Բելգիայի թագավոր Ֆիլիպը ստորագրել է “աշխարհում ամենադաժան օրենքն էվթանազիայի մասին”: Համենայն դեպս նման կարծիքի են Արևմուտքի երկրների 200 հազար բնակիչներ` ստորագրելով տվյալ վճռի դեմ միջնորդագիր: Բանն այն է , որ այսուհետ կյանքից կամավոր հեռանալու դիմում կարող են ներկայացնել նաև երեխաներն ու դեռահասները:

Հակառակ բազմաթիվ եվրոպացիների բողոքի, Բելգիայի թագավորը ստորագրել է անչափահասների` էվթանազիայի մասին օրենքը: Որքան էլ տարօրինակ է, այն պաշտպանում է բնակչության 75%-ը: Լրագրողները հստակեցնում են` մահացու պրոցեդուրան պետք է իրականացվի բժիշկների հսկողության ներքո ու նրանց համաձայնությամբ:

Կարևորն այն է, որ տվյալ որոշման համար որոշակի դեր է խաղում ծնողների խոսքը: Օրենքի նախագծի հեղինակները  նշում են` էվթանազիա կիրականացվի միայն այն դեպքում, եթե երեխան տառապում է անբուժելի հիվանդությամբ   ու մշտական ֆիզիկական ու հոգեկան տառապանք է ապրում, ինչը “անհնար է թեթևացնել”: Բացի այդ, էվթանազիայի դիմող երեխաները պետք է ստուգվեն հոգեբանի մոտ, որն էլ իր հերթին պետք է համոզվի, որ հիվանդը լրիվ գիտակցում է  իր քայլի հետևանքները:

Անկախ

Բոլորին ծանոթ է այս բույսը, որն անտառներում, այգիներում ու սարերում առաջինն է կենդանանում: Սկզբում դուրս են գալիս սուրուլիկ մի քանի տերևներ, ապա ծաղկում են սպիտակ, մանուշակագույն և այլ նուրբ գույների զանգականման  ծաղիկները: Նա չի վախենում ձնից, ձմեռային սառնամանիքներից կամ գարնանային  ցրտերից: Ձնծաղիկի ծաղկումը գարնան գալու առաջին նշանն է:

Ձնծաղիկների ընտանիքում  (Galanthus) կա  12-18 տեսակ (տարբեր աղբյուրներ տարբեր քանակի մասին են հաղորդում), որոնք սերում են Եվրոպայի, Կովկասի և Թուրքիայի անտառներից, դաշտերից ու սարերից: Եվրոպայի տարբեր կլիմայական գոտիներում ձնծաղիկները տարբեր ժամանակ են ծաղկում`  դեկտեմբեր-հունվարից մինչև  մարտ-ապրիլ:

Ձնծաղիկները հասնում են 20-25 սմ բարձրության, տարբեր տեսակներ ունեն տարբեր չափեր և ծաղկի տարբեր ձևեր:

Տարվա մեծ մասը ձնծաղիկներն  անց են կացնում սոխուկի տեսքով, հողի տակ և սկսում են ակտիվանալ աշնանից, երբ սոխուկներն  արթնանում են և արմատներ տալիս: Դա տևում է մինչև գարուն, երբ նրանք սկսում են աճել, ծաղկում են և ուժ են հավաքում նոր սեզոնի համար:

Ձնծաղիկները բազմանում են սոխուկներով, որոնք աճում  են ամռան ընթացքում: Ձնծաղիկը չի սիրում տեղափոխություն, բայց եթե այն անհրաժեշտ է, դա հարկավոր է անել անմիջապես ծաղկելուց հետո, երբ դեռ տերևները կանաչ են: Հարկավոր է տեղափոխել  սոխուկին կպած հողագնդի հետ միասին: Սոխուկները պետք է  տնկել  5սմ խորությամբ: Սերմերով բազմացումը  հնարավոր է ,  բայց դա լավագույն ձևը չէ,  քանի որ այդ բույսերը ծաղկում են 4-5 տարի հետո: Ձնծաղիկի համար գերադասելի է  ձմռան մինուսային ջերմաստիճանը, գոնե կարճ ժամանակահատվածի համար:

Երկու կարևոր հանգամանք հաջող ծաղկման համար. շատ խոնավություն և գարնանը մի քանի ժամ լուսավորություն: Բնության մեջ այս երկու պայմանը բնականորեն պահպանվում են: Այգում, եթե ձեր կողմերում ձմեռներն  անձյուն են, անհրաժեշտ է կոկոնների և ծաղկման ընթացքում ջրել ձնծաղիկներին: Որքան ցուրտ է եղանակը, այնքան երկար են ծաղկում ձնծաղիկները: Ծաղկելուց հետո հարկավոր է թողնել տերևներին բնական ձևով մահանալ:

Ինչպես  շատ սոխուկավոր բույսեր, ձնծաղիկները համարյա խնամք չեն պահանջում, բայց երբեմն նոր ձեռք բերած ձնծաղիկներին դժվար է լինում ստիպել, որ ծաղկեն: Եթե նրանք հաջող արմատակալում են ձեր այգում և զգում իրենց ինչպես իրենց տանը, նրանք կծաղկեն ամեն տարի և ուշադրություն  չեն պահանջի:

Այգում  ձնծաղիկներ կարող են  աճել  ալպիական բլրի վրա, ծառերի եւ թփերի տակ, ոչ բարձր թմբերի վրա,  թաղարների մեջ: Նրանք լավ են նայվում կոկիկ  բազմաթիվ խմբերի տեսքով կամ գորգի նման տարածված:

Ձնծաղիկների համար լավ ընկերներ են այնպիսի վաղ ծաղկող ծաղիկներ,  ինչպիսիք  են ցրտադիմացկուն ցիկլամենը, կրոկուսները, նարգիզները, նաև խոստան, գարնանածաղիկը և այլ գարնանային բազմամյա բույսեր:

Հետաքրքիր փաստեր ձնծաղիկի մասին

Ամեն տարի ապրիլի 19-ին  շատ երկրներ ավանդաբար տոնում են գարնանային “Ձնծաղիկի օրը” տոնը: Այդ պատմությունը գալիս է Անգլիայից,  1984 թվից: Ընդհանրապես աշխարհում, կլիմայական պայմաններից կախված,  ձնծաղիկները ծաղկում են հունվարից ապրիլ: Եվ քանի որ Մեծ Բրիտանիայում  այն ծաղկում է ապրիլի կեսերին, այդ տոնը համարվում է գարնան սկզբի, տաք արևոտ  օրերի տոն և նշվում է շատ երկրներում: Պետք է նկատել, որ Անգլիայում ձնծաղիկները շատ հարգի են: Կարծիք կա,  կապված է հին անգլիական հավատի հետ, որ տան շուրջը տնկած ձնծաղիկները պահպանում են բնակիչներին չար ոգիներից:  Միացյալ Թագավորությունում ձնծաղիկներով զարդարում են քաղաքային ծաղկաթմբերը, նրանց բազմացմանը նույնքան ուշադրություն են դարձնում, որքան Հոլանդիայում վարդակակաչների բազմացմանը:

Ձնծաղիկի լատինական անվանումը` Galanthus, նշանակում է  “կաթնային ծաղիկ”: Այս բույսը հայտնի է դեռ առաջին հազարամյակից, միջին դարերում նրան մեծարում էին որպես անաղարտության խորհրդանիշ, իսկ 19-րդ  դարում սկսեցին աճեցնել: Այժմ ձնծաղիկ աճեցնում են երկրագնդի շատ վայրերում, բայց պրակտիկորեն նրանք գրանցված են Կարմիր գրքում: Ամենատարածվածը ձյունասպիտակ ձնծաղիկն է, կան նաև հունական, կովկասյան, բյուզանդական … նրանք բոլորը տարբերվում են ձևով, գույնով և նույնիսկ բույրով , բայց բոլորը սիրելի են: Կան նաև առասպելներ ձնծաղիկի մասին, օրինակ, երբ Ադամն ու Եվան վտարվել են դրախտից, ձյուն է եկել: Եվան սառել է և սկսել է արտասվել`հիշելով դրախտի տաք օրերը: Որպեսզի նրան մխիթարի, Աստվածը ձյան փաթիլների մի մասը վեր է ածել ձնծաղիկների: Տեսնելով ծաղիկները` Եվան ուրախացել է, և հույս է արթնացել , որ ամեն ինչ լավ կլինի: Այստեղից համարվում է, որ ձնծաղիկը հույսի խորհրդանիշ է:

Մեկ այլ առասպելում  աստվածուհի Ֆլորան ծաղիկներին հագուստներ է բաժանում և ձնծաղիկին նվիրում է սպիտակ զգեստ: Բայց ձյունը նույնպես ցանկանում է մասնակցել պարահանդեսին, չնայած նրան հագուստ չէր հասնում: Եվ նա խնդրում է ծաղիկներին իրեն օգնել, բայց վերջինները վախենում են ցրտից ու չեն համաձայնում: Միայն ձնծաղիկն է նրան ծածկում իր սպիտակ թիկնոցով և նրանք միասին պտտվելով պարում են    ծաղիկների պարահանդեսում, լցվում միմյանց նկատմամբ համակրանքով և մինչ օրս անբաժան են :

Անկախ

Ջուրն օրգանիզմի կարևորագույն բաղադրիչն է: Օրգանիզմում այն առաջանում է օրգանական նյութերի օքսիդացման արդյունքում և մասնակցում է կենսագործունեության համար կարևոր շատ քիմիական ռեակցիաների: Հասուն մարդու օրգանիզմի 60-65 %-ը կազմում է ջուրը:

Ջուրը կյանքի սկզբնաղբյուրն է, առանց որի հնարավոր չէ ապրել: Կենսագործունեությունն ապահովելու ամեն օր պետք է խմել երկու լիտր ջուր: Ստրուկտուրավորված ջուր խմելուց հետո, մարդու արյան մեջ դրական փոփոխություններ են կատարվում: Բուժիչ հանքային ջուր է համարվում այն ջուրը, որն իր յուրահատուկ ֆիզիկաքիմիական հատկությունների շնորհիվ կարող է օգտագործվել բուժման, վերականգնման և տարբեր հիվանդությունների կանխարգելման համար: Սակայն ամեն հանքային ջուր չէ, որ կարող է համարվել բուժիչ:

archive2.ankakh.com-ի հետ զրույցում դիետոլոգ Անուշ Բաբայանը նշեց, որ բուժական նպատակներով օգտագործվող հանքային ջրերը պետք է արդյունահանված լինեն բնական աղբյուրներից կամ տարբեր խորություն ունեցող հորատանցքերից: Ջուրը մարդու համար անփոխարինելի է և բնության հարստություններից ավելի թանկ է գնահատվում, քան ոսկին, նավթը, գազը:

Դիետոլոգի պնդմամբ օրը պետք է սկսել մեկ բաժակ ջրից: Ջուրը հայտնվելով ստամոքսում, լվանում է պատերի լորձը, թույները, քայքայման նյութերը և այլն: Առավոտյան խմած ջուրը մաքրում է աղիքները, տաքացնում և աշխատացնում այն: Հաշվի առեք, որ ջուրը խմել հարկավոր է արթնանալուց անմիջապես հետո, հնարավորինս տաք վիճակում, փոքր կումերով: Ուտել կարելի է 20 րոպեից հետո:

Նրա համոզմամբ մեկ ու կես լիտր ջուր կլանվում է մաշկի միջոցով` լոգանք կամ ցնցուղ ընդունելիս: Եթե օրգանիզմում ջրի անբավարարություն լինի, հյուսվածքներում կսկսվեն կանգային երեվույթներ, իսկ դա նպաստավոր պայման է հանդիսանում ցելյուլիտի համար:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

 Անկախ

Կարճատեսությամբ տառապող անձինք վատ են տեսնում հեռվում գտնվող առարկաները: Կարճատեսության դեպքում զուգահեռ ճառագայթներն աչքում բեկվելուց հետո կիզակետվում են ոչ թե ցանցաթաղանթի վրա (ինչպես լինում է բնականոն տեսողության դեպքում), այլ դրա առջևում, որի հետևանքով դիտվող առարկայի հստակ պատկերը ցանցաթաղանթի վրա չի ստացվում: Կարճատես աչքի ցանցաթաղանթի վրա կիզակետվում են միայն աչքին մոտիկ գտնվող առարկաներից եկող ճառագայթները:

archive2.ankakh.com -ի հետ զրույցում ակնաբույժ Արսինե  Գալստյանը նշեց, որ տարբերում են կարճատեսության 3 աստիճան`  թույլ, միջին ե ուժեղ: Ուժեղ կարճատեսությունը պետք է տարբերել չարորակ կարճատեսությունից, որի դեպքում առաջանում են աչքի ցանցաթաղանթի և անոթաթաղանթի օրգանական փոփոխություններ: Դա կարող է պատճառ դառնալ տեսողության տարբեր աստիճանի կորուստի: Կարճատեսությունն առավել հաճախ զարգանում է դպրոցական տարիքում և կապված է գլխավորապես տեսողական երկարատև աշխատանքի հետ (ընթերցանություն, գրավոր աշխատանք), հատկապես անբավարար լուսավորվածության վատ պայմաններում: Կարճատեսությանը նպաստում են նաև ժառանգական գործոնները և աչքի ակոմոդացիայի թուլացումը: Ուժեղ կարճատեսության դեպքում փոփոխություններ են առաջանում նաև աչքի ներքին թաղանթներում: Կարճատեսությունն ախտորոշվում է հատուկ սարքերի օգնությամբ և հատուկ մեթոդներով:

Ակնաբույժի համոզմամբ դասասենյակներում պետք է ապահովել բնականոն լուսավորվածություն եւ տեսողական աշխատանքի հստակ ռեժիմ: Կարճատեսության համար նախատեսված են օպտիկական հատուկ ակնոցներ, որոնք  չկրելը տգիտություն է եւ սեփական տեսողության վրա թքած ունենալու մոլուցք: Եթե տարիներ առաջ միօրինակ ակնոց կրելը ամոթ էր ու բարդույթներ էր առաջացնում շատերի մոտ, ապա հիմա կան բազմաթիվ մասնագիտացված խանութներ, որոնք կարող են առաջարկել տարբեր ոճի ու ճաշակի բազմաթիվ ակնոցներ: Ոմանք էլ կարող են կրել արհեստական ոսպնյակներ կամ լինզաներ, սակայն դրանք քողարկում են աչքերի իրական արտահայտչականությունն ու փայլը:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

 Անկախ

Կապույտ փայտե ձիու տարում նորից մոդայիկ են բնական տեսք ունեցող եղունգերը, ուստի արհեստականրեն աճեցրած եղունգների մասին հարկավոր է մոռանալ։ Զարդերից ձիուկի աչքը շոյելու համար կարելի է կրել փայտյա զարդեր կամ մարգարիտե վզնոց։ Թափված երկար ուղիղ մազերը կընդգծեն ձեր բնական գեղեցկությունը: Ակտուալ են նաև թեթև, ալիքավոր վարսերը, որնք հիշեցնում են ձիու բաշը։ Հյուսերով սանրվածքները, տարբեր տեսակի ժապավենների օգտագործմամբ և ճիշտ ընտրված հագուստը ձեզ հետաքրքիր, նոր տեսք կտան։ Պետք չէ մոռանալ «ձիու պոչիկի» մասին, որը միշտ նորաձև է և ավելի քան ակտուալ է հենց այս տարում։

Որպեսզի ձին ամբողջ տարի հոգատար լինի մեր նկատմամբ, հարկավոր է ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, որ ձին խելացի, ուժեղ, կենսուրախ, ազատատենչ կենդանի է, անչափ կապված և նվիրված է ընտանիքին, գնահատւմ է ընտանեկան ջերմությունը:

“Այս տարի պետք է կրել թեթև և ազատ հագուստ։ Ակտուալ գույներն են ՝ կապույտը, կապույտի երանգերը, մանուշակագույնը, կանաչը։ Այս գուները, ըստ չինական ավանդույթի, համապատասխանում են փայտի տարերքին։ Իսկ օրինակ` վառ գույները, ինչպիսիք են նարնջագույնը, կարմիրը, դեղինը, կարող են վախեցնել ձիուկին,-archive2.ankakh.com -ի հետ զրույցում նշեց դիզայներ Արմինե  Գասպարյանը:

Նրա խոսքով` կապույտը մեղմ գույն է, մեղմացնում է նաև մի շարք հիվանդություններ ու ցավեր: Կապույտ գույնը ունակ է առաջ բերել մարդու մոտ  մտքի, զգացմունքների պարզության, բայց երբեմն օժտված է նաև  տխրության հատկություններով: Խորհրդանշում է ներդաշնակություն, սակայն  ավելի մուգ կապույտ գույնը ունի գրգռող հատկություն: Կանաչը խորհրդանշում է բնությունը: Այս գույնը ունակ է մարդու մոտ առաջ բերել կայունություն, հավերժություն և ամրություն, իսկ ավելի բաց երանգները լավատեսություն և գարնանային վառ տրամադրություն  են առաջացնում: Մարդը կանաչ գույնից ստանում է թարմություն,  հանգստություն: Երբեմն մարդիկ  շատ են գիրք կարդում կամ օրվա ընթացքում զբաղված են լինում, հետևաբար հոգնում են, սակայն կանաչ գույնին նայելուց մի քանի վայրկյան` մարդիկ միանգամից հանգստանում են:

Մանուշակագույնի մասին ամենատարածված կարծիքն այն է, որ այն սթրեսի գույնն է: Այս գույնի մասին մեկ այլ` բոլորովին նոր տեսակետ էլ կա: Մանուշակագույնն, իբր թե համարվում է ոչ ստանդարտ սեքսուալ կողմնորոշման գույնը:

Դիզաների համոզմամբ մանուշակագույնը հոգեւորական ու թագավորական գույն է, այն ներշնչանքի գույնն է, բնորոշ է ստեղծագործ մարդկանց, թույլ է տալիս արտաքին ցնցումները հանգիստ տանել, այն միավորում է մարմինն ու հոգին, բնորոշում է հմայելու ցանկությունն ու ունակությունը, օգնում է նեվրոզների, հավատի կորստի, հուսահատության, անվստահության դեպքում: Նրա պնդմամբ իրականում  գույների  միջոցով   կարելի  է  բացահայտել  մարդու  ներքին   կերտվացքը:

Երբեք  մռայլ  եւ  բողոքավոր   մարդկանց  չեք  կարող  տեսնել   պայծառ  գույներով  հագուստով: Գորշ  ներքին   կառուցվածքով  մարդը կրում է գորշ   գույներով  հագուստ,  իսկ  կենսուրախ   մարդիք`  ավելի  պարզ ու գունագեղ:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

Անկախ

Նյարդային անորեքսիան (հունարեն՝ ախորժակի բացակայություն, ուտելու ցանկության կորուստ) սննդային վարքագծի խանգարում է, երբ մարդը (հատկապես կանայք և հիմնականում սպիտակամորթները) սննդից հրաժարվելու, արհեստականորեն նիհարելու հետևանքով կորցնում է մարմնի զանգվածը: Աշխարհում անորեքսիայից տառապում է կանանց 2%-ը, տղամարդկանց 0,4%-ը, իսկ 10%-ը մահանում է հիվանդության հետևանքով առաջացած բարդություններից: Անորեքսիան ծագում է գիրության մասին կարծրացած համոզմունքից: Այդ հիվանդությունից տառապող մարդը չի շփվում շրջապատի հետ և ընկնում է դեպրեսիայի մեջ, տանջվում անքնությունից, այնուհետև, չուտելու հետևանքով թափվում են մազերը, կոտրվում եղունգները, խախտվում է նյութափոխանակությունը, դաշտանային ցիկլը, ընկնում է ճնշումն ու մարմնի ջերմաստիճանը, առաջանում են փորլուծություն, սրտամկանի դիստրոֆիա, երակային զարկերի դանդաղում, աղիքային ատոնիա, ներքին օրգանների իջեցում և այլն: Իսկ վերջում ախորժակն իսպառ անհետանում է:
Անորեքսիայից տառապողները հաճախ թաքցնում են իրենց պաթոլոգիան՝ անընդհատ բուժում ստանալով (մտերիմների դրդմամբ): Այդ հիվանդությունը հիմնականում չորս դրդապատճառ ունի. ծնողների դեմ պայքարը, սննդի նկատմամբ ծնողների չափազանց ուշադրությունը, քաղցի պատճառով պատիժը, հուզական լարվածությանը դիմադրելու ցանկությունը և այլն:
Մասնագետների հավաստմամբ` Հայաստանում ևս պատահում են անորեքսիայի դեպքեր: Խոցելի խումբը հասունացման տարիքի աղջիկներն են, իսկ մեղավորները ծնողների ու շրջապատի` քաշի ավելացման վերաբերյալ անմիտ դիտողությունները: Որոշ երկրներում, մասնավորապես` Իսրայելում գործում է հիվանդագին նիհարություն ունեցող մոդելների դեմ օրենք, որն արգելում է 18,5-ից քիչ մարմնի զանգվածի ինդեքս ունեցող մոդելներին հայտնվել գովազդում (մարմնի զանգվածը (կգ) բաժանած հասակի քառակուսուն (մետր)։
Որոշ գիտնականներ պնդում են, որ անորեքսիայի առաջացման հիմքում ընկած է գենետիկան (EPHX2 գենը), և սննդային վարքագծի խանգարումը պայմանավորված է հոգեբանական գործոնով: ԴՆԹ-ի հետազոտությունը ցույց է տվել, որ սննդային խախտումը կապված է մուտացիաների հետ, որոնք խանգարում են խոլեստերինի մշակմանը, վատացնում տրամադրությունը և բացասաբար ազդում սննդակարգի վրա: Բայց էնդոկրինոլոգ Բամելա Բաղրամյանի կարծիքով` գիրությունն այսօր շատ ավելի լուրջ խնդիր է, քան անորեքսիան: Ըստ վիճակագրության՝ գիրությամբ այսօր տառապում է յուրաքանչյուր 4-րդ մարդը, իսկ ամերիկացիների ավելի քան 10 միլիոնը տառապում է սննդային խանգարումներից:
Օհայոյի հավասարակշռված կենսակերպի կենտրոնի բժիշկ Լորա Հիլը վստահեցնում է, որ սնունդն էներգիայի հիմնական աղբյուրն է, բայց ի՞նչ կարող է անել այն անձը, որ սննդային վարքագծի խնդիր և ուտելիքի նկատմամբ ալերգիա ունի.«Շատ մարդիկ չեն կարողանում նորմալ ուտել, քանի որ հակացուցումներ ունեն, ալերգիա այս կամ այն սննդի նկատմամբ: Անորեքսիկներն ուտելիս հայտնվում են նյարդային ծանր վիճակում, առաջանում է անհանգստություն և աղմուկ գլխում՝ մարդկային խառնիխուռն ձայներով: Պատկերացնո՞ւմ եք՝ ինչպես կարող է անորքեսիկն այդ վիճակում աշխատել և գնալ հանդիպումների: Իրականում նա տանջվելու է և անվերջ փորձելու է այդ աղմուկի տակ կենտրոնանալ զրույցի վրա: Եվ այդպես` ամեն ուտելուց հետո»: Դա է, թերևս պատճառը, որ անորքեսիայից տառապողները գերադասում են չուտել:
Որոշ հետազոտողներ նշում են, որ այդ հիվանդությունները հաղթահարելու համար պետք է հասկանալ գլխուղեղի կառուցվածքն ու ֆունկցիան: Լ. Հիլը բացատրում է, թե անորեքսիա ունեցողներն ինչպես են սննդին արձագանքում:
Սննդի նկատմամբ հակազդում չունեցողների գլխուղեղի ինսուլան, որը սովածության կամ բավարարվածության ազդանշաններ է ուղարկում ուղեղի այլ հատվածներ, անմիջապես արձագանքում է իրենից վեր գտնվող միգդալային, որը պատասխան է տալիս սննդի հետ կապված որևէ խնդրի առկայության դեպքում: Այնուհետև, ակտիվանում է հաճույքի հորմոնը՝ դոփամինը, որն ամեն պատառ կուլ տալիս այսպես է արձագանքում. oհ՜, ինչ համեղ է, հաճելի է, դուր է գալիս, արի էլի ուտենք: Գլխուղեղի ճակատային մասն այն սկսում է մեկնաբանել, և եթե միգդալան ոչ մի բացասական ազդանշան չի ուղարկում` դրական են արձագանքում գլխուղեղի նաև մյուս հատվածները՝ հասնելով մինչև ուղեղի նախաճակատային կորտեքս (Prefrontal Cortex): Իսկ մարդն այդ պահին իրեն զգում է հարմարավետ և հանգիստ:
Անորեքսիա ունեցողների գլխուղեղը բոլորովին այլ կերպ է գործում: Նրանց դեպքում քաղցածության ոչ մի ազդանշան չի գրանցվում, հետևաբար, դոփամինն ու սերոտոնինը չեն ակտիվանում, իսկ մարմինը չուտելուց հյուծվում է: Անգամ եթե փորձում են մեկ պատառ ուտելիք ընդունել, չեն զգում համերի տարբերությունը, այսինքն՝ համը դառնում է միօրինակ, իսկ միգդալան արձագանքում է` մի տեսակ վախենում եմ, անհանգիստ եմ, գուցե այլևս չուտենք: Դոփամինն էլ ոչ մի հաճույք չի պատճառում: Գլխուղեղի հաջորդ շղթաները նույնպես բացասաբար են արձագանքում, և մարդը հրաժարվում է ուտելիքից:
Հարաբերականորեն առողջ մարդու համար ուտելիքը հաճույք է, իսկ սննդային խանգարումներ ունեցող մարդկանց համար՝ դեղամիջոց: Ուստի, բժիշկներն անորեքսիայով հիվանդներին խորհուրդ են տալիս ինչ և երբ ուտել: Բուլիմիայի, անորեքսիայի և սննդային այլ խանգարումների բուժումը բարդ է և երկարատև, հոգեբանների և բժիկների հետ համատեղ օգնությամբ, իսկ ժամանակին բուժման պարագայում ապաքինվում է հիվանդների 50%-ը:
Ելենա ՉՈԲԱՆՅԱՆ

Անկախ

Բժիշկները 27-ամյա չինացուն ազատել են 10 կգ-անոց ուսապայուսակ հիշեցնող ուռուցքից:

Սիան քաղաքից Յան Սյաոի մեջքին ուռուցք սկսել է  գոյանալ 10 տարի առաջ: Սկբում այն հավի ձվի չափի կոշտուկ էր հիշեցնում, ապա սկսեց աճել անընդհատ:

Բժիշկները նրան զգուշացրին, որ վիրահատությունը բավական վտանգավոր կարող է լինել: Սակայն, եթե չկարողանան այն հեռացնել, ապա երիտասարդը կարող է անգամ ինքնուրույն տեաշարժիվել չկարողանա:

2007-ին նրա մոտ ախտորոշվեց ֆիբրոմատոզ: Այն  ժամանակ էլ նրան առաջարկեցին վիրահատություն, սակայն նախազգուշացրին ռիսկի մասին: Հայրը որդուն համոզում էր հետ կանգնել վճռից, քանի որ   կորցրել էր կնոջն ու դստերը ու չէր կամենում որդուն էլ կորցնել: Սակայն ուռուցքը շարունակում էր աճել:

2013-ին նա ստիպված էր դիմել հիվանդանոց: Այդ պահին ուռուցքն արդեն 30×50 սմ էր, իսկ հաստությունը` 17 սմ: Վիրաբույժները նրան կրկին հիշեցրին ռիսկի մասին:   Բացատրեցին նաև չվիրահատվելու հետևանքները: Վերջապես հայրը տվեց իր համաձայնությունը: Նա պարտքեր արեց, ընկերներն ու բարեկամներն էլ օգնեցին: Վիրահատությունը կատարվեց փետրվարի 19-ին և տևեց 9 ժամ: Հիվանդը դեռևս դուրս չի գրվել: Բժիշկները զգուշացրել են նաև, որ ուռուցքը կարող է կրկին աճել:

Անկախ

Պարզվում է, որ բաց իգերազանց համից, ելակը նաև անոթների առողջությանն է նպաստում: Իտալիայի ու Ֆրանսիայի գիտնականները ուսումնասիրություններ են կատարել ու պարզել ելակի մի շարք հատկություններ: Պարզվում է, որ այդ հատապտուղն արդյունավետ վերականգնում է խոլեստերինի մակարդակը: Հետազոտության ընթացքում ստացվել են հետաքրքիր արդյունքներ, որոնք հրապարակվել են բժշկական մամուլում: Կամավորներին առաջարկվել էր օրական 500 գ ելակ ուտել: Փորձի ավարտին, մեկ ամսից նրանք արյուն են հանձնել, որոնք համեմատվել են մինչ փորձը վերցված նմուշների հետ: Պարզվել է, որ ճարպային միացությունների մակարդակը նվազել է էականորեն,  ինչն անմիջական ազդեցություն ունի սրտամկանի առողջական վիճակի վրա:

Դրանից մասնագետերը եզրակացրին, որ ելակն օրաբաժնում ներառելը շատ արագ կարող է առողջության վրա բարերար ազդել: Բարելավվում է արյան կազմության ցուցիչները: Մասնագետները նշում են, որ ելակի ազդեցությամբ բարելավում է նկատվում արյան մակարդելիության, հակաօքսիդանտային կենսամարկերների մակարդակում ու պլազմայի լիպիդային պրոֆիլում:

Ավելի վաղ ուսումնասիրվել են սննդաբաժնում ելակի ներառման դրական արդյունքներնը ու ապացուցել է,որ այն ակտիվ պաշտպանում է արեգակնային ճառագայթումից ու օգնում ստամոքսի պատերը վնասող ալկոհոլի վնասակար ազդեցությունը նվազեցնելուն: Ստացված արդյունքների հիման վրա, գիտնականները խորհուրդ են տալիս այդ հատապտուղը ներառել սննդաբաժնում:

Անկախ

ՀՀ առողջապահության նախարարի հրամանով հղիության ախտաբանության համավճար չի կիրառվի` հաշվի առնելով հղիության ախտաբանության ստացիոնար բուժման համավճարի ներդրման մեխանիզմների հստակեցման անհրաժեշտությունը: Այս մասին Անկախին տեղեկացնում են Առողջապահության նախարարության հասարակայնության հետ կապերի և լրատվության բաժնից:

Նշենք, որ հարցը քննարկվել է նաև բժշկական օգնության որակի և կոռուպցիոն ռիսկերի վերահսկման նպատակով ստեղծված հանձնաժողովի նիստում, որի ընթացքում ևս առաջարկվեց հստակեցնել հղիության ախտաբանության համավճարի ներդրման մեխանիզմները:

Միաժամանակ տեղեկացնում ենք, որ մարտի 8-ից մինչև ապրիլի 7-ը հայտարարված կանանց առողջության պահպանման միամսյակի ընթացքում ամբուլատոր պոլիկլինիկական օղակում լաբորատոր-գործիքային հետազոտությունների համար ներդրված համավճարը կանանց համար չի գործի: Այդ օրերին ինչպես մայրաքաղաքի, այնպես էլ մարզային բազմաթիվ բժշկական կազմակերպություններում կիրականացվեն մանկաբարձագինեկոլոգիական և նեղ մասնագիտական անվճար խորհրդատվություններ, հետազոտություններ, իսկ անհրաժեշտության դեպքում` նաև բուժում և վիրահատություն։

Կանանց և երեխաների առողջության պահպանումը առողջապահության նախարարության քաղաքականության գերակա ուղղություն է: Մայրության և գեղեցկության տոնի կապակցությամբ ՀՀ առողջապահության նախարար Դերենիկ Դումանյանի նախաձեռնությամբ կանանց առողջության միամսյակի կազմակերպումը նպատակ ունի հոգ տանելու կանանց և նրանց ընտանիքների առողջության համար:

ՀՀ առողջապահության ախարար Դերենիկ Դումանյանի հրամանով` մայրաքաղաքի և մարզային բժշկական հաստատություններում մարտի 8-ից ապրիլի 7-ը կիրականացվեն կանանց մանկաբարձագինեկոլոգիական և նեղ մասնագիտական անվճար խորհրդատվություն, հետազոտություններ: ՀՀ առողջապահության նախարարի տեղակալ Վահան Պողոսյանը այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ տեղեկացրեց, որ անհրաժեշտության դեպքում միամսյակի շրջանակներում նաև անվճար բուժում կիրականացվի, այդ թվում` վիրահատություններ:

«Մենք փորձելու ենք բազմաթիվ հետազոտություններ անել, ի հայտ բերված հիվանդությունները բուժել: Սա այս տարվա առաջին միջոցառումն է: Հաջորդ այսպիսի միջոցառումը կլինի մայիսի 9-ին՝ Հայրենական պատերազմի մասնակիցների և ազատամարտիկների առողջության պահպանմանն ուղղված: Կլինի նաև միջոցառում՝ երեխաների առողջության պահպանմանն ուղղված»,- ասաց Վահան Պողոսյանը:

Առողջապահության նախարարության աշխատակազմի մոր և մանկան առողջության պահպանման վարչության պետ Կարինե Սարիբեկյանն էլ տեղեկացրեց, որ միամսյակի շրջանակներում կանկցավեն հանրային իրազեկման, քարոզչության և խորհրդատվական միջոցառումներ կրծքագեղձի քաղցկեղի վերաբերյալ: Մարզերում էլ կաշխատեն Երևանի մասնագետները` նյարդաբաններ, սրտաբաններ և այլոք:

«Երևան քաղաքի նեղ մասնագիտական բժշկական կենտրոններում, ծննդատներում կիրականացվեն հետազոտություններ, անհրաժեշտության դեպքում կիրականացվեն վիրահատություններ»,- ասաց Կարինե Սարիբեկյանը` հավելելով, որ նախաձեռնությամբ ևս մեկ քայլ է կատարվում կանանց ուշադրությունը սեփական առողջության վրա կենտրոնացնելու, նրանց մոտ վարքագծային փոփոխություն սերմանելու և տարին գոնե մեկ անգամ բժշկական հետազոտման դիմելու մշակույթ ձևավորելու ուղղությամբ:

Կարինե Սարիբեկյանի խոսքով` վերջին տարիներին մոր և մանկան առողջության պահպանման ոլորտում մեր երկրում ակնառու նվաճումներ են արձանագրվում, ինչը դրսևորվում է մայրական և մանկական մահացության ու հիվանդացության աննախադեպ իջեցմամբ, նրանց առողջության ու հետագա կյանքի որակի լավացմամբ:

Անկախ

Շաքարն ավելի վտանգավոր է, քան մարդիկ կարծում են: Քաղցրավենիքի չարաշահումը ոչ միայն ատամներն ու կազմվածքն է փչացնում, այլև իր վատ ազդեցությունն է ունենում հորմոնալ ֆոնի, լյարդի, անոթների, հետևաբար նաև ամբողջ օրգանիզմի վրա:

archive2.ankakh.com-ի հետ զրույցում բժիշկ Միքայել Վարդանյանի խոսքով ամենօրյա կերակրացանկում մեծ քանակությամբ շաքար պարունակող մթերքների չարաշահումն իր արտացոլումն է ունենում կնոջ դեմքի վրա՝ վաղաժամ առաջացած կնճիռների տեսքով: British Journal of Dermatology պարբերականում հրապարակված ուսումնասիրությունների արդյունքների համաձայն՝ մաշկի վաղաժամ ծերացումն ակնհայտ է դառնում 35 տարեկանից հետո, ինչպես նաև, առավել ընդգծված կերպով արագ զարգացում է ապրում: Պատճառն այն է, որ օրգանիզմում տեղի է ունենում գլիկացիա, որի ժամանակ շաքարն արյան մեջ միանում է սպիտակուցներին՝ ստեղծելով նոր վնասակար մոլեկուլներ, որոնք վնասում են օգտակար սպիտակուցներին, որոնք պատասխանատու են մաշկի էլաստիկության և ամրության համար:

Բժշկի համոզմամբ միան առողջ և ուժեղ մարդիկ կարող են իրենց թույլ տալ օրական 10 գդալ շաքար օգտագործել, իսկ ժամանակակից մարդկանց մեծամասնության համար դա շատ վտանգավոր է, քանի որ շաքարախտով և սրտանոթային բազմաթիվ հիվանդություններով է սպառնում:

Քաղցրի չարաշահումը զգալիորեն թուլացնում է մարդու իմունիտետը: Դրա չափից շատ օգտագործումն ազդում է նաև հիշողության, ճանաչողական կարողությունների վրա: Շաքարը հավասար է թմրանյութերին: Ճարպակալման համաճարակի «մեղավորը» հենց դա է, այլ ոչ թե ճարպը, ինչպես մարդիկ սովոր են մտածել:  Այն կախվածություն է առաջացնում, և դրա օգտագործման պահանջն աստիճանաբար մեծանում է: Հնարավորինս պետք է հեռու մնալ շաքարն օգտագործելուց կամ չարաշահելուց:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ 

Անկախ

Հրուշակեղենը  սննդամթերք է, որը պարունակում է շաքարի մեծ քանակ, որը մեծամասամբ պատրաստվում է գործարանային պայմաններում: Հրուշակեղենի տեսականին  շատ բազմազան է: Տարբերակում են  մի քանի հիմնական  խմբեր, կարամելային արտադրանք, ալրեղեն պատրաստուկներ, դրաժե, մրգա-հատապտղային տեսակներ, շոկոլադ, կոնֆետներ, հալվա և այլն:

archive2.ankakh.com-ի հետ զրույցում հրուշակագործ Վարդուհի Մկրտչյանի խոսքով հրուշակեղենը որպես սննդամթերք, ունի մեծ առավելություններ` շնորհիվ իր համային  հատկանիշների և բարձր սննդային արժեքի: Այն բաղկացած է 70 % շաքարից (շոկոլադ, հալվա, թխվածք և այլն), 10-30 % յուղից, սպիտակուցային նյութերից: Ըստ կալորիականության հրուշակեղենը զիջում է միայն յուղից:

Հրուշակեղենի պատրաստման հիմնական բաղադրիչներից են ալյուրը` ցորենի, ավելի հազվադեպ՝ եգիպտացորենի, բրնձի, վարսակի և շաքարավազը, մեղրը, մրգերն ուհատապտուղները, կաթն ու սերուցքը, ճարպերը, ձվերը, խմորիչները, օսլան, կակաոն, ընկույզը, սննդային թթուները, փխրուցիչները։

Հրուշակագործի պնդմամբ շնորհիվ շաքարի մեծ պարունակության, կարելի է այդ արտադրանքը պահել  մի քանի ամսվա ընթացքում, պահպանելով որոշակի պայմաններում: Տարածքը պետք է  լինի չոր, ջերմաստիճանը +12, +13 աստիճանի մոտ և այլն:

Շոկոլադի երկար պահելը նույնիսկ ամենաբարենպաստ պայմաններում բերում է նրա սպիտակելուն, առաջացնելով ճարպի  զգացողություն, իսկ մուրաբաներինը` շաքարակալվելուն:

Մեզ հետ զրույցում տիկին Մկրտչյանը նշեց, որ տեղական արտադրության բարձրորակ և թարմ կաթնամթերքի, ձվի,  ալյուրի շնորհիվ մեր տորթերը և խմորեղենները անգերազանցելի են թե’ համի եւ թե’ արտաքին զարդարանքի առումներով: Դա է պատճառը, որ տարբեր երկրներից մեզ այցելած բազմաթիվ հյուրեր, համտեսելով մեր շքեղ, համեղ և աննկարագրելիորեն գեղեցիկ ձևավորված տորթերը նշում են, որ երբևէ ոչ մի տեղ չեն տեսել նման յուրօրինակ հրուշակեղեն:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

Անկախ

Ուֆայի դիահերձարաններից մեկի աշխատակիցները կասկածվում են մարդկային  օրգանների անօրինական վաճառքի մեջ: Տեղեկությունը դիահերձարանում կատարվող խախտումների մասին, ստացվել է փետրվարի 13-ին: Ինքնասպան եղած աղջկա հայրը հայտնաբերել է, որ դիահերձման ժամանակ հանել են աղջկա ակնախնձորներն ու փոխարինել իմպլանտենրով:

Բաշկիրիայի Քրեական վարչությունում նշել են, որ տվյալ փաստով ներկայում ստուգումներ են արվում: Քննիչները փորձում են պարզել, թե ինչ նպատակով են հանել հանգուցյալի աչքերը:

Հավաստի աղբյուրից իրավապահ մարմիններին հայտնել են, որ դատափորձագետներից մեկը հաստատել է, որ ինքը 3 հազար ռուբլու դիմաց կատարել է հանգուցյալի ակնախնձորների հեռացման վիրահատություն: Նրա խոսքից պարզ է դարձել, որ իրեն վիրահատությունը պատվիրել է դիակների փորձաքննության բաժնի վարիչ Ազատ Սալմանովը:

Ներկայում  տվյալ փաստով գործ է հարուցվել ու ստուգումներ են կատարվում Մուլդաշովի անվան կենտրոնում:

Հայտնի է, որ 16-ամյա աղջիկը ընկերոջ հետ տարաձայնությունների պատճառով  փետրվարի 12-ին մեծ քանակությամբ դեորայք է  ընդունել: Փետրվարի 13-ին հայրը գնացել է դիահերձարան, տեսնելով աղջկա դիակը` հասկացել է, որ ինչ որ բան այն չէ: Հետո արդեն, օպերատիվ բաժնի աշխատակիցներից է իմացել, որ աղջկա աչքերի փոխարեն կերամիկական  իմպլանտներ են տեղադրվել:

Տեղի ԶԼՄ-ներն էլ գրում են, որ այդ դիահերձարանը վաղուց վատ համբավ ունի: Ամիսներ առաջ էլ տեղեկություն հայտնվեց, որ փորձագիտության բաժնի վարիչը “կողմնակի բիզնես” ունի` մարդկային օրգաններ է մատակարարում բժիշկ-ուսանողներին ուսուցման համար` օպեատիվ վիրաբուժության ամբիոն: Իսկ համացանցում վկայություններ հայտնվեցին օրգանների վաճառքի վերաբերյալ:

Բաշկիրյան ԶԼՄ-ների տվյալներով, Սալմանովը վաճառքի համար իր առանձնասենյակում մարդկային “օրգանների”  պահեստավորել: Փորձագետներն էլ փորձում են դրանց տերերի ինքնությունը պարզել: “Медиакорсеть“-ը  հղում անելով փորձագետներին,գրում է, որ դիահերձարաններում օրգանները հանելը սովորական պրակտիկա է, քանի որ տարբեր կլինիկաներում բազում մարդիկ են սպասում փոխպատվաստման: Սակայն, որպես այդպիսի օրգան պիտանի են համարվում միայն հանկարծամահներից` բուժհիմնարկների պահանջով  վերցված օրգանները:

Իսկ Ուֆայի դիահերձարանից մեկնաբանել են.”Սա արյունալի հանցագործություն չէ, այլ խախտում` կապված փաստաթղթերի ոչ ճիշտ ձևակերպման հետ”:

Ավելի վաղ նման սկանդալ բորբոքվել էր նաև կազանյան դիահերձարաններից մեկում: 2013-ի օգոստոսին այնտեղ ձերբակալվեցին բժիշկներ, որոնք  ոսկրահյուսվածք էին մատակարարում ատամնաբուժական կլինիկաներին: Բուժաշխատողները դիակների կրունկներն էին կտրում ու այնտեղից անհրաժեշտ քանակությամբ նյութ հանում, ապա դիակին հանդերձավորում էին ու հանձնում հարազատներին: Այս պատմության հետ մի մանրամասն են նաև պարզել. հունիսի վերջին “Մոսկվա-Ուֆա” ավտոճանապարհին մի մեքենա էին կանգնեցրել, որում հայտնաբերվել էին կտրված կրունկներ, չնայած փաստաթղթերում նշվում էր, որ բուժակներն արյուն ու արյան բաղադրիչներ են տեղափոխում Ուֆա:

Որքան էլ խոսվում է փոքր և միջին ձեռնարկատիրության ոլորտում կանանց առաջխաղացման մասին, նրանք քիչ տոկոս են կազմում: Այսօր կանանց և տղամարդկանց ձեռնարկատիրություն սկսելու գործընթացներում խտրականություն չկա, չկան նաև կանանց համար սահմանված հատուկ արտոնություններ: Սոցհարցումները և հետազոտությունները վկայում են, որ կանայք գործարարությամբ զբաղվելու առումով ավելի պատրաստված են, քան տղամարդիկ: Նրանք ներուժ ունեն, կրթվածության առավել բարձր մակարդակ, զուսպ են, բարեկիրթ և ամենակարևորը` համբերատար:

Շատ է խոսվում այն մասին, որ պետությունը վերջին տարիներին միջոցներ է ձեռնարկում կանանց ձեռնարկատիրության խթանման ուղղությամբ, սակայն առկա ցուցանիշները այդքան էլ գոհացնող չեն: Փոքր և միջին ձեռնարկատերերի միայն 10 տոկոսն են կանայք: Նրանց մեջ խոշոր ձեռնարկատերեր գրեթե չկան: Իսկ գերփոքր ձեռնարկատիրությամբ զբաղվող կանանց մասնաբաժինը երկու անգամ ավելին է և կազմում է 20-25 տոկոս:

Հայաստանի գործարարների հանրապետական միությունը կանանց ձեռնարկատիրության զարգացման ոլորտում աշխատանքներ է իրականացնում դեռևս 2008-ից: Ըստ միության նախագահ Գագիկ Մակարյանի` կանայք իսկապես գործարարությամբ զբաղվելու մեծ ներուժ ունեն և կառավարման հարցում առավել թափանցիկ են, զգուշավոր, սակայն նրանց հնարավորություններն են սահմանափակ: «Եթե տղամարդիկ միգրացիայի պատճառով ստիպված են լքել իրենց ընտանիքները և ժամանակավոր հեռանալ, ապա կանայք այդ ընտանիքի կեցության, իրենց հասարակական դիրքի ամրապնդման համար կարիք ունեն գործարարությամբ զբաղվելու», – ասում է նա:

Գործարար կանանց շրջանում անցկացված հարցումներն ու այդ ուղղությամբ կատարված վերլուծությունները ցույց են տալիս, որ կանանց շրջանում գործարարությամբ զբաղվելու խնդիրներն ավելի շատ են, քան տղամարդկանց շրջանում: Նրանք մատնանշել են սեփական գույքի, համապատասխան գրավի առարկայի բացակայությունը, ինչը խոչընդոտում է վարկավորման գործընթացին:

Բիզնեսի առաջմղման համար, ըստ ՀՀ ԱԺ փոխնախագահ Հերմինե Նաղդալյանի, բանկերը պետք է պարտավորվեն ցածր տոկոսադրույքներով վարկավորել կին գործարարներին: «Կինը գործարարության մեջ համարում եմ ոչ թե զուտ աշխատանք, այլ ճակատամարտ և հերոսություն»,- ասում է տիկին Նաղդալյանը: Նա հորդորում է կանանց վստահ լինել սեփական ուժերի մեջ, կարողանալ անել ավելին: «Մենք մեր գերխնդիրներից ենք համարում կանանց ձեռնարկատիրության զարգացմանն աջակցող առանձին ծրագրի իրականացումը, քանի որ ինչ արվում է կանանց համար, դրանից շահում է հասարակությունը և երկիրը». ասում է նա: Հասարակությանն անհրաժեշտ են փոքր բիզնեսներ և բնակչության միջին խավ, և ըստ նրա` պետությունը պարտավոր է աջակցել փոքր ու միջին ձեռնարկատիրությանը. «Տարիներ շարունակ, երբ չունեինք աջակցության ծրագրեր և կանանց համար շատ ավելի բարդ էր գործելը, նրանցից շատերը կարողացան վստահաբար առաջ գնալ և ոմանց նույնիսկ հաջողվեց դառնալ ձեռներեց Հայաստանի տնտեսության այս պայմաններում: Բիզնեսը ծովի նման է, և յուրաքանչյուրը պետք է կարողանա լողալ` հաղթահարելով ալիքները»: Նրա համոզմամբ, բիզնեսով զբաղվելու համար պետք են նախ գիտելիքներ ու հմտություններ և ֆինանսական հնարավորություններ, հետևաբար մատչելի վարկավորում` առանց գրավադրման, հաշվի առնելով, որ կանայք ավելի պարտաճանաչ են, պարկեշտ և ոչ արկածախնդիր: Սակայն դժվար է լծակներ կիրառել մասնավոր ֆինանսական ընկերությունների նկատմամբ, պարտավորեցնել նրանց ընդառաջ գնալ կանանց, երբ չկա հստակ մեխանիզմ կամ մշակված ծրագիր:

Հայաստանի գործատուների հանրապետական միության փոխնախագահ Քնարիկ Մալխասյանն էլ այն կարծիքին է, որ կանանց համար պետք է հատուկ պայմաններ ստեղծել, քանի որ բիզնեսում կանանց և տղամարդկանց պահանջներն այլ են:

ՀԳՀՄ նախագահ Գագիկ Մակարյանն ասում է, որ այնուամենայնիվ, վերջին տարիներին ոլորտում բավականաչափ բարեփոխումներ եղել են: Խոսքը մասնավորապես էլեկտրոնային հաշվետվությունների մասին է, 2010 թ. ընդունված գենդերային քաղաքականության հայեցակարգի ու դրանից բխող ծրագրերի իրականացման մասին: Միության նախագահի համոզմամբ, կանանց ձեռնարկատիրության զարգացման ուղղությամբ հետաքրքրությունն ու ուշադրությունը վերջին տարիներին ավելանում է: Կանայք ավելի շատ ներգրավված են սննդի (հատկապես հրուշակեղենի), տեքստիլ արդյունաբերության, գեղեցկության սրահների, ֆուրշետների և հարսանյաց միջոցառումների կազմակերպման և ամենատարբեր ծառայությունների մատուցման ոլորտներում:

Այնուամենայնիվ, ի՞նչն է խոչընդոտում կանանց լինելու առավել ակտիվ սեփական բիզնեսը նախաձեռնելու գործում: «Կանանց պատրաստակամությունն է ցածր բիզնես սկսելու գործում, ուստի մենք պլանավորել ենք նրանց շրջանում տեղեկատվական արշավներ կազմակերպել և ցույց տալ հաջողված կին ձեռներեցների փորձը: Դա հնարավորություն կտա բացելու նրանց տեսադաշտը սեփական բիզնեսը սկսելու գործում, ինչը և՛ եկամտի աղբյուր է, և՛ աշխատուժի ստեղծման խթան, և՛ նոր ծառայությունների մատուցման հնարավորություն: Պարզապես, միակ խոչընդոտն այն է, որ ի տարբերություն տղամարդկանց` կանայք նաև տան և կենցաղային հոգսերը կրողն են և ի վիճակի չեն բիզնեսին առավել երկար ժամանակ հատկացնելու, ինչը բացասաբար է ազդում գործարար կապերի ստեղծման և բիզնեսի կառավարման տեսանկյունից»,- ասում է կանանց ձեռնարկատիրության զարգացման ծրագրի համակարգող Գոհար Ղաբուզյանը:

Նշենք, որ Փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման ազգային կենտրոնն Ասիական զարգացման բանկի հետ համատեղ իրականացնում է կանանց ձեռնարկատիրության զարգացման ծրագիր, որը սկսվել է նախորդ տարվա մարտ ամսից:

«Սակայն մեր հետազոտությունների արդյունքում խոսելով նրանց խնդիրների մասին` մենք հասկանում ենք, որ ցածր ներգրավվածության միակ պատճառը նրանց փորձառության և որոշ հմտությունների պակասն է: Ուստի մեր ծրագիրը կենտրոնացված է նաև այս խնդրի վրա, որպեսզի բարելավենք բիզնեսի զարգացման ծառայությունները»- այսպիսի կարծիք է հայտնել Ասիական զարգացման բանկի հայաստանյան ներկայացուցիչ Դևիդ Դոլլը:
Ծրագրի շահառուներ կարող են դառնալ այն կանայք, որոնք մրցունակ բիզնես ծրագիր ունեն, իսկ սեփական մտահղացումներն իրականացնելու համար պետք է շուկան լավ պատկերացնել, կարողանալ գրագետ հաշվել ինքնարժեքը, անել ճշգրիտ ֆինանսական կանխատեսումներ, հստակ պատկերացնել շահույթը և այլն: Ըստ Գոհար Ղաբուզյանի, քանի որ մեր երկրում կին ձեռնակատերերի ներուժը բավարար չափով չի օգտագործվում և նրանց տեսակարար կշիռը բավական ցածր է ընդհանուր գործարարության մեջ, նրանց գործարարությունը խթանելու կարիք կա: Նա տեղեկացրեց, որ տղամարդիկ նույնպես կարող են ծրագրին մասնակցել, սակայն բոլոր ծրագրերում իրենց թիրախը կանանց գոնե 50 տոկոսի վարկավորման և աջակցության ապահովումն է: Մինչ օրս իրականացվել է 7 ծրագիր, մեկը մայրաքաղաքում, մնացածը` մարզերում: Հիմնականում խրախուսվել են արտադրության ոլորտներն ու նորարար գաղափարները: Կանանցից շատերն արդեն սկսել են իրենց բիզնեսը և նույնիսկ հասցրել են կայանալ: Ծրագիրը եռամյա է և հաջողության դեպքում գուցեև դառնա շարունակական:
Լ.Ն

Անկախ

«Սթրես» բառը շրջանառության մեջ է մտել 19-րդ դարից և մինչ օրս առօրեական խոսքի մեջ գործածվում է իր բացասական իմաստով։ Սթրես եզրը գիտական աշխարհում առաջին անգամ գործածել է Ու. Քենոնը։ Այս բառը   նշանակում է «ճնշում», «լարվածություն»։

Սթրեսը օրգանիզմի ոչ յուրահատուկ պատասխանն է, ռեակցիան միջավայրի ցանկացած փոփոխության (յուրահատուկ ազդակներին)։ Օրգանիզմը պատասխան ռեակցիաներ է տալիս ներքին և արտաքին ազդեցություններին, որոնց վերջնական նպատակը միջավայրի պայմաններին հարմարվելն է:

archive2.ankakh.com-ի հետ զրույցում նյարդաբան Մարինե Սահակյանի խոսքով սթրես առաջանում է այն ժամանակ, երբ օրգանիզմի վրա սկսում է ազդել  սթրես առաջացնող ազդակը։ Այս փուլում օրգանիզմը փոխում է իր բնութագիրը, վերափոխում է ներքին ռեակցիաները, գործընթացները։ Նյարդաբանի համոզմամբ սթրես առաջացնող ազդակնենրը   կարող են լինել ինչպես դրական, այնպես էլ` բացասական: Դրական են համարվում կյանքում տեղի ունեցած դրական և հաճելի փոփոխությունները, որոնք անհատի համար մեծ արժեք ունեն, իսկ բացասական` առօրյա զանազան դժվարությունները, առողջական խնդիրները և այլն:

Սթրեսն ունի և́ ֆիզիոլոգիական, և́ հոգեբանական կողմեր: Այդ  իսկ պատճառով  սթրեսի  հաղթահարման  գործընթացում անհրաժեշտ է նախ ճշտել վերջինիս պատճառը, այնուհետև ընտրել հաղթահարման համար առավել նպատակահարմար ճանապարհը:

Սթրեսի առաջացման հիմնական պատճառները կարող են լինել անելանելի վիճակները, առօրեական խնդիրները, արգելքները, աղմուկը, միօրինակ կամ լարված աշխատանքը, մշտական մեղադրանքները, ինքնաքննադատությունը եվ ինքնադատապարտումը, ֆինանսական բարդություններ, ուժեղ էմոցիաները, վեճերը, կյանքի տեմպի և իրավիճակների անընդմեջ փոփոխությունները:

Նյարդաբանի պնդմամբ սթրեսի ավելի շատ հակված են ցածր ինքնագնահատական ունեցող անձինք, նևրոտիկները, դեռահասները, բարձր ճնշման տակ աշխատող անձինք: Սթրեսից դուրս գալու համար անհրաժեշտ է ընդունել խոտաբույսերով բնական հանգստացնող պատրաստուկներ, անընդհատ մաքուր օդին զբոսնել, ջրային պրոցեդուրաներ ընդունել, կոփել օրգանիզմը, հանգստանալ, լիցքաթափվել եւ վերջապս զբաղվել սիրած գործով:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

Անկախ

Գարունը տարվա ամենասպասված եղանակն է, սակայն հենց այս ժամանակ են գլուխ բարձրացնում շատ ու շատ հիվանդություններ:

archive2.ankakh.com-ի հետ զրույցում ֆիզիոթերապեւտ Նարինե Խաչատրյանն ասաց, որ գարնանը առողջության հետ կապված բարդություններից խուսափելու համար պետք է մաքրել, բեռնաթափել օրգանիզմը` նախընտրությունը տալով բուսական, նաև վիտամիններով հարուստ սննդին:  Պատահական չէ ընտրված պահքի ժամանակահատվածը: Հոգևոր աշխարհը մաքրելուց բացի, այն ունի նաև առողջությունը պահպանելու խորհուրդ:

Գարնանային գույները, ջերմությունը, արևն ազդում են մարդու օրգանիզմի ու հոգեբանության վրա: Փոխվում է տրամադրությունը, բարձրանում է ադրենալինի քանակն արյան մեջ: Գարունը հաճախ սեր է արթնացնում մարդկանց հոգում:

Ֆիզիոթերապեւտի համոզմամբ պետք է իմանալ սեփական մարմինը վարելու արվեստը: Պետք է կատարել ֆիզիկական, շնչառական վարժություններ: Սրանք պետք է կայուն տեղ զբաղեցնեն մարդու կյանքում: Պատահական չէ, որ Նյուտոնն ասել է` ճանաչիր օրգանիզմդ և դու կտիրես ամբողջ տիեզերքին: Պետք է ճիշտ արտահայտել էմոցիաները: Նրա պնդմամբ մարդկային բոլոր էմոցիաները պետք է անցնեն իրենց խողովակներով:

Գարնան սկիզբը բնության մեջ էներգետիկ փոփոխությունների ժամանակահատված է: Մարդը բնության մասնիկն է և որպես միկրոկոսմոս ենթարկվում է տիեզերքում ու բնության մեջ տեղի ունեցող փոփոխություններին: Բնությունը շատ “խելացի” է և զգուշացնում է մարդուն, որ նրա օրգանիզմում պրոբլեմ կա: Ֆիզիոթերապեւտի պնդմամբ մարդիկ չպետք է հեռանան բնությունից եւ իհարկե մարդուն  անհրաժեշտ է վիտամիններով հարուստ սնունդ, աշխատանքի և քնի ռեժիմների ճիշտ հերթագայություն, և իհարկե՝ առողջ ապրելակերպին վերաբերող ամեն ինչ:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

Անկախ

Քունը պարբերաբար առաջացող վիճակ է, որի ընթացքում ստեղծվում են օրգանիզմի աշխատունակությունը վերականգնելու համար ամենանպաստավոր պայմանները: Քունը ոչ միայն հանգիստ է, այլև օրվա ընթացքում ստացած տեղեկությունների վերամշակման յուրօրինակ աշխատանք: Մարդու կյանքի 1/3-ն անցնում է քնած վիճակում:

Քնի ժամանակ շնչառական շարժումները և սրտի կծկումները դանդաղում են, նկատվում է մկանային լարվածության, զգացողության բոլոր տեսակների խիստ թուլացում: Անպայման և պայմանական ռեֆլեքսներն արգելակվում են:

Արագ և դանդաղ քնի տևողության շեղումները, դանդաղ քնի ժամանակ հաճախակի արթնացումները հանգեցնում են մարդու նյարդային համակարգի խանգարումների, ազդում նրա հոգեկան, հուզական վիճակների և ուշադրության վրա: Այժմ միլիոնավոր մարդիկ աշխարհում տառապում են քնի խանգարմամբ: archive2.ankakh.com-ի հետ զրույցում հոգեբան Յունա Աղաջանյանի պնդմամբ, եթե մարդն օրվա կեսին պառկում և քնում է 10 րոպեի ընթացքում, ուրեմն նա քնի խանգարում ունի:

Գոյություն ունեն բազմաթիվ պատճառներ, որոնք նպաստում են դրան,սկսած աշխատանքի վայրում անց կացրած երկար ժամանակից և հեռուստացույց  դիտելուց: Առանց քնի կենտրոնական նյարդային համակարգը դառնում է էլ ավելի ակտիվ, ինչը խոչնդոտում է ենթաստամոքսային գեղձից ինսուլինի ձերբազատմանը, որն անհրաժեշտ է օրգանիզմին՝ գլյուկոզայի կապման համար: Հոգեբանի համոզմամբ սա ռիսկ է և պայման շաքարային դիաբետի զարգացման համար:

Կան հետազոտություններ, որոնք ցույց են տալիս, որ քնի խանգարումը կամ պակասը մարդու օրգանիզմում ավելացնում է ճարպի կուտակման հավանականությունը և նպաստում է մկանային զանգվածի կորստին:

Քնի խանգարումը կարող է  ազդել նաև  արյան սպիտակ մարմնիկների վրա, որոնք պասասխանատու են իմունիտետի և ինֆեկցիաների դեմ պայքարի համար:

Հոգեբանի խոսքով մարդիկ, որոնք արթուն են եղել 19ժամ, զգոնության թեստում արձանագրել են ավելի վատ արդյունք, քան նրանք ում արյան մեջ առկա էր ալկոհոլ (մարդը կորցնում է իր վերահսկողությունը և խելամիտ դատողությունը): Եւ վերջապես քունը պատասխանատու է տրամադրության կարգավորման համար: Այդ պատճառով քնի պակաս ունեցող մարդիկ ավելի շուտ են դեպրեսսիայի մեջ ընկնում:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

Անկախ

Չինաստանի Ուհան քաղաքում գտնվող տարրական դպրոցներից մեկում աշակերտների նստարանների վրա մետաղյա ձողեր են տեղադրել:

Ուսուցիչները հայտնում են, որ ձողերը տեղադրվել են երեխաների տեսողությունը չփչացնելու նպատակով, քանի որ այդ կերպ նրանք իրենց գրքերը կարդալու ընթացքում կպահեն համապատասխան հեռավորության վրա:

Դպրոցի տնօրենի տեղեկություններով՝ ձողերը երեխաներին կօգնեն կարդալու ճիշտ հմտություններ ձեռք բերել:

Ձողերը վերև և ներքև են շարժվում՝ թույլ չտալով աշակերտներին իրենց գլուխները չափազանց շատ մոտեցնել գրքերին:

Ձողերը կարելի է նաև հետ հրել և գիրքը տեղադել կարդալու համար անհրաժեշտ հեռավորության վրա:

Անկախ