«Ես երբեք չեմ ասել` ուզում եմ մենակ մնալ: Ես միայն ասել եմ` ուզում եմ, որ ինձ հանգիստ թողնեն, իսկ դա նույն բանը չէ»
Գրետա Գարբոն XX դարի առաջին կեսի այն դերասանուհիներից էր, որի անունը 1999-ին Կինոարվեստի ամերիկյան ակադեմիայի հրապարակած XX դարի ամենահայտնի 25 դերասանուհիների ցանկում զբաղեցնում էր 5-րդ տեղը:Հոլիվուդի ամենախորհրդավոր ու հանելուկային կանանցից մեկը` Գրետա Գարբոն, ապրեց միայնակ, սակայն հետաքրքիր կյանքով: Անցած դարաշրջանի 20-30-ականների կանացիության խորհրդանիշը կինոստուդիայում անցկացրել է ընդամենը 17 տարի, սակայն թողել է անսովոր մի կերպար, որը հետագայում փորձեցին վերստեղծել շատ ու շատ դերասանուհիներ: Գարբոն Գրետա Գուստաֆսոնի իսկական ազգանունը չէր:
Նա ծնվել է 1905 թ. Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմում: Ընտանիքում 3-րդ երեխան էր: Երբ 1918-ին մահացավ հայրը, 13-ամյա Գրետան ստիպված էր թողնել դպրոցն ու աշխատել: Առաջին գումարը նա աշխատել է վարսավիրանոցում, ապա մինչև 15 տարեկան աշխատել է հանրախանութում ու հետն էլ թերթում գովազդների համար լուսանկարվել: Այստեղ էլ նրան նկատեց Մաքս Գամպելը, որ արիստոկրատ ու բավական հարուստ ընտանիքից էր: Նա աղջկան սիրահարվեց առաջին իսկ հայացքից: Ու չնայած թվացյալ անառիկությանը, աղջիկը երկար չդիմադրեց, ու շատ շուտով հետևեցին Գրետայի բուռն խոստովանությունները: Մաքս Գամպելը դարձավ Գրետայի առաջին ու միակ ամուսինը, սակայն նրանց ընտանեկան երջանկությունը երկար չտևեց: Ամուսնուլուծության դիմեց Գրետան` իր անսպասելի քայլը բացատրելով նրանով, որ իրենց համատեղ կեցությունն իրեն ամենևին դուր չի գալիս: Ամուսնու նկատմամբ Գարբոն պահանջ չուներ, ուստի ամուսնալուծությունը հանգիստ ու առանց վեճերի կատարվեց:
Կինոստուդիայում Գրետա Գուստաֆսոնը հայտնվեց 1922-ին` խաղալով «Թափառաշրջիկ Պիտերը» ֆիլմում: Այնտեղ հոլիվուդյան աստղը խաղում էր լողորդուհու դեր, ինչը նրանից հատուկ դասեր ու մարզումներ չէր պահանջում, քանի որ Գրետան լողով զբաղվում էր մանկուց: Հանդիսատեսն ըստ արժանվույն գնահատեց Գրետայի վարպետությունը, չնայած փոքր-ինչ խորթ էր դերասանուհու ոչ տիպական արտաքինը: Նրան նայելիս այն տպավորությունն էր ստեղծվում, թե նայում ես սառցակտորի` սառն ու անզգա, սակայն ինքնատիպ: Չափազանց բարձրահասակ էր ու նիհար, որպեսզի դարասկզբի համար իդեալ դառնար, իսկ նրա կեցվածքը, ըստ քննադատների, հիշեցնում էր զինվորի, դիմագծերն էլ չափազանց սուր էին:
Չնայած ոչ տիպական արտաքինին`Գրետան մշտապես նկարահանվելու հրավերներ էր ստանում: Իսկ 1926-ին երիտասարդ դերասանուհին հայտնվեց հոլիվուդյան բարձրաշխարհիկ հասարակությունում: Սկզբում հանդիսատեսը նոր դերասանուհու նկատմամբ բարեհաճ չէր. չէ՞ որ նա իր տեսքով ասես «հակասում էր» XX դարի իդեալական արտաքինի չափանիշներին: Հենց այդ ժամանակ է, որ երեկույթներից մեկի ժամանակ Գրետան որսաց հայտնի կինոռեժիսոր Մորիս Սթիլլերի սևեռուն հայացքը: Նրանք որոշ ժամանակ ակնդետ իրար էին նայում, իսկ հետո Գրետան շրջվեց` ասես ցուցադրելով իր անտարբերությունը: Մորիսը խոցված էր այս սառը կնոջից ու նրան հրավիրեց նկարահանվելու իր ֆիլմերից մեկում: Հենց նա էլ հորինեց բեմական Գրետա Գարբո անունը: Գրետան, որ հայտնի էր քմահաճությամբ, առանց երկմտելու ընդունեց այդ անունը:
«Մարմին և սատանա» ֆիլմում Գրետան ծանոթանում է բազում կանանց կուռք դարձած Ջոն Գիլբերտի հետ: Նա Ռ. Վալենտինոյի վաղաժամ վախճանից հետո աշխարհի հանդիսատեսի սրտերում զբաղեցրել էր առաջին տեղը: Նրա հոնորարներն իր ժամանակի Հոլիվուդի համար համարվում էին ամենաբարձրը: Բայց մինչ Գարբոյի հետ հանդիպումը: Ֆիլմի պրեմիերայից հետո, չնայած Գարբոն արտաքուստ ոչ մի կերպ զգացմունք չէր ցուցաբերում,Գարբոն ու Ջոնսը սկսեցին միասին ապրել: Նրանց կրքոտ սերը քիչ ավելի երկար էր Մաքսի հետ Գարբոյի ամուսնական կյանքից: Չնայած սիրահարությանը, Գարբոն հաճախ էր տեղափոխվում ուրիշ բնակարան` պարզապես մենակ մնալու համար: Տեսնելով, որ սիրելին սիրում է առանձնանալ իր մտքերի հետ, Ջոնը նրան իրենց համատեղ բնակարանից ոչ հեռու մի քոթեջ նվիրեց, ուր առանց Գրետայի համաձայնության, երբեք ոտք չէր դնում: Ջոնը սիրահարված էր Գրետային և բազմիցս էր առաջարկել ամուսնանալ, սակայն Գրետան միշտ մերժում էր այդ առաջարկը: Մի անգամ` իրենց ընկերների նշանադրության պատվին կազմակերպված երեկույթի ժամանակ, Գրետան ցնցեց բոլորին` Գիլբերտի առաջարկին դրական պատասխանով: Ջոնն ասես երջանկությունից իրեն կորցրել էր: Երկու շաբաթ էր մնացել մինչ հարսանիքը, նա անում էր ամեն ինչ ապագա կնոջը հաճո լինելու համար: Գրետան նույնպես, ասես փոխել էր վերաբերմունքը Ջոնի հանդեպ, նրա զգացմունքներում քնքշություն ու ջերմություն էր առաջացել: Սակայն բուն պսակադրությունից առաջ Գրետան անսպասելի անհետացավ:
Մի քանի ամիս անց, երբ նրա անվան շուրջ բամբասանքները հանդարտվեցին, Գրետան կրկին հայտնվեց Հոլիվուդում: Թե ինչու փախավ սեփական հարսանիքից` այդպես էլ չբացատրեց: Ջոն Գիլբերտը հետագայում ամուսնացավ, նրա կինը դարձավ դերասանուհի Իդե Կլերը, սակայն այդ ընտանիքը մեկ տարվա կյանք ունեցավ:
Հետո Գրետան սիրահարվեց դիրիժոր Լեոպոլդ Ստոկովսկուն, որի հետ պատրաստվում էր ամուսնանալ: Հարսանիքը պետք է տեղի ունենար այն ժամանակ, երբ Գարբոյի բոլոր պայմանագրերը կավարտվեին:
Գրետայի` Լեոպոլդի հանդեպ իսկական զգացմունքը փշուր-փշուր եղավ, ինչպես և նրա սիրտը, երբ Ստոկովսկին հանկարծ ամուսնացավ միլիոնատիրուհի Գլորիա Վինդերբիլդի հետ: Սիրած մարդու դավաճանության դառնությունը վերջին կաթիլն էր: 1939-ին նա նկարահանվեց «Նինոչկա» ֆիլմում և ընդմիշտ հեռացավ Հոլիվուդից. փակվեց Նյու Յորքում գտնվող բնակարանում և այնտեղից դուրս չեկավ մինչև 1946 թվականը, երբ անսպասելի, ինչպես միշտ, գնաց մի բոհեմական երեկույթի: Այնտեղ նա իր ծանոթներից բացի, հանդիպեց լուսանկարիչ Սեսիլ Բիտոնին: Նրանք սկսեցին հաճախ հանդիպել, զբոսնել այգում, զրուցել ու զվարճանալ: Հետո նա սկսեց բողոքել Սեսիլին մենակությունից, իսկ Սեսիլը նրան իր ձեռքն ու սիրտն առաջարկեց: Սեսիլը գեղեցիկի սուր զգացողություն ուներ ու բազմիցս է նկարել Գարբոյին: Երբ Գրետան գործերով մեկնեց Շվեդիա, Սեսիլն այդ լուսանկարները հանձնեց «Վոգ» ամսագրին:
Իմանալով այդ մասին` Գրետան զայրացած զանգահարեց Սեսիլին ու հայտարարեց, որ եթե լուսանկարները տպագրվեն` իրենց հարսանիքը չի կայանա: Լուսանկարները հայտնվեցին ամսագրի հաջորդ համարում: Գրետան լրիվ դադարեցրեց հարաբերությունները լուսանկարչի հետ:
Սկզբում Սեսիլը հուսահատ փորձում էր կապ հաստատել նրա հետ, որ խոսի, սակայն ամեն անգամ այդ զրույցն ավարտվում էր Սեսիլի տապալումով: Երբ Բիտոնը Գրետայի սիրտը վերանվաճելու հույսը կտրեց, Գրետան նորից հայտնվեց նրա կյանքում:Նրանց հարաբերությունները նորոգվեցին, սակայն նա այլևս Բիտոնի առաջարկությունը չընդունեց: Երբ 1956-ին Սեսիլը կրկին փորձեց իր բախտը, Գրետան նրան գրեց. «Ես սիրում եմ քեզ, սակայն դու իսկական անհաջողակ ես: Դու կարող էիր իմ ծոծրակից բռնել ու ինձ իսկական հնազանդ կին դարձնել: Դու կարող էիր փորձել վերադարձնել մեր հարաբերությունները: Սակայն դու դա չցանկացար անել: Հետևաբար` բարով մնաս»:
Դրանից 3 տարի անց Բիտոնն ամուսնացավ այրի Ջուն Օսբորնի հետ: Իսկ 30 տարի անց նա աշխարհի առաջ բացեց իր կյանքի ճշմարտությունը` օրագրերը, որոնցում հատուկ տեղ էր զբաղեցնում այն միակ կինը, որին սիրել էր` Գրետան: Այդ տարիներին նա անընդմեջ զանգահարել էր ու գրել նրան, սակայն բոլոր փորձերն անհաջողությամբ էին պսակվել: Ծայրահեղ ապրումները հանգեցրին նրան, որ 1980-ին Բիտոնը հայտնվեց հիվանդանոցում կաթվածահար: Եվ միայն դա ստիպեց Գարբոյին խղճալ նրան ու այցելության գնալ: Այդ հանդիպումից հետո Բիտոնն ապրեց Գրետայի հետ մեկուսացած, ընդամենը 4 օր:
Գրետա Գարբոն մինչև իր կյանքի վերջն ապրեց բացարձակ մենության մեջ, իր բնակարանում: Մեծ դերասանուհին մահացավ 1990-ին 85 տարեկան հասակում: Իր մահից հետո նա աշխարհին թողեց հսկայական կարողություն և XX դարի ամենախորհրդավոր կնոջ կերպարը:
Իսպանիայի Բենիդորմ քաղաքում կառուցված 200 մետր բարձրություն ունեցող InTempo աշտարակները կառուցվել են որպես ֆինանսական ճգնաժամից Իսպանիայի դուրս գալու խորհրդանիշ:
