«Ցեղասպանություն ասվածի մեջ մտնում է ոչ միայն 1915 թ.-ի ցեղասպանությունը, այլև 1895-96թթ. Թուրքական արշավի ցեղասպանությունների շարքը, որն առայսօր շարունակվում է: 1968 թ.-ի Համաշխարհային ասորեական միության կողմից օգոստոսի 7-ը հռչակվել է որպես ասորիների ցեղասպանության օր: Առայսօր ասորիների ցեղասպնությունը չի դադարում, և մենք բոլորս համայն մարդկությանը պետք է տեղյակ պահենք իրականացվող ոճրագործությունների մասին»,-այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասորիների ցեղասպանության եւ Ազգային փոքրամանսությունների դերը երկրի զարգացման գործում թեմայի շուրջ նշեց Հայաստանի «Աթուր» ասորիների միության նախագահ Արսեն Միխայիլովը:

Հայաստանի «Աթուր» ասորիների միության անդամ Ռազմիկ Խոսրոևի խոսքով ինչպես հայերը, այնպես էլ ասորիները շուտ են ընդունել քրիստոնեությունը: Շատ երկրներ ընդունում են այն և ամեն տեղ ցեղասպանությունը, որպես մարդկության դեմ կատարված մեծագույն ոճիր, ունի մի բանաձև, որի իմաստը կայանում է նրանում, որ հայ, ասորական և հունական ցեղասպանությունները դիտվում են որպես մեկ միասնություն: Վերջերս Ավստրալիան ընդունեց ասորիների ցեղասպանութոյունը.

«Այդ երևույթը պետք է իրականանա, որպեսզի մենք ազատագրվենք անլիարժեքության սիմպտոմից, որը կա ազգային փոքրամասնությունների մեջ: Տա Աստված, որ հարյուրամյակին այնպիսի մի երեւույթ կատարվի, որ մարդկությունը սթափվի, այլ ոչ թե սահամանափակվենք միայն միջոցառումներով: Ինչպիսի պահանջ ունեն հայերը, այնպիսին էլ մենք ունենք: Մենք սպասում ենք անսպասելիին. Դա կարող է լինել օրինակ` Ամերիկայի պահանջը Թուրքիային վերադաձնել հայերի և ասորիների եկեղեցիները»:

Բանախոսի համոզմամբ ամբողջ աշխարհն ակնկալում է հայերից և ասորիներից այնպիսի մի բան, որը պետք է երևույթ դառնա աշխարհում, այլ ոչ թե մի երկու կինոնկար ցեղասպանության մասին.

«Թուրքիան մասնակցում է, սակայն ասորիները և հույները որպես պահանջատերեր չկան, այն պարագայում, երբ նրանք ունեն համապատասխան ցեղասպանագետներ: Հայաստանը ներկայացնում է ցեղասպանությունը, և ես կուզենայի, որ մոտալուտ հարյուրամյակին չանտեսվեն ասորիները: Ասորիները, հայերը և այլ ազգային փոքրամասնությունները Թուրքիայում համարակալված են, և դա կոպիտ սխալ է: Այժմ հայերը և ասորիները մոտենում են ցեղասպանության հարյուրամյակին, և նրանք մեծ անելիքներ ունեն: Ցեղասպանության հանձնաժողովներում չկա ոչ մի ազգային փոքրամասնություն»:

Օգոստոսի 7-ին Նալբանդյան-Մոսկովյան խաչմերուկին հարող տարածքում տեղի կունենա Ցեղասպանության զոհերին նվիրված հուշարձանի բացման արարողությունը, որի ընթացքում տեղի է ունենալու պատարագ և հնարավոր կլինի լսել այն լեզուն, որով խոսել է Հիսուս Քրիստոսը:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի այցը Գազայի հատված տեղի չի ունենա:
Օգոստոսի 4-ին եգիպտական լրատվամիջոցները հաղորդել են, որ Էրդողանի այցը վերջնականապես չեղյալ է հայտարարվել, հաղորդում է “ՍալամՆյուզը”`վկայակոչելով ՌԻԱ Նովոստիին:
Այս հաղորդագրությունը դեռևս պաշտոնապես չեն հաստատել ո՛չ Թուրքիան, ո՛չ Եգիպտոսը, ո՛չ պաղեստինյան կողմը։ Իր հերթին եգիպտական ԶԼՄ-ները նշում են, որ Եգիպտոսի նոր իշխանությունները այցը չեղյալ են հայտարարել, քանի որ Էրդողանը սատարում է իսլամիստներին:
Նշենք, որ Եգիպտոսը միակ ուղին է Գազայի հատված անցնելու համար: Գազա այցելելու վերաբերյալ նախնական պայմանավորածությունը ձեռք էր բերվել 2013թ.-ի գարնանը, երբ Եգիպտոսի նախագահը դեռ Մուհամեդ Մուրսին էր։

Լևոն Օրբելին ծնվել է 1882 թ. հուլիսի 7-ին, Ծաղկաձորում: Օրբելիների ընտանիքը Թիֆլիսից էր: Երբ ծնվեց ապագա անվանի կենսաբանը` Լևոն Օրբելին, նրա ծնողները հանգստանում էին Հայաստանում: Ապագա ակադեմիկոսի հայրը Թիֆլիսում հայտնի իրավաբան Աբգար Օրբելին էր, իսկ մայրը` իշխանուհի Վարվառա Արղությանը, ծագում էր Լոռու Սանահին գյուղի Արղության-Երկայնաբազուկների տոհմից, որի արմատները ձգվում են դարերի խորքը և հասնում մինչև Զաքարյան արքաներ:

Աբգար Օրբելին և իշխանուհի Վարվառա Արղությանն ամուսնացել են 1879 թ. փետրվարին: Քանի որ անվանի իրավաբանն աշխատանքի բնույթով անընդհատ գործուղումների մեջ էր` Նախիջևան, Երևան, Գանձակ, Քութայիսի, նրա հետ էր նաև նրա անբաժան ուղեկիցը և սիրելի կինը` Վարվառա Մովսեսովնան: Պատահեց այնպես, որ Աբգար Օրբելու և Վարվառա Արղությանի երեք տաղանդավոր զավակները, որոնք աչքի ընկան տարբեր բնագավառներում և համաշխարհային փառքի արժանացան, ծնվեցին տարբեր վայրերում:

Աբգար Օրբելին վաղաժամ կնքեց մահկանացուն: Նրա զավակները հեռացան հայրական տնից և հաստատվեցին Պետերբուրգում: Վարվառա Մովսեսովնան օր ծերության Թիֆլիսում երաժշտության դասեր էր տալիս և խնամում թաղի անապահով երեխաներին: Նրա համար իսկական երջանկություն էր, երբ տարվա մեջ գեթ մի անգամ` իր ծննդյան օրը, զավակները հավաքվում էին հայրական հարկի տակ և իսկական տոն պարգևում մորը:

Լևոն Օրբելին նախնական կրթությունը ստացել է Թիֆլիսի գիմնազիայում, 1904 թ. ավարտել է Պետերբուրգի ռազմա-բժշկական ակադեմիան: Նա իր կյանքը կապեց հենց այդ ակադեմիայի հետ: Ակադեմիան ավարտելուց հետո Լ. Օրբելին աշխատանքի է անցնում տեղում` ընթացքում նաև ուսումնառելով և դասավանդելով եվրոպական խոշորագույն ֆիզիոլոգիական լաբորատորիաներում: Մասնավորապես, 1909-1911 թթ. աշխատել է Անգլիայում, Գերմանիայում, Իտալիայում:

Պանծալի ուղի է անցել Լևոն Օրբելին` ղեկավարելով նաև Պ. Լեսգաֆտի անվան ֆիզիոլոգիայի լաբորատորիան, եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ Ի. Պավլովի անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի տնօրենը, ապա` Ի. Պավլովի անվան էվոլյուցիոն ֆիզիոլոգիայի և բարձրագույն նյարդային գործունեության ախտաբանության ինստիտուտի տնօրենը, ԽՍՀՄ ԳԱ կենսաբանական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս քարտուղարը, փոխնախագահը: Նա 1956 թ. կազմավորել և ղեկավարել է ԽՍՀՄ ԳԱ Ի. Սենչովի անվան էվոլյուցիոն ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտը:

1935-ից նա ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս էր, 1943-ից` ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս, 1944-ից` ԽՍՀՄ ԲԳԱ ակադեմիկոս: ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ էր (1934), 1945 թ. արժանացել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչման: Լևոն Օրբելին բժշկական ծառայության գեներալ-գնդապետ էր:

Նա եղել է աշխարհի տարբեր երկրների (այդ թվում` ԽՍՀՄ և Հայաստանի) գիտությունների ակադեմիաների ակադեմիկոս: Այժմ էլ նրա անունով է կոչվում ՀՀ ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտը:

Նրան են պատկանում աշխարհում կարևորագույն կիրառություն գտած վեգետատիվ նյարդային համակարգերի ուսումնասիրություններ, գլխուղեղի գործունեության հետ կապված շատ նոր բացահայտումներ:

Լևոն Օրբելին նաև հիմնարար հետազոտություններ է կատարել ստորջրյա և ավիացիոն ֆիզիոլոգիաների ոլորտներում` դրանք կապելով նաև ռազմական ոլորտի հետ: Նա է հիմնավորել ողնուղեղային կոորդինացիաների դինամիկության տեսությունը:

Լևոն Օրբելին իր գյուտերն ու աշխատություններն ամփոփել է «Դասախոսություններ նյարդային համակարգության ֆիզիոլոգիայից» աշխատության մեջ:

Իր գործունեության ընթացքում Լևոն Օրբելին ամբողջ սերունդ կրթեց: Նրա աշակերտներն էին անվանի գիտնականներ Է. Հասրաթյանը, Ա. Քարամյանը, Ա. Ալեքսանյանը և այլք:

Նա բազում կառավարական պարգևների և պետական մրցանակների է արժանացել: Բազմիցս պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր աստղի, Աշխատանքային  կարմիր դրոշի շքանշաններով, ունի Գիտությունների վաստակավոր գործչի կոչում:

Սակայն դժվարին էր նրա ուղին` փշերով ու տառապանքով լի: Ինչպես գրում է նա իր հուշերում, իր կյանքում պատահականությունները մեծ դեր են կատարել: Նման մի պատահականություն էր, երբ տակավին պատանի ուսանող` ունկնդրում է Իվան Պետրովիչ Պավլովի դասախոսությունը: Երկու օր անց աջակցության հարցով դիմում է Պետերբուրգի համալսարանի պրոֆեսոր Վարդանովին` խնդրելով միջամտել, որ իրեն վերցնեն Պավլովի լաբորատորիա: Այստեղ նա կարողացավ ոչ միայն հագուրդ տալ իր հետաքրքրասիրությանը, այլև իր մտահղացումները կյանքի կոչելու համար շատ ավելի գործնական հնարավորություններ ունեցավ:

1950-ական թթ. ոմանց հաջողվեց կեղծ մեղադրանքով Լևոն Օրբելուն մեկուսացնել գիտական աշխարհից: Նա հեռացվեց աշխատանքից: Շատերը երես թեքեցին նրանից:  Նախկին ընկերներն անգամ հասարակական վայրերում հանդիպելիս թեքում էին գլուխները, չճանաչելու տալիս: Միակ մխիթարողը եղբայրն էր` Հովսեփ Օրբելին, որին, սակայն, նույն ճակատագիրն էր սպասում: Այդ ժամանակաշրջանին է  վերաբերում նրա  թևավոր դարձած խոսքը. «Գիտնական կամ դերասան կարելի է դառնալ, բայց բոլորն էլ պարտավոր են մարդ լինել»: Միայն 1957 թ. Լևոն Օրբելին կարողացավ կրկին զբաղվել սիրելի գործով` գիտությամբ:

Նրա վերադարձը շուքով էր` իսկական հաղթահանդես: Լենինգրադում` ԽՍՀՄ ԳԱ դահլիճում հարյուրավոր գիտնականներ հավաքվեցին` նշելու Լևոն Օրբելու ծննդյան 75-ամյակը: Շքեղ միջոցառում էր: Արտասահմանյան կրթօջախներից, գիտական հաստատություններից տասնյակ նամակներ ու հեռագրեր կային` շնորհավորական խոսքեր մեծ հայորդու հասցեին և մեծարանք նրա վաստակին: Իսկ շնորհավորում էին շարքային քաղաքացիներից մինչև աշխարհահռչակ գիտնականներ` Էդրիան, Կատե Յա. Թեն, Ֆրից Բուխտալ, Հեյմանս, Պոլ Շոշար, Ա.Վ.Հիլ և այլք: Անգամ հեռագիր էր ստացվել Էդինբուրգ քաղաքի մի դեղատնից, ուր տարիներ առաջ պատահաբար այցելել էր Օրբելին:

Ականավոր գիտնականը մահացավ 1958 թ. դեկտեմբերի 9-ին, Լենինգրադում:

Վահե ԱՆԹԱՆԵՍՅԱՆ

Ադրբեջանի արտգործնախարարությունը հրապարակել է Լեռնային Ղարաբաղ այցելության համար “պերսոնա նոն գրատա” (ոչ ցանկալի անձ) հայտարարված անձանց ցանկը, հաղորդում է ադրբեջանական “Կոնտակտ” կայքը:

Ցանկում տեղ են գտել 335 օտարերկրացիներ`այդ թվում Գերմանիայի, Սլովակիայի, Իրանի, Ռուսաստանի, Ավստրալիայի, Ավստրիայի, Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի, ԱՄՆ սենատի տասնյակ պատգամավորներ:

Ցանկում ներառվել են նաև քաղաքական գործիչներ, լրագրողներ, ուսանողներ, լուսանկարիչներ, դերասաններ և տարբեր երկրների ու միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ:

“Պերսոնա նոն գրատա” են հայտարարվել նաև իսպանացի երգչուհի Մոնսերատ Կաբալյեն, իտալացի երգիչ Ալ Բանոն:

Նշենք, որ պաշտոնական Բաքուն պահանջում է, որ օտարերկրացիները, ովքեր ցանկանում են այցելել Ղարաբաղ կամ այլ “գրավյալ” տարածքներ, իրենց այցերը համաձայնեցնեն Ադրբեջանի կառավարության հետ: