«Դեմ եմ» շարժումը և  պարդադիր կուտակայինին դեմ քաղաքացիները մայիսի 8-ին երթ կանցկացնեն երթ կանցկացնեն:

«Դեմ եմ» շարժման տարածած հաղորդագրությունում ասվում է. « ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ Խրոխտ և Պայքարող ՔԱՂԱՔԱՑԻՆԵՐ,

Մայիսի 8-ին՝ ժամը 19:00-ին, Մոսկվա կինոթատրոնի մոտ հավաքվելու ենք և ԵՐԹ անենք: Քանի դեռ ՀՀ քաղաքացիներին թալանում են իշխանությունները, մենք չենք դադարեցնելու պայքարը: Եկեք ամբողջ ուժով, որքան որ կարողենք, ՇԱՏ-ՇԱՏ ու ՇԱՏ մարդկանց ներգրավենք և հրավիրենք բողոքի ակցիային, քանի որ սա ԲՈԼՈՐԻ շահերի համար է: Մեզ համար կարևորագույն խնդիրը այսօր մեր հայրենակիցներին ոտքի հանելն է, պայքարի ոգեկոչելը: Կասկած չունեմ, որ մեզնից ամեն մեկի մեջ մի քաջարի հայորդի է, որին պետք է ուղղակի զարթնեցնել և ներգրավել ՄԵԾ ԳՈՐԾԻ մեջ: Մենք կարող ենք, ուղղակի ամեն մեկիցս պահանջվում է ՄԵԾ ՋԱՆՔ ու ԵՌԱՆԴ: Հոգով և սրտով նվիրված գնանք ԱՌԱՋ, քանի դեռ չկա ցանկալի արդյունք»:

Կերչի նեղուցի վրայով կամրջի շինարարությամբ կզբաղվի չինական խոշորագույն China Railway Construction Corporation Limited ընկերությունը: ՉԺՀ պետական ընկերության ու Ռուսաստանի տրանսպորտի նախարարության միջև հուշագիրը հնարավոր է ստորագրվի մայիսի կեսերին: Ֆինանսավորման սխեմայի  ու շինարարության մոդելի մաշկումը պլանավորվում է հուլիսին:

Կրասնոդար մարզից դեպի Ղրիմ ձգվող տրանսպորտային միջանցքի նախագծի տեխնիկական մոդելը դեռ չի որոշվել: Որոշ տվյալների համաձայն, դա կարող է ավտոմոբիլա-երկաթուղային  կամուրջ լինել կամ էլ կամուրջ ու ստորջրյա թունել:

Նախագծի ընդհանուր արժեքը գնահատվում է 45 մլրդ դոլար: Ընդ որում չինական կողմը համաձայն է մաս-մաս ֆինանսավորմանը: Հիմա Ղրիմն ու Կրասոնդարի մարզը միացնում է ծովային  անցարանը:

Անկախ

Մայրաքաղաքաի Շենգավիթի համայնքի համալիր թիվ  1 մարզադպրոցի դահլիճում ավարտվեց մինչև 14 տարեկան հանդբոլիստուհիների Երևանի առաջնությունը:

Վերջին տուրում գրանցվեցին այսպիսի արդյունքներ. ԽՄՕՄՄ-Աջափնյակ` 12:21, Նոր Նորք-Շենգավիթ`3:20:

Թիմերը մրցաշարային աղյուսակում  տեղաբաշխվեցին հետևյալ հերթականությամբ. 1. Շենգավիթ (8 միավոր), 2.Աջափնյակ (6), 3. ԽՄՕՄՄ (4), Նոր Նորք (2), ՀՄԴ (0):

Այսպիսով, ուղեգրերը բաշխվեցին: Շենգավիթի, Աջափնյակի, ԽՄՕՄՄ-ի հանդբոլիստուհիների հավաքականներն իրավունք ստացան խաղալու Հայաստանի առաջնությունում:

Մայիսի 5-ին տեղի է ունեցել 52 շաբաթ մարման ժամկետով պետական (գանձապետական) կարճաժամկետ AMGT52045158 թողարկման պարտատոմսերի տեղաբաշխման աճուրդ:

Տեղաբաշխման ենթակա պարտատոմսերի ծավալը 500 մլն դրամ է, իսկ պահանջարկը՝ 2102 մլն դրամ, որից մրցակցային` 1942 մլն դրամ, իսկ ոչ մրցակցային` 160 մլն դրամ: Պարտատոմսերի տեղաբաշխման ծավալը կազմել է 500 մլն դրամ: Տեղաբաշխումից ստացված հասույթը կազմել է 462 298 426 դրամ: Տեղաբաշխման միջին կշռված եկամտաբերությունը 8.0656 տոկոս է, տեղաբաշխման սահմանային եկամտաբերությունը` 8.0941 տոկոս:
Աճուրդին մասնակցել են 6 գործակալ և գանձապետական պահառուն:

ՀՀ ֆինանսների նախարարության պետական վճարումների էլեկտրոնային e-payments.am համակարգի ծառայություններն այժմ հասանելի են նաև Մոբի դրամի միջոցով:

e-payments համակարգը հնարավորություն է տալիս քաղաքացիներին առցանց եղանակով առանց աշխատանքից կտրվելու և լրացուցիչ ժամանակ վատնելու անհրաժեշտ վճարումներ կատարել, այդ թվում՝ վճարել պետական տուրքերը, տեղական տուրքերը, պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից մատուցվող ծառայությունների համար գանձվող վճարները, համայնքային վճարումները, վարչական տուգանքները:

Անհատ ձեռներեցները, մանր և միջին ձեռնարկատերերը այս համակարգի միջոցով կարող են կատարել ՀՀ պետական բյուջեի նկատմամբ ունեցած հարկային պարտավորությունները:

«Եթե բանկային համակարգի միջոցով վճարումներ կատարելու պարագայում դրանք 1-2 բանկային օրում են հաշվեգրվում պետական բյուջե, ապա e-payments.am–ը հնարավորություն է տալիս մեկ ակնթարթում ապահովել գումարների հաշվեգրումը գանձապետական հաշիվների վրա»,-նշում է ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի գործառնական վարչության պետ Ժիրայր Տիտիզյանը:

ՀՀ ֆինանսների նախարարության e-payments պետական վճարումների առցանց համակարգին նախորդ ամիս միացել էր  նաև Telcell-ը, որի միջոցով արդեն իսկ իրականացվել է թվով 3483 գործարք:

Գործընթացը շարունակական է: e-payments պետական վճարումների առցանց համակարգին միանալու համար պայմանագիր է կնքվել «ԲՏԱԲանկ» ՓԲԸ-ի հետ:

ՀՀ ֆինանսների նախարարության տեղեկատվության

և հասարակայնության հետ կապերի բաժին

ԱՄՆ-ի նախագահի՝ ազգային անվտանգության հարցերով նախկին խորհրդական և «Ռազմավարական տեսլական. ԱՄՆ-ն և համաշխարհային իշխանության ճգնաժամը»  (Strategic Vision: America and the Crisis of Global Power) աշխատության հեղինակ Զբիգնև Բժեզինսկին, խոսելով ուկրաինական ճգնաժամի և ԱՄՆ-ի նախագահ Բարաք Օբամայի գործողությունների մասին, նշել է.

  «Նախագահ Բարաք  Օբաման պետք է որքան հնարավոր է շուտ և հստակ հայտնի ամերիկացիներին, որ ուկրաինական ճգնաժամը դարձել է Սառը պատերազմից հետո միջազգային անվտանգության համակարգի համար ամենալուրջ սպառնալիքը:

Արդեն մեկ ամիս է անցել այն պահից, երբ ռուսները Ռուսաստանին  են միացրել Ղրիմը, և վերջին իրադարձությունները միայն բարդացրել են ճգնաժամը. որոշ տվյալներով ուրբաթ օրը ռուսամետ զինյալները երկու ուկրաինական ուղղաթիռ են ոչնչացրել անջատողականների հսկողության տակ գտնվող Սլավյանսկում: Այնուամենայնիվ, նախագահ  Օբաման դեռևս հանդես չի եկել այս հակամարտության մեջ իրական սպառնալիքների մասին սպառիչ հայտարարությամբ.    ինչու՞ ենք բախվել այս խնդրին, ինչու՞ է մեր շահերից  բխում ռուսների հետ այս խնդրի համատեղ լուծումը, և ինչու ՞ ենք մենք պարտավոր օգնել Ուկրաինային, եթե բանակցություններն անօգուտ լինեն: Նախ, Օբաման պետք է բացատրի, թե ինչու մենք չենք կարող համակերպվել նման միջազգային համակարգի հետ, որի պայմաններում ավազակները գրավում են այլ երկրներ, իսկ վերջիններիս սահմաններում իրավիճակը կարող է անկայունանալ դրսից, և ինչու ՞  ենք այս ամենի համար պատասխանատվություն կրում ոչ միայն մենք, այլ նաև մեր գործընկերները, ինչպիսին է օրինակ՝ Չինաստանը, որի խաղադրույքը կայունության մեջ պետք է լինի նույնքան մեծ, որքան մերն է:

Ընդհանուր առմամբ, աջակցում եմ մինչ այս նախագահ Օբամայի նախաձեռնած բոլոր քայլերը: Հաշվի առնելով այն դեմոկրատական դաշինքը, որն ունենք, կարծում եմ՝ նա հիմնականում վարվել է այնպես, ինչպես հնարավոր էր տվյալ իրավիճակում: Բայց մեղադրում եմ նրան այն հարցում, որ նա պետք է հրապարակայնորեն հայտներ ամերիկացիներին այս խնդիրների մասին: Նա բնակչությանը ոչ մի լուրջ հայտարարությամբ չի հայտնել միջազգային այս ճգնաժամի պոտենցիալ ռիսկերի մասին: Նա ամերիկացիների աջակցության կարիքն ունի: Ուստի, նա պետք է համոզի ժողովրդին, որ սա կարևոր է, արժանի ազգային աջակցության և ըմբռնման:

Օբաման նաև պետք է Արևմուտքում ձևավորի այս ժգնաժամի հարցում մեր բոլորի պատասխանատվության մասին համոզմունք, իսկ Մոսկվային համոզի, որ մենք լուրջ ենք տրամադրված: Եթե մենք ցանկանում ենք զսպել Ռուսաստանի գործողությունները, պետք է համոզենք նրան, որ այս ագրեսիան կհանգեցնի բազում բացասական հետևանքների:  Բայց սա տեղի կունենա այն պարագայում միայն, եթե ուկրաինացիները ընդդիմանան: Այսուհանդերձ,  մեր բոլոր ջանքերը պետք է ուղղված լինեն նրան, որ Ռուսաստանը նստի բանակցությունների սեղանի շուրջ և, միաժամանակ, պետք է նշել, որ օգնելու ենք ուկրաինացիներին պաշտպանել իրենց քաղաքները հնարավոր հարձակման դեպքում: Ուկրաինացիները կկռվեն,  եթե հստակ իմանան, որ, վերջիվերջո, ստանում են Արևմուտքի աջակցությունը. մասնավորապես՝ կարող ենք օգնել քաղաքների պատշաճ պաշտպանության համար անհրաժեշտ զենքի մատակարարման միջոցով:  Ուկրաինացիները չեն կարող կոտրել ռուսներին բաց տարածքներում, որտեղ կարելի է կռվել հազարավոր տանկերով: Նրանք կարող են դիմագրավել ռուսներին միայն  քաղաքներում երկարատև դիմակայության միջոցով: Բայց քաղաքը պաշտպանելու համար պետք է ունենալ հակատանկային զենք, շարժական հրթիռներ, համապատասխան կազմակերպական կառուցվածք»:

«Շիրակ կենտրոնի» գրասենյակ գրեթե ամեն օր միջին հաշվով 3-4 անօթևան ընտանիք է դիմում՝ իրենց հոսանքազրկված տնակների էլեկտրաէներգիայի պարտքերը փակելու և հոսանքի մատակարարման վերականգնմանն օգնելու խնդրանքով:
Նրանց մեծ մասն այդ պարտքերը կուտակել են ձմռան ամիսներին, երբ վառելիք չունենալու պատճառով տնակները ջեռուցել են էլեկտրասալիկներով: Ցավոք, «Շիրակ կենտրոնը» ոչ միշտ է կարողանում այդ հարցում աջակցել սոցիալապես ծայրահեղ ծանր պայմաններում հայտնված ընտանիքներին, որոնցից շատերն առանց լույսի են մնացել նույնիսկ 3-4 ամիս: Ներկայացվող տեսանյութը երկրորդ կարգի հաշմանդամություն ունեցող , փոքրիկ տնակում պատսպարված միայնակ կնոջ մասին է: Նրա տնակը չորրորդ ամիսն է՝ պարտքի պատճառով մնում է հոսանքազրկված:

Վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը ՀՀ գյուղատնտեսության նախարար Սերգո Կարապետյանի ուղեկցությամբ մայիսի 4-ին այցելել է Արարատի մարզի Վերին Արտաշատ և Նորաշեն համայնքներ: Կառավարության ղեկավարը հանդիպել է համայնքների գյուղացիական տնտեսությունների ներկայացուցիչներին՝ ծանոթացել նրանց հուզող խնդիրներին և պատասխանել հետաքրքրող տարբեր հարցերի:
Դիմելով գյուղացիներին՝ վարչապետը նշել է, որ ոլորտը զարգացնելու համար կառավարությունը գյուղատնտեսությունը սահմանել է գերակա ուղղություն: «Մենք գյուղացու կողքին ենք կանգնելու հստակ ծրագրերով, գործով: Իհարկե, այդ ամենը ֆինանսական մեծ ռեսուրսներ են պահանջում, բայց որ հստակ քաղաքական կամք ենք դրսևորելու և գնալու ենք այդ քայլերին, փաստ է: Կառավարության անդամների մեծ մասը լինելու է գյուղերում, մարզերում, փորձելու է շփվել գյուղացիների հետ, հասկանալու՝ ինչպիսի խնդիրներ կան»,- ասել է Հովիկ Աբրահամյանը:
Վարչապետի խոսքով՝ կառավարության գործելաոճը «խոստում և իրականացում» սկզբունքի ներքո է լինելու: Կառավարության ղեկավարը նշել է, որ գյուղացին ևս պետք է ընդունի, որ առկա խնդիրների լուծման համար ժամանակ և ֆինանսական ռեսուրսներ են անհրաժեշտ: «Միաժամանակ, յուրաքանչյուր համայնք պետք է իմանա, թե հստակ ժամանակացույցով երբ է իրականացվելու տվյալ ծրագիրը: Ամեն ինչ անելու ենք, որպեսզի ֆինանսական ռեսուրսներ հայթայթենք՝ խնդիրներին լուծումներ տալու համար»,- նշել է վարչապետը:
Անդրադառնալով ցրտահարության պատճառած վնասներին՝ Հովիկ Աբրահամյանն ընդգծել է, որ կառավարությունն ամբողջությամբ փոխհատուցելու է ցրտահարությունից տուժած գյուղացիական տնտեսությունների հողի հարկի, կիսով չափ՝ ոռոգման ջրի վարձը, իրականացվում են նաև վարկերի տոկոսադրույքների մարման ժամկետների երկարաձգման աշխատանքներ, պարարտանյութի, դիզվառելիքի և սերմացուի սուբսիդավորման ծրագրեր:
Խոսելով կառավարության առաջիկա ծրագրերի վերաբերյալ՝ վարչապետը նշել է, որ դրանք ուղղվելու են մարզերում կոոպերացիաների, ենթակառուցվածքների զարգացմանը: Քննարկվելու է գյուղացիներին երկար ժամկետայնությամբ և ցածր տոկոսադրույքներով վարկերի տրամադրման ուղղությամբ ծրագրերի իրականացման հարցը:
Վերին Արտաշատ և Նորաշեն համայնքների բնակիչները վարչապետի հետ զրույցում բարձրացրել են նաև ամբուլատորիայի, ոռոգման ջրի համակարգի վերակառուցման և ճանապարհի հիմնանորոգման աշխատանքներին առնչվող հարցեր: Հովիկ Աբրահամյանը խոստացել է քննարկել ներկայացված խնդիրները և գտնել համապատասխան լուծումներ:
Միաժամանակ, վարչապետը խոստացել է հանձնարարել կառավարության անդամներին՝ քննարկել խաղողի մթերման գնի բարձրացման հարցը վերամշակող ձեռնարկությունների ներկայացուցիչների հետ:
Համայնքների բնակիչները շնորհավորել են Հովիկ Աբրահամյանին՝ վարչապետի պաշտոնում նշանակվելու կապակցությամբ և մաղթել հաջողություններ:

Վերջերս YouTube սարսափելի տեսանյութ է հայտնվել: Տարօրինակ կադրերում, գուցե առաջին անգամ, արձանագրվել է ուրվականի հարձակում մարդու վրա: Դա  առաջին պատմությունը չէ ուրվականների մասին, որ հայտնվում է ԶԼՄ-ներում: Արտաքին տեսանկարահանման խցիկներն  արձանագրել են, թե  ինչպես հանկարծ միջանցքով քայլող երիտասարդի վրա հարձակում է կատարվում: Ստվերը հարվածում է տղամարդուն, իսկ նա ընկնում է: Այն ժամանակ ուրվականը նրա ոտքից բռնում ու փորձում է քարշ տալ իր ետևից: Բարեբախտաբար, երիտասարդին հաջողվում է պոկվել ու փախչել: Թե ինչ էր դա իրականում,  չի հաջողվել պարզել:

“Ծիծաղս գալիս է, երբ կարդում եմ` դա մոնտաժ է, ամենը սարքովի է: Դուք անգամ չեք կարող երևակայել, որ աշխարհում շատ բաներ կան, որոնց ծագումը բացատրել չեք կարող”,-գրում է հոլովակի հեղինակը` Gamamori նիկով օգտատերը:

Վերջերս ուրվականի մասին հայտարարեց բրիտանական մի ընտանիք: Նրանք ուրվականներ էին նկատել լուսանկարներում: Իսկ Բոլիվիայում ուրվականին տեսանկարահանել էին ստադիոնում: Ստվերի նմանվող էակը տրիբունաներով  սլանում էր մարդկանց ու արգելապատնեշների միջով:

Յորքշիր կոմսությունում դպրոցականները փորձել են թունավորել իրենց ուսուցչուհի Էմմ Փլեյսին` նրա սուրճին թույն խառնելով, գրում է Газета.Ru.-ն:

Դեպքը կատարվել է Լիմինգտոն-Սպա քաղաքում: 10 տարեկան դպրոցականներ իրենց 39-ամյա ուսուցչուհու սուրճի մեջ թույն են լցրել այն պահին, երբ կինը թիկունքով շրջված էր: Երբ նա որոշեց սուրճ խմել, մեկ ուրիշ աշակերտ պատմեց դավադրության մասին:

Իրենց “Մաֆիա” հորջորջած դպրոցականները “սև ցուցակ են” կազմել` 6 դասատուի անունով: Կատարվածը հետաքննում է ոստիկանությունն ու ուսումնական հաստատության ադմինիստրացիան:

Օրեր առաջ  բրիտանական Լիդս քաղաքի Corpus Christi  կաթոլիկ քոլեջի  15–ամյա սանը  դասարանում սպանեց իր 63 –ամյա դասատու Էնն Մաքգուայերին :

Անկախ

Հայ Կրթական Հիմնարկությունը հայտարարում է կրթաթոշակների մրցույթ 2014-2015թթ. նոր ուսումնական տարվա համար: Կրթաթոշակները տրամադրվում են տվյալ
ուսումնական տարվա վարձավճարի չափով` խրախուսելու և նպաստելու բարձր առաջադիմությամբ և միևնույն ժամանակ ֆինանսական անբարենպաստ պայմաններում գտնվող ուսանողներին, ովքեր սովորում են ՀԿՀ-ի կողմից նախընտրած մասնագիտություններով:

Մրցույթին կարող են մասնակցել ՀՀ պետական ԲՈՒՀ-երի վճարովի համակարգում սովորող 2-րդ և բարձր կուրսերի ուսանողներ (այդ թվում և՛ մագիստրանտներ և՛ ասպիրանտներ): Բացառություն են կազմում այն ուսանողները, որոնց մասնագիտությունը դուրս է մնացել ՀԿՀ կրթաթոշակային ծրագրի մասագիտությունների ցանկից։ Տե՜ս http://www.aefweb.org/scholarships/?page_id=909

Կրթաթոշակները կտրամադրվեն ՀՀ քաղաքացիներին, ինչպես նաև Արցախում և Ջավախքում բնակվող ազգությամբ հայ այն ուսանողներին, ում ակադեմիական միջին նիշը առնվազն 3. 7, 15 կամ 74 միավոր է։

Մրցույթին մասնակցելու համար անհրաժեշտ է լրացնել Կրթաթոշակի հայտը / որը կարող եք ներբեռնել կայքից, և 2014 մայիսի 12-ից մինչև հունիսի 13-ը (10:00-ից մինչև 13:00-ը )  կամ  ներկայացնել  ՀԿՀ Հայաստանյան գրասենյակ ( Մաշտոցի 13, Դերասանիտուն)  կամ  օն-լայն ուղարկել [email protected] հասցեին:

Մանրամասն պարզաբանումների համար խնդրում ենք դիմել Արմինե Հարոյանին հետևյալ հեռախոսահամարով՝ յուրաքանչյուր օրվա առավոտյան 10:00-ից մինչև 13:00-ը (374 10) 53-14-85 (զանգեն միայն ՈՒՍԱՆՈՂՆԵՐԸ  և ոչ թե ծնողները )   կամ գրել [email protected] էլեկտրոնային փոստով:

Դիմումները ևս պետք է  ներկայացնել երկուշաբթիից ուրբաթ՝ առավոտյան 10:00-իցմինչև 13:00-ը :

Հավատարմագրման գործընթացի շրջանակներում այսօր մեկնարկում է փորձագիտական խմբի այցը Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան:

Մայիսի 5-14-ը փորձագիտական խումբը կայցելի ՀՊՏՀ Երևանյան կրթահամալիր, Գյումրու և Եղեգնաձորի մասնաճյուղեր,  որտեղ  ուսումնասիրություններ կկատարի`հիմնվելով միջազգային չափորոշիչների վրա: Խումբը հանդիպում-քննարկումներ  կունենա  բուհի ռեկտորի, պրոռեկտորների, դեկանների, ամբիոնների վարիչների, դասախոսների, ուսանողների, շրջանավարտների և ինքնավերլուծություն իրականացրած խմբի հետ:

Մինչ այս բուհն արդեն ներկայացրել է ինքնավերլուծություն ըստ «Մասնագիտական կրթության որակի ապահովման ազգային կենտրոն» հիմնադրամի (ՈԱԱԿ) մշակած ձևաչափի, փորձագիտական խումբն էլ ուսումնասիրել է այն:

Այցից հետո  փորձագիտական խումբը կամփոփի այցելության արդյունքները, խմբի ղեկավարը վերջնական զեկույց կներկայացնի, որի հիման վրա էլ կկազմվի բուհի հետագա բարելավման պլանը:

Փորձագիտական խմբում ընդգրկված են հայաստանյան փորձագետներ, մեկ միջազգային փորձագետ և մեկ ուսանող: Հանձնաժողովի ղեկավարն է ՀԱԱՀ ամբիոնի վարիչ, տեխն. գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր Արա Ամիրյանը: Միջազգային փորձագետը Լեհաստանից է.   տնտ. գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր Միեչիսլավ Սոխան Լեհաստանի հավատարմագրման հանձնաժողովի փոխնախագահն է:

Հավատարմագրման գործընթացը համակարգում է «Մասնագիտական կրթության որակի ապահովման ազգային կենտրոն» հիմնադրամը:

ԻԻՀ նախագահի կրոնական փոքրամասնությունների հարցերով խորհրդական Ալի Յունեսին այցելել է Շիրազում գտնվող հայկական եկեղեցի, որտեղ հանդիպել է տեղի կրոնական փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներին:

«Իրանում բնակվող կրոնական փոքրամասնությունների իրավունքները  պաշտպանված են: Նրանց իրավունքներն ամրագրված են ԻԻՀ սահմանադրությունում»,- հանդիպման ժամանակ ասել է Ալի Յունեսին:

Տեղեկացնենք, որ հայ առաքելական եկեղեցին Իրանում ներկայացված է Սպահանի, Ատրպատականի, Թեհրանի հայոց թեմերով: Իսկ ԻԻՀ խորհրդարանում իրանահայերի շահերը ներկայացնում է երկու պատագամավոր` Կարեն Խանլարյանը և Ռոբերտ Բեգլարյանը:

Իրանահայերի 98-99 տոկոսը (100 հազար) առաքելական եկեղեցու հետևորդ է:

Այս մասին տեղեկացնում է իսլամական «ԻՌՆԱ» լրատվական գործակալությունը:

 Անկախ

Լուսանկարը` «Զանգակ» հրատարակչությանը

Վերջերս կայացավ Արտակ Մովսիսյանի «10 հայ ականավոր  թագուհիներ» գրքի շնորհանդեսը: Այս առիթով «Անկախը» զրուցել է պատմական գիտությունների թեկնածու, ԵՊՀ դոցենտ, ՀՀ ԳԱԱ արևելագիտության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող Արտակ Մովսիսյանի հետ:

– Պարոն Մովսիսյան, երբ մարդիկ լսում են «10 հայ ականավոր թագուհիներ», սովորաբար հաջորդում է հարցը` ի՞նչ է, մենք այնքան թագուհի ունեցե՞լ ենք, որ դրանց թվում էլ ականավորներ լինեն: Ձեր գիրքն այս հարցին ի՞նչ պատասխան է տալիս:

– Իսկապես, անգամ պատահել է, որ պատմության ֆակուլտետն ավարտած մարդիկ, որ թվում է, թե պետք է իրազեկ լինեն, նման հարց են տվել: Ցավոք սրտի, թագուհիների թեման մեզ մոտ անարդարացիորեն վատ է ներկայացված: Մեզ անվանապես հայտնի է 65 թագուհի: Գրքի վերջում ամբողջական ցանկը ներկայացված է:
Իհարկե, ունենք նաև տեղեկություններ այլ թագուհիների մասին, որոնց անունները չեն պահպանվել: Օրինակ` գիտենք, որ Արտավազդ Երկրորդի կինը նրա հետ գերի տարվեց Եգիպտոս, ամուսնու հետ վեհանձն պահվածք դրսևորեց, և միասին էլ մահապատժի ենթարկվեցին: Սակայն նրա անունը հայտնի չէ:
Սա մեր ազգային, պետական, հասարակական անփույթ վերաբերմունքն է անցյալի նկատմամբ: Հայ կնոջ կերպարը պատմության մեջ շատ վատ է ներկայացված:
Այսօր երկու ծայրահեղությունների առաջ ենք կանգնած. մի կողմից` արևելյան, չադրայավոր, ազատությունից զուրկ կնոջ կերպարը և մյուս կողմից` արևմտյան, բարոյական սահմաններից դուրս ազատություններով կնոջ կերպարը: Մարդիկ մտածում են այս երկուսի միջև ընտրելու մասին, այն դեպքում, երբ ունենք մերը` ազատ, պարկեշտ, առաքինի և հասարակությունում ու ընտանիքում իր տեղն ունեցող կնոջ կերպարը: Մեզ պետք է այդ կնոջ կերպարը վերականգնել, և այդ առումով թագուհիների կերպարները կարևոր նշանակություն կարող են ունենալ:

– Ի՞նչ դեր է ունեցել հայ կինը պատմության և հայ իրականության մեջ:

– Կնոջ դերը հայ իրականությունում միշտ մեծ է եղել` նախաքրիստոնեական ժամանակներից սկսած: Ապացույցը մեր դիցարանն է, որտեղ բոլոր աստվածուհիներն այնքան սիրված են եղել, որ նրանց պաշտամունքը շարունակվել է անգամ քրիստոնեության օրոք: Օրինակ` Վարդավառը, որ Աստղիկ դիցուհու տոնն է եղել:
Եթե փորձենք ընդհանուր հայացք գցել մեր պատմության վրա, կտեսնենք, որ մինչև XIV դարը ներառյալ, երբ թագավորություններ ու իշխանություններ ենք ունեցել և օտար տիրապետությունների ազդեցությունը չկա, կնոջ դերը մեծ է: Այս առումով բոլորին խորհուրդ կտամ կարդալ Վարդան Հացունու «Հայուհին պատմության առջև» գիրքը:
Ստրկացված, չադրայով կնոջ կերպարն աղերս չունի հայ կնոջ կերպարի հետ: Որպես ապացույց ուսումնասիրեք մանրանկարները, բոլոր տեղերում կանայք պայծառ կերպարներ են` դեմքը բաց, որոշ տեղերում` նաև թևերը բաց:

– Պարոն Մովսիսյան, կներկայացնե՞ք, թե ինչպես առաջացավ նման աշխատություն ստեղծելու մտահղացումը:

– Դեռ ուսանողական տարիներից նման միտք եղել է: Երբ ուզում ես որպես կատարելատիպ ներկայացնել անցյալի քաղաքական գործիչներին, ո՞ւմ պետք է ընտրես: Այս մատենաշարի իմ նախորդ գրքում` «10 հայ ականավոր արքաներ», ես առանձնացրել և հրատարակել եմ 10 ականավոր թագավորների: Բնականաբար, այդ ժամանակ մտածում ես նաև թագուհիների` պետության մեջ բարձրագույն դիրք զբաղեցնող կնոջ մասին:
2009-ին «Զանգակ» հրատարակչության հետ սկսեցինք գիտահանրամատչելի հայագիտական հրատարակությունների շարք: Առաջինը «10 հայ ականավոր արքաներ» գիրքն էր, որը բավականին մեծ հաջողություն ունեցավ և այնքան լավ արձագանքներ, որ հրատարակչության նախաձեռնությամբ 2012-ին այն հրատարակվեց հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն: Այդ շարքից 2011-ին հրատարակվել էր «Արևմտյան Հայաստանի 10 ուխտավայրեր» գիրքը:
Քանի որ արքաների գիրքն այդքան լավ արձագանք գտավ, որոշեցի իրականացնել դեռ ուսանողական տարիներից եղած մտադրությունս ու անդրադառնալ թագուհիներին: Ընտրվեց տասը թագուհի, բայց որպեսզի մյուս թագուհիների մասին էլ հնարավորինս շատ տեղեկություններ լինեին, այսպես կառուցեցինք գիրքը. ամեն բաժին մի թագուհու անուն է կրում, բայց ներկայացված են նյութեր այդ թագուհուց առաջ և հետո եղած տվյալ արքայատոհմի բոլոր հայտնի թագուհիների մասին:
Գրքի նպատակն է հանրությանն ավելի լայնորեն ծանոթացնել մեր թագուհիներին, նաև թագուհիների թեման մտցնել շրջանառության մեջ: Սա առիթ կլինի, որ նրանց վերաբերյալ ավելի շատ ուսումնասիրություններ և քննարկումներ լինեն, դրանով իսկ սա կարևոր քայլ կլինի հայ կնոջ պատմական կերպարի վերականգնման ճանապարհին:

– Ընթերցողը գրքից ի՞նչ դաս կքաղի:

– Նախ` կծանոթանա մեր թագուհիների սքանչելի կերպարներին, կհասկանա, թե ինչպիսին է եղել հայոց թագուհին (գրքի վերջում մեկտեղված են մատենագրության մեջ հայոց թագուհիներին տրված գնահատականները): Ինչ էլ քաղի` մեծ օգուտ է, քանի որ հպարտության արժանի թագուհիներ ենք ունեցել: Ամեն հայ աղջկա մեջ մեր թագուհիների կերպարից ինչ էլ մտնի` ազգովին շահելու ենք:

– Ինչո՞վ կպայմանավորեք, որ նման ականավոր թագուհիներ ունենք, սակայն թե՛ դպրոցական դասագրքերում, թե՛ առօրյայում նրանք անտեսված են:

Լուսանկարը` «Զանգակ» հրատարակչությանը

– Մեր անփութության պատճառով է: Միայն թագուհիների մասին չէ, մենք ունենք շատ-շատ մեծ արժեքներ, որոնք չենք գնահատում: Ընդհանրապես մենք տառապում ենք թերարժեքության և գերարժեքության բարդույթներով, որոնք հավասարապես վնաս են պատճառում. եղած արժեքներին տեր չենք կանգնում և ընկնում երկու ծայրահեղության մեջ: Շատ եմ առիթ ունեցել ասելու` մենք ունեցել ենք թագուհիներ, որպիսիք ամեն երկիր պատիվ կհամարեր ունենալ: Օրինակ` Զաբել թագուհին` Լևոն Երկրորդի դուստրը: Սիրված ու պաշտամունքի հասցված անձնավորություն է: Իր միջոցներով հիմնած և ժողովրդի համար անվճար գործող հիվանդանոցում ինքն էր խնամում անտեր հիվանդներին: Եթե այսօրվա որևէ զարգացած երկիր նման թագուհի ունեցած լիներ, տասնյակ գրքեր կհրապարակեին նրա մասին, ֆիլմեր կնկարեին, գիտաժողովներ կկազմակերպեին: Իսկ մեզ մոտ այդ թագուհու մասին գրեթե ոչինչ չգիտենք:
Մեկ այլ օրինակ. դասագրքերում էլ գրվում է, որ Հաղպատն ու Սանահինը կառուցել է Խոսրովանույշ թագուհին` Աշոտ Երրորդ Ողորմածի կինը, Հաղպատ գնացող ամեն անձ կարող է անցնել Խոսրովանույշի քանդակի կողքով ու չիմանալ, որ դա թագուհու քանդակն է, գոնե մի վահանակ չկա դրված:
Ոչ մի բան չի խանգարում, որ դասագրքերում փոքրիկ հատվածներ ներառենք նաև թագուհիների արած գործերի մասին:
Սա բոլորիս մեղքն է: Մենք թերանում ենք, հետո դժգոհում հայի բախտից:

– Շնորհանդեսի ժամանակ կարծիք հնչեց, որ տղամադիկ են գրել պատմությունը և կանանց դուրս են թողել պատմությունից: Նման պայմաններում դժվար չէ՞ր նյութեր հավաքել գրքի համար` նվիրված միայն կանանց:

– Ժողովրդական խոսքն էլ ասում է`տղամարդը տան դրսի պատն է, կինը` ներսի: Երբ տանը դրսից ես նայում, դրսի պատն է երևում, բայց, անշուշտ, եթե ներսի պատերը չլինեն` տունը տուն չի լինի: Պատմիչները վկայություններ են թողել երկրի կարևորագույն դեպքերի մասին, որոնք միշտ կապվել են թագավորի անվան հետ: Այն դեպքում, երբ թագավորը չկա` թագուհին է դառնում երկրի առաջին դեմքը: Օրինակ, երբ Արշակ Երկրորդը գերվեց, Փառանձեմ թագուհին դարձավ առաջին դեմքը, և նրա մասին բազմաթիվ վկայություններ կան:
Անշուշտ, դժվարություններ ունեցել ենք նյութի հետ կապված, քանի որ այն շատ չէ, բայց քիչ էլ չէ: Պարզապես եղած նյութը պետք է հավաքել և ճիշտ մատուցել:

– Ինչպիսի՞ն է եղել հանրության արձագանքը գրքին:

– Օր չի լինում, որ մի քանի ջերմ արձագանք չլինի. դրսում են մոտենում, ծանոթները զանգում են, համացանցում եղան շատ բուռն արձագանքներ: Դեռ բացասական արձագանք չի եղել: Եղել են հետաքրքիր դիտարկումներ, թե օրինակ` այս թագուհու մասին այս առումով կարելի էր ավելի մանրամասն գրել:
Գիրքը նաև հարուստ պատկերազարդված է, տեղադրվել են բարձրաշխարհիկ հայ տիկնանց զարդերի պատկերները` գտնված Հայկական բարձրավանդակից: Նպատակս էր նաև նպաստել ոսկերչական մշակույթի վերականգնմանը: Սա ևս դիտարժան է դարձնում գիրքը:

– Գիրքն այլ լեզուներով հրատարկվելո՞ւ է:

– Կարծում եմ` այո: Հրատարակչության տնօրենն էլ տպավորված է արձագանքներով: Կարծում եմ, որ սա էլ «10 հայ ականավոր արքաների» նման եռալեզու հրատարակություն կունենա:

– Հաջորդիվ ընթերցողին ի՞նչ եք ներկայացնելու, շարքը շարունակվելո՞ւ է:

– Հաջորդ նպատակը հայկական 10 արքայատոհմերը ներկայացնելն է:
20 տարուց ավելի է, հռչակել ենք անկախություն, բայց մեր պետությունը շատ առումներով կայացած չէ: Կայացած պետություն ստեղծելու համար պիտի պատրաստ սերունդ ունենալ: Եթե աճող սերնդին ճիշտ գաղափարներով չսնենք` վաղը մեր պետությունն ավելի անկատար կլինի: Ճիշտ արժեհամակարգով դաստիարակված հայ մարդը երբեք իր ազգային արժեքները չի ստորադասի: Շարքը` թագուհիներ, թագավորներ, արքայատոհմեր, նպաստում են պետականության գաղափարն ամրապնդելուն:
Տխուր վիճակագրություն ունենք. 1990-ականներին, երբ երկրի վիճակը վատացավ, 3 մլն-ից մեկ մլն-ը լքեց երկիրը: Մի՞թե ծնողներիդ թողնում ու հեռանում ես, եթե նրանց վիճակը վատ է: Մեղադրանք չէ սա, քավ լիցի: Սա ուղղակի տխուր փաստ է: Աստված չանի, եթե վաղն էլի վատանա, հարց է, թե եղած բնակչության որ մասը ևս կթողնի կհեռանա: Հասկանում եմ, սոցիալ-տնտեսական շատ խնդիրներ կան, բայց կա նաև անհատի խնդիրը, եթե անհատը որոշակի արժեհամակարգի կրող է, կարող է դիմակայել ծանր պայմաններին: Եթե իշխանությունը վատն է, պետք է փոխել, ոչ թե թողնել ու հեռանալ հայրենիքից: Ճիշտ արժեհամակարգով դաստիարակված անձն այդպես կմտածի:

   Հունիսի 3-ին Սիրիայում կայանալիք նախագահական ընտրություններին հաղթանակի համար կպայքարի երեք թեկնածու: Սիրիայի Սահմանադրական վերին դատարանը պաշտոնապես հայտարարել է թեկնածուների անունները՝ Մահերա Աբդալ Հաֆըզա Հաջարա, Հասան Աբդալ ալ Նուրի և գործող նախագահ Բաշար ալ Ասադ: Նախընտրական կանխատեսումների համաձայն՝ Բաշար Ասադի հաղթանակը գրեթե կասկած չի հարուցում:

Անկախ