նախագահ Տիգրան Հովհաննիսյանն այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ մտահոգություն հայտնեց, որ Մաքսային միություն մտնելուց հետո խոշոր ավտոներկրողները մենաշնորհ կստեղծեն, իսկ մանր և միջին ավտոներկրողները կկորչեն: Ապա տեղեկացրեց, որ ավտոներկրողները ցանկանում են հանդես գալ օրենքի նախագծով, համաձայն որի` իրենց բիզնեսին կարգավիճակ կտրվի: Ավտոներկրողները լուրջ խնդրի առաջ են կանգնած, նրանք մեքենաներ են ներկրում և երկրորդ մեքենայից սկսած ավելացված արժեքի հարկ պետք է վճարեն:

«Բավական չէ, որ մաքսային վճարներն ենք տալիս, հիմա էլ ավելացված արժեքի հարկ պետք է վճարենք երկրորդ մեքենա բերելու համար: Մենք այդքան շահույթ չենք ստանում: Երկրորդ մեքենա ներմուծելու համար ստիպված ենք լինում մեկ ուրիշի անունով ձևակերպել մեքենան, որպեսզի ավելացված արժեքի հարկ վճարենք: Մենք դիմելու են Կառավարությանը` մեզ հարկային դաշտ մտցնելու համար, որպեսզի կարողանանք այնքան մեքենա ներկրել Հայաստան, որքան կկամենանք»,- ասաց Տիգրան Հովհաննիսյանը:

Հարցին` ինչո՞ւ ավտոներկրողները չեն դիմում Պետեկամուտների կոմիտե և պահանջում գրանցել իրենց, Ավտոներկրողների միության նախագահը պատասանեց. «Պետեկամուտների կոմիտեն ավտոներկրողների նկատմամբ ռեկետ է իրականացնում: Եվ առհասարակ մեր հարկային մարմիններում ավտոներկրողների նկատմամբ ռեկետ են իրականացնում: Երկրորդ մեքենայի ներկրումը որակում են որպես ապօրինի և պահանջում վճարել մեքենայի 20 %-ը: Սպառնում են քննչական ուղարկել և այլն: Արդեն հոգնել ենք այս ամենից»:

Անկախ

Հայաստանի առջև ծառացած լուրջ խնդիրներից է ՌԴ-ում միգրանտների մասին օրենքի փոփոխությամբ Ռուսաստանից Հայաստան վերադարձող պոտենցիալ հայ միգրանտների հարցը: Այդ օրենքով Հայաստանում մարդկանց եկամուտները կնվազեն, իսկ աղքատների և գործազուրկների թիվը կմեծանա։ Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ մտահոգություն հայտնեց Հայաստանի գործատուների հանրապետական միության նախագահ Գագիկ Մակարյանը: Նրա խոսքով՝ եթե անգամ հայ միգրանտերի 100 000-ը Հայաստան վերադառնա, այդ զանգվածը զգալիորեն կազդի գործազրկության վրա, կնվազեն ընտանիքների եկամուտները, կբարձրանա աղքատության մակարդակը:

«Այդուհանդերձ Կառավարության կողմից ճկուն մոտեցում այս հարցում ես չեմ տեսնում, տպավորություն է ստեղծվել, թե Կառավարությունը տիրապետում է իրավիճակին», – ասաց Գագիկ Մակարյանը:

Անդրադառնալով ՀՀ Մաքսային Միությանն անդամակցությանը՝ Գագիկ Մակարյանը նշեց, որ ինքը դեմ է բանակցությունների այդ ձևին: «Ստացվում է, որ Ռուսաստանը մեզ տվել է կոնսպեկտ, և այդ կոնսպեկտի վրա մենք աշխատում ենք: Գոյություն ունի բանակցությունների մշակույթ, այդպես բանակցություններ չեն վարում, դա հարկադրանք է»,- ասաց Գործատուների միության նախագահը:

Ինչ վերաբերում է ՄՄ շրջանակներում ապրանքների մաքսատուրքերին, ըստ Գագիկ Մակարյանի, ոչ թե ռուսական կողմը պետք է մեզ ցուցակ տա, այլ Հայաստանը իր հերթին պետք է ցուցակ ներկայացնի, որով կսահմանվի Հայաստանից արտահանվող ապրանքների գինը:

«Ռուսական կողմը վարպետորեն մշակել է ապրանքների ցուցակ, որն ակամայից առաջացնում է հարկադրական վիճակ: Ընդ որում, խոսակցություն չի գնում ապրանքների մրցունակության մասին: Իսկ մեզ պետք է տնտեսության մեջ զարգացնել մրցունակ ապրանքներ, բայց ստացվում է, որ Հայաստանը հարկադրված է վերցնել այն, ինչ տալիս են»,- ասաց Գագիկ Մակարյանը՝ հավելելով, որ նախորդ տնտեսական տարին անորոշության տարի էր, այդ անորոշությունը կշարունակվի մինչև 2014-ի առաջին կեսը:

Մաքսային Միությանն անդամակցելուց հետո Հայաստանում առաջին անհրաժեշտության ապրանքները, այդ թվում` շաքարն ու հացը չեն թանկանա: Փոխարենը, Մաքսային միության անդամ դառնալու դեպքում Հայաստանը որոշակի առավելություններ կունենա: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարեց Ազգային ժողովի տնտեսական հարցերի հանձնաժողովի նախագահ, ՀՀԿ պատգամավոր Վարդան Այվազյանը:

«Մոտ 70 տարի Հայաստանի ողջ ենթակառուցվածքն անուղղակիորեն կապված  է եղել Մաքսային միության անդամ երկրներին: Արտաքին տրանսֆերտների մոտ 80 %-ը գալիս է Ռուսաստանից: Հայաստանը պետք է Ռուսաստանին նույնքան, որքան Ռուսաստանը՝ Հայաստանին: Մաքսային միության անդամ երկրների հետ բանակցային գործընթացը պետք է այնպես կառուցել, որ պահանջված լինենք այդ կառույցների համար»,-ասաց Վարդան Այվազյանը` հավելելով, որ, այնուամենայնիվ, պետք է ո’չ ռուսամետ լինել, ո’չ էլ եվրոպամետ, պետք է լինել հայամետ:

Վարդան Այվազյանի խոսքով` մի կարևոր հարց կա, որը պետք է լուծել միասնական քաղաքական ուժերով: Բանախոսի համոզմամբ` պետք է կազմակերպել ենթակառուցվածքների  ինտեգրացված տեղադրում Հայաստանում, և Հայաստանը պահանջված դարձնել Մաքսային Միությունում:

«Պետք է այնպես անել, որ Հայաստանը պահանջված երկիր դառնա Մաքսային Միության երկրների շրջանում: Եվ հետո, այնպես չէ, որ մենք Ռուսաստանին պետք չենք»,- ասաց Վարդան Այվազյանը:

Հիշեցնենք, որ Հայաստանի Մաքսային միությանն անդամակցության ինտեգրման գործընթացների շրջանակներում` Մաքսային միության անդամ պետությունների մաքսային ծառայությունների միացյալ կոլեգիայի հաջորդ նիստն անցկացվելու է Հայաստանում ընթացիկ տարվա երկրորդ եռամսյակում:

Մաքսային Միության ֆոնին անդրադառնալով նաև գազային պայմանագրին` Վարդան Այվազյանը նշեց, որ շուտով ստեղծվելու է ժամանակավոր հանձնաժողով, որը պետք է վերահսկի գազի ցանկացած լուման: Հանձնաժողովը պետք ուսումնասիրի, թե ինչո՞ւ սահմանին 190 ԱՄՆ դոլարով ստացվող գազը բնակչությանը հասնում է 393 ԱՄՆ դոլարով:

Հայաստանը խիստ շտապում է Մաքսային միությանն անդամակցել, այնպես, որ նույնիսկ Հայաստանում ՌԴ դեսպանն է զարմանք հայտնում: Բայց պարզվում է կամ ինչպես մեկնաբանում է ՀՀ փոխարտգործնախարարը, ռուսները ոչ թե զարմացած են, այլ հիացած Հայաստանի շտապողականությունից: Մի խոսքով, մեկնարկը տրված է ու ոչինչ չի կարող ազդել ու գոնե փոքր-ինչ դանդաղեցնել Հայաստանի սլացքը դեպի ՄՄ: Մինչդեռ ոչ փոքր ու բավական կարևոր հարցեր կան, որոնց մասին արժեր գոնե մի քիչ խորությամբ մտածել ու նոր միայն շտապել, եթե մտածելուց հետո շտապելու ցանկությունը նախկինի պես ուժգին լիներ:

Դեռևս հունվարի վերջին էր, երբ ՀՀ ֆինանսների նախարար Դավիթ Սարգսյանը հրապարակավ ՄՄ-ին անդամակցելու հետևանքով Հայաստանում կիրառվող մաքսային տուրքերի դրույքաչափերի փոփոխությունների վերաբերյալ հայտարարեց, որ ՄՄ անդամ 3 երկրներ եկել են փոխհամաձայնության: Օրինակ` մաքսատուրքի դրույքաչափերի կապակցությամբ, ու բնական է, որ եթե Հայաստանն անդամագրվում է Մաքսային միությանը, դժվար է ակնկալել, որ մենք կկարողանանք փոխել արդեն իսկ պայմանավորված դրույքաչափերը, որոնց մի զգալի մասը ակնհայտ բարձր է Հայաստանում կիրառվող մաքսային դրույքաչափերից:

Հետո պարզ դարձավ, որ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունն ամենայն մանրամասնությամբ կազմել է այն ապրանքների ցանկը, որոնց ներկրումը Հայաստան ՄՄ անդամ դառնալուց հետո կհարկվի լրացուցիչ մաքսատուրքով. Մաքսային միությունում, ինչպես այս առումով նշեց էկոնոմիկայի փոխնախարար Գարեգին Մելքոնյանը, ապրանքների մի զգալի խմբի համար կիրառվող մաքսատուրքերի դրույքաչափերը հիմնականում ավելի բարձր են, քան Հայաստանում գործող դրույքաչափերն են: Կան նաև ապրանքներ, որոնց համար ՄՄ-ում գործող դրույքաչափերը նույնն են, ինչ Հայաստանում, կան նաև այնպիսի ապրանքների խմբեր, որոնց համար ՄՄ-ում ավելի ցածր դրույքաչափեր են գործում, քան Հայաստանում:

Ներկայացնելով պատկերը` փոխնախարարը նշեց, որ մենք տարիներ ի վեր ընդունել ենք մի մոտեցում, որով ՀՀ արտաքին առևտրային գործունեությունը հնարավորինս հստակեցված կամ պարզեցված է: Այսինքն` մենք ներմուծման պարագայում ունենք կա՛մ 0, կա՛մ 10 տոկոս մաքսատուրքեր: Մենք չունենք մաքսատուրքի տեսքով հաստատագրված վճարներ, համակցված վճարներ` տոկոս գումարած հաստատագրված վճար, չունենք քվոտավորում, չունենք սակագնային քվոտավորում և այլն:
Ի տարբերություն ՀՀ գործող օրենսդրության, ՄՄ-ում գործող մաքսային օրենսգիրքն ունի ավելի տարբերակված մոտեցումներ: Որոշ ապրանքների համար գործում են որոշակի տոկոսային դրույքաչափեր` ապրանքի մաքսային արժեք գումարած մաքսազերծման համար ինչ-որ տոկոս: Կան ապրանքներ, որոնց մաքսազերծման համար հաշվարկվում է հաստատագրված թիվ, կա տոկոս գումարած հաստատագրված գումար մոտեցումը, կամ մեկ այլ հաշվարկի մեթոդ կա` այսքան տոկոս, բայց ոչ պակաս, քան որոշակի թիվ, մաքսային քվոտաներ և այլն:

Հարց է առաջանում` այդ ապրանքների համար Հայաստանում մաքսատուրքերի բարձրացումը շահավե՞տ է, թե՞ ոչ, և ի՞նչ հետևանքների կարող է հանգեցնել այդ բարձրացումը: Փոխնախարարը նշեց, որ կան ապրանքներ, որոնց մաքսային դրույքաչափերը բարձրացնելը կստեղծի խնդիրներ և՛ արտադրության, արդյունաբերության, և՛ սպառողական գների տեսանկյունից:
«Քննարկումների արդյունքում եկել ենք այն համոզման, որ այնուամենայնիվ, չնայած սկզբունքին, որոշ ապրանքների համար պետք է արվեն որոշակի բացառություններ, և ՄՄ-ին անդամակցելուց հետո նույնիսկ այդ ապրանքները պետք է շարունակեն ունենալ Հայաստանի այսօր գործող օրենսդրությամբ սահմանված մաքսատուրքերի դրույքաչափերը»,- ասաց փոխնախարարը:

Դրանք այն զգայուն ապրանքներն են, որոնց համար ՀՀ կառավարությունը նպատակահարմար չի գտնում մաքսատուրքերը բարձրացնել, քանի որ դա մեր երկրի տնտեսության և ընդհանուր առմամբ նաև ապրանքների սպառողական գների, հետևաբար նաև մարդկանց սոցիալական վիճակի վրա կարող է խիստ բացասական ազդեցություն ունենալ:

Ըստ Մաքսային օրենսգրքի` ապրանքների անվանացանկը ներառում է 10 նիշից բաղկացած 11 հազար 353 տող ապրանքներ: Ինչպես տեղեկացրեց Գարեգին Մելքոնյանը, ապրանքների մեծ մասի` շուրջ 60 տոկոսի համար ՄՄ գործող դրույքաչափերը ավելի բարձր են, քան ՀՀ գործող դրույքաչափերը: Մոտ 14,5 տոկոսի համար ՄՄ-ում գործող դրույքաչափերն ավելի ցածր են, 17 տոկոսից քիչ ավելին նույնն է, և շուրջ 2 տոկոսն է, որ այլ մեթոդներով է հաշվարկվում` ոչ միայն տոկոսային, այլև համակցված դրույքաչափեր և այլն:
Ըստ այդմ, թանկանալու է սննդամթերքը, դեղորայքը, կենցաղում ամենօրյա օգտագործվող բազմաթիվ ապրանքներ, ցորենը, բրինձը, ձեթը, բենզինը` 5 տոկոսով և այսպես շարունակ:
Սրանից հետո մամուլում, իսկ հետո նաև հանրային ու հասարակական քննարկումներում և պարզապես առօրյայում բոլորը սկսեցին խոսել սպասվող թանկացումների մասին: Բանը հասավ նրան, որ կառավարության անցյալ շաբաթվա նիստի ժամանակ վարչապետն անդրադարձավ այս խնդրին և «պատվիրեց» էկոնոմիկայի նախարարին հանրությանը համոզել, որ թանկացումներն այնքան էլ «վախենալու բան չեն» և չափազանցված են:
Էկոնոմիկայի նախարար Վահրամ Ավանեսյանը լրագրողներին հավաստիացրեց, թե Մաքսային միության անդամակցության կապակցությամբ սպասվող գնաճի այն մեկնաբանությունները, որ տրվում են մամուլով, չեն համապատասխանում իրականությանը. նման բան չկա` իրենք այս կապակցությամբ իրենց գնահատականները տվել են շատ վաղուց` ՄՄ-ին անդամակցելու կապակցությամբ Հայաստանում սպասվող առավելագույն ինֆլյացիան կանխատեսելով առավելագույնը 1,5 տոկոս: Իսկ որպեսզի չհասկացվի, որ եթե մենք անդամակցում ենք ՄՄ-ին, ապա Հայաստանում ինֆլյացիան կլինի 1,5 տոկոս, Վահրամ Ավանեսյանը լրացուցիչ պարզաբանեց, որ եթե ՀՀ-ում ինֆլյացիան պետք է լինի 4 տոկոս, ապա կլինի +1,5 տոկոս` ՄՄ անդամակցության հետ կապված:

«Այն գնահատականները, որ մենք տալիս ենք, թե ապրանքների քանի տոկոսն են թանկանալու ՄՄ մտնելուց հետո, պետք է միշտ իմանանք, որ երբ տոկոսային հարաբերությամբ ասում ենք, որ 11 հազար ապրանքատեսակների 60 տոկոսը Մաքսային միությունում ավելի բարձր մաքսատուրք ունեն, քան ՀՀ-ում, 3 իմաստներով չի նշանակում, թե այդ 60 տոկոս ապրանքները թանկանալու են»,- նշեց նախարարը:

Այնուհետև նա պարզաբանեց, թե որոնք են այդ 3 իմաստները: Առաջին` ապրանքներից ոչ բոլորի մաքսատուրքերն են փոխվելու: Այն ապրանքների մաքսատուրքերը, որոնց ներկրումը ՀՀ կատարվում է այն երկրներից, որոնց հետ մենք ունենք ազատ առևտրի համաձայնագրեր (իսկ դրանք ԱՊՀ երկրներն են, ներառյալ Վրաստանը, իսկ ՄՄ մտնելուց հետո կմիանան նաև այլ երկրներ) և մաքսատուրքերը 0 էին, կմնան 0: Եվ այդ 60 տոկոս ապրանքների մեջ, ասաց նախարարը, մտնում են նաև այդ ապրանքները: Իհարկե` այստեղ նախարարի և փոխնախարար Գարեգին Մելքոնյանի ասածների մեջ հակասություն կա, քանի որ փոխնախարարը, որ նաև ՄՄ անդամակցության աշխատանքային խմբի համակարգող է, նշում էր, որ 60 տոկոս ապրանքատեսակների համար մաքսատուրքերի դրույքաչափերը բարձրանալու են, իսկ չբարձրացողներն այլ խմբի մեջ էին մտնում…

Երկրորդ, ըստ Վահրամ Ավանեսյանի, երբ խոսվում է 11 հազար ապրանքատեսակի մասին, ապա Հայաստանում բոլոր 11 հազար դասակարգիչներով ապրանքներ չեն ներմուծվում. ապրանքախմբերի 10-12 տոկոսը կազմում են Հայաստան ներմուծվող ապրանքների 90-95 տոկոսը:
Իսկ նախարարի ներկայացրած երրորդ պատճառը վերաբերում է այն հանգամանքին, որ ՀՀ-ն պատրաստվում է ՄՄ ներկայացնել այն ապրանքների խումբը, որոնք մեր երկրի համար ունեն սոցիալ-տնտեսական կարևոր նշանակություն, և այդ ապրանքների համար մաքսատուրքերի ավելացման հարցում ձեռք բերել բացառություններ: Խոսքն այն զգայուն ապրանքների մասին էր, որոնք նշել էր Գարեգին Մելքոնյանը:
Իսկ թե ինչ կլինի, երբ ակնկալվող բացառությունները Հայաստանը չստանա ՄՄ-ից, ու ինչ պետք է անի կառավարությունը նման սցենարների զարգացման դեպքում, պարզվեց, որ կառավարությունը տվյալ դեպքերում փոխհատուցումներ չի կիրառելու: «Համենայն դեպս, եթե ինձ հարցնեն, ապա դրա պատասխանը միանշանակ ոչ է: Բայց մի բան պետք է նկատի ունենանք` ընդհանուր եթե նայում ենք ՄՄ մտնել-չմտնելուն` այս ապրանքների թանկացումների հետ կապված ես միշտ ասել ու նորից ասում եմ` ՄՄ-ի մտնելու տնտեսական հաշվարկների տեսանկյունից, պետք է միշտ հաշվի առնել, թե չմտնելու դեպքում ինչ էր լինելու: Մենք երբևիցե չենք ասել, թե ՄՄ մտնելով պայմանավորված, ապրանքների վրա մաքսատուրքեր ավելացնելը ճիշտ բան է ՀՀ-ի համար: Դա, ընդամենը, այո, այն բացասական մասն է, որը մենք վերցնելու ենք` մտնելով ՄՄ: Բայց դա շատ ավելի ցածր բացասական էֆեկտ է, քան այն էֆեկտները, որը մենք կունենայինք ՄՄ չմտնելով»,- ասաց Վահրամ Ավանեսյանն ու որպեսզի իր խոսքերն ավելի համոզիչ լինեն, բերեց գազի գնի օրինակը…

Բայց Հայաստանին սպասվող օգուտներն ու վնասները հաշվարկել են ոչ միայն էկոնոմիկայի նախարարությունում, այլև տնտեսական լրագրողները: Իսկ այդ` ավելի մանրամասն հաշվարկները ցույց են տալիս, որ այդ ապրանքների թանկացման պատճառով մենք տարեկան կկորցնենք 140-150 միլիոն դոլար:

Սա ուշագրավ է նրանով, որ գազի թանկացումը մեզ կբերեր միայն 90 միլիոն դոլարի ֆինանսական կորուստ: Այլ կերպ ասած, որպեսզի Հայաստանի հանրությունը գազի թանկացման պատճառով 90 միլիոն դոլարի կորուստ չունենա, իշխանությունը որոշեց անդամագրվել Մաքսային միությանը: Սակայն այդ որոշմամբ իշխանությունը երաշխավորեց, որ այլ ապրանքներ գնելու համար այդ նույն հանրությունը կվճարի 140-150 միլիոն դոլար լրացուցիչ գումար, որովհետև բիզնեսում պարզագույն սկզբունք է` ապրանքի ինքնարժեքի ցանկացած փոփոխություն ուղղակիորեն փոխհատուցվում է հասարակ սպառողների` ժողովրդի գրպանից:

ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Խոսրով Հարությունյանի կարծիքով` անկախ ծավալներից, արտագաղթը պետք է լինի մտահոգիչ, բայց, եթե որևէ չինովնիկ համեմատական վերլուծություն է անում, դա «գլուխ գովելու համար» չէ, այլ փաստելու, որ արտագաղթի ծավալները նվազել են: Նրա խոսքով` հիմնականում ՌԴ արտագաղթող մեր հայրենակիցներն այդ երկիր են գնում ոչ նրա համար, որ այնտեղ վիճակը շատ ավելի լավ է, քան Հայաստանում, այլ գնում են եկամուտ ստեղծելու: Հետևաբար, խնդիրը Հայաստանում աշխատատեղեր ստեղծելու մեջ է, ընդ որում, գիտատեխնիկական ոլորտում: Իսկ դրա համար պետք է դրսից ներդրողներ ներգրավել:

«Բայց ոչ ոք Հայաստանում երկարաժամկետ ներդրում չի կատարի, քանի որ քաղաքական և ռազմական ռիսկեր կան, ներդրումներին խանգարում են նաև կաշառակերությունը, տնտեսական ստանդարտների, տեխնիկական կարգերի ոչ եվրոպական վիճակը»,- ասաց Խոսրով Հարությունյանը:

Նրա խոսքով` վերջին 5-6 տարիների ընթացքում, ունենալով ամենաանբարենպաստ մեկնարկը` մարտի մեկ և ֆինանսատնտեսական ճգնաժամ, կառավարությունը լուրջ քայլեր է արել: Մաքսային միությանն անդամակցելու հայտարարությունը Հայաստանի անվտանգությունն առնվազն մեկ աստիճանով բարձրացնում է և մեր երկիրն ավելի նպաստավոր է դառնում ներդրումների համար:

«Մի քանի տարի առաջ նոտարական համակարգում, կադաստրում, սոցիալական ծառայությունների, ոստիկանության ոլորտներում, ընդունելության քննությունների ոլորտում կաշառակերության մակարդակն աննախադեպ բարձր էր, իսկ հիմա այդ ոլորտներն բավական բարելավել են: Դատաիրավական համակարգում ևս այս կառավարությունը լուրջ բարեփոխումներ է արել: Ինչ վերաբերում է Եվրամիության հետ տնտեսական ստանդարտները արդիականացնելուն, այդ գործընթացը շարունակում է մնալ օրակարգային, առաջիկայում արդյունքները տեսանելի կլինեն»,- ասաց բանախոսը:

Այս պայմաններում, Խոսրով Հարությունյանի համոզմամբ, ցանկացած կառավարություն խոցելի էր լինելու, բայց համեմատելով այլ կառավարությունների գործունեության հետ՝ նա համոզված է, որ այս կառավարությունը լուրջ բարեփոխումներ է արել`դրական արդյունքներով:

«Մենք սովորություն ունենք վատի վրա կայֆ բռնել, մի քիչ լավին արդեն լավ չենք վերաբերվում»,- եզրափակեց Խսրով Հարությունյանը:

Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի գլխավորությամբ կառավարությունում տեղի է ունեցել Մաքսային միությանը և Միասնական տնտեսական տարածքին Հայաստանի միանալու ուղղությամբ իրականացվող աշխատանքների վերաբերյալ հերթական խորհրդակցությունը: Կազմված աշխատանքային խմբերի ղեկավարները զեկուցել են ՄՄ-ին անդամակցության «ճանապարհային քարտեզով» նախանշված միջոցառումների իրականացման ընթացքի վերաբերյալ:
Տիգրան Սարգսյանը հանձնարարել է աշխատանքային խմբերի ղեկավարներին՝ խստորեն պահպանել աշխատանքների իրականացման նախանշված ժամանակացույցը:

Հայաստանը կարող էր խուսափել Մաքսային միությանն անդամակցելուց, եթե խանդ չառաջացներ Ռուսաստանի մեջ: Հայաստանը պետք է շարունակեր վարել կոմպլեմենտար քաղաքականություն` կամուրջ հանդիսանալով երկու կառույցների` Մաքսային միության և Եվրամիության միջև: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ նման տեսակետ հայտնեց քաղաքագետ Երվանդ Բոզոյանը:

Նրա խոսքով` հայ-ռուսական հարաբերությունները կարելի է բաժանել երեք փուլի: Առաջին փուլը 1990-ական թվականներն են, երբ հայ-ռուսական հարաբերությունները կրում էին ռազմավարական բնույթ: Երկրորդ փուլը 2000-ական թվականներն էին, երբ հայ-ռուսական հարաբերությունները վատթարացան:
«Ես համոզված եմ, որ 10-ը տարի առաջ Հայաստանն ընդունում էր Ռուսաստանի` ռազմավարական գործընկեր լինելու փաստը, սակայն փորձում էր հարաբերություններն ընդլայնել արևմտյան երկրների հետ: Ռուսաստանը շատ բացասական էր վերաբերվում Ասոցացման համաձայնագրին, որի արդյունքում հայ-ռուսական հարաբերություններում առաջացավ խորը կասկած: Դրա համար անցած տարվա սեպտեմբերին Սերժ Սարգսյանը ստիպված էր հայտարարել, որ միանում է Մաքսային միությանը, որպեսզի չկորցնի իր ռազմավարական գործընկերոջը»,- ասաց Երվանդ Բոզոյանը:
Ըստ քաղաքագետի` ստեղծված իրադրությունում Հայաստանն ու Ռուսաստանը, ասես, ամուսիններ լինեն և, քանի որ Հայաստանը որոշել էր դավաճանել Ռուսաստանին, վերջինս էլ հարցը դրեց այսպես. կա՛մ բաժանվում ենք, կամ մտնում ես «չուլան»:
«Այսօր Հայաստանը մտել է «չուլան» և փորձում է ամեն ինչ անել՝ ապացուցելու համար, որ հավատարիմ է Ռուսաստանին: Լավագույն տարբերակը կլիներ այն, որ Հայաստանը չընտրեր ո՛չ Եվրոպական Միությունը, ո՛չ Մաքսային Միությունը և հավասարակշռություն պահպաներ»,- ասաց Երվանդ Բոզոյանը:

Անկախ

Այսօր տեղի է ունեցել ՀՀ կառավարության հերթական նիստը, որը վարել է ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը:

Վարչապետն անդրադարձել է Մաքսային միությանն Հայաստանի անդամակցելուն:

«ԶԼՄ-ները փորձում են այնպիսի տեղեկություն տարածել, որն, իմ կարծիքով, չի համապատասխանում իրականությանը», – նշել է վարչապետը: – Իբր Մաքսային միությանն անդամակցելը հանգեցնելու է աննախադեպ գնաճի»: Այդ առթիվ պարզաբանում է տվել ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Վահրամ Ավանեսյանը. «Մենք ունենք որոշ ԶԼՄ-ների կողմից ներկայացված նման գնահատականներ, որոնք որևէ ձևով իրականությանը չեն համապատասխանում, ներկայացված ամբողջ տեղեկությունը հանգում է նրան, որ իբր Մաքսային միությանն անդամակցելու դեպքում Հայաստանի Հանրապետությունում հսկայական ինֆլացիա է լինելու: Ընդհանրապես այդպես չի կարող լինել, մեր գնահատականները շատ հստակ են, դրանք արվել են շատ վաղուց` շուրջ 6-7 ամիս առաջ, առավելագույն ինֆլացիոն ճնշումը կարող է հասնել 1.5 տոկոսի, և դրանից ավելի բարձր ինֆլացիա մենք չենք կարող ունենալ: Մենք ունենք ապրանքախմբեր, որոնց հարցով ՀՀ-ն դիմելու է Մաքսային միությանը, որպեսզի մեզ բացառություն արվի, մենք փորձում ենք առավելագույնս լուսաբանել այդ հարցը, կարծում ենք, որ ճիշտ է, որպեսզի հասարակության բոլոր խավերը ծանոթ լինեն դրան, հատկապես գործարարները: Այս իրարանցումն առաջացել է հենց դրանից, որ մենք անընդհատ շատ ավելի բաց ինֆորմացիա ենք ներկայացնում, գործարարների հետ մանրամասն քննարկում ենք բոլոր ապրանքախմբերը: Այդ տեղեկությունն օգտագործվում է, փաստորեն, որպեսզի ուղղակի սրվի իրավիճակը: Դա ավելի շատ, կարծում եմ, մամուլի ուղղակի սենսացիա ներկայացնելու խնդիր է: Կարծում եմ, ճիշտ է, որ մենք շարունակենք մեր աշխատանքը և հասարակությանը հրապարակային ներկայացնենք ամբողջ ցանկը: Հույս ունեմ, որ մենք արդեն վաղը այդ բացառությունների ցանկը կավարտենք և կուղարկենք Մաքսային միություն, որպեսզի սկսենք բանակցությունները»:

Անկախ

Այսօր տեղի է ունեցել ՀՀ կառավարության հերթական նիստը, որը վարել է ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը:
Բացելով նիստը, Տիգրան Սարգսյանն անդրադարձել է հանրությանը հուզող մի շարք հարցերի: Վանաձոր քաղաքում ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ տեղեկություն է տվել ՀՀ փոխվարչապետ, տարածքային կառավարման նախարար Արմեն Գևորգյանը. «Մի քանի օր առաջ Վանաձորում, գազի հիմնական մայրուղու վրա, խոշոր վթար է տեղի ունեցել, և սպասարկող ընկերությունը բնակչության անվտանգությունն ապահովելու համար քաղաքի գազամատակարարումը դադարեցրել է: Որպես դրա հետևանք հատկապես ջեռուցման հետ կապված խնդիրներ են սկսել առաջանալ ոչ միայն բազմաբնակարան շենքերում, այլ նաև տարբեր ձեռնարկություններում և հիմնարկներում: Նույն օրը հայտնաբերվել է վթարի հիմնական տեղը. բավական բարդ վթար է եղել և իր էությամբ, և´ հետևանքներով: Երեքշաբթի օրվանից մասամբ սկսել է վերականգնվել գազամատակարարումը: Երեկ մի քանի անգամ ես առիթ եմ ունեցել նաև զրուցելու «Հայռուսգազարդ»-ի գլխավոր ինժեների հետ, և երեկոյան ժամը 23:30-ի կողմերը վթարն, ըստ էության, վերացվել է: Հաշվի առնելով տեխնոլոգիական սպասարկմանն անհրաժեշտ ռեժիմները՝ գիշերվանից գազն սկսել է բաշխվել արդեն ամբողջ համայնքում՝ Վանաձոր քաղաքում: Հուսով ենք, որ այսօր օրվա ընթացքում գազի բոլոր սպառողները, ովքեր դրա անհրաժեշտությունը կունենան, կկարողանան գազն ստանալ: Որպես հետևանք նաև բավական ցուրտ եղանակային պայմաններում բնակչության զգալի մասն սկսեց ավելի շատ էլեկտրաէներգիա սպառել՝ տաքացուցիչ սարքավորումներ օգտագործելով: Լարվածության և մեծ ճնշումների հետևանքով սկսեցին խափանումներ առաջանալ նաև էներգամատակարարման համակարգերում:
Դրանք էլ աստիճանաբար վերացվում են, առավոտյան մարզպետը տեղեկացրեց, որ հիմա աշխատանքներ են տարվում, որպեսզի համայնքային և պետական հիմնարկությունները առողջապահական և կրթական նորմալ աշխատանքային հուն վերադառնան ջեռուցումը ապահովելով: Այս պահի դրությամբ ջեռուցման խնդիր կար Վանաձորի ծննդատանը, այնտեղ հիմա աշխատանքներ են կատարվում փոխարինելու ջեռուցման համակարգի որոշ հատվածներ: Հայջրմուղը այդ խնդրին տեղյակ է, մարզպետարանը, համայնքի ղեկավարը և համատիրությունները այդ ուղղությամբ նույնպես աշխատանքներ են տանում: Հուսով եմ, որ նմանատիպ խնդիր այլևս մենք չենք ունենա և առաջիկա 1-2 օրվա ընթացքում արդեն բոլոր հիմնարկները կվերադառնան բնականոն հուն»:
Վարչապետը Արմեն Գևորգյանին հանձնարարել է հարցը պահել անձնական հսկողության տակ և իրականացնել օպերատիվ բոլոր միջոցառումները, որպեսզի բնակչության համար կարճ ժամկետում ստեղծվեն նորմալ պայմաններ: «Եթե խնդիրներ կլինեն, ինձ անձամբ զեկուցեք», – եզրափակել է Տիգրան Սարգսյանը:
Կառավարության ղեկավարի շոշափած երկրորդ հարցը Մաքսային միությանն էր առնչվում: «ԶԼՄ-ները փորձում են այնպիսի տեղեկություն տարածել, որն, իմ կարծիքով, չի համապատասխանում իրականությանը», – նշել է վարչապետը: – Իբր Մաքսային միությանն անդամակցելը հանգեցնելու է աննախադեպ գնաճի»: Այդ առթիվ պարզաբանում է տվել ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Վահրամ Ավանեսյանը. «Մենք ունենք որոշ ԶԼՄ-ների կողմից ներկայացված նման գնահատականներ, որոնք որևէ ձևով իրականությանը չեն համապատասխանում, ներկայացված ամբողջ տեղեկությունը հանգում է նրան, որ իբր Մաքսային միությանն անդամակցելու դեպքում Հայաստանի Հանրապետությունում հսկայական ինֆլացիա է լինելու: Ընդհանրապես այդպես չի կարող լինել, մեր գնահատականները շատ հստակ են, դրանք արվել են շատ վաղուց` շուրջ 6-7 ամիս առաջ, առավելագույն ինֆլացիոն ճնշումը կարող է հասնել 1.5 տոկոսի, և դրանից ավելի բարձր ինֆլացիա մենք չենք կարող ունենալ: Մենք ունենք ապրանքախմբեր, որոնց հարցով ՀՀ-ն դիմելու է Մաքսային միությանը, որպեսզի մեզ բացառություն արվի, մենք փորձում ենք առավելագույնս լուսաբանել այդ հարցը, կարծում ենք, որ ճիշտ է, որպեսզի հասարակության բոլոր խավերը ծանոթ լինեն դրան, հատկապես գործարարները: Այս իրարանցումն առաջացել է հենց դրանից, որ մենք անընդհատ շատ ավելի բաց ինֆորմացիա ենք ներկայացնում, գործարարների հետ մանրամասն քննարկում ենք բոլոր ապրանքախմբերը: Այդ տեղեկությունն օգտագործվում է, փաստորեն, որպեսզի ուղղակի սրվի իրավիճակը: Դա ավելի շատ, կարծում եմ, մամուլի ուղղակի սենսացիա ներկայացնելու խնդիր է: Կարծում եմ, ճիշտ է, որ մենք շարունակենք մեր աշխատանքը և հասարակությանը հրապարակային ներկայացնենք ամբողջ ցանկը: Հույս ունեմ, որ մենք արդեն վաղը այդ բացառությունների ցանկը կավարտենք և կուղարկենք Մաքսային միություն, որպեսզի սկսենք բանակցությունները»:
Անհրաժեշտ համարելով, որ նախարարը մեկ անգամ ևս նիստից հետո ԶԼՄ-ներին պարզաբանում տա, Տիգրան Սարգսյանը ՀՀ կառավարության աշխատակազմի ղեկավար-նախարարին հանձնարարել է կազմել ժամանակացույց, որպեսզի Մաքսային միության խնդիրներով զբաղվող 22 աշխատանքային խմբերը հրապարակային հաշվետվություն տան իրենց կատարած աշխատանքի մասին, խմբերի ղեկավարները հանդիպեն ԶԼՄ-ների հետ և պատասխանեն նրանց հարցերին, տան պարզաբանումներ: «Մենք պետք է լինենք առավելագույնս բաց ու թափանցիկ: Եթե նույնիսկ այսպիսի թյուրիմացություններ են լինում, ապա դրանց հաղթահարման ձևը ճշգրիտ տեղեկության տրամադրումն է առաջին աղբյուրներին, որպեսզի այդ տեղեկությունը չխեղաթյուրվի», – հավելել է վարչապետը:
Իբրև երրորդ հարց կառավարության ղեկավարը հայտարարել է նոր ծրագրի մեկնարկը: «Հիշում եք, մենք միասին բավական երկար աշխատեցինք պետական ծառայողներին բնակարանով ապահովելու խնդրի շուրջ, – ասել է Տիգրան Սարգսյանը: -Այդ նախապատրաստական աշխատանքները մենք հասցրել ենք ավարտին և այսօր հայտարարում ենք այդ ծրագրի մեկնարկը: Այս պահի դրությամբ 3500 պետական ծառայող ցանկություն է հայտնել մասնակցել ծրագրին և մեր օրակարգում, պարոն Գաբրիելյան, առաջարկում եմ ներառել այդ հարցը և այդ ծրագիրը մանրամասն ներկայացնել, որպեսզի Երևան քաղաքում կարողանանք կարճ ժամանակում կառուցել շուրջ 1000 բնակարան ունեցող շենքեր և մեր աշխատողներին ապահովել բնակարանով, նաև դրան կցելով հիփոթեքային ապահովվածությունը: Կարծում եմ, որ սա կարևոր ազդակ կլինի պետական ծառայողներին»:
Նիստում կառավարությունը հավանություն է տվել պետական ծառայողների համար բնակարանային ապահովման ծրագրին, որին մասնակցել ցանկացողները մինչև ս.թ. մարտի 10-ը էլեկտրոնային կամ փաստաթղթային տարբերակով առաջարկ պետք է ներկայացնեն Կառավարական տուն 1 հասցեով: Հարցի քննարկումն ամփոփել է կառավարության ղեկավարը` նշելով, որ եթե վճարունակ պահանջարկն ավելանա, ապա կարվի ծրագրի երկրորդ փուլը: «Մեկ քառակուսի մետրի առավելագույն գինը կլինի 300 հազար դրամ, առավելագույն ժամկետը` 30 ամիս, գումարած հիպոթեքից օգտվելու հնարավորություն պետական ծառայողների համար, – մանրամասնել է վարչապետը: – Հանձնաժողովի նախագահը կլինի Վաչե Գաբրիելյանը, ում պետական ծառայողները կարող են դիմել բոլոր հարցերով: Սկսում ենք 1000 բնակարանով ծրագրից, եթե տեսնենք, որ հետաքրքրությունը մեծ է, կանենք երկրորդ քայլը»:
Հիմք ընդունելով «Մաքսային միությանը և Բելառուսի Հանրապետության, Ղազախստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության Միասնական տնտեսական տարածքին Հայաստանի Հանրապետության անդամակցության նպատակով միջոցառումների ծրագրի (ճանապարհային քարտեզի) իրականացմանն ուղղված գործողությունների ժամանակացույցի» 167-րդ, 193-րդ և 199-րդ կետերը` ՀՀ կառավարությունը որոշել է Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի հետ համագործակցող պետական լիազոր մարմիններ ճանաչել`պետական (համայնքային) գնումների կարգավորման և վերահսկման ոլորտում` ՀՀ ֆինանսների նախարարությունը, բնական մենաշնորհների կարգավորման ոլորտում` ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը, մրցակցային քաղաքականության կարգավորման և վերահսկման ոլորտում` ՀՀ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովը:
Ղեկավարվելով նշված ժամանակացույցի 208.1 կետով` ՀՀ կառավարությունը որոշել է Մաքսային միության անդամ պետությունների մտավոր սեփականության օբյեկտների միասնական մաքսային գրանցամատյանի վարման հարցերի` Մաքսային միության անդամ պետությունների լիազոր մարմինների և Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի հետ փոխգործակցության լիազոր մարմին ճանաչել ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեն:

Գյուղատնտեսությունն աջակցություն կստանա երեք ծրագրով

ՀՀ կառավարությունը հաստատել է 2014թ. գարնանացանի համար գարու, եգիպտացորենի, առվույտի և կորնգանի արտադրության զարգացման, հողօգտագործողներին 2014թ. գյուղատնտեսական աշխատանքների համար մատչելի գներով ազոտական, ֆոսֆորական և կալիումական պարարտանյութերի, դիզելային վառելանյութի ձեռքբերման նպատակով պետական աջակցության ծրագրերը, որոնց համաձայն այս տարի արտերկրից ձեռք են բերվելու ավելի քան 2 հազար 350 տոննա սերմացու, ավելի քան 38 հազար տոննա պարարտանյութ և մոտ 18 մլն լիտր դիզելային վառելանյութ: Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը հատկապես ընդգծել է, որ հողօգտագործողի համար այս տարի այս ծրագրերից և ոչ մեկով գների բարձրացում չի լինելու: «Ե վ սերմացուն, և պարարտանյութը, և վառելիքը 2014թ. մատակարարվելու են նույն գներով, ինչպես որ մատակարարվել են 2013թ., – ասել է վարչապետը: – Այսինքն, գների բարձրացման խոսակցությունը իրականությանը չի համապատասխանում: Մեր գնահատականներով ինչպես այս, այնպես էլ գյուղատնտեսության նախարարի հրապարակած ցուցանիշները վկայում են, որ դրանցով առնվազն 10 տոկոս աճի պոտենցիալ է ներկայացված, մանավանդ, եթե հաշվի առնենք, որ այս ծրագրերի շնորհիվ գյուղատնտեսության արտադրողականությունը էապես բարձրացել է, կրճատվել չմշակվող հողերի ծավալը: Սա բավական լավ նորություն է ոլորտում զբաղվածների համար»:

Վազաշեն-Պառավաքար ավտոճանապարհը կկառուցվի մինչև ամառ

ՀՀ կառավարությունը 2014թ. պետբյուջեում կատարել է վերաբաշխում, փոփոխություններ և լրացում` իր ավելի վաղ ընդունած որոշման մեջ, ինչը պայմանավորված է ռազմավարական նշանակություն ունեցող Վազաշեն-Պառավաքար 3.2կմ այլընտրանքային ավտոճանապարհի շինարարությամբ: Շինարարական, նախագծային և հեղինակային հսկողության աշխատանքների և տեխնիկական հսկողության համար հատկացվել է ավելի քան 535 մլն դրամ: ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարից տեղեկանալով, որ ճանապարհը կարող է շահագործման հանձնվել մինչև ամառ, Տիգրան Սարգսյանը կարևորել է աշխատանքն հնարավորինս արագացնելու անհրաժեշտությունը` օգտվելով բարենպաստ եղանակից:
ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի Երևանի գրասենյակի կողմից իրականացվող «Կայուն օրգանական ախտորոշիչների ոչնչացման ծրագրով» նախատեսվում է Երևան-Սևան մայրուղու 46-րդ կիլոմետրի աջակողմյան հատվածում գտնվող 5 հազար 760 քառ. մետր մակերեսով հողատարածքի պահեստային շինությունը նորոգել և վերազինել որպես թունաքիմիկատների ֆիլտրացիոն պահեստ: Այդ նպատակով նշված հողատարածքը կառավարության որոշմամբ հատկացվել է ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարությանը: Երկրում առկա թունաքիմիկատները, մինչև դրանց ոչնչացումը, կպահպանվեն ֆիլտրացիոն պահեստում:
Գործադիրը թույլատրել է Երևան քաղաքի Րաֆֆու փողոցում գտնվող ավելի քան 700 քառ. մետր մակերեսով հասարակական նշանակության տարածքը և դրա բաժնային մաս համարվող հողամասն օտարել մրցույթով: Օտարման ենթակա գույքի նվազագույն գինն է ավելի քան 64 մլն դրամ:
Կառավարության որոշմամբ Երևան քաղաքի Շիրակի 2ա հասցեի թիվ 7 և Աբովյան քաղաքի ճարտարագիտական քոլեջի հանրակացարաններում բնակվող` 1988-1992թթ. Ադրբեջանից բռնագաղթած և ՀՀ քաղաքացիություն ստացած 13 անձանց են սեփականաշնորհվել նրանց զբաղեցրած բնակելի տարածքները: Մեկ այլ որոշմամբ մինչև 2014թ. դեկտեմբերի 31-ը երկարացվել է 1988-1992թթ. Ադրբեջանի Հանրապետությունից բռնագաղթած անձանց և 1992թ. ՀՀ Արծվաշեն գյուղից բռնի տեղահանված անձանց աշխատանքային ստաժ սահմանող հանձնաժողովի գործունեության ժամկետը, քանի որ փախստականներից ստացվող դիմումների հոսքը շարունակվում է:

Ուռուցքաբանության կենտրոնը իրականություն կդառնա
Կառավարության որոշմամբ Ուռուցքաբանության գերազանցության հայկական կենտրոնի մաս կազմող «Ռադիոիզոտոպների արտադրության կենտրոն» ՓԲԸ-ի կողմից շենքի ներքին և արտաքին ինժեներական համակարգերի, ներքին հարդարման աշխատանքի և դրա տեխնիկական վերահսկողության իրականացման նպատակով ընկերությանը տրամադրվել է 792 մլն 386 հազար 600 դրամ բյուջետային վարկ 15 տարի մարման ժամկետով: Կառավարության ղեկավարն արձանագրել է, որ Ուռուցքաբանության կենտրոնի բիզնես-ծրագիրը էական տնտեսումով է իրականացվում: Ծրագրով նախատեսված էր 3.5 մլն ԱՄՆ դոլարի վարկ տրամադրել, սակայն հատկացվում է շատ ավելի քիչ: Բելգիայի կառավարությունից ստացված վարկը նույնպես էական տնտեսում է ապահովել: Արագացուցիչն արդեն Հայաստանում է, իսկ դա նշանակում է, որ շինարարությունը տարվա ընթացքում լուրջ առաջընթաց կարձանագրի:

ՀՀ կառավարությունն իր ավելի վաղ ընդունած որոշումներից մեկում կատարել է փոփոխություններ և լրացումներ, որոնք բխում են «Եկամտային հարկի և պարտադիր կուտակային վճարի անձնավորված հաշվառման մասին» օրենքի պահանջներից: Մասնավորապես, նշված որոշման դրույթները համապատասխանեցվել են ավելի բարձր իրավաբանական ուժ ունեցող իրավական ակտերի դրույթներին` ապահովելով եկամտային հարկի և կուտակային վճարի անձնավորված հաշվառման համակարգի բնականոն գործունեությունը:
Գործադիրը փոփոխություններ և լրացումներ է կատարել 2014թ. պետբյուջեում և իր նախկին որոշումներից մեկում` ի կատարումն «ՀՀ 2014թ. պետբյուջեի կատարումն ապահովող միջոցառումների մասին» որոշման 4-րդ կետի ե) ենթակետի: Փաստաթղթով պետական հիմնարկների և կազմակերպությունների աշխատողներն ապահովվում են սոցիալական փաթեթով:
Կառավարության նախկին որոշումներից մեկում կատարած փոփոխությունները միտված են առանձին ապրանքատեսակներ արտադրող-իրացնողների և ներմուծող-իրացնողների նկատմամբ հարկային հսկողության արդյունավետության բարձրացմանը, հարկային մարմնում անհրաժեշտ վերլուծության իրականացման և ռիսկի բացահայտման մեխանիզմների կատարելագործմանը:

Կբարելավվի մարզերի սոցիալ-տնտեսական վիճակը

ՀՀ կառավարությունը հաստատել է Սյունիքի, Շիրակի և Լոռու մարզերի 2014-2017թթ. սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրերը, որոնք ուղղված են մարզերի համայնքների համաչափ զարգացմանն ու բնակչության կենսապայմանների բարելավմանը:
Գործադիրն իր երկու որոշմամբ լրացրել և փոփոխել է Արագածոտնի և Վայոց ձորի մարզերի աշխարհագրական օբյեկտների անվանումների ցանկերը` թարմացնելով ՀՀ աշխարհագրական անվանումների պետական քարտադարանը:
Կառավարությունն իր որոշմամբ փոխել է Լոռու մարզի Ջիլիզայի գյուղական համայնքի վարչական տարածքում գտնվող հողի մի մասի նշանակությունը, ինչի շնորհիվ համայնքի բնակչությունը հնարավորություն կունենա գործարկել 50-100 տոննա մրգի պահպանման և 2 տոննա մրգաչրի արտադրության սառնարանային տնտեսություն:
ՀՀ կառավարությունը հավանություն է տվել`
-բնապահպանական խնդիրների ռազմավարական պլանավորման հայեցակարգին, որի ներդրումը հնարավորություն կտա երկրում իրականացնել բնապահպանական ավելի արդյունավետ քաղաքականություն,
-ՀՀ առողջապահության ոլորտի մարդկային ներուժի զարգացման ռազմավարությանը և դրա միջոցառումների ծրագրին, որոնցով կապահովվի կադրային ներուժի զարգացումը` երկրի առողջապահական կարիքներին, օրենսդրությամբ սահմանված պահանջներին և աշխատանքի շուկայի իրավիճակին համապատասխան:

Այլ հարցեր

ՀՀ կառավարությունը հավանություն է տվել Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություն և լրացումներ կատարելու օրենքի նախագծին, որի ընդունման դեպքում հնարավորինս կնվազեն և հետագայում իսպառ կվերանան ինքնակամ շինարարական աշխատանք կատարելու վերաբերյալ իրավախախտման դեպքերը: Օրինագիծը սահմանված կարգով կներկայացվի ՀՀ Ազգային Ժողով:
Իր հինգ որոշումներով կառավարությունը զենքի արտադրության և առևտրի, պայթուցիկ նյութերի կամ պայթեցման սարքավորումների արտադրության, մասնավոր պահնորդական գործունեության, ինկասացիոն ծառայության մատուցման արտոնագրման կարգերը համապատասխանեցրել է «Լիցենզավորման մասին» ՀՀ օրենքի պահանջներին: Ճանապարհներին տեղադրվող սարքավորումների վերաբերյալ վարչապետի հարցին ի պատասխան ՀՀ ոստիկանապետը տեղեկացրել է, որ այդ աշխատանքը Երևանում ավարտվել է, այժմ կատարվում է մարզերում: Գործում են մասնագիտական հանձնաժողովներ, որոնց առաջարկով փոխվել է մոտ 100 ճանապարհային նշան: Հնարավոր է, որ ծանրաբեռնված փողոցներում արագությունը սահմանող նշանները ժամը 17:00-ից կամ 18:00-ից հետո փոխարինվեն ավելի մեծ արագություն թույլատրող նշաններով: Վարչապետը շեշտել է այդ աշխատանքում հասարակական կազմակերպությունների ներգրավման կարևորությունը:
ՀՀ կառավարությունն ընդունել է գնման գործընթացի կազմակերպման և թույլտվության որոշում, որը թելադրված է 2013-2014թթ. ձմռան ընթացքում ՀՀ զինված ուժերում թոքաբորբով հիվանդ զինծառայողների թվաքանակի կտրուկ աճով: Անհրաժեշտ «բրենդային» դեղորայքի շուտափույթ ձեռքբերումն իրականացվելու է բանակցային ընթացակարգով, առանց գնման հայտարարությունը նախապես հրապարակելու: Այդ նպատակին հատկացվել է մոտ 37.5 մլն դրամ: ՀՀ պաշտպանության նախարարության համար նախատեսված իմունիզացման գումարը կառավարության որոշմամբ տեղափոխվել է ՀՀ առողջապահության նախարարության «Իմունոկանխարգելման ազգային ծրագիր», որով էլ կիրականացվեն նախատեսված պատվաստումները:
Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի ուսումնական գործընթացը բնականոն կազմակերպելու նպատակով գործադիրը հատկացրել է մոտ 71 մլն դրամ:
Կառավարությունը համաձայնություն է տվել Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի կառավարությունների միջև զբոսաշրջության բնագավառում համագործակցության համաձայնագրի կնքման առաջարկությանը:
Կառավարության որոշմամբ Երևանի «Պրոմ-տեստ» ՍՊԸ-ին 5 տարի ժամկետով տրվել է ՀՀ ռադիոակտիվ նյութերի ներմուծման արտոնագիր:

 Անկախ

Մենք ունեն մի իրավիճակ, երբ թե’ Մաքսային միության հետ գործընթացները, թե’ Եվրամիության հետ նոր ձևաչափի գործընթացները զուգահեռ տեմպերով են առաջ գնում: Հայաստանը դեռ պարզ չի պատկերացնում, թե ի՞նչ ձևաչափով կհամագործակցի Եվրամիության հետ, հստակություն չկա նաև Մաքսային միության հետ համագործակցության ժամկետների և պայմանների մասով: Բայց փաստ է, որ այս տարվա ընթացքում բավական լուրջ զարգացումներ են սպասվում անվտանգության ոլորտում, որը կապված է առաջին հերթին ռազմատեխնիկական համագործակցության հետ: Եթե այդ համագործակցությունը տեղի ունենա, այն աննախադեպ ձևով կանդրադառնա տարածաշրջանի ռազմական բալանսի վրա: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Կովկաս ինստիտուտի փոխտնօրեն Սերգեյ Մինասյանը:

Անդրադառնալով հայ-ադրբեջանական շփման գծում տեղի ունեցած դիվերսիոն հարձակման վերաբերյալ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի օրերս արած հայտարարությանը` Սերգեյ Մինասյանը նշեց, որ `ԵԱՀԿ Մինսկի խմբից չպետք է սպասել Ադրբեջանին ուղղված կոշտ և կտրուկ հայտարարությունների, քանի որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի առաջ առաքելություն է դրված բանակցությունների շարունակական ընթացքն ապահովել:

«ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը փորձում է այնպիսի իրավիճակ չստեղծել, որը պատրվակ դարձնելով Ադրբեջանը փորձի տապալել բանակցային գործընթացը: Իհարկե, այն դիվանագիտական ձևակերպումները, որոնք մատուցվում են հանրությանը խիստ տարբերվում են Մինսկի Խմբի և կողմերի միջև եղած իրական խոսակցություններից: Բանակցությունները շարունակելու ու պահպանելու սկզբունքը թույլ չի տալիս Ադրբեջանի հանդեպ ավելի ոչ դիվանագիտական լեզու կիրառել»,- ասաց քաղաքագետը` հավելելով, որ այդուհանդերձ, նախադրյալներ չկան, որոնք կարող են վկայել ակտիվ ռազմական գործողությունների վերսկսման մասին:

 Անկախ