«ՀՀ Վարչապետի գավաթ-2013» ֆուտբոլային մրցաշարում

futbol2-2Ներկայացնում ենք «ՀՀ Վարչապետի գավաթ-2013» ֆուտբոլային մրցաշարի

նախնական փուլի 3-րդ մրցափուլի արդյունքները

N

Մասնակից թիմերի անունները

արդյունքները

վայրը

ժամկետը
1  ՀՀ ոստիկանությունՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախ.

4

«Աբովյան»   մ/դ 25.10.2013թ.

0

2 ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունՀՀ ֆինանսների նախարարություն

15

«Աբովյան»   մ/դ 25.10.2013թ.

0

3 Հայաստանի դատական դեպարտամենտՀՀ սփյուռքի նախարարություն

9

«Փյունիկ» մ/դ 26.10.2013թ.

1

4 ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարությունՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախ.

0

 3

«Աշտարակ» մ/դ 26.10.2013թ.

 

ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարությունՀՀ արտաքին գործերի նախարարություն

0

 3

«Աշտարակ» մ/դ 26.10.2013թ.


6 ՀՀ էներգետիկայի նախարարությունՀայաստանի դատական դեպարտամենտ

2

«Փյունիկ» մ/դ 28.10.2013թ.

0

 

Թհեքվանդո. Հայաստանի և Իրանի համագործակցության ծրագրերի ընդլայնում

վղca2cd7c3135b0e62167b46837ffd3f32Թեհրանում կայացավ ՀՀ թhեքվանդոյի ֆեդերացիայի փոխնախագահ, գործադիր տնօրեն Վարդան Ղահրամանյանի,  ՀՀ թհեքվանդոյի ֆեդերացիայի գլխավոր մարզիչ Գևորգ Դանիելյանի և Իրանի թhեքվանդոյի ֆեդերացիայի նախագահ Սայիդ Մոհամեդ Փոլադարի հանդիպումը: Հանդիպման նպատակը՝   բարիդրացիական, ջերմ բարեկամական հարաբերություններ ունեցող 2 երկրի միջև համագործակցության ծրագրերի ընդլայնումն է: Կողմերը քննարկեցին համատեղ մարզումներ ու ընկերական մրցումներ կազմակերպելու խնդիրները: Իրանական կողմն առաջարկեց  ՀՀ թhեքվանդոյի ազգային հավաքականի տարբեր տարիքային խմբերի մեդալակիր մարզիկների մասնակցությունն Իրանի բարձրագույն լիգայի խաղերին:

ՀՀ  թhեքվանդոյի ֆեդերացիայի պատվավոր նախագահ, Արցախի հերոս, ԵԿՄ վարչության նախագահ, գեներալ-լեյտենանտ Մանվել Գրիգորյանը՝ Իրանի թհեքվանդոյի ֆեդերացիայի նախագահ Սայիդ Մոհամեդ Փոլադարին  սիրով հրավերեց Երևան: Նա  տեղում կծանոթանա մեր սաների հետ տարվող աշխատանքներին, այնուհետև կողմերը կստորագրեն համագործակցության պայմանագիր:

«Հումանիտար ականազերծման և փորձագիտական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ում երկու լսարաններ են բացվել

«Հումանիտար ականազերծման և փորձագիտական կենտրոն»Ս.թ. հոկտեմբերի 28-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարի առաջին տեղակալ Դավիթ Տոնոյանը և ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակի ղեկավար, դեսպան Անդրեյ Սորոկինը մասնակցեցին «Հումանիտար ականազերծման և փորձագիտական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ում ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակի օժանդակությամբ կահավորված երկու լսարանների բացման արարողությանը:

Ծրագիրն իրականացվել է ՀՀ ՊՆ և ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակի միջև երկկողմ համագործակցության 2013թ. ծրագրի շրջանակում:

«Հումանիտար ականազերծման և փորձագիտական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տարածքում շրջայցից հետո կայացած հանդիպման ընթացքում ՀՀ պաշտպանության նախարարի առաջին տեղակալը դեսպան Սորոկինին շնորհակալություն հայտնեց իրականացվող օժանդակության համար: Պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց մարդասիրական ականազերծման ոլորտում ԵԱՀԿ մանդատի շրջանակում համագործակցությունը շարունակելու վերաբերյալ:

Միջազգային դիտորդները գովաբանել են Վրաստանի ընտրությունները

Գիորգի ՄարգվելաշվիլիԵրկուշաբթի օրը միջազգային դիտորդները հավանություն են տվել Վրաստանի նախագահական ընտրություններին՝ այն բնորոշելով «մաքուր» և «թափանցիկ»:

Կիրակի օրը տեղի ունեցած ընտրություններում հաղթել է 44-ամյա համալսարանի նախկին ռեկտոր Գիորգի Մարգվելաշվիլին:

Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության դիտորդական առաքելությունը ղեկավարող Ժոաո Սոարեշը իր խոսքում նշել է, որ այդ դրական և թափանցիկ ընտրությունները խոսում են Վրաստանում դեմոկրատիայի հասունանալու մասին:

Մարգվելաշվիլին կիրակի օրը տեղի ունեցած ընտրություններում ստացել էր քվեների 62 տոկոսը:

Սահակաշվիլիի կուսակցությունը ներկայացնող, խորհրդարանի նախկին նախագահ Դավիդ Բաքրաձեն երկրորդն էր՝ քվեների 22 տոկոսով:

23 թեկնածուների շարքում Նինո Բուրջանաձեն, որը կոչ էր անում բանտարկել Սահակաշվիլիին, հավաքելով քվեների 10 տոկոսը՝ երրորդն էր:

 

Սեյրան Օհանյանն ընդունել է ՀՀ-ում Ավստրիայի դեսպան Ալոիս Կրաուտին,

Սեյրան Օհանյանն ընդունեց ՀՀ-ում Ավստրիայի դեսպան Ալոիս Կրաուտին,Ս.թ. հոկտեմբերի 28-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանն ընդունեց ՀՀ-ում Ավստրիայի դեսպան Ալոիս Կրաուտին, ՀՀ-ում Ասվտրիայի պատվո հյուպատոս Արամ Մարությանին և ՀՀ-ում Ավստրիայի դեսպանության ռազմական կցորդ Հելմուտ Ֆելներին:

Ողջունելով հյուրերին` Սեյրան Օհանյանը շնորհավորեց ավստրիական կողմին և հաջողություններ մաղթեց ավստրիացի ժողովրդին ազգային տոնի` Չեզոքության հայտարարման օրվա կապակցությամբ:

Հանդիպման ընթացքում քննարկվեցին պաշտպանության բնագավառում երկկողմ համագործակցությանն առնչվող հարցեր: Դեսպան Կրաուտը հավաստեց, որ Ավստրիան պատրաստ է շարունակել համագործակցությունը Հայաստանի պաշտպանության նախարարության հետ բարեփոխումներին առնչվող մի շարք ոլորտներում:

Սեյրանը Օհանյանը նշեց, որ թեև պաշտպանության բնագավառում հայ-ավստրիական համագործակցությունն այդքան էլ ակտիվ չէ, սակայն կան իրական հեռանկարներ հաջորդ տարվա ընթացքում ինչպես Ավստրիայի պաշտպանության և սպորտի նախարարության, այնպես էլ Ավստրիական զարգացման գործակալության հետ մի շարք ոլորտներում համագործակցություն հաստատելու համար:

Հանդիպման ընթացքում քննարկվեցին նաև տարածաշրջանային անվտանգությանն առնչվող հարցեր:

Հոկտեմբերի 29-ը “Վերադարձի” օրն է

Վերադարձի Դասական Երաժշտության Յոթերորդ ՓառատոնԱրդեն ավանդական դարձած Վերադարձի Դասական Երաժշտության Յոթերորդ Փառատոնն այս տարի ևս հնարավորություն կընձեռի մայրաքաղաքի հանդիսատեսին հանդիպելու արտերկրում ապրող և ստեղծագործող մեր հայրենակիցներին, առնչվելու դասական երաժշտության գլուխգործոցների հետ:Այդ առիթով այսօր լրագրողների հետ հանդիպում ունեցան Փառատոնի հիմնադիրներ, “Արվեստների Պատկերասրահ”մշակութային հիմնադրամի նախագահ Մարիամ Շահինյանը,հիմնադրամի տնօրեն Գարիկ Նազարյանը և փառատոնի մասնակիցները:

Համերգային ծրագիրը, որը նվիրված է Հայաստանի Պետական Կամերային Նվագախմբի հիմնադիր, ականավոր երաժիշտ Զարեհ Սահակյանցի 80-ամյակին, կներկայացնեն երաժիշտներ Դավիթ Հարությունյանը (ջութակ, Ֆրանսիա), Տոմոկո Ակասական (ալտ, Ճապոնիա), Միքայել Հախնազարյանը (թավջութակ, Գերմանիա), Մերի Մովսիսյանը (սոպրանո), ինչպես նաև Հայաստանի Պետական Կամերային Նվագախումբը` գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր Վահան Մարտիրոսյանի ղեկավարությամբ:

Փառատոնի մեկնարկը կլինի հոկտեմբերի 29-ին` Արամ Խաչատրյան Համերգասրահում, որը կսկսվի Մերի Մովսիսյանի կատարումով:Փառատոնը հանդիսատեսին կներկայանա 6 համերգից բաղկացած համերգաշարով` 5 համերգ Երևանում, 1 համերգ Աբովյանում,  և կեզրափակվի նոյեմբերի 20-ին:

“Երբ ես փոքր էր հայրիկս ինձ պատմում էր Կովկասի և Հայաստանի մասին և իմ երազանքն էր լինել Հայաստանում, որովհետև ես շատ հայ ընկերներ ունեմ Եվրոպայում:Ես զգում եմ մարդկանց յուրահատուկ ջերմությունը: Շատ ուրախ եմ ,որ հանդիպելու եմ տեղի մարդկանց հետ և տեսնելու եմ, թե ինչպես է Հայաստանի իսկական կյանքը”,- ասաց Տոմոկո Ակասական:

“Մենք մեր առջև խնդիր ենք դրել  Վերադարձի փառատոնի շրջանակում այսպիսի համատեղ ծրագրի ընթացքում մասնակիցներին  ծանոթացնել հայ մշակույթին”,-նշեց  Մարիամ Շահինյանը:

 

Մերի Բալասանյան

Մարոկկոյի դեսպանը հավատարմագրերի պատճենը հանձնեց ԱԳ նախարարին

ԱԳՆ,Մարոկկո,Էդվարդ Նալբանդյան,Մինա Թունսի

ԱԳՆ,Մարոկկո,Էդվարդ Նալբանդյան,Մինա Թունսի

Հոկտեմբերի 28-ին ՀՀ ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանն ընդունեց Հայաստանում Մարոկկոյի նորանշանակ դեսպան Մինա Թունսիին (նստավայրը՝ Կիև)՝ հավատարմագրերի պատճենի հանձնման կապակցությամբ:

Շնորհավորելով դեսպանին նշանակման կապակցությամբ՝ նախարար Նալբանդյանը նշեց, որ արաբական երկրների հետ հարաբերությունների զարգացումը ՀՀ արտաքին քաղաքականության կարևոր ուղղություններից է  և հույս հայտնեց, որ նա կնպաստի երկու երկրների միջև ավանդական բարեկամական հարաբերությունների զարգացմանը:

Շնորհակալություն հայտնելով ընդունելության համար՝ դեսպան Թունիսին նշեց, որ Մարոկկոն շահագրգռված է Հայաստանի հետ հարաբերությունների զարգացմամբ և վստահեցրեց, որ ջանքերն ուղղելու է երկկողմ համագործակցության տարբեր ոլորտներում առաջընթաց արձանագրելու ուղղությամբ:

Հանդիպմանն անդրադարձ արվեց երկկողմ հարաբերությունների ընդլայնման հարցերին՝ իրավապայմանագրային դաշտի ընդլայնմանը, արտգործնախարարությունների միջև խորհրդատվությունների անցկացմանը, միջազգային կազմակերպություններում փոխգործակցությանը, առևտրատնտեսական կապերի ակտիվացմանը։

Նախարար Նալբանդյանը Մարոկկոյի դեսպանին ներկայացրեց ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման ուղղությամբ Հայաստանի և միջազգային հանրության կողմից ձեռնարկվող ջանքերը։

Հայ անիմացիոն արվեստն ու նրա 75-ամյա պատմությունը

Դավիթ ՍահակյանցՀոկտեմբերի 28-ը անիմացիայի միջազգային օրն է, որի հետ կապված ռեժիսոր, մուլտիպլիկատոր Դավիթ Սահակյանցը այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ խոսեց հայկական անիմացիայի վերջին տարիների ձեռքբերումների, ինչպես նաև ոլորտի խնդիրներին մասին:

 Ըստ բանախոսի հայկական անիմացիան ունի PR-ի խնդիր, այն գրեթե բացակայում է: Պատրաստված աշխատանքները էկրանից և բաց ցուցադրություններից այն կողմ չեն անցնում, սակայն ուրախալի է, որ կան արձագանքներ միջազգային փառատոններից. “Մենք չենք ուզում հարմարվել միջազգային շուկայի պահանջներին, այլ ուզում ենք մտնել միջազգային շուկա”,-հավելեց Սահակյանցը:

Հայկական արտադրության անիմացիոն ֆիլմերը հիմնականում կարճամետրաժ են, իսկ ահա 2014 թվականի նոյեմբեր ամսին պատրաստ կլինի “Անահիտ” լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմը: Ի դեպ սա թվով երրորդ լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմը կլինի:  Սահակյանցը իր խոսքում նշեց, որ հիմնական շեշտը դրված է մեր պատմության վրա. “Կա ազգայինը, մեր մշակույթը փոքրիկներին, ինչու չէ նաև մեծահասակներին ներկայացնելու խնդիր, որն էլ փորձում ենք լուծել անիմացիայի միջոցով “:

Հայ անիմացիոն արվեստը այս տարի նշում է իր 75-ամյակը: Առաջին հայկական անիմացիոն ֆիլմը նկարահանվել է Հովհաննես Թումանյանի “Շունն ու կատուն” ստեղծագործության հիման վրա:

Մուլտիպլիկատորի համոզմաբ մի խնդիր ևս կա` հայակական հեռուստաալիքները գրեթե չեն ցուցադրում տեղական անիմացիոն ֆիլմերը, դրանց տեղը զիջելով արտասահմանյան մուլտֆիլմերի:

Կան ինչպես կադրերի, այն պես էլ պետական աջակցության խնդիր, ցուցադրվող պետական ֆինանսական աջակցությունը շատ քիչ է, որպեսզի ոլորտը զարգանա:

Լուսինե Ասատրյան

Սպասվում է առանց տեղումների եղանակ

եղանակը հայաստանումՀանրապետության տարածքում՝

Հոկտեմբերի 29-ից նոյեմբերի 2-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ:

Քամին հյուսիս-արևմտյան` 2-7 մ/վրկ:

Օդի ջերմաստիճանը հոկտեմբերի 31-ին կբարձրանա 1-2 աստիճանով:

Երևանում՝

Հոկտեմբերի 29-ից նոյեմբերի 2-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ:

Երևանի հոկտեմբերի 29-ի բազմամյա կլիմայական տվյալներ`

• Օդի առավելագույն ջերմաստիճան    24.40C (1960 թ.)
• Օդի նվազագույն ջերմաստիճան       -3.40C (1965 թ.)
• Օդի միջին օրական ջերմաստիճան   10.80C

Կալանավայրից փախած 21-ամյա երիտասարդին հայտնաբերել են

ձերբակալելՀոկտեմբերի 28-ին, ժամը 13.40-ին, ոստիկանության Էրեբունու բաժնի և ճանապարհային ոստիկանության ծառայողները Երևանի «Սուրմալու» առևտրի կենտրոնի մոտակայքից հայտնաբերել և Էրեբունու բաժին բերման են ենթարկել 1992 թ. ծնված Սերոբ Մ.-ին, որը նույն բաժնի կողմից հետախուզվում էր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355 հոդվածի (Փախուստն ազատազրկման վայրից, կալանավորվածներին պահելու վայրից կամ ձերբակալվածներին պահելու վայրից) 2-րդ մասի հատկանիշներով:
Խափանման միջոցը` կալանք:
Սերոբ Մ.-ն տեղափոխվել է ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ:

 

Արսեն Ջուլֆալակյանը ձգտելու է վրեժխնդիր լինել

7-11_4Այսօր, հանդիպելով լրագրողներին,  հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի 2012-ի օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, աշխարհի 2013-ի առաջնության բրոնզե մեդալակիր Արսեն Ջուլֆալակյանը հայտնեց, որ ձգտելու է վրեժխնդիր լինել:

«2013-ին նախապատրաստվելիս շեշտը դրել էինք, որպեսի ոսկե մեդալ նվաճեմ Բուդապեշտում կայանալիք ըմբշամարտի աշխարհի առաջնությունում: Ճիշտ է, նաև Կազանում մասնակցեցի Համաշխարհային ուսանողական խաղերին, բայց դա ուղղակի անցումային փուլ էր` նախապատրաստվելու աշխարհի առաջնությանը: Ցավոք, Բուդապեշտում կրկին պարտվեցի  ռուսաստանցի օլիմպիական խաղերի չեմպիոն Ռոման Վլասովին: Արդյունքում` արժանացա բրոնզե մեդալի: Նախապատրաստվելու ենք 2014-ի Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններին: Գերմանիայի ակումբային առաջնությունում հանդես  եմ գալիս 5-րդ մրցաշրջանը: Մեկական անգամ դարձել եմ այդ երկրի չեմպիոն ու փոխչեմպիոն: Այս տարի դեռ մեկ գոտեմարտ եմ անցկացրել, այն էլ՝ մեկ քաշային կարգ բարձր և հաղթել եմ: Դեռ ունեմ 8 գոտեմարտի պայմանագիր: Առաջիկա երկու ամիսներին այնտեղ կլինեմ և կփորձեմ ինձ լավագույնս դրսևորել: Իսկ դեկտեմբերին ուսումնամարզական հավաքի կմասնակցեմ Ծաղկաձորում»,-ասաց Ջուլֆալակյանը:

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորել է Գեորգի Մարգվելաշվիլիին

 սերժ սարգսյանՆախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Գեորգի Մարգվելաշվիլիին՝ 2013թ. հոկտեմբերի 27-ին կայացած Վրաստանի նախագահի ընտրություններում տարած հաղթանակի կապակցությամբ:

Ծեծի ենթարկողները հայտնաբերվեցին

ոստիկանությունՀոկտեմբերի 27-ին, ժամը 21.00-ին, ոստիկանության Թումանյանի բաժին է դիմել 1990 թ. ծնված Գարրի Ա.-ն` հայտնելով, որ 1956 թ. ծնված Սեյրան Ս.-ին պատկանող ավտոտնակում, վիճաբանության ժամանակ, 3 անհայտ անձինք ծեծի են ենթարկել իրեն և Սեյրան Ս.-ին` պատճառելով վնասվածքներ:
Նույն օրը, ժամը 21.00-ին, ոստիկանության Թումանյանի բաժին է դիմել նաև Սեյրան Ս.-ն և համանման հաղորդում տվել կատարվածի վերաբերյալ:
Նշանակվել են դատաբժշկական փորձաքննություններ:
Պարզվել է, որ Գարրի Ա.-ին և Սեյրան Ս.-ին ծեծի ենթարկել և մարմնական վնասվածքներ են պատճառել 1977 թ. ծնված Հրանտ Վ.-ն, 1970 թ. ծնված Արսեն Կ.-ն և 1975 թ. ծնված Արարատ Մ.-ն:
Ձեռնարկվում են միջոցառումներ Արարատ Մ.-ին հայտնաբերելու ուղղությամբ:
Կատարվում է հետաքննություն:

«ԶԻԼ»-ում վառելափայտ է հայտնաբերվել, իսկ վարորդը փաստաթուղթ չի ներկայացրել

վառելափայտՈստիկանության կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր վարչության ծառայողները հոկտեմբերի 25-ին Վանաձոր-Սպիտակ ճանապարհին ստուգման են ենթարկել Արսեն Գ.-ի վարած «ԶԻԼ-130» մակնիշի ավտոմեքենան, որի բեռնախցիկում հայտնաբերվել է շուրջ 14 խմ հաճարենու վառելափայտ, որի վերաբերյալ վարորդը համապատասխան փաստաթուղթ չի ներկայացրել:
Վառելափայտը տեղափոխվել է ոստիկանության Ապարանի բաժնի պահեստամաս և հանձնվել ի պահ:
Պարզվել է, որ իրացնելու նպատակով Գյումրի տեղափոխվող վառելափայտը Արսեն Գ.-ն ձեռք է բերել Լոռու մարզի Փամբակ գյուղի տարածքում գործող մի ընկերությունից:
Հանգամանքները պարզվում են:
Կատարվում է հետաքննություն:

 

Աշոտը առաստաղը քանդելով` խանութից գողություն է կատարել

գողությունՀոկտեմբերի 15-ին ոստիկանության Տավուշի բաժին է դիմել 39-ամյա մի տղամարդ և հայտնել, որ տեխնիկական միջոցների գործադրմամբ` առաստաղը քանդելով, Արծվաբերդ գյուղում գտնվող իր խանութից գողացել են 200.000 դրամ, 150 դոլար, 2.000 ռուբլի, 1.000 դրամ արժողության լիցքավորման 32 քարտ, բջջային հեռախոսի հիշողության 3 կրիչ և ծխախոտ` պատճառելով 400.000 դրամի նյութական վնաս:
Ոստիկանության ծառայողները պարզել են, որ գողությունը կատարել են 1989 թ. ծնված Աշոտ Ա.-ն, 1995 թ. ծնված Արմեն Ա.-ն և 1977 թ. ծնված Սարգիս Ա.-ն:
Գողոնը մասամբ առգրավված է:
Նախաքննությունը շարունակվում է:

 

Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը ՀՀ Ազգային ժողովի մշտական հանձնաժողովների համատեղ նիստում ներկայացրել է 2014 թ.-ի պետական բյուջեի նախագիծը

Տիգրան Սարգսյան,ՀՀ Ազգային ժողովԱզգային ժողովի հարգարժան նախագահ,

Հարգելի գործընկերներ,
Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունն Ազգային ժողով է ներկայացրել 2014 թվականի պետական բյուջեի նախագիծը: Ինչպես արդեն նախագահողը նշեց, որ 2014 թվականի պետական բյուջեի նախագիծն ունի մի առանձնահատկություն, այն է՝ առաջին անգամ մենք ձեզ ներկայացնում ենք ծրագրային պետական բյուջեի նախագիծ: Սա նոր մոտեցում է: Կառավարությունն այդպիսի օրենսդրական նախաձեռնությամբ հանդես եկավ և բյուջետային համակարգի մասին փոփոխություն կատարեց՝ առաջարկելով ձեզ այդ դրույթները ներառել օրենքի մեջ, ինչը, բնականաբար, լրացուցիչ պարտավորություններ է դնում պետական գերատեսչությունների առջև: Մենք առաջին անգամ ենք այդ մոտեցումով բյուջեն ձեզ ներկայացնում և այդ առումով խնդրում ենք շատ խիստ չդատեք մեզ, քանի որ մեր գնահատականներով առնվազն երեք տարի է մեզ անհրաժեշտ լինելու, որպեսզի ամբողջությամբ ներդնենք ծրագրային բյուջետավորման համակարգ, որը հնարավորություն է տալու որակական և քանակական չափանիշներ սահմանել ծրագրերում, ինչը պետական բյուջեի իրականացումը կդարձնի ավելի վերահսկելի՝ արդյունքների հասնելու տեսակետից:
Ցանկանում եմ նաև ձեզ տեղյակ պահել, որ իրականում այս մոտեցումը պահանջում է բավականին մեծ ծավալի աշխատանք. նախարարություններում շեշտակիորեն պետք է ավելացնենք մասնագիտական կարողություններ, որպեսզի կարողանանք իրականացնել բոլոր նորմատիվային ակտերի ազդեցության գնահատական և ներկայացնենք հանրությանը՝ մինչև նախագծերի ընդունումը: Դեռևս նույնիսկ շատ զարգացած երկրներում այդ գործառույթի ներդրումն առնչվում է շատ խնդիրների, որովհետև այդ վարժությունը բավականին բարդ է, և մեզ, ուզում եմ կրկնել, առնվազն երեք տարի է անհրաժեշտ լինելու, որպեսզի այդ կարողությունները ձևավորենք: Սակայն ավելի լավ է մենք այսօր սկսենք այդ գործառույթը, և Ազգային ժողովում քննարկումները նույնպես մեզ կօգնեն ավելի լավ հասկանալ, թե ըստ գերատեսչությունների` ծրագրերի մեջ որ շեշտադրումներն են առավել կարևոր, որ ցուցանիշները` ինչպես քանակական, այնպես էլ որակական:
Մեր տնտեսական ծրագրերի 2013 թվականի կատարողականը բնութագրվում է առաջին հերթին այն հանգամանքով, որ տնտեսական աճի տեմպը դանդաղում է նախորդ տարվա համեմատ: Իհարկե, մենք այս հարցին ավելի մանրամասն կանդրադառնանք, երբ ձեզ ներկայացնենք 2013 թվականի պետական բյուջեի հաշվետվությունը, բայց այս պահի դրությամբ արդեն կան միտումներ, որոնք ուզում եմ ներկայացնել ձեր դատին:
Առաջին հերթին, որոնք են տնտեսական աճի տեմպերի նվազման պատճառները. պետական բյուջեի կատարողականի վրա ազդեցությունները բաղկացած են երկու խմբից: Առաջինը՝ արտաքին գործոններն են, որոնք մշտապես ազդեցություն են թողնում մեր տնտեսության վրա, քանի որ մենք բաց տնտեսական մոդել ենք ներդրել Հայաստանի Հանրապետությունում և հասկանալի է, որ հիմնական գործընկեր երկրներում տեղի ունեցող սոցիալական, տնտեսական, քաղաքական իրադարձություններն իրենց ազդեցությունն են թողնում մեր տնտեսական ցուցանիշների վրա: Մասնավորապես, տեղյակ եք, որ Համաշխարհային բանկը, Արժույթի միջազգային հիմնադրամը 2013 թվականի բոլոր տնտեսական ցուցանիշները նվազեցրել են, քանի որ սպասվածից ավելի վատ միջավայր է ձևավորվել տնտեսական աճի պարագայում, և առաջին հերթին մեր ռազմավարական գործընկերների մոտ, որոնց հետ մեր հիմնական ապրանքաշրջանառությունն է, և դրանով պայմանավորված այդ ֆոնը 2013-ին եղել է բացասական: Բայց ես ավելի մանրամասն կանգ կառնեմ այն գործոնների վրա, որոնք պայմանավորված են մեր երկրի ներսում տեղի ունեցող գործընթացներով:
Առաջին հերթին մեր ուշադրության կենտրոնում պետք է լինի բիզնես միջավայրի բարելավումը և այստեղ մենք արձանագրում ենք, որ դեռևս ունենք չլուծված խնդիրներ, իսկ որոշ չափանիշներով նաև նահանջ ունենք: Այս ցուցանիշը չափազանց կարևոր է, որովհետև տնտեսական աճի հիմնական շարժիչ ուժը պետք է լինեն մասնավոր ներդրումները, իսկ դրանց տեսակարար կշիռը ՀՆԱ-ում վերջին հինգ տարիների ընթացքում կայուն կերպով նվազում է, ինչը, բնականաբար, մտահոգում է մեզ, և սա ամենակարևորագույն գործոնն է: Դա նշանակում է, որ բիզնես միջավայրի բարելավումը մեզ համար պետք է լինի առաջնահերթություն: Չնայած որ մենք այդ ցուցանիշով 180 երկրների համեմատության մեջ առաջին 40 երկրների շարքում ենք, դա իհարկե մեզ չի կարող բավարարել երկու պատճառով. հաշվի առնելով աշխարհաքաղաքական ռիսկերը, որոնք իրենց էական և բացասական ազդեցությունն են թողնում բիզնես միջավայրի վրա, մենք պարտավոր ենք հայտնվել առնվազն առաջին քսանյակում: Այդ ցուցանիշի երկրորդ առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ ցուցանիշների բաշխվածությունն անհավասարաչափ է: Կան ցուցանիշներ, որտեղ մենք աշխարհում զբաղեցնում ենք 5-րդ, 6-րդ, 7-րդ տեղերը, բայց կան նաև ցուցանիշներ, որ նույնիսկ 100-յակի մեջ չենք մտնում: Հենց այդ ցուցանիշներն էլ էապես զսպում են տնտեսական աճը Հայաստանի Հանրապետությունում: Խոսքն առաջին հերթին գնում է վարչարարության, առևտրի պայմանների, հարկային բեռի, ինչպես նաև պայմանագրերի կատարման գործընթացների մասին: Միևնույն ժամանակ, մեզ մտահոգում է շինարարության ոլորտում ստեղծված վիճակը՝ ելնելով երկու հանգամանքից: Առաջինը, որ բիզնես միջավայրի ցուցանիշի տեսակետից մենք դեռևս ունենք բյուրոկրատիայի բարձր աստիճան շինթույլտվությունների բնագավառում: Երկրորդը՝ վերջին հինգ տարիների ընթացքում շինարարության ոլորտում ունենք կայուն նվազում, և այդ միտումները շարունակվում են նաև 2013 թվականին:
Հաջորդ բացասական գործոնը, որն ազդել է տնտեսական աճի վրա՝ բարձր գնաճային միջավայրն է, և առաջին հերթին պայմանավորված այն հանգամանքով, որ 2013 թվականին Հայաստանի Հանրապետությունում շեշտակիորեն բարձրացան գազի և էլեկտրաէներգիայի գները, ինչը բնականաբար չէր կարող չանդրադառնալ տնտեսական աճի ցուցանիշի վրա: Դա իր հերթին ստիպեց Կենտրոնական բանկին բարձրացնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը, այն այսօր կազմում է 8,5 տոկոս, որը նույնպես բնականաբար ունի զսպողական ազդեցություն տնտեսական աճի վրա: Հաջորդ գործոնն այս պայմաններում պետական բյուջեի դեֆիցիտի ցածր մակարդակն է, ինչն առաջին հերթին պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Հյուսիս-հարավ ճանապարհի շինարարության ծրագիրն ավելի դանդաղ տեմպերով իրականացավ, քան մենք պլանավորում էինք, այն պարզ պատճառով, որ մենք նախապատվությունը տվեցինք որակական չափանիշներին և թույլ չտվեցինք, որպեսզի շինարարական աշխատանքներն ավելի մեծ ծավալով իրականացվեն, մինչև մեզ չներկայացվեին լրացուցիչ երաշխիքներ, որ ճանապարհի որակը համապատասխանում է միջազգային լավագույն չափանիշներին: Միայն այդ պահանջները բավարարելուց հետո մենք թույլ տվեցինք, որ շինարարությունը սկսի: Այս գործոնները բնականաբար իրենց բացասական ազդեցությունն են թողել 2013 թվականի տնտեսական աճի վրա:
Միևնույն ժամանակ, պետք է նշենք, որ արդյունաբերական և դիվերսիֆիկացիային միտված մեր քաղաքականությունը 2012-2013 թվականներին տալիս են դրական արդյունքներ, մենք այդ միտումների պահպանումն արձանագրում ենք նաև 2013 թվականին: Մասնավորապես, արդյունաբերության մեջ տեսնում ենք, որ աճի տեմպերը բավականին բարձր են, չնայած որ միջազգային շուկաներում կոնյուկտուրան մեզ չի բավարարում, այնուամենայնիվ հանքահումքային արդյունաբերությունում ունենք 10 տոկոսանոց աճ: Մեզ համար չափազանց կարևոր է, որ մշակող արդյունաբերությունը շարունակում է ցույց տալ բարձր աճի տեմպեր՝ շուրջ 8 տոկոս, գյուղատնտեսությունում նույնպես այս տարի ակնկալում ենք տնտեսական աճի բարձր ցուցանիշներ:
Մակրոտնտեսական ցուցանիշների տեսակետից դրական միտումները կայանում են նրանում, որ ընթացիկ հաշվի ճեղքվածքը նախորդ տարվա համեմատ նվազում է, և այն 2012 թ.-ի 11,5 տոկոսի փոխարեն կկազմի 10 տոկոս: 1,5 տոկոսային բարելավումն էական նշանակություն ունի: Առաջին հերթին ընթացիկ հաշվի բարելավումը պայմանավորված է նրանով, որ մենք արտահանման աճի տեմպեր ունենք, որոնք այսօր մի քանի անգամ գերազանցում են ներմուծման աճի տեմպերին: Երկրորդը` արձանագրում ենք, որ 2013 թվականին մասնավոր տրանսֆերտների տեսակարար կշռի աճի տեմպը պահպանվում է և այս երկու գործոններով պայմանավորված վճարային հաշվեկշիռն ունի բարելավման միտում:
Այժմ հարգելի գործընկերներ, ելնելով այս առանձնահատկություններից և այն միտումներից, որոնք արձանագրել ենք 2013 թվականին, մենք 2014 թվականին պետական բյուջեի ծրագրերը մշակելիս շեշտադրումներ ենք անում, թե որոնք պետք է լինեն մեր առանջնահերթությունները:
Առաջին հերթին 2014 թվականի պետական բյուջեի առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ առաջին անգամ պետական բյուջե ենք ներկայացնում, որը չի նախատեսում հարկային վարչարարության բեռի ավելացում: Այսինքն, առաջին անգամ հարկեր-ՀՆԱ ցուցանիշը թողնում ենք նույնը: Դուք հիշում եք, որ միջնաժամկետ ծրագրում և այն քաղաքականության մեջ, որը վերաբերում էր այս ոլորտին ու համատեղ իրականացնում ենք միջազգային կառույցների հետ, ունեինք պարտավորություն, որ տարեկան 0,3-ից 0,4 տոկոսով պետք բարելավվի հարկեր-ՀՆԱ ցուցանիշը՝ առաջին հերթին վարչարարության բարելավման միջոցով, նպատակ ունենալով կրճատել ստվերային տնտեսությունը, գնահատել Հայաստանի Հանրապետությունում նոր ստեղծված արժեքը և բացահայտել այն ոլորտները, որտեղից ավելի քիչ հարկեր ենք հավաքում և վարչարարության շնորհիվ ավելացնենք հարկային մուտքերը: Ինչու ենք ընդունել այս քաղաքական որոշումը և 2014 թվականին չենք ավելացնելու վարչարարության բեռը: Առաջինը, որովհետև 2013-ին այդ առումով բավականին մեծ ծավալի միջոցառումներ են իրականացվել և վարչարարությունը խստացել է ու ինքնստինքյան դա բիզնես միջավայրի վրա բացասական ազդեցություն է թողել: Երկրորդը՝ այսուհետև շեշտադրումն անելու ենք ոչ թե վարչարարության գործիքների խստացման, այլ ռիսկերի վրա հիմնված վերահսկողության մեթոդների ներդրման վրա, որպեսզի ստուգումների քանակը նվազեցնենք և առաջին հերթին բացահայտենք ռիսկային ոլորտներն ու ստուգումներ իրականացնենք ռիսկային ոլորտներում: Ընդհանուր առմամբ, կարծում եմ, որ այս քաղաքական որոշումները պետք է հարկային ճնշումները 2014 թվականին 2013 թվականի համեմատ նվազեցնեն:
Այդ առումով, եկամուտների ցուցանիշը 2013 թվականի պետական բյուջեի նախագծով նախատեսված է 1 տրիլիոն 134 մլրդ դրամ, ծախսերը՝ 1 տրիլիոն 244 մլրդ, և շուրջ 110 մլրդ բյուջեի դեֆիցիտն է: Բյուջեի դեֆիցիտի առումով էլ, ուզում եմ ձեզ տեղյակ պահել, որ չնայած սա բավականին ցածր բյուջեի դեֆիցիտ է, մենք այնուամենայնիվ 2014 թվականին, եթե մեր բոլոր միջազգային ծրագրերով ունենանք կատարումների ավելի լավ ցուցանիշներ, չենք բացառում, որ կարող ենք ունենալ ծրագրայինից ավելի մեծ պետական բյուջեի դեֆիցիտ, որովհետև կարծում ենք, որ ընդլայնողական հարկաբյուջատային քաղաքականությունը 2014 թվականին նույնպես կարող է խթանել տնտեսական աճը:
Հաջորդ առանձնահատկությունը պետական բյուջեի նախագծի՝ աշխատավարձերի բնագավառում իրականացվող փոփոխություններն են: Մենք ձեզ հետ միասին այս հարցը բավականին երկար ենք քննարկել և պարտավորություն ենք ստանձնել ձեր դատին ներկայացնել աշխատավարձերի միասնական սանդղակ: Բավականին երկար ենք աշխատել այս փաստաթղթի վրա, և առաջին անգամ մեր նորանկախ պետության պատմության մեջ աշխատավարձերի առումով ունենալու ենք բոլոր պետական կառույցների համադրումները: Միևնույն ժամանակ, սանդղակի ներդրմամբ արձանագրում ենք նաև, որ Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որդեգրել է մի քաղաքականություն, որը ենթադրում է հետևողականորեն իրականացնել աշխատավարձերի բարձրացման քաղաքականություն: Դա վերաբերելու է ոչ միայն պետական, այլև մասնավոր հատվածին: Հիշում եք, մեր ծրագրում նախատեսված էր, որ նվազագույն աշխատավարձը 35 հազարից մտադիր ենք հասցնել մինչև 70 հազար դրամ: Այդ առումով էլ, մենք հետևողական այս ծրագիրն իրականացնում ենք:
2014 թվականի պետական բյուջեի հաջորդ առանձնահատկությունը վերաբերում է սոցիալական քաղաքականությանը: Այս քաղաքականությունը վերջին տարիների ընթացքում ենթարկվել է արմատական փոփոխությունների, և կառավարության կողմից ներկայացված ծրագիրն իր մեջ պարունակում է սոցիալական քաղաքականության հիմնական շեշտադրումները: Այսուհետ սոցիալական քաղաքականությունն ուղղված է լինելու ոչ թե հետևանքների դեմ պայքարին, այլ սոցիալական խնդիրներ ծնող պատճառների վերացմանը: Հիշում եք` մեր ծրագրում արձանագրված է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում երկու հիմնական պատճառ կա, որը ծնում է աղքատություն: Առաջինը՝ աշխատատեղերն են, երկրորդը` կրթությունը: Աղքատ ընտանիքների ճնշող մեծամասնությունը հնարավորություն չունի իր ընտանիքի անդամներին տալ պատշաճ կրթություն: Եվ քաղաքականությունը, որ մենք որդեգրել ենք և շարունակելու ենք 2014 թվականին, կայանում է հետևյալում. աղքատ ընտանիքների համար ֆինանսական միջոցների բացակայությունը չպետք է պատճառ հանդիսանա, որ նրանց երեխաները չստանան կրթություն, ցանկացած՝ բարձրագույն, միջնակարգ, մասնագիտական կրթություն, թե վերապատրաստում: Այս առումով, պետական բյուջեում շեշտակիորեն ավելացրել ենք ֆինանսական միջոցներն այս խնդիրը լուծելու համար:
Հաջորդ փոփոխությունը սոցիալական քաղաքականության մեջ ինտեգրացված սոցիալական համակարգի ներդրումն է. ևս 18 կենտրոններ, որոնք մատուցելու են այսպիսի ծառայություններ, կստեղծվեն 2014 թվականին: Այս քաղաքականության իմաստը կայանում է նրանում, որ մենք սոցիալական օժանդակություն ցուցաբերելիս հրաժարվում ենք ֆորմալ մոտեցումից: Այդ օժանդակությունը լինելու է առարկայական` ըստ սոցիալապես խոցելի խավերի կողմից ներկայացվող պահանջների: Մի ընտանիքի համար դա սոցիալական նպաստի գումարն է, մյուս ընտանիքի համար` կրթությունը, երրորդի համար՝ առողջական խնդիրներն են, չորրորդի համար իրավական խնդիրները: Այդ բոլոր խնդիրները գտնվելու են ինտեգրացված սոցիալական ծառայության ուշադրության կենտրոնում և ծառայությունները, որոնք տրամադրվելու են այդ կենտրոնների կողմից, լինելու են ավելի արդյունավետ:
Երրորդ ուղղությունը թոշակների բնագավառում իրականացվող քաղաքականությունն է, որը նույնպես որակական փոփոխությունների է ենթարկվում: Այն փոփոխությունները, որոնք մենք սկսեցինք իրականացնել, մեզ հնարավորություն տվեց ներդնել ավելի արդյունավետ համակարգ: Այսօր ձեզ զեկուցում ենք, որ տարեկան արդեն իսկ տնտեսում ենք 12 մլրդ դրամ, այն պարզ պատճառով, որ հին համակարգում գոյություն ունեին մեխանիզմների այնպիսի թերություններ, որ թոշակներ ստանում էին մարդիկ, որոնք չպետք է ստանային, կամ կային մարդիկ, որոնք մի քանի տեղից էին թոշակներ ստանում, կամ մահացած մարդկանց անունով թոշակներ էին դուրս գրվում և այդ պետական միջոցները փոշիանում էին: Այս նոր մեխանիզմների ներդրումը հնարավորություն է տալիս էապես բարձրացնել արդյունավետությունը:
Նոր մոտեցումը, որն առաջարկվում է 2014 թվականին, վերաբերվում է նաև գործազրկության նպաստներին: Նախորդ տարիների փորձի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ մենք ունենք խիստ անարդյունավետ համակարգ: Ֆինանսական միջոցների 94 տոկոսը, որոնք հատկացվում էին այդ համակարգի միջոցով, չէին հասնում շահառուին, այսինքն այն մարդուն, որն աշխատանք է որոնում: Միայն 6 տոկոսն էր, որ հասնում էր շահառուին: Այս համակարգը մեր երկրի համար, կարծում եմ արդյունավետ չէ: Մենք ուսումնասիրել ենք միջազգային փորձը, շատ երկրներ կան, որ ընդհանրապես այսպիսի համակարգ չունեն, առավել ևս աղքատ երկրների համար այս համակարգն, ըստ միջազգային փորձագետների, չի կարող լինել արդյունավետ: Այսինքն, հին համակարգի ներքո բավարար էր, որ երկու տեղեկանք ներկայացվեր մեր սոցիալական ծառայություններին, մասնավորապես, որ մարդն ունի մեկ տարվա աշխատանքի ստաժ և որ նրան ազատել են աշխատանքից: Նրա սոցիալական կարգավիճակը բացարձակապես չէր հետարքրում այս համակարգին և հազարավոր մարդիկ ստանում էին ուղղակի ֆինանսական միջոցներ, որոնք ամենևին չէին նպաստում մի կողմից սոցիալական խնդիրների լուծմանը, մյուս կողմից` լրացուցիչ աշխատատեղերի ստեղծմանը:
Մենք առաջարկում ենք ֆինանսական միջոցներն այդ առումով ուղղել ակտիվ սոցիալական քաղաքականության ծրագրերի ներքո նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, սոցիալապես անապահով ընտանիքներին լրացուցիչ ծառայությունների մատուցմանը և աշխատանքով ապահովելուն, սոցիալական նպաստներ վճարներ հատկացնելուն այն մարդկանց, ովքեր սոցիալապես խոցելի խմբերի ցուցակներում են գտնվում: Այն պարագայում, երբ մեր մասնագետների վերջին տարիների փորձի ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ այդ 18 հազար դրամանոց նպաստները ստանում էին սոցիալապես ապահով մարդիկ, որոնք աշխատանքի որոնման որևիցե պետական ծրագրերից չէին օգտվում: Այժմ ամբողջությամբ փոխվում է այս ծրագրի բովանդակությունը: Արդեն մի քանի պիլոտային ծրագիր իրականացրել ենք: Մասնավորապես, հրապարակային ձևով աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարը զեկուցել է Արմավիրի մարզում նոր ծրագրի ներդրման մասին, որը հնարավորություն է տվել աշխատանք որոնողներին ապահովել աշխատանքով և լրացուցիչ վճարումներ անել: Այդպիսի տասնյակ ծրագրեր 2014 թվականի ընթացքում մենք ներդնելու ենք՝ ունենալով երկու նպատակ. առաջինը, բացահայտել աշխատանք որոնողներին և երկրորդը, նրանց առարկայական օժանդակություն ցուցաբերել՝ ֆինանսական և այլ տիպի: Դա նշանակում է, որ այս պարագայում պետության ֆինանսական միջոցները չեն փոշիանա և կծառայեն բուն նպատակին:
Հաջորդ ուղղությունը թոշակների բարձրացումն է: Հունվարի 1-ից թոշակները ՀՀ-ում բարձրանալու են, և այստեղ նույնպես կա փոփոխություն. նվազ թոշակներ ստացողների մոտ թոշակների աճի տեմպը լինելու է ավելի բարձր, քան գումարային առումով ավելի բարձր թոշակ ստացողների մոտ, իսկ 93 հազար դրամ և ավելի թոշակ ստացողների մոտ՝ թոշակների բարձրացում չի լինելու: Արդյունքում 2014 թվականի հունվարի 1-ից 32 հազար մարդ աղքատության շեմից դուրս կգա միայն թոշակների բարձրացման շնորհիվ:
Ցանկանում եմ նշել, որ ընդհանուր առմամբ սոցիալական քաղաքականության փոփոխությունը 2013 թվականին արդեն իսկ իր դրական արդյունքները ցույց է տալիս, քանի որ տեսնում ենք, որ գործազուրկների դինամիկան նվազման միտում ունի: 2013 թվականին աղքատության ցուցանիշը ևս նվազման միտում է դրսևորում, իսկ սոցիալական ուղղվածություն ունեցող պետական բյուջեն 2014 թվականին էապես նպաստելու է այս քաղաքականության իրականացմանը: Ցանկանում եմ նաև ձեզ զեկուցել, որ 2014 թվականի բյուջեի ֆինանսական միջոցների վերաբաշխումը գնում է հօգուտ սոցիալական բյուջեի: Այսինքն՝ եթե վերցնենք ոչ միայն բացարձակ թվերը, այլև տոկոսները ՀՆԱ-ի հետ համադրենք, երեք բնագավառներում մենք 2014 թվականին ավելացնում ենք ֆինանսավորումը. դա կրթությունն է, առողջապահությունը և սոցիալական ոլորտը: Այս երեք վերաբաշխումները հնարավորություն են տալու այս բնագավառներում ապահովել առաջընթաց:
2014 թվականի պետական բյուջեի յոթերորդ առանձնահատկությունն արդյունաբերական քաղաքականությունն է: Այն առաջին հերթին ենթադրում է, որ պետք է շարունակենք արտահանմանը միտված արդյունաբերական քաղաքականությունը, որը, ես արդեն նշեցի, տալիս է իր դրական արդյունքները: Մի կողմից՝ տեսնում ենք, որ արտահանման աճի տեմպերն են բավական բարձր, մյուս կողմից՝ տեղի է ունենում տնտեսության դիվերսիֆիկացիա, և այստեղ հարցադրումը հետևյալն է. ի՞նչ նոր գործիքներ կկիրառվեն 2014 թվականին, որոնք կնպաստեն այս քաղաքականության շարունակականությանը: Առաջինն արդյունաբերական հիմնադրամն է, որը ստանում է լրացուցիչ ֆինանսական միջոցներ, որտեղից մենք իրականացնում ենք պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության սկզբունքի հիման վրա մեր պարտավորությունների կատարումը մասնավոր հատվածի նկատմամբ՝ նրանց հետ ստորագրելով հուշագրեր և ստանձնելով փոխադարձ պարտավորություններ: Այս միտումը 2014 թվականին շարունակվելու է: Մենք այս տարի ֆինանսական միջոցներ հատկացրեցինք պետական բյուջեից, և Կենտրոնական բանկ ենք ներկայացնում արտահանման ապահովագրական ընկերության փաստաթղթերը: Այդ ընկերությունն իր գործունեությունը կծավալի 2014 թվականին՝ նպատակ ունենալով խթանել այն ձեռնարկություններին, առաջին հերթին, փոքր և միջին, որոնք կունենան արտահանման ծրագրեր, և նրանց համար ֆինանսական միջոցները հասանելի կլինեն ավելի ցածր տոկոսադրույքներով, քան նախկինում էր: Երրորդ գործիքը, որ մենք կկիրառենք, վենչուրային հիմնադրամն է: Այս տարի ֆինանսական միջոցներ հատկացրեցինք, և պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության սկզբունքի ներքո առաջին անգամ հիմնադրում ենք վենչուրային հիմնադրամ, որը նույնպես կնպաստի տնտեսության զարգացմանը: Այստեղ ես ցանկանում եմ նշել, որ առաջին հերթին վենչուրային հիմնադրամը մասնագիտանալու է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում և նորարարությունների ֆինանսավորմամբ: Այստեղ էլ պետք է արձանագրենք, որ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտն այսօր դառնում է մեր տնտեսության շարժիչ ուժերից մեկը, քանի որ 2013 թվականին նույնպես բարձր աճի տեմպեր ենք արձանագրում և այդ միտումները պահպանվելու են նաև 2014 թվականին:
Հաջորդ գործիքը, որն էական ազդեցություն է թողնելու, ավիափոխադրումների լիբերալիզացիայի քաղաքականությունն է: Տեղյակ եք, որ կառավարության նախորդ նիստում հաստատեցինք այն ծրագիրը, որը մշակել էր Մաքքենզի ընկերությունը: Տեղյակ եք, որ Ազգային մրցունակության հիմնադրամը պատվեր էր տվել այդ ընկերությանը, և աշխարհի լավագույն մասնագետների մասնակցությամբ մշակվել է մի համալիր ծրագիր: «Մաքքենզիի» գնահատականներով՝ այդ լիբերալիզացիայի ռազմավարությունը նպաստելու է ՀՆԱ-ի աճին, տուրիզմի զարգացմանը, ուղևորափոխադրումների ծավալի աճին, ինչպես նաև գների նվազմանը: Կարծում ենք, որ 2014 թվականին այս գործիքի ներդրումը հնարավորություն կտա նույնպես բարելավել տնտեսական միջավայրը: Առանձնահատկությունը, որ մեզ սպասվում է 2014 թվականին, այն քաղաքական որոշումն է, որ պետք է միանանք Մաքսային միությանը, իսկ դա նշանակում է, որ մենք ձեզ հետ միասին մի քանի տասնյակ օրենքներ, միջազգային պայմանագրեր պետք է քննարկենք, և մեր օրենսդրությունը համապատասխանեցնենք Մաքսային միության օրենսդրությանը: Պետք է ձևավորենք այնպիսի միջավայր, որը խթանելու է մեր տնտեսվարող սուբյեկտներին, և այստեղ էլ մեզ ձեզ հետ միասին սպասվում է մեծածավալ աշխատանք ու առարկայական քննարկումներ՝ ըստ ոլորտների, ինչպիսի փոփոխություններ ենք առաջարկելու և ինչպիսի ազդեցություն են թողնելու այդ սուբյեկտները մեր տնտեսվարող սուբյեկտների վրա:
Ես ուզում եմ մի քանի թվեր հրապարակել սոցիալական ոլորտի տեսակարար կշիռների փոփոխությունների վերաբերյալ: Մասնավորապես, նշեցի, որ առանձնահատկությունը պետական բյուջեի կայանում է նրանում, որ ֆինանսական միջոցների և լրացուցիչ եկամուտների վերաբախշումը տեղի է ունենալու ի օգուտ սոցիալական ոլորտի, մասնավորապես սոցիալական ոլորտի տեսակարար կշիռը ՀՆԱ- ում 10,7 տոկոսից դառնալու է 12 տոկոս: Սա բավականին լուրջ փոփոխություն է, մասնավորապես տեսակարար կշռի ծախսերը ՀՆԱ-ի մեջ կրթությունում 2,38 տոկոսից հասնելու ենք 2,59-ի, առողջապահությունում` 1,59-ից 1,71-ի, սոցիալական պաշտպանության ոլորտում` 6,73-ից 7,63-ի:
Միևնույն ժամանակ, ուզում եմ նշել, որ աշխատավարձերի և թոշակների բարձրացումը սկսվելու է հունվարի 1-ից: Ուժային կառույցների աշխատավարձերը շուրջ 10 տոկոսով բարձրանալու են հունվարի 1-ից, իսկ քաղծառայողների աշխատավարձերը` հուլիսի 1-ից: Սոցիալական ոլորտի առանձնահատկություններից մեկը կայանում է նրանում, որ մենք ավելացնելու ենք 3 և 4 երեխա ունեցողների միանվագ նպաստները. այսօր այն կազմում է 430 հազար դրամ, այս ցուցանիշը դառնալու է 1 մլն և 1մլն 500 հազար: Մասնավորապես, կանխիկ վճարումը հունվարի 1-ից 430-ից դառնալու է 500 հազար դրամ: Ձևավորվել է նաև մայրական կապիտալ, որը հնարավորություն են ունենալու օգտագործել բազմազավակ ընտանիքները հետևյալ նպատակներով. առաջին` բնակարանների ձեռքբերում, քանի որ հիմնական այսօր խնդիրը, որը զսպում է ծնելիության ծրագրի արդյունավետ իրականացումը, երիտասարդ ընտանքիներին բնակարանների հասանելիության խնդիրն է և այդ առումով մենք 2014թ. արմատական փոփոխություններ ենք առաջարկելու: Դա վերաբերելու է նաև սոցիալական ոլորտին, որ այս ընտանքիներին մենք հնարավորություն ենք տալու, որպեսզի նրանք ձեռք բերեն բնակարաններ: Այս գումարները կարող են ուղղվել բնակարան ձեռք բերելու վարկերի մարմանը, տոկոսադրույքների մարմանը, հիպոթեքային ծրագրերից օգտվելուն, ինչպես նաև այս միջոցներից հնարավորություն են ունենալու ձեռք բերել առողջապահական ապահովագրական պոլիսներ, ինչպես նաև ֆինանսավորել ցանկացած կրթական ծրագիր, որը վերաբերում է իրենց ընտանիքին:
Մյուս առանձնահատկությունը 2014թ. պետական բյուջեի վերաբերում է առողջապահության ոլորտին: Ընդհանուր առմամբ, պետք է նշեմ, որ կոռուպցիայի ընկալման ցուցանիշը, որը խիստ մտահոգում է մեզ և մեր քաղաքացիներին, առաջին հերթին դրսևորվում է երկու ոլորտներում. դա առողջապահությունն է և կրթությունը: Եվ հենց այս երկու բնագավառներում էլ արձանագրում ենք, որ կոռուպցիայի ընկալման ցուցանիշի վատթարացում գոյություն ունի: Եվ սա նշանակում է, որ անհրաժեշտ է ֆինանսական մեխանիզմների այնպիսի փոփոխություն, որ էապես նվազեն կոռուպցիոն ռիսկերը: Եվ այս երկու ոլորտում էլ այդպիսի միջոցառումներ պետք է իրականացնենք 2014թ.-ին: Մասնավորապես, առողջապահության ոլորտում առաջարկելու ենք ապահովագրական նոր մեխանիզմի ներդրում, ինչի մասին նաև ես հայտարարություն արեցի Ազգային ժողովում` պատասխանելով տիկին Սարգսյանի հարցադրմանը և այն մտահոգությանը, որ ապահովագրական ընկերությունների միջոցով իրականացվող մեխանիզմներն այնքան էլ արդյունավետ չեն: Մենք 2013թ. փորձարկեցինք նոր մոտեցումը` ուժային կառույցների առողջապահության ապահովագրական պոլիսներն այլևս չենք իրականացնում ապահովագրական ընկերությունների միջոցով, այլ` առողջապահության նախարարության գործակալության, որի արդյունքում ունեցանք ֆինանսական միջոցների տնտեսում, ինչը բնականաբար կարող է ուղղվել առողջապահական ծառայությունների որակի բարձրացմանը: Եվ 2014թ.-ին մտադիր ենք նաև մեր պետծառայողների ապահովագրական համակարգն այդ առումով փոխել:
Մյուս ծրագիրը, որն առաձնահատկությունն է 2014թ. պետական բյուջեի նախագծի, այն է, որ էապես ավելացնում ենք կրթական ոլորտում տեխնիկական, մասնագիտական կրթությանը հատկացվող գումարները, որոնք աճում են 52 տոկոսով, և առաջին հերթին, որպեսզի իրացնենք այն սկզբունքը, որ անապահով ընտանիքների երեխաները կարող են ստանալ անվճար կրթություն այս հաստատություններում: Ինչպես նաև էապես ավելացնում ենք բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում անապահով ընտանիքների երեխաներին հատկացվող գումարների ծավալները, որպեսզի նրանք նաև կարողանան ուսանողական բոլոր վճարներն իրականացնել պետական բյուջեի հաշվին: 2014թ.-ին ներդրվելու է նաև ուսանողական վարկ ինստիտուտը:
Շարունակելու ենք խնայբանկի ավանդների ծրագրի իրականացումը: Այստեղ 2014թ.-ին շեշտադրումը փոխվելու է. առաջին հերթին թիրախային խումբը լինելու է Հայաստանի Հանարապետության պաշտպանության ժամանակ հաշմանդամ դարձած մեր քաղաքացիները և նրանց հավասարեցված քաղաքացիները. ըստ հաշվառման ցուցակների նրանց թիվն այսօր շուրջ 4600 է: Տեղյակ եք, որ մենք սկսել ենք աշխատանքներ ազատամարտիկների հասարակական կազմակերպությունների հետ, ստեղծվել են 4 աշխատանքային խմբեր: Այդ աշխատանքները ղեկավարելու է պաշտպանության նախարարը, նպատակն է` հստակեցնել առաջին հերթին այն ցուցակները, այն անձանց, որոնք ստանալու են պետական աջակցություն և օգտվելու են սոցիալական ծրագրերից:
Հարգելի գործընկերներ, վերջին շեշտադրումը, որն ուզում եմ անել դա շինարարության ոլորտի ծրագրերն են, քանի որ այսօր տնտեսական աճի լրջագույն խնդիրն առնչվում է շինարարության ոլորտի հետ: Այստեղ ներդնելու ենք նոր ծրագրեր, որոնք վերաբերելու են երիտասարդ ընտանքիներին, պետական ծառայողներին լրացուցիչ ֆինանսական միջոցներ հատկացնելուն, որպեսզի նրանց համար բնակարանները լինեն հասանելի և ավելի մատչելի:
Հարգելի գործընկերներ, ավարտելով իմ խոսքը, ուզում եմ նշել, որ բնականաբար այս բոլոր ծրագրերի իրականացումը ենթադրում է համատեղ աշխատանք Ազգային ժողովի հետ, ենթադրում է բազմաթիվ նորմատիվային ակտերի քննարկում ձեզ հետ միասին, նոր օրենքների ընդունում, նոր ծրագրերի ներդրում: Մենք ակնկալում ենք, որ այդ աշխատանքները մեզ հնարավորություն կտան արդյունավետ իրականացնել 2014թ. պետական բյուջեի նախագիծը:
Շնորհակալություն, ուշադրության համար:

Ադրբեջանում փախուստի դիմած զինծառայողին գտել են սահմանի մոտակայքում

սահման Ադրբեջանում զորամասից փախած զինվորին գտել են սահմանի մոտ:

Ինչպես հաղորդում է ադրբեջանական “ԱՊԱ” գործակալությունը, զինծառայող Ջամիլ Էլհին օղլու Հուսեյնզադեն վիրավորված հայտնաբերվել է Ադրբեջանի և Հայաստանի սահմանին: Առայժմ հայտնի չէ, թե ում կողմից և ինչ հանգամանքներում է նա վիրավորվել: Այս միջադեպի հանդեպ վերաբերմունքի մասին Ադրբեջանի Պաշտպանության նախարարության մամուլի ծառայությունում պարզել հնարավոր չի եղել:

Հոկտեմբերի 26-ին 19-ամյա զինծառայողը ինքնակամ լքել է Թովուզի զորամասը՝ իր հետ վերցնելով տաբելային զենքը: Միջադեպից անմիջապես հետո օպերատիվ խումբ է ստեղծվել, օրինապահները տեղեկացվել են պատահարի մասին:

 

Պենտաս – Pentas

Пентас-ланцетовидный1Տորոնազգիների ընտանիք, որի մեջ մտնում են երկշաքիլավորների դասին պատկանող  բույսեր`թփեր, խոտաբույսեր,ծառեր,լիաններ (Rubiaceae):

Հայրենիքը`Աֆրիկա

Ծաղկում է գարնանից աշուն:

Աճը` Արագ:

Լույսը` պայծառ, բույսը սիրում է արևի ուղիղ ճառագայթներ, ստվերը կարող է պետք գալ միայն ամռան ուժեղ շոգին:

1266266413_pentasՋերմաստիճանը` գարնան և ամռան ամիսներին 20-25°С: Աշնան-ձնռան ամիսներին ցանկալի է բույսի համար ստեղծել զով ջերմաստիճան (մոտ  16°С, ոչ ցածր  քան 10°С) :

Ջրելը` գարնան և ամռան ամիսներին առատ, հողի վերին շերտը չորանալու ժամանակ, իսկ  աշնան-ձմռան ամիսներին ջրելը կրճատում են:

Օդի խոնավությունը`ամբողջ ժամանակ ցանկալի է պահել օդի խոնավությունը ոչ ցածր քան 60%-ը:

Պարարտացումը` գարնան-ամռան ամիսներին  երկու շաբաթը մեկ պարարտացնում են ազոտի հարստացմամբ կոմպլեքս պարարտանյութերով:

Հանգստի ժամանակը`տան պայմաններում`  հոկտեմբերից փետրվար:  Լուսավորության և օդի խոնավության նվազման հետ  բույսին տեղավորում են լուսավոր տեղ և չափավոր ջրում:

pentas_lanceolataՏեղափոխումը` երիտասարդ բույսերին ամեն տարի, մեծերին`երկու տարին մեկ :

Բազմացումը` սերմերով և կտրոններով:

Տորոնազգիների(Rubiaceae) ընտանիքի Պենտաս տեսակը (Pentas) մոտ 50 տարատեսակներ ունի: Դրանք տարածված են արևադարձային և մերձարևադարձային Աֆրիկայում, Մադագասկար կղզում:

Մշտականաչ թփերն ու խոտաբույսերն ունեն պառկած կամ ուղիղ ցողուններ,տերևները ձվաձև  կամ սուր   են: Ծաղիկները հավաքված են հովանոցաձև ծաղկաբույլի մեջ` վերևում: Բնակարաններում  նրանք կարմիր, վարդագույն, սպիտակ և մանուշակագույն ծաղիկներով գեղեցիկ բույսեր են: Մշակվում է տարածված մի տեսակը  P. lanceolata (P. carnea):

Բնակարանային ծաղկաբուծության մեջ հիմնականում աճեցնում են նշտարաձև Պենտասը (Р. lanceolata):Բույսը կարելի է աճեցնել բոլոր լուսավոր պատուհաններին, բացի հյուսիսայինից, ընդհանուր օգտագործման սենյակներում, հով ձմեռային այգիներում  և ամռանը `դրսում:

Pentas1Տեսակները`

Նշտարաձև Պենտաս(Pentas lanceolata (Forssk.) Deflers): Հոմանիշը` խոտային Պենտաս(P. carnea): Հայրենիքը `արևադարձային Աֆրիկա: Թուփ կամ թփանման բազմամյա խոտաբույս, հիմքի մասում փայտացած: Պարբերաբար ձևավորման դեպքում հասնում է  50 սմ: Տերևները  բաց կանաչ են, նշտարաձև , 5-7սմ երկարությամբ, աղվամազոտ: Ծաղկաբույլը վահանաձև է,  10սմ տրամագծով, կախված տեսակից սպիտակ, վարդագույն, կարմիր և մանուշակագույն ծաղիկները խողովակաձև են աստղանման ծայրով: Ծաղկում է գարնանից աշուն:

фото Пентаса ланцетовидного фото Пентаса ланцетовидного сорт Nova фото Пентаса ланцетовидного сорт Kermesina
Pentas lanceolata Pentas lanceolata ‘Nova’ Pentas lanceolata ‘Kermesina’

 

Բույսը հակված է երկարելու և մերկանալու, այդ պատճառով ցողունի ծայրը ժամանակ առ ժամանակ հարկավոր է կսմթել: Ցողունների ծայրերը հաճախակի կսմթում են ճյուղավորումն արագացնելու համար: Լավ կլինի թույլ չտալ Պենտասին աճել  45սմ-ից ավել: Կսմթումից ստացած կտրոնները կարելի է օգտագործել արմատակալման համար: Ցանկալի է երկու-երեք տարի հետո Պենտասը կտրոնների օգնությամբ նորացնել: Եթե ցանկանում եք, որպեսզի բույսը ծաղկի օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին, ապա հեռացրեք ժամանակից շուտ հայտնված կոկոնները:

Հնարավոր դժվարությունները`

Ոչ բավարար լուսավորության դեպքում Պենտասը ձգվում է և կորցնում իր կայունությունը: Բույսը պահանջում է հարստացված հող, բայց զգայում է հողում աղերի ավելցուկի նկատմամբ:

Հողի չորանալու, ազոտի  և հատկապես երկաթի  պակասության դեպքում տերևները  դեղնում են: Հավանական վնասատուներն են սարդոստայնային տիզը և ուտիճը:

Ավելացնենք նաև, որ Տորոնազգիներին պատկանող Տորոն բույսի արմատից ալիզարին ներկանյութն են ստանում, որը ժամանակին շատ հարգի էր և բույսը հատուկ մշակում էին այդ ներկանյութի համար:

 

Մայքլ Ջեքսոնի մահվան համար մեղադրվող Քոնրադ Մյուրեյը ազատ է արձակվել

Քոնրադ ՄյուրեյըԵրկուշաբթի օրը վաղ առավոտյան Լոս Անջելեսի համայնքային բանտից ազատ է արձակվել Քոնրադ Մյուրեյը: Մայքլ Ջեքսոնի երկրպագուներից և լրագրողներից խուսափելու նպատակով նրան ուղեկցել է ոստիկանապետի պահակախումբը:

Ոստիկանապետի ներկայացուցիչ Սթիվ Ուիտմորը հայտնել է, որ անվտանգության նպատակներով Մյուրեյին տեղափոխել են ոստիկանապետի մեքենայով: Մյուրեյը, Մայքել Ջեքոսնի մահվան համար մեղադրվելով, չորս տարի սահմանված ազատազրկման ժամկետից բանտում անց է կացրել երկու տարի:

Բանտի շուրջը հավաքված Մայքլ Ջեքսոնի երկրպագուները Լոս Անջելեսի համայնքային ոստիկանապետին մեղադրել են Մյուրեյի նկատմամբ խտրական վարք ցուցաբերելու և նրան հետնամուտքից, այլ ոչ թե բանտարկյալների համար նախատեսված ելքից դուրս հանելու համար:

Մյուրեյը, որին ոստիկանապետի ներկայացուցիչը բնորոշել է որպես օրինակելի բանտարկյալ, բանտի մյուս բանտարկյալներից առանձին էր պահվում: Նրան իր ազատազրկման վերջին տարվա ընթացքում թույլատրված էր նաև իր բանտախցի ներսում օգտվել հեռախոսից:

Մյուրեյի փաստաբանը բանտի մոտ հավաքված լրագրողներին տեղեկացրել է, որ ինքը կփորձի վերականգնել Կալիֆորնիայում, Տեխասում և Նևադայում բժշկական գործունեությամբ զբաղվելու Մյուրեյի լիցենզիան, որը 2011թ-ին կասեցվել էր չկանխամտածված սպանության մեջ մեղադրվելուց հետո: