«Ինձ բախտ է վիճակվել ապրելու երկու հազարամյակների խաչմերուկում,- ասում է Համալսարանական կրթությամբ կանանց ասոցիացիայի նախագահ, հասարակական ակտիվ գործիչ Ջեմմա Հասրաթյանը,- անցումը նոր հասարակարգին շատ բարդ իրավիճակ ստեղծեց կանանց համար: Մի մասը, հատկապես` միջնակարգ կրթությամբ, հարմարվեց նոր իրավիճակին, սկսեց զբաղվել առևտրով և այլն: Իսկ բարձրագույն կրթությամբ շատ կանայք իրենց տեսնում էին միայն պետական համակարգում, դպրոցում և իրենց տեղը չգտնելով նոր համակարգում` հաճախ ընկճվում էին, մեկուսանում»:

Եվ քանի որ նախորդ տարիների փորձը նրան սովորեցրել էր, որ եթե ինչ-որ բանով կարող ես օգտակար լինել, ապա պիտի անես, սկսում է գործել:

1995 թվականն էր: Ջեմմա Հասրաթյանն այդ ժամանակ Մանկավարժական գիտությունների գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրենն էր, և նրան` որպես փորձառու կին գործչի, հրավիրում են մասնակցելու Անդրկովկասի կանանց երկխոսության խմբի աշխատանքներին: Այդ ժամանակ Պեկինի խորհրդաժողովի շրջանակներում տեղի էր ունենալու նաև ՀԿ-ների համաժողով, և Անդրկովկասի կանանց երկխոսության հայաստանյան խումբը որոշում է Պեկին գործուղել հենց նրան:

«Խորհրդային տարիներին կանայք երբեք դժվարություն չեն ունեցել, որովհետև նրանց միշտ առաջ են քաշել, իսկ նոր ժամանակահատվածում կանայք պետք է պայքարեին իրենց տեղն ու դերը հաստատելու համար, և մասնակցելով համաժողովին` ես հասկացա, թե ինչ մեծ ռեսուրս է իրենից ներկայացնում բնակչության կանանց խումբը, համոզվեցի, որ հիմա էլ կանայք կարող են լուրջ դերակատարում ունենալ երկրի կայացման գործում»:

Վերադառնալուց հետո Ջեմմա Հասրաթյանն իր շուրջն է համախմբում աշխատավայրի պայծառ դեմքերին, և 23 հոգով համախմբվելով` 1995 թ. դեկտեմբերին հիմնում են Համալսարանական կրթությամբ կանանց ասոցիացիան, որի նպատակը բարձրագույն կրթությամբ կանանց օգնելն էր ու նրանց ռեսուրսը երկրի կայացման գործին ծառայեցնելը:

Շատ արագ նրանց միանալու ցանկություն են հայտնում մարզերի կանայք, ստեղծվում են մասնաճյուղեր նաև մարզերում, որոնց թիվն այսօր հասել է 35-ի:

«Մենք օգնում ենք կանանց ձեռք բերելու հմտություններ և առաջընթաց ունենալու: Գյուղական վայրերում կանանց մեծ ռեսուրս կա, որը պետք է ճիշտ օգտագործել: Դա նույնպես մեր գլխավոր խնդիրներից է»:

Խնդիրներն ու անելիքները դեռ շատ են, որոնք ծագել են նաև ժողովրդավարությունը սխալ հիմքերի վրա դնելուց: «Մենք ժողովրդավարությունը սկսեցինք վերևից ներքև: Դա սխալ է, Ժողովրդավարությունը պետք է սկսվի ներքևից` բարձրանալով վերև»,- ասում է նա:

Կանանց իրավահավասարության հարցերում էլ դեռ շատ անելիքներ կան, պետական համակարգում կանանց ներգրավվածության տեսանկյունից անգամ հարևան պետություններից` Վրաստանից ու Ադրբեջանից ենք հետ մնում, ինչը, կին գործչի կարծիքով` երկրի ղեկավարության քաղաքականության հետևանք է:

«Նախ և առաջ մարդուն պետք է սովորեցնել լինել քաղաքացի, պահանջկոտ քաղաքացի, ակտիվ քաղաքացի: Մասնակցային ժողովրդավարությունն ամենակարևորն է, որը մեզ մոտ դեռևս կայացած չէ: Պետք է հասնենք նրան, որ յուրաքանչյուր կին, թեկուզև տանը նստած, ապուր եփելիս տեսնի, որ դրսում ինչ-որ բան են քանդում, անտարբեր չմնա, համարձակորեն բարձրացնի հարցը, պայքարի, մասնակցի»:

Ակտիվ կին լինելը կարևոր է ոչ միայն կնոջ, այլև ողջ հասարակության համար, իսկ Ջեմմա Հասրաթյանը դեռևս դպրոցական տարիներին է եղել ակտիվ: Հիշում է` 9-րդ դասարանում արդեն ջոկատի ղեկավար էր, որը նրան կազմակերպչական հմտություններ էր տալիս: Հետո նրան ավագ ջոկատավարի աշխատանք առաջարկեցին: Համալսարանի պատմության ֆակուլտետի վերջին կուրսերում դպրոցում դասավանդում էր:

Ամենևին պատահական չէր, որ 24 տարեկանում Ջեմմա Հասրաթյանին ընտրեցին Կոմերիտմիության կենտկոմի քարտուղար: Հենց նրա երիտասարդական ավյունի շնորհիվ էր, որ այդ տարիներին կազմակերպվեցին համապետական մի շարք լուրջ միջոցառումներ, ներդրվեց և հետագայում խորհրդային մյուս հանրապետություններում տարածվեց ամառային բակային ճամբարների մոդելը: Նա եղել է նաև Հայաստանի երիտասարդական կազմակերպությունների կոմիտեի նախագահը, զբաղվել միջազգային կապերով և հենց այդ ժամանակ է սփյուռքահայ երեխաների առաջին խումբն այցելել հայրենիք: Աշխատել է նաև կոմկուսի Կենտկոմի կուսակցական կազմակերպչական աշխատանքների բաժնում, որը, ինչպես ինքն է ասում, կենտկոմի սիրտն էր: Դա մեծ դպրոց էր նրա համար, որովհետև աշխատում էր գրեթե միայն տղամարդկանց հետ: Ջեմմա Հասրաթյանը զբաղեցրել է նաև  Օրջոնիկիձեի կուսակցության շրջկոմի (Երևանի էրեբունու համայնք) առաջին քարտուղարի պաշտոնը:

Խոստովանում է, որ այդ շրջանում կին նշանակելը մի քիչ անհավանական էր թվում, քանի որ դա ամենաբարդ շրջանն էր. երբեմն կատակով ասում էին «յոթ հրաշալիքների շրջան», որտեղ կա երկու գերեզմանոց, աղբավայր, երկաթգիծ, երկու դատախազություն և այլն: Սակայն դա չէր ամենակարևորը. Հայաստանի ագրոարդյունաբերական համալիրի մեկ երրորդն այդ շրջանում էր, և դա ստեղծել էր նաև որոշակի կրիմինալ բազա:

1965 թ. ՀԽՍՀ կոմերիտմիության կենտկոմի քարտուղար Ջեմմա Հասրաթյանը դիմավորում է անվանի տիեզերագնացներին. ձախից աջ` Յ. Զարուբյան, Վ. Տերեշկովա, Ն. Անդրիանով, Ջ. Հասրաթյան

Դժվար էր, բայց նրան հաջողվում է արդյունավետ աշխատանքի եզրեր գտնել բոլորի հետ, այդ թվում նաև երկաթգծի պետի` Համբարձում Ղանդիլյանի, որն իր ոլորտում անփոխարինելի էր, սակայն հայտնի էր իր չափազանց կոպիտ վարքով:

«Երկու սեռերը տարբեր մոտեցումներ ու պատկերացումներ ունեն այս կամ այն  ոլորտի նկատմամբ, և այդ երկու սեռերի կարծիքների բախումից էլ ճիշտ ու գրագետ որոշում է կայացվում»,- ասում է նա:

Խորհրդային համակարգի փլուզումից հետո սխալներ շատ եղան, և դրանցից մեկն էլ այն էր, որ հին սերնդի փորձառու պաշտոնյաներին դուրս թողեցին երկրի կերտման բարդ գործընթացից, մինչդեռ նա կարծում է, որ անցումային յուրաքանչյուր ժամանակահատվածում հին ու նոր կադրերը պետք է համագործակցեն, իսկ անփորձ կադրերի մուտքը կառավարման համակարգ կարող է մեծ ցնցումներ առաջացնել:

Ինչևէ, նա ընտրեց հասարակական գործունեության ոլորտը և հավատում էր, որ իր և գործընկերների փորձն ու գիտելիքները կարող են ծառայել Անկախ Հայաստանի կայացմանն ու զարգացմանը: Բարդ էր, քանի որ նոր հասարակարգը ենթադրում էր նոր սկզբունքներ. մասնակցային ժողովրդավարությունը դառնում էր այն անկյունաքարը, որի շուրջ պետք է կառուցվեր աշխատանքը: Բարդ էր, բայց գործընթացը կայանում է, և Ջեմմա Հասրաթյանը 1995-ից ի վեր կատարած այդ հասարակական գործունեությունը արդյունավետ է համարում:

Ջեմմա Հասրաթյանը, Մարտիրոս Սարյանն ու Հենրիկ Սիրավյանն այցելում են Մարտիրոս Սարյանի անվան դպրոց

Վաղ երիտասարդ տարիներից ակտիվ պետական, քաղաքական ու հասարակական գործունեության մեջ ներգրավված կինը ոչ մի վայրկյան իրեն չի կտրել ընտանեկան, անձնական կյանքից և կարողացել է ներդաշնակորեն համադրել դրանք. «Կարծիք կա, որ կին հասարակական գործիչներն ինչ-որ թերություն ունեն,- ծիծաղում է նա,- ոչ, ես զերծ եմ այդ թերությունից: Ամուսնացել եմ, երկու շատ լավ զավակներ ունեցել, հիմա էլ չորս թոռ ունեմ և հպարտ եմ իմ ընտանիքով ու երեխաներով, քանի որ կարողացել եմ առաջին հերթին լավ քաղաքացիներ դաստիարակել»:

Տիկին Ջեմմայի տնայնագործական բարձր վարպետության մասին իր բոլոր ընկերներն ու ծանոթները գիտեն: Անգամ անեկդոտներ են պատմում, թե ինչպես է կարողանում այդքան ծանրաբեռնվածության պայմաններում չրեր ու պահածոներ պատրաստել:

«Տղաս ասում է` ինչո՞ւ ես սարքում, հիմա խանութներում ամեն ինչ կա: Այո, կա, բայց ինձ համար դա հաճույք է»,- խոստովանում է նա:

Ասում է, որ միշտ խուսափել է իր տնային գործերը մեկ ուրիշին հանձնելուց, որովհետև դրանով իրեն լիարժեք մայր, տանտիրուհի, ամուսին չէր կարող զգալ: «Երբեք չի եղել, որ ժամը 6-ին աշխատանքն ավարտվեր  ու ես գնայի տուն: Անգամ պատահել է, որ ամուսինս զանգել ու ասել է` անկողինդ ուղարկե՞նք քեզ: Բայց երբ վերադարձել եմ, չի էլ նախատել: Գիտակցել է, որ դա իմ ընտրությունն է, իմ սիրած գործն է, և եթե ինձ կտրեն դրանից` ինչ-որ բան իմ մեջ կպակասի: Դա ճիշտ փոխհարաբերությունների արդյունք է, ամուսինները պետք է գտնեն միմյանց փոխլրացնելու ձևը»:

Ի դեպ, նա դեմ է տարածված այն կարծիքին, թե հայ տղամարդիկ սիրում են իրենց կողքին ունենալ միայն լավ տնային տնտեսուհի: «Ոչ, այդպես չէ, լավ էլ սիրում են, որ իրենց կինը լինի ակտիվ, խելացի, գործունյա: Անգամ հպարտանում են դրանով: Ուղղակի կանայք պետք է չափի մեջ լինեն»:

Ջեմմա Հասրաթյանն արդեն 80 տարեկան է, և նրա տարիքը չիմացողը երբևէ չի էլ ենթադրի, որ նա պատկառելի տարիքում է. ուժը, եռանդը, էներգիան անսպառ են, և այսօր էլ, ինչպես երիտասարդ տարիներին, կարողանում է համադրել աշխատանքային գործունեությունն ու ընտանիքը` լիովին բավարարված լինելով երկուսից էլ:

Չնայած դրան` աշխատանքում արդեն իրեն փոխարինողներ է պատրաստում.  «ժամանակն է, որ կառույցը ղեկավարեն ավելի երիտասարդ կանայք»,- ասում է նա: Սակայն դա ամենևին էլ չի նշանակում, որ ինքը նստելու է տանը և կտրվելու է աշխատանքից: Ոչ, շարունակելու է աշխատել և իր փորձն ու գիտելիքները փոխանցել նոր մասնագետներին: «Երբ ուզում ես մարդկանց պատրաստել որպես լիդերի, պետք է ինքդ օրինակ ծառայես, պետք է օրինակելի լինես: Մարդու մշակութային, քաղաքական, սոցիալական որակները ձեռբերովի են, որոնք ձևավորվում են սոցիալականացման պրոցեսում: Ես կարծում եմ, որ յուրաքաչյուր կնոջ մեջ կա առաջնորդ լինելու նախադրյալ: Պետք է բացահայտել դա ու զարգացնել»:

Եվրախորհրդարանի ընդունած (կամ չընդունած` նկատի ունենալով քվեարկության հետ կապված անորոշությունները) բանաձեւը` Արեւելյան գործընկերության երկրների հետ հարաբերությունների ամրապնդման մասին, հայտնապես հայանպաստ չէ: Բնական է, որ առաջին հակազդեցությամբ մեկնաբանությունները իբրեւ շարժառիթ պիտի ընդունեն ՀՀ-ի` ՄՄ-ի անդամակցության որոշումը:

Քաղաքական իրադրությունները հետզհետե ավելի համոզիչ են դարձնում այն, որ խնդիրը կապված է բացարձակորեն քաղաքական ազդեցության գոտիների վերագծման հետ, եւ Հայաստանի թեքումը` այս կամ այն կողմ, արժանանում է  քաղաքական ճնշամիջոցների:

Եթե դեպի Եւրոպա ընթացող Երեւանի քայլերը ստանան արագակշռույթ բնույթ, ապա Մոսկվան կզինի Բաքվին եւ հատուկ ջերմություն կապահովի Ռուսաստանի եւ Ադրբեջանի հարաբերություններում: Երբ Մոսկվայում Երեւանը իր մտադրությունը կբացահայտի մաս կազմելու ՄՄ-ին, Եվրախորհրդարանը կհիշեցնի Հայաստանի «գրավող կողմ» լինելն ու ՄԱԿ-ի այն բանաձեւերը, ուր արծարծվում են հայկական ուժերի «ադրբեջանական  տարածքներից» հեռանալու պահանջը: Եւ ճնշամիջոցները այսպես շարունակվում են անընդմեջ: Երեւանը կհայտնի իր պատրաստակամությունը` ստորագրելու ասոցացման փաստաթուղթը, ՄՄ-ի ճարտարապետներից հանդիսացող Բելառուսի նախագահը կշեշտի, որ Հայաստանի անդամակցությունը ՄՄ-ին տեսանելի ժամկետի մեջ չի տեղավորվում:

Քաղաքական ճնշամիջոցների միջեւ հայտնված Երեւանը փորձ  է կատարում շարունակելու «թե-թե»-ի արտաքին քաղաքականությունը: Մյուս կողմից, Բաքուն փորձում է լիարժեքորեն օգտագործել ԵՄ-ի եւ ՄՄ-ի տնտեսական -քաղաքական արեւելումների ճշտումի երկսայրաբանությունում (դիլեմա) հայտնված Հայաստանի դեմ առավելություններ ապահովելու իր քաղաքականությունը: Այս առավելությունները, թվում է, թե ո՛չ միայն քաղաքական են, այլ նաեւ` զինվորական: Իջեւանի ուղղությամբ կատարված ռազմական ոտնձգությունը իր տեսակի մեջ առանձնանում է: Այս մեկը դիպուկահարների ընդհանրացած երեւույթի մաս չի կազմում թե՛ իբրեւ ճակատ, թե՛ իբրեւ բնույթ, եւ թե՜ իբրեւ տարողություն: Հայաստանի պաշտպանության նախարարությունը ստիպված էր ճամբա փակել` քաղաքացիների անվտանգության հետ կապված մտահոգություններից մեկնած: Հիշենք, որ ռուսական «Ռեգնում» գործակալությունը խոսում էր Բաքվի կողմից իրականացված օդային հարձակման մասին: Հայկական պաշտոնական լրահոսը հարձակման բնույթը չէր հստակեցնում:

Քաղաքական հողի վրա Բաքուն կարող է անհրաժեշտություն չունենալ նման ժամանակահատվածներում լոբբիստական ներուժ կենտրոնացնելու: Ճնշամիջոցային քաղաքականությունը նման եզրակացության կարող է հանգել քաղաքական տրամաբանությամբ: Բայց նախ նայենք, թե ի՞նչ է ասում այդ անորոշ քվեարկության արդյունքով հրապարակված բանաձեւը:

«Արևելյան գործընկերության մասնակից երկրի կողմից մեկ այլ մասնակից երկրի տարածքի օկուպացիան խախտում է Արևելյան գործընկերության հիմնարար սկզբունքներն ու նպատակները։ ԱԳ երկրների տարածքներում հակամարտությունները պետք է լուծվեն ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության ու ազգերի ինքնորոշման իրավունքի սկզբունքների հիման վրա: ԵՄ-ն պետք է ավելի ակտիվ ներգրավվի հակամարտությունների կարգավորման գործընթացում: Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը պետք է համապատասխանի ՄԱԿ ԱԽ 1993 թ. չորս  բանաձևերին և այն սկզբունքներին, որոնք ամրագրված են ԵԱՀԿ ՄԽ 2009 թ. Աքվիլայի համատեղ հայտարարության մեջ»:

Տարածքի բռնագրավման մասին հաստատում կատարող բանաձեւը իր առաջին բաժնով չէր ակնարկում միայն Արցախը: Արեւելյան գործընկերության մասնակից երկրները, որոնք տարածքային խնդիրներ ունեն` Հայաստանը, Վրաստանը, Մոլդովան եւ Ադրբեջանն են: Բայց այս նրբությունը հիմնական նշանակություն չունի, որովհետեւ խնդիրը մասնակիորեն կենտրոնանում է Արցախի վրա, նույն բանաձեւում:

Ճիշտ է, որ երբ տարածքի բռնագրավում բառակապակցություններն են օգտագործվում, թվում է, որ առաջին հերթին հակահայ բանաձեւ է ներկայացվածը` միակողմանի եւ Ադրբեջանի շահերը գերադասող: Սակայն մի պահ  նույնիսկ շրջանցելով քվեարկության անորոշության երեւույթը,  բանաձեւի համատեքստը կա՛մ ինքնահակասական է կամ էլ խառն ուղերձներ պարփակում: Անշուշտ, ՄԱԿ-ի բանաձեւեր վկայակոչելը ենթադրում է արծարծել հայկական ուժերի հեռացման պահանջը: Միաժամանակ, սակայն Աքվիլան վկայակոչելը ենթադրում է ուժերի հեռացման պահանջին առընթեր, ազգերի ինքնորոշման իրավունքի սկզբունքը: Ինչ որ նշված է նաեւ ա՛յս բանաձեւում իբրեւ իրավահավասար սկզբունք տարածքային ամբողջականության:

Օգտագործված բառապաշարն ու վկայակոչված բանաձեւերը դիվանագիտական ոլորապտույտների մաս են կազմում։ Հիմնականը այն է, որ եվրախորհրդարանականներն այժմ կարիքը զգացել են Արցախի մասին բանաձեւ որդեգրելու` Արեւելյան գործընկերության հետ հարաբերությունների ամրապնդման կարգախոսի տակ: Շարժառիթն էլ նույն բանաձեւի  նախագծում հստակորեն ընդգծվել է: «Հայաստանը որոշել է միանալ ՄՄ-ին, ինչ  որ  անհամատեղելի է ասոցացման մասին համաձայնագրի հետ»:

Հիմա ավելի պարզ է դառնում, թե ինչու՛ եվրախորհրդարանականները հիշել են արցախյան խնդիրը: Քաղաքական նման ճնշամիջոցների դիմելու վարքագծի բացահայտում է արձանագրվածը: Պարզ է նույնքան, որ միայն Մոսկվան չէ, որ  ճնշամիջոց  է կիրառում Երեւանի վրա: Եւրոպան, իր ոճով, այս դեպքում բանաձեւային ճնշման փորձով, Երեւանին պատգամներ է փոխանցում: Երկու ուղղությունների վրա էլ ճնշամիջոցների թիրախը Արցախն է:

Շահան Գանտահարյան

«Ազդակ» թերթի գլխավոր խմբագիր

Ֆրանսիայում մեծ եկամուտ ունեցող անձանց համար սահմանված 75% հարկը ստիպեց Ժերար Դեպարդիեին Ռուսաստանի քաղաքացիություն ընդունել:

Այժմ Ֆրանսիայի ֆուտբոլային ակումբները բոյկոտ են կազմակերպել՝ բողոքելով այդ օրինագծի դեմ, որը պատրաստվում են օրինականացնել հաջորդ տարի: Նրանք պնդում են, որ օրենքը կնվազեցնի իրենց մրցունակությունը մյուս եվրոպական ակումբների համեմատությամբ և ֆինանսական խնդիրներ կստեղծի:

Ֆուտբոլային ակումբների պրոֆեսիոնալ միավորումը (UCPF) հինգշաբթի հայտարարել է, որ իրենք կբոյկոտեն նոյեմբերի 29-ից մինչև դեկտեմբերի 2-ը տեղի ունենալիք գլխավոր երկու տուրերի ծրագրված բոլոր խաղերը:

1972թ-ին իրենց աշխատավարձերից բողոքող ֆուտբոլիստների ցույցից հետո՝ այս բողոքի ակցիան Ֆրանսիայում կազմակերպված նմանատիպ առաջին բոյոկոտն է:

UCPF-ի նախագահ Ժան Պիեռ Լուվեն հինգշաբթի իր հայտարարության մեջ նշում է, որ սա պետք է առիթ դառնա, որպեսզի ֆրանսիական ֆուտբոլի լուռ մեծամասնությունը արտահայտի իր բողոքը:

75% հարկը վերաբերելու է այն ֆուտբոլիստներին, որոնք տարեկան 1,38 միլիոն դոլարից ավել են վաստակում: Նախապես այդ օրենքով նախատեսված էր, որ հենց բարձր վարձատրվող ֆուտբոլիստը պետք է այդ հարկը վճարի, սակայն ֆուտբոլիստների բողոքից հետո, Ֆրանսուա Օլանդի Սոցիալիստական կառավարությունը հարկի վճարման պարտականությունը դրել է նրանց գործատուների վրա:

UCPF-ին պնդում է, որ հարկը կնվազեցնի ֆրանսիական ակումբների մրցունակությունը եվրոպական այլ երկրների՝ ավելի սակավ հարկեր վճարող մրցակիցների համեմատությամբ:

Այսօր տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսում ՀՀ ֆինանսների նախարարի տեղակալ Լիանա Հունանյանը ներկայացրեց պետական գնումների ոլորտում իրականացված բարեփոխումների արդյունքները: Տկն. Հունանյանն անդրադարձավ ինչպես կարգավորման դաշտում կատարված փոփոխություններին, այնպես էլ նախարարության կողմից իրականացված վերլուծական աշխատանքների արդյունքներով այս ոլորտում բացահայտված թերություններին և դրանք շտկելու նպատակով կատարված քայլերին:

 Նա մասնավորապես տեղեկացրեց, որ խստացվել է հաղթած մասնակցի «Մասնագիտական փորձառություն» չափորոշիչը: Ըստ այդմ սահմանվել է, որ 350 մլն դրամից մինչև 1 մլրդ դրամ նախահաշվային արժեք ունեցող գնումների  դեպքում նախկինում կատարված աշխատանքների ծավալը  չպետք է պակաս լինի տվյալ գնման ներկայացրած գնային առաջարկի 30%, իսկ 1 մլրդ դրամից ավելի դեպքում՝ 50% -ից (առնվազն մեկ պայմանագրի  շրջանակներում):  Բացի այդ, մեկ այլ փոփոխության համաձայն, այսուհետ պայմանագրի կատարումից հրաժարվելու դեպքում  մրցույթի հաղթողը պետք է վճարի տուժանք պայմանագրի 2%-ի չափով, բայց ոչ պակաս քան 1 մլն դրամը: ՀՀ ֆինանսների նախարարի տեղակալի հավաստմամբ` այս փոփոխությունը նվազագույնի կհասցնի միտումնավոր պայմանագրերից հրաժարվելու դեպքերը, ինչն առավելապես զգալի կլինի խոշոր մրցույթների պարագայում:  Նա նաև տեղեկացրեց, որ մայիս ամսվանից սկսած ՀՀ ֆինանսների նախարարությունը սահմանում է պետական մարմինների կողմից առավել հաճախ ձեռքբերվող 350 ապրանաքատեսակների բնութագրերն ու դրանց առավելագույն գները, ինչը նշանակում է, որ այլևս կբացառվի պետական մարմինների կողմից մանրածախ գնից ավելի բարձր գնով նշված ապրանքները ձեռք բերելու հնարավորությունը:  Կանոնակարգվել է նաև դեղերի գնման ոլորտը: Եթե նախկինում դեղերի տեխնիկական բնութագրերում նշվում էին դրանց ֆիրմային անվանումները, ինչը նշանակում էր սկզբնապես կանխորոշել տվյալ մրցույթի ելքը և կոնկրետ հաղթողին, ապա այսուհետ գնումների հայտարարության մեջ պետք է նշվի դեղի միջազգային hամընդհանուր (ջեներիկ) անվանումը կամ ակտիվ բաղադրատարրերի անվանումները, ինչը  հնարավոր կդարձնի մրցույթում ներգրավել առավել մեծ թվով մասնակիցներ: Ներդրվել է գնումների միասնական անվանացանկ (CPV code), ինչը էապես դյուրինացրել և պարզեցրել է վերլուծական և վիճակագրական աշխատանքների իրականացումը, գնումների պլանի պատրաստման գործընթացը ծրագրային ապահովման միջոցով դարձրել առավել պարզ և մատչելի:

Զուգահեռ հունիս-հուլիս ամիսներից սկսած կատարվել է գնման հայտարարությունների և պայմանագրերի ընտրանքային մոնիտորինգ, որն արդեն իսկ դրական արդյունքներ է արձանագրում: Մասնավորապես հունիս ամսվա համեմատ էականորեն կրճատվել է նախարարարության կողմից մերժված պայմանագրերի  քանակը՝ 61 տոկոսից հասնելով 23-ի:

Լիանա Հունանյանը հատկապես կարևորեց բողոքարկման խորհրդի դերի մեծացման և ոլորտում առավելագույն թափանցիկություն ապահովելու ուղղությամբ արդեն իսկ կատարված և կատարվելիք աշխատանքները: Նա միևնույն ժամանակ հորդորեց հասարակական կազմակերպություններին իրենց ներգրավվածությունն ունենալ բողոքարկման հանձնաժողովների կազմում, ինչը մեծապես կնպաստի բողոքարկման ինստիտուտի նկատմամբ հանրային վստահության ամրապնդմանը:

Հունիս ամսից ներդրվել է www.gnumner.am  կայքի շրջանակային համաձայնագրերի ցանկում ընդգրկված յուրաքանչյուր գնման առարկայի մասով գրանցված բոլոր մասնակիցների միաժամանակյա ծանուցման գործընթացի ավտոմատացումը` gnumner.am էլեկտրոնային փոստի միջոցով, բանակցային ընթացակարգ` առանց գնման հայտարարությունը նախապես հրապարակելու ձևով կատարվող բոլոր գնումների վերաբերյալ տեղեկատվությունն ու պայմանագրերը այսուհետ տեղադրվում են www.e-gov.am կայքում, կայքի ինտերակտիվ բյուջեի բաժնում տեղադրվում են  նաև պետական գնումների արդյունքում կնքված բոլոր պայմանագրերը:

Մամուլի ասուլիսին մասնակցում էին և լրագրողների հարցերին պատասխանեցին նաև պետական ներքին ֆինանսական հսկողության և պետական գնումների մեթոդաբանության վարչության պետ Մակար Ղամբարյանն ու <<Գնումների աջակցման կենտրոնի>> պետ Արթուր Առաքելյանը:

ՀՀ ֆինանսների նախարարության տեղեկատվության

և հասարակայնության հետ կապերի բաժին

Այսօր ԱԺ ճեպազրույցների ժամին ԱԺ ԲՀԿ խմբակցության քարտուղար Նաիրա Զոհրաբյանը հայտնեց, որ իր խմբակցությունը միանշանակ դեմ է  քվեարկելու Պետական պաշտոնյաների աշխատավարձերի բարձրացման մասին նախագծին:

«Այս փուլում չպիտի բարձրանա պետական պաշտոնյաների աշխատավարձերի հարցը, քանի որ այս իշխանությունը չի վաստակել նման քայլի իրավունք: Ինչ վերաբերում է առաջինից երկրորդ ընթերցմանը ներկայացվելիք առաջարկներին, դա տեղի կունենա միայն եթե հանկարծ նախագիծն ընդունվի առաջին ընթերցմամբ, ինչի դեպքում մենք կառաջարկենք այդ գումարներն ուղղել ուսուցիչների, բժիշկների աշխատավարձերի բարձրացմանը», – ասաց Նաիրա Զոհրաբյանը:

1990 թ. հոկտեմբերի 26-ին, ժամը 11 ին, Երևանի Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատիստի կենտրոնական տան դահլիճում սկսվեց  Հայաստանի ազգային  օլիմպիական կոմիտեի հիմնադիր համագումարը: Միաձայն  առաջին նախագահ ընտրվեց  Ռուբեն Հակոբյանը:

Այսպիսով, ՀԱՕԿ-ի ստեղծումով   մեր երկրի մարզական պատվիրակություններն  առանձին թիմով, իր դրոշով  ու  օրհներգով մասնակցում  են  օլիմպիական խաղերի, աշխարհի, Եվրոպայի առաջնությունների , միջազգային մրցաշարերի:

1992 թ. Բարսելոնի օլիմպիական խաղերից հետո (մեր չորս մարզիկներ այնտեղ նվաճեցին երեք ոսկե և մեկ արծաթե մեդալ)  մեր օլիմպիականները սկսեցին նահանջել:

1996 թ.  Ատլանտայի օլիմպիական խաղերում  գրանցվեց  մեկական ոսկե և արծաթե մեդալ, 2000 –ին ` Սիդնեյի մարզահանդեսում  ` ընդամենը մեկ  բրոնզե պարգև, իսկ 2004-ին ` Աթենքում , հայաստանցի ոչ մի մարզիկ պատվո պատվանդանին կանգնելու բախտ չունեցավ: Եվ միայն  2004-ի տարեվերջին, երբ   ՀԱՕԿ-ի նախագահ ընտրվեց Գագիկ Ծառուկյանը, հայկական սպորտը կրկին սկսեց առաջադիմել: Պեկինի օլիմպիական խաղերում մեր պատվիրակության հաշվին գրանցվեց միանգամից վեց  բրոնզե մեդալ:

Մերոնք առավել վստահ հանդես եկան Լոնդոնում 2012 թ.  անցկացված օլիմպիական 30-րդ խաղերում:  16- ամյա ընդմիջումից հետո հաջողվեց կրկին արծաթե պարգև նվաճել /  ըմբիշ Արսեն Ջուլֆալակյանը գրավեց երկրորդ տեղը, իսկ նրա երկու թիմակիցներ դարձան բրոնզե մեդալակիր /: Արդյունքում  մեր թիմը, նախորդ խաղերի համեմատ, վեր բարձրացավ 20 աստիճանով  և 205 երկրների պայքարում գրավեց  60- րդ տեղը:

Հաջողությունների  գործում մեծ է ՀԱՕԿ-ի դերը, որի աջակցությամբ Հայաստանում,  արտերկրում կազմակերպվում և անցկացվում են հայ մարզիչների մասնակցությամբ մասնագիտական սեմինարներ, տեսական և գործնական պարապմունքներ: ՀԱՕԿ-ի նախաձեռնությամբ Հայաստանում կայանում են միջազգային մրցաշարեր: Մեծ ուշադրություն է դարձվում մարզիկների սոցիալ տնտեսական հարցերի լուծմանը, ցույց է տրվում  բարոյական,  ֆինանսական ու նյութական աջակցություն: Առավելապես խրախուսվում են մեդալակիրները  և խոստումնալից մարզիկները:

Վաղը ` հոկտեմբերի 26-ին,  ՀԱՕԿ-ը դառնում է 23 տարեկան:  Այդ առթիվ շնորհավորում ենք մեր բոլոր օլիմպիականներին, միջազգային մրցաբեմերում հաջողության հասած հայաստանցի  մարզիկներին, ՀԱՕԿ-ի նախկին և ներկայի աշխատակիցներին և ընդհանրապես հայոց մարզաշխարհի բոլոր ներկայացուցիչներին:

Աշխարհում դիտվում է կանանց տնտեսական, քաղաքական ու իրավական դիրքի բարելավում:

Համաշխարհային տնտեսական ֆորումի տվյալների համաձայն, վերջին տարում աշխարհում ավելանում է  կանանց ու տղամարդկանց հավասար իրավունքներ ունեցող երկրների թիվը: Ամենաբարենպաստ  վիճակը Իսլանդիայում, Ֆինլանդիայում ու Նորվեգիայում է ստեղծվել:

Սակայն, մինչև հիմա 50 երկրներում (հատկապես Մերձավոր Արևելքի ու Հյուսիսային Աֆրիկայի)  գենդերային հավասարության  հարցում  մի առաջխաղացում չի նկատվում:

Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանն ընդունել է Հայաստանի Հանրապետությունում Չեխիայի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Իվան Եստրաբին, ով ավարտում է դիվանագիտական առաքելությունը մեր երկրում:

Ողջունելով հյուրին՝ կառավարության ղեկավարը նշել է, որ Հայաստանը կարևորում է Չեխիայի հետ հարաբերությունների ընդլայնումը քաղաքական, առևտրատնտեսական, մշակութային և այլ ուղղություններով: «Շնորհակալ ենք Ձեզ կատարած աշխատանքի համար: Կան գործունեության որոշակի ոլորտներ, որտեղ Չեխիան զարգացման բարձր մակարդակ ու մեծ փորձ ունի, և մենք շահագրգռված ենք այդ բնագավառներում համագործակցության խորացմամբ», – նշել է վարչապետը:
Իր հերթին դեսպանն ընդգծել է, որ Չեխիան Հայաստանը համարում է իր բարեկամը և շահագրգռված է երկկողմ հարաբերությունների զարգացմամբ բոլոր ոլորտներում: Նա շնորհակալություն է հայտնել արդյունավետ համագործակցության և ջերմ վերաբերմունքի համար:
Կողմերը գոհունակություն են հայտնել վերջին տարիներին հայ-չեխական համագործակցության ինտենսիվ զարգացման կապակցությամբ: Երկուստեք կարևորվել է առևտրատնտեսական կապերի աշխուժացումը և նոր ոլորտների բացահայտումը, ինչը հնարավորություն կտա ընդլայնել երկկողմ ապրանքաշրջանառության ծավալը: Այս համատեքստում դեսպանը տեղեկացրել է, որ առաջիկայում նախատեսվում է չեխ գործարարների պատվիրակության այց Հայաստան՝ երկրի ներդրումային հնարավորություններին ծանոթանալու նպատակով:
Հանդիպման ավարտին Տիգրան Սարգսյանը շնորհակալություն է հայտնել Իվան Եստրաբին հայ-չեխական հարաբերությունների զարգացման մեջ ունեցած ավանդի համար և հաջողություն մաղթել հետագա գործունեության մեջ:

Գրենլանդիայի խորհրդարանը վերացրել է երկրում բնական ռադիոակտիվ պաշարների արդյունահանման արգելքը:

Կղզյակային պետության իշխանությունները թույլատրել են պոտենցիալ ինվեստորներին ուրան արդյունահանել, որոնց թվում է Ավստրալիան, Չինաստանն ու դրանում շահագրգիռ  այլ պետություններ:

Այսօր Իռլանդիայի բյուջեն ստեղծվում է ծովամթերքի արտահանումից, տուրիզմից ու շատ հարցերում կախում ունի Դանիայից հատկացվող սուբսիդիաներից, որին էլ պատկանում է կղզին: Դրա համար էլ Գրենլանդիան հույս ունի իր պաշարներից եկամուտներ ստանալ:

2010-ին երկիրն առաջին անգամ կարողացավ նավթ արդյունահանել: ԱՄՆ Ազգային երկրաբանական ծառայության գնահատմամբ, Գրենլանդիայում շուրջ 50 մլն բարել նավթ կա:

Գրենլանդիայի էկոլոգները վախ ունեն, որ ածխաջրածինների ու օգտակար ուրիշ հանածոների այրումը կարող է ջերմաստիճանի բարձրացման ու արկտիկական սառույցների հալման հանգեցնել:

Երևանի քաղաքապետի առաջին տեղակալ Կամո Արեյանը ներկա է գտնվել Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի հրավերով Երևան ժամանած Մարսելի քաղաքապետ Ժան-Կլոդ Գոդենի գլխավորած պատվիրակության անդամների մասնակցությամբ  կայացած ֆրանս-հայկական առևտրաարդյունաբերական պալատի և Հայաստանի տնտեսական զարգացման ֆորումի կազմակերպած տնտեսական համաժողովին:   Մարսելի քաղաքապետ Ժան-Կլոդ Գոդենը իր ողջույնի խոսքում նշել է, որ ինչպես երկու երկրների, այնպես էլ Մարսելի ու Երևանի հարաբերությունները գնալով ընդլայնվում  ու նոր նվաճումներ են արձանագրում:

“Շնորհակալություն եմ ուզում հայտնել Երևանի քաղաքապետ Տարոն  Մարգարյանին`պաշտոնական հրավերի ու ջերմ ընդունելության համար: Սա մեր բարեկամությունն ընդլայնելու ու  հետագա անելիքը նախանշելու ևս մեկ փայլուն հնարավորություն է: Ուրախ եմ, որ 2011 թվականին մենք պատիվ ունեցանք Ֆրանսիայում հյուրընկալելու ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի գլխավորած պատվիրակությանը, իսկ  2012 թվականին Մարսելում հանդիպեցինք նաև Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի հետ: Այժմ  արդեն Երևանում քաղաքապետի հետ ստորագրեցինք համագործակցության նոր համաձայնագիր, որով փաստեցինք մեր աշխատանքները շարունակելու պատրաստակամությունը”, – նշել է Մարսելի քաղաքապետ Ժան-Կլոդ Գոդենը:

Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի անունից ողջունելով ներկաներին՝ քաղաքապետի առաջին տեղակալ Կամո Արևեյանը կարևորել է համաժողովի անցկացումը Մարսելի քաղաքապետի` Երևան կատարած այցի շրջանակում և նշել, որ Երևանի ու Մարսելի համագործակցությունն արդեն 2 տասնամյակի պատմություն ունի: Քույր քաղաքների միջև ձևավորվել են առևտրատնտեսական ու գիտամշակութային բազմակողմ հարաբերություններ: “Անցյալ տարի Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի գլխավորած պատվիրակության Մարսել կատարած այցի ընթացքում տեղի ունեցան մի շարք  հանդիպումներ, այդ թվում նաև ֆրանս-հայկական առևտրաարդյունաբերական պալատի հետ: Մի քանի ամիս անց կրկին հանդիպելու առիթ ընձեռվեց նաև Երևանում` երկրները մեկ հարկի տակ փառատոնի շրջանակում: Երևանի քաղաքապետարանը իր մասնակցությունն ունեցավ նաև Մարսելը 2013թ. Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաք հռչակվելու շրջանակներում գումարված համաշխարհային հայկական առևտրային ցանցի 3-րդ գլխավոր ասամբլեային”,- նշել է Կամո Արեյանը:

Քաղաքապետի առաջին տեղակալը հիշատակել է նաև Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի մասնակցությամբ օրեր առաջ Վալանսում գումարված հայ-ֆրանսիական ապակենտրոնացված համագործակցության երկրորդ համաժողովը, որտեղ 2 երկրների տնտեսական համագործակցությունը նշվել է որպես գերակա ուղղություններից մեկը: Քաղաքապետի տեղակալի գնահատմամբ՝ նման համաժողովները նաև գործարար ծրագրեր քննարկելու մեծ հնարավորություն են ստեղծում: Կամո Արեյանն արդյունավետ աշխատանք է մաղթել նաև երևանյան համաժողովի մասնակիցներին և քաղաքապետի անունից վստահեցրել, որ Երևանի քաղաքապետարանը բաց է համագործակցության համար, իսկ քաղաքային իշխանությունները՝ պատրաստ շահագրգիռ կառույցներին ներկայացնելու մայրաքաղաքում առաջարկվող ներդրումային ծրագրերը:

Երևանի քաղաքետարանի տեղեկատվության և
հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

Կայացան ֆուտբոլի Եվրոպայի լիգայի  խմբային փուլի երրորդ տուրի հանդիպումները: Ահա թե ինչպիսի արդյունքներ գրանցվեցին.

A խումբ

«Սուոնսիի» – «Կուբան»՝ 1:1

Գոլը՝ Միչու 68 – Սիսե 90 (11 մետ.)

«Վալենսիա» – «Սենտ Գալեն»՝ 5:1

Գոլերը՝ Ալկասեր 12, Կարտաբի 21, 30, Կոստա 33, Կանալես 71 – Նատեր 74

B խումբ

«Չերնոմորեց» – «Լուդոգորեց»՝ 0:1

Գոլը՝ Զլատինսկի 45

«Դինամո» Զ. – ՊՍՎ՝ 0:0

C խումբ

«Զալցբուրգ» – «Ստանդարտ»՝ 2:1

Գոլերը՝ Սորիանո 53, Սիլվա 85 – Բիա 88

«Էլֆսբորգ» – «Էսբերգ»՝ 1:2

Գոլերը՝Յոնսոն 69 – Անդրեասեն 7, 67

D խումբ

«Զուլտե-Վարեգամ»-«Մարիբոր»՝ 1-3

Գոլերը՝ Ֆաու 12 – Մատիս 21, Մարտել 34, Մեցգա 49

«Ուգիան»-«Ռուբին»՝ 1-1

Գոլերը՝ Պաուել 40 – Պրուդնիկով 15

E խումբ

«Ֆիորենտինա»-«Տրգու-Ժիու»՝ 3-0

Գոլերը՝ Խուակին 26, Մատոս 34, Խուան 69

«Պասշու դե Ֆերեյրա»-«Դնեպր»՝ 0-2

Գոլերը՝ Ռոտան 83, Կոնոպլյանկա 86

F խումբ

«Այնտրախտ»-«Մակքաբի» Թել Ավիվ՝ 2-0

Գոլերը՝ Կադլեց 13, Մեյեր 53

«Բորդո»-ԱՊՈԵԼ՝ 2-1

Գոլերը՝ Սանե 24, 90

G խումբ

«Գենկ» – «Ռապիդ»՝ 1:1

Գոլերը՝ Գորիուս 21 – Սաբիցեր 82

«Դինամո» Կ. – «Թուն»՝ 3:0

Գոլերը՝ Յարմոլենկո 35, Մբոկանի 60, Գուսև 78

H խումբ

«Լիբերեց» – «Սևիլիա»՝ 1:1

Գոլերը՝ Ռաբուշիչ 20 – Վիտոլո 88

«Ֆրեյբուրգ» – «Էշտորիլ»՝ 1:1

Գոլերը՝ Դարիդա 11 – Սեբա 53

I խումբ

«Լիոն» – «Ռիեկա»՝ 1:0
Գոլը՝ Գրենիե 67

«Բետիս» – «Վիտորիա»՝ 1:0
Գոլը՝ Վադիլո 50

J խումբ

«Ապոլոն»-«Լացիո»՝ 0-0

«Տրաբզոնսպոր»-«Լեգիա»՝ 2-0

Գոլերը՝ Յանկո 7, Յումլու 82

K խումբ

«Անժի»-«Տրոմսյո»` 1-0

L խումբ

«Շախտյոր» Կ. – «ԱԶ Ալկմար»

Գոլերը՝ Ֆինոնչենկո 14 – Գուդմունդսոն 26

  Ս.թ.  հոկտեմբերի 25-ին «Դինամո»  մարզահամալիրում տեղի ունեցավ գիտաժողով «Անչափահասների շրջանում արատավոր երևույթների և փողոցային բարքերի դեմ պայքարի կարևորությունը օրինակելի զինվոր և քաղաքացի պատրաստելու գործում» թեմայով:

 Գիտաժողովին զեկույցներով հանդես եկան պաշտպանության նախարարության, ոստիկանության, Երևանի քաղաքապետարանի ներկայացուցիչները, զինղեկներ, մարզական ֆեդերացիաների ներկայացուցիչներ: Վերջիններս իրենց ելույթներում ներկայացրեցին այն աշխատանքները, որ կատարում են մատաղ սերդի բարոյահոգեբանական դաստիարակության ուղղությամբ: Մասնավորապես, մարզական ֆեդերացիաների ներկայացուցիչները կարևորեցին ֆիզիկական պատրաստության դերը երիտասարդության դաստիարակության գործում` նշելով, որ պատանիներին տալով ֆիզիկական պատրաստության որակներ, նրանց զերծ են պահում արատավոր շատ երևույթներից` Հայոց բանակի համար պատրաստելով ֆիզիկապես և հոգեպես ամուր զինվորներ: Ելույթ ունեցողները շեշտեցին նաև համակարգված և հետևողական համագործակցությունը, երիտասարդության հայրենասիրական դաստիարակության գործում:

Գիտաժողովը կազմակերպել էր ՀՀ պաշտպանության նախարարության, ոստիկանության, Զարգացման ծրագրերի հայկական կենտրոնը  և  «Դինամո» մարզական-հասարակական կազմակերպության աջակցությամբ:

Հունաստանի Հռոդոս քաղաքում ընթացող շախմատի կանանց Եվրոպայի ակումբային առաջնության հինգերորդ տուրում Երևանի «Միկան» 2.5։1։5 հաշվով հաղթեց «Բաս» թիմին:Մեր երկրի ներկայացուցիչներն այս ստուգատեսում 3-րդ հաղթանակը տարան:

«Միկայի» մարզուհիներից հաղթեցին Էլինա Դանիելյանը և Լելա Ջավախիշվիլին, Հարիկա Դրոնավալին ոչ-ոքի է խաղաց, իսկ Լիլիթ Մկրտչյանը պարտվեց:

Հինգերորդ տուրից հետո10 միավորով առաջատարը «Մոնտե Կարլոն» է: «Միկան» 6 միավորով չորրորդն է։

Տեխնիկական արդյունքներ

Մասնակիցների դասավորությունը

Խորհրդարանում ԱԺ ճեպազրույցների ժամին ՀՅԴ խմբակցության քարտուղար Աղվան Վարդանյանն, անդրադառնալով ՀԱԿ խմբակցության պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանի՝ ՀՅԴ հասցեին արված հայտարարությանը, ասաց, որ իր համար անընդունելի է, որ որևէ մեկն իրեն իրավունք է վերապահում դատել, գնահատել՝ ով է ընդդիմություն, ով ոչ. «Թող նախ նայեն իրենց խմբակցությանը»,-ասաց պատգամավորը:

Այնուհետև նա փորձեց հասկանալ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարության մեխանիզմը. «Պարոն Մինասյանը ելույթ է ունեցել՝ հանգամանորեն ներկայացնելով մեր մոտեցումները և ասել, որ ովքեր դեմ են այս օրենքին, պոպուլիզմով են զբաղվում: Հիմա Նիկոլն իրեն չի կարող թույլ տալ, որ պոպուլիզմով է զբաղվում, պետք է իրեն արդարացնի, որ պոպուլիստ չէ, այլ լուրջ քաղաքական գործիչ է, և սա անելու համար իրեն իրավունք է վերապահել այս կտրվածքով նայել խնդրին»:

Աղվան Վարդանյանի կարծիքով՝ այս օրինագիծը ՀՅԴ վերջին տասը տարվա ծրագրային դրույթներից է: «Մենք ունեցել ենք մի խառնաշփոթ, խառնափնթոր համակարգմ, որտեղ որևէ չափանիշ դրված չի, և վաղուց ժամանակ էր սա անելու»:

Աղվան Վարդանյանը հիշեցնում է, որ օրենքը չի տարածվում միայն բարձրաստիճան 300-500 պաշտոնյայի, այլ շուրջ 160 000 հոգու վրա: Նա նաև ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ վերջին վեց տարիների ընթացքում պետական ծառայության ոլորտում ոչ մի լումա աշխատավարձ չի բարձրացել. «Կողքից դատելը շատ հեշտ է: Գնացեք, խոսեք քաղաքացիական ծառայության աշխատողների հետ: Պատկերացնում ե՞ք, այդ մարդկանց աշխատավարձերը այդքան տարի չի բարձրացել այս գնաճի պայմաններում»:

Ինչ վերաբերում է Նիկոլ Փաշինյանի կողմից օրինակ բերված դատավորներին ու դատախազներին, ապա նշում է, որ այս օրենքով նրանց աշխատավարձերը չեն բարձրանում, այլ բերվում են ընդհանուր դաշտ. «Երբ որևէ մեկն իրեն իրավունք է վերապահում դատել բոլորին՝ և՛ իր նախկին ամենամոտիկ շրջապատին, և՛ ընդդիմությանը, և՛ իշխանությանը, միշտ մեծ է հավանականությունը, որ կարող է չարաչար սխալվել»:

Աղվան Վրդանյանի խորին համոզմամբ՝ սա այդ դեպքն է:

Նա Փաշինյանին ընկերաբար խորհուրդ է տալիս զբաղվել նրանով, ինչով կոչված է զբաղվել և չփորձել իրեն արդարացնել՝ ուրիշների վրա քար տենելով:  «Փաշինյանը չի որոշելու՝ մենք ընդդիմություն ենք, թե ոչ: Մենք փաստարկված ընդդիմություն ենք, անում ենք մեր գործը՝ առանց մեր շուրջը շատ նայելու՝ թեև նայում և տեսնում ենք ամեն ինչ»,-ասաց նա:

Հիշեցնենք, որ հոկտեմբերի 24-ին խորհրդարանում «Պետական աշխատողների աշխատավարձերի միասնական համակարգի մասին» օրենքի նախագծի քննարկման ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանը, քննադատելով նախագիծը, միաժամանակ քննադատել էր ՀՅԴ պատգամավորների տեսակետը, որ կողմ են նախագծին. «Իմ համեստ և անձնական պատկերացմամբ՝ ընդդիմություն լինելով և Պռոշյանի գյուղապետի սպանությունը բացահայտողի թիվ մեկ դերում լինելով՝ չեն գնում և կողմ քվեարկում Ավետիք Բուդաղյանի սպանությունը պարտակած դատախազի թեկնածուին, ոչ էլ համաձայնում են դեսպանի պաշտոն ստանալուն»,- ակնարկել էր Փաշինյանը:

Հայաստանի շախմատի  տղամարդկանց և կանանց հավաքականները` մարզիչներ Արշակ Պետրոսյանի և Արթուր Չիբուխչյանի գլխավորությամբ Ծաղկաձորում նախապատրաստվում են նոյեմբերի 7-ին Լեհաստանի մայրաքաղաք Վարշավայում մեկնարկելիք Եվրոպայի թիմային առաջնությանը:

Տղամարդկանց թիմը մրցաշարի ավարտից մի քանի օր անց կմասնակցի նաև Թուրքիայի Անթալիա քաղաքում անցկացվելիք աշխարհի թիմային առաջնությանը:

Բացառիկ հարցազրույց երիտասարդ տարիները բանտում անցկացրած աղջկա հետ

 Մարդը ծնվում է ազատ, բայց ծնված պահից ի վեր սկսում է պայքարել հանուն ազատության… Մեր հերոս Մարիաննա Սարգսյանը (անուն-ազգանունը փոխված է իր խնդրանքով,- հեղ.) պայքարել է իր ազատության համար ու թանկ վճարել: Դժվար է դեմ գնալ ցանկությանը, երբ սիրահարված ես, բայց կյանքը, հասարակության մեջ կարծրացած մտածողությունը երբեմն մարդուն դրդում է, այսպես ասած, «ակամա» հանցագործության:

Հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում Մարիաննան սպանել է սիրած էակին: Դեպքից րոպեներ առաջ զույգը դեռ երազում էր իդեալական ընտանիք ու պետությանը արժանի զավակներ տալու մասին:

25-ամյա նուրբ աղջկան կոփել է բանտում անցկացրած ժամանակը: Նա անազատության մեջ է անցկացրել դատարանի նշանակած գրեթե ամբողջ ժամկետը:

«Անկախ» շաբաթաթերթի զրույցը Մարիաննա Սարգսյանի հետ բավական երկար ստացվեց. նա  խոսեց իր անցյալից, անդրադարձավ իր մեղավորությանն ու մեղադրանքի պատճառներին, անազատության տարիներին և իր ներկա վիճակին:

ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆՆ ԻՆՁ ՀԱՄԱՐ ԱՄԵՆԱԿԱՐԵՎՈՐՆ ԷՐ

Մարիաննան, դպրոցի կարմիր ատեստատը ձեռքին, որոշում է մասնագիտանալ լեզուների գծով: Գործերը տալիս է երևանյան համալսարաններից մեկի անգլերեն-ֆրանսերեն բաժինը:

– Մայրս և հայրս երազում էին, որ ես լավ կրթություն ստանամ: Մաթեմատիկայի մեծ սեր ունեի, բայց քանի որ հասկացա՝ աշխատանք չեմ ունենալու, մտածեցի գնալ լեզուների գծով,- ասում է Մարիաննան:

Աղջկա ծնողների  եկամուտը բավարար չէր. ստիպված էր ինքնուրույն պատրաստվել ընդունելության քննություններին:

– Իմ որոշումը վճռական էր, ու հիշում եմ՝ օր ու գիշեր պարապում էի համալսարան ընդունվելու համար:

Նա լավ է հիշում հենց ուսանողական  առաջին սեպտեմբերի 1-ը: Օրը ոչ միայն հիշարժան էր ուսանողական կյանք մտնելու առումով, այլև` առաջին հայացքից սիրահարվելու…

– Երբ ինձ ասում էին` գոյություն ունի սեր առաջին հայացքից, չէի հավատում: Դե, պարզ է, որ լեզուների գծով գնացող աղջիկներից շատերն իրենց արտաքին տվյալներով ավելի համոզիչ են, չէ՞, լինում, ու տղաները հենց այդ պատճառով են խմբվում համալսարանի առաջ՝ տեսնելու` ֆակուլտետը լի՞քն է գեղեցիկ աղջիկներով: Հենց առաջին օրն ինձ մոտեցավ մի տղա ու սկսեց խոսացնել: Ես որևէ բան չէի խոսում, որովհետև էդ երևույթը ինձ համար շատ խորթ էր, անսովոր:

Տղան սկսում է «հետապնդել» աղջկան, հետևում է՝ տեսնելու ուր է գնում, ում հետ է հանդիպում: Այսինքն՝ անում է այն ամենը, ինչ հատուկ է առաջին հայացքից հրապուրված յուրաքանչյուր հայ երիտասարդին:

– Հիշում եմ՝ շատ երկար վարդեր բերեցին համալսարան իմ անունով, զարմացա: Բացիկում նշված էր. «Ես քեզ սիրում եմ. Արմեն» (տղայի անունը նույնպես փոխված է- հեղ.): Միանգամից հասկացա, որ դա այն տղան էր, որն ինձ հետևում էր, խոսացնում, գալիս-գնում: Նա արդեն հասցրել էր մտերմանալ մեր ֆակուլտետի տղաների հետ ու համակուրսեցիների հավաքույթներից մեկի ժամանակ նկատեցի, որ նա ևս ներկա է: Եկել էր համեստ հանդերձանքով ու շատ լուրջ դեմքով: Ես էլ, բնավորությանս համաձայն, սիրում եմ կատակներ անել, ծիծաղել, անեկդոտներ պատմել: Այդ օրը, կարելի է ասել, իմ ու Արմենի առաջին պաշտոնական հանդիպումն էր:

ԱՄՈՒՍՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԾՐԱԳՐՎԱԾ ԷՐ

Մարիաննան, խորհրդակցելով ընկերների հետ, հասկանալով ու գիտակցելով, որ ինքը ևս զգացմունք ունի այդ տղայի նկատմամբ, թույլ է տալիս Արմենին անել առաջին քայլերը: Անակնկալներ՝ մեկը մյուսի հետևից:

Մեկ շաբաթ անց նրանք դառնում են ընկեր-ընկերուհի:

– Արմենն ամեն օր պարտաճանաչ գալիս էր ինձ ուղեկցելու՝ տնից համալսարան և համալսարանից տուն: Մենք այդ ընթացքում հասցնում էինք զրուցել, ճանաչել մեկս մյուսին: Բայց մեզ արդեն չէր բավարարում էն ժամանակը, որ անցկացնում էինք միասին, ու հանդիպումները սկսեցին հաճախակիանալ:

Մարիաննան ու Արմենը իրար հետ ընկերություն են անում մոտ մեկուկես տարի ու ծրագրում են միասին կառուցել իրենց ապագան:

Բայց, ինչպես ասում են, ուրբաթը շաբաթից շուտ է գալիս:

– Դեպքից մի քանի շաբաթ առաջ, Արմենն ինձ հարցնում էր իմ դիրքորոշումը մինչամուսնական կապերի մասին: Երբ իմացավ իմ բացասական վերաբերմունքը, զգացի, որ իմ հանդեպ բացասաբար է տրամադրվել: Մի տեսակ ինքն իր նման չէր: Գնացել էինք ամառանոց: Այդ օրը Արմենը շատ վճռական էր, իր համար սովորական դարձած համբույրներին ուշադրություն անգամ չէր դարձնում, մտքին այլ բան կար: Հետո ականջիս շշնջաց. «Քանի որ մենք միասին ենք, կարող ենք մեզ այլ բաներ էլ թույլ տալ»: Ասածը դուրս չեկավ, ու հակադարձեցի` այսի՞նքն: Ասաց՝ դե կարող է այսօր մեր առաջին ամուսնական գիշերը լինել, ասացի՝ չէ, չի կարող, երբ կամուսնանանք` կլինի: Ու մի քանի րոպե վիճեցինք: Նա ինձ ամուր գրկեց ու խնդրեց. «Այսօր, գոնե մի անգամ»: Բայց իմ պատասխանը վերջնական էր:

Նա չէր էլ կարող պատկերացնել, որ սովորական սիրային խոսակցությունը՝ զուգորդված վեճ ու կռվով, կարող է ողբերգական ավարտ ունենալ:

– Նա ուզում էր բռնաբարել ինձ, կուսազրկեր (Մարիաննան չզսպեց արցունքներն ու լաց եղավ), իսկ ես չէի կարող նման բան թույլ տալ, սեղանին դանակ կար, ասացի՝ չգաս մոտիկ, կսպանեմ, ասաց՝ սպանիր ու մոտ եկավ, ես էլ չհասկացա` ինչպես ստացվեց, դանակով մի քանի հարված հասցրի: Մտածեցի՝ դե մարմնական վնասվածք կլինի, մենք կբաժանվենք, բայց երբեք չէի էլ կարող մտածել, որ դա կլինի մեր վերջին հանդիպումը:

 ԱՆԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՄԵՋ  

Մարիաննային քրեականի աշխատակիցները ոստիկանին հատուկ առաջին հայացքից ասել են, որ դաժանաբար սպանություն է տեղի ունեցել:

– Դա ծանր ողբերգություն էր: Անգամ նրա թաղմանը չկարողացա մասնակցել, իմ կյանքը վտանգված էր, քանի որ նրա քույրն ու եղբայրը, անկախ ամեն ինչից, սպառնացին վրեժ լուծել: Գործով քննիչը, ծանոթանալով ոստիկանի արձանագրությանը, զարմացել էր: Ասաց՝ քեզ սպառնում ա 15 տարի կամ գուցե ցմահ:

Դատարանը որոշում է խափանման միջոց կիրառել կալանավորումը՝ հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում կատարած սպանության համար:

– Ասես խելագար լինեի: Ոչինչ չէի հասկանում: Դատապարտված անձի կամ էլ կալանքի մասին միայն ֆիլմեր էի դիտել, որոշ բաների ծանոթացել թերթերից: Դա ինձ համար շատ խորթ միջավայր էր: Ես նստած էի իմ իրավունքների համար: Ես այդպես եմ դա ընկալում: Հիմա ցավ եմ ապրում, որ նա, ում հետ կապել էի ամբողջ կյանքիս գիծը, նա, ով պետք է իմ կյանքի ընկերը լիներ ու զավակներիս հայրը, չկա, չկա ֆիզիկապես, բայց նրա ձայնը, նրա կերպարը անընդհատ ասես հետևում է ինձ: Սկզբնական շրջանում մտածում էի, որ կյանքս կործանվեց ու ես կխելագարվեմ:

Կալանավայրում տեսակցություն թույլատրվում էր, բայց Մարիաննայի սրտով չէր. ինչպե՞ս էր նայելու հարազատ մոր ու հոր աչքերին, ինչպե՞ս էր նայելու Արմենի ծնողների աչքերին:

– Միայն սա կասեմ. շատ բան իրականում չեմ ուզում հիշել ու պատմել, քանի որ վերհիշելով դեպքերը` ծանր ապրումներ եմ ունենում: Մի անգամ ինձ այցի եկավ Արմենի հայրը: Եկավ ու խոսեց, ասես սեփական հայրս լիներ: Ես միայն լսում էի նրան, ոչինչ չէի կարող ասել, նա էլ չգնահատեց արարքս: Միայն հիշում եմ` ասաց. «Աղջիկս, գուցե դու ճիշտ ես վարվել, բայց կարող էիր ոստիկանություն դիմել, ի վերջո, նախքան դեպքն էլի էիք, չէ՞, քննարկել այս թեման, գայիր ինձ ասեիր, ու չէր լինի էս ողբերգությունը: Հասկացիր, այս ողբերգությունը երկկողմանի ա: Մի կողմում մենք ենք, մյուսում` դու: Ուզես թե չուզես` խիղճն ու տառապանքը քեզ ուղեկցելու է ամբողջ կյանքիդ ընթացքում»:

ՄԱՐԻԱՆՆԱՆ ՄԵՐ ՕՐԵՐՈՒՄ   

Արածն ու չարածը Մարիաննան այսօր չի վերլուծում, ուզում է մոռանալ ամեն ինչ, ու նորից սկսել: Չի հաջողվում, քանի որ սիրում էր, ու կատարվածն էլ որակում է ավելի շատ ինքնապաշտպանություն, քան այն, որ ուրիշի կյանքին դիտավորությամբ մահ է պատճառել:

– Հիմա ես ապրում եմ հոգևոր կյանքով, հիմնականում կարդում եմ հոգևոր գրականություն, ու գրեթե նույն մեկուսացված հոգեվիճակում են անցնում օրերս: Հավատացեք, մարդկանց հետ չեմ ցանկանում շփվել: Ընկերուհիներիցս մեկն ասաց` ինչ եղել, եղել է, պետք է առաջ նայես: Չեմ կարողանում, իսկապես չեմ կարողանում: Գուցե ապագայում վերանայեմ կյանքիս արժեքները ու փոխեմ կյանքի նկատմամբ գնահատականները, բայց այսօր, այս պահին դա անել չեմ կարող: Ընդհանրապես ես դարձել եմ տխուր մարդ, Չապլինը չեմ, բայց տխուր եմ: Երևի նրանից է, որ կյանքում ինձ ամեն ինչ շա՜տ դժվար է տրվել, կյանքն ինձ շատ բան է սովորեցրել:

Մարիաննան հիմա մտածում է նաև երկրից որոշ ժամանակով բացակայելու մասին` պատճառաբանելով, որ Երևանում իր տեղը չի կարողանում գտնել:

  Ուկրաինական «Femen» շարժումը, որը մեծ ճանաչում է ձեռք բերել ամբողջ աշխարհում առանց վերնահագուստի բողոքի ակցիաների անցկացմամբ, արդեն իր մասնաճյուղն ունի Թուրքիայում: Շարժման նպատակն է պայքարել գենդերային խտրականության, կանանց իրավունքների համար, ապահովել կանանց մշակույթային և հոգևոր զարգացումը, նպաստել նրանց ձևավորմանը որպես առաջնորդներ: «Femen» շարժումը սոցիալական տարատեսակ հարցերի վերաբերյալ բազմաթիվ կիսամերկ ցույցեր է անցկացրել աշխարհի շատ երկրներում:

Թուրքական «Ռադիկալի» հաղորդմամբ՝  «Femen» շարժումը «Twitter»-ում հետևյալ հայտարարությունն է տարածել՝ «Հայտնում ենք Թուրքիայում «Femen»-ի մասնաճյուղի բացման մասին: Միացե՛ք մեզ, պայքարե՛ք ձեր երկրում ժողովրդավարության համար»: