Այս օրերին խոսակցությունները շատ են, որ Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստ Հենրիխ Մխիթարյանը Դոնեցկի «Շախտյորից» կարող է տեղափոխվել իտալական «Յուվենթուս»:
«Չեմ կարծում, որ նրանց կհաջողվի ձեռք բերել Մխիթարյանին: Նրա տրանսֆերը պետք է կազմի 30 մլն դոլար: Դժվար «ծեր սենյորան» այդքան վճարի: Մխիթարյանը բացառիկ խաղացող է, մենք նրան չենք վաճառի»,-ասել է ռումինացի մասնագետը:
Գրոսմայստերներ Սերգեյ Կասպարովը (Բելառուս) և Կարեն Մովսիսյանը (Հայաստան) Իսպանիայի Մայորկա կղզում անցկացվող շախմատի միջազգային մրցաշարում խաղացված հինգ տուրից հետո վաստակել են 4-ական միավոր: Նրանք միայն կես միավորով են ետ մնում չորս առաջատարներից:
Գրոսմայստեր Գրիգոր-Սևակ Մխիթարյանը Բրազիլիայի Պոնտա Նեգրա քաղաքում անցկացվող շախմատի աշխարհի առաջնության 2.4 փնջային մրցաշարում յոթ տուրից հետո վաստակել է 5,5 միավոր: Նա միայն կես միավորով է ետ մնում առաջատարներից` գրոսմայստերներ Ռաֆայել Լեյտաոյից և Ալեքսանդր Ֆիերից (Բրազիլիա):
ՖԻԴԵ-ի վարպետության թեկնածու Արմեն Բրուտյանն ունի 4,5 միավոր:
Սուդանում ոսկու հանքում փլուզման հետևանքով 60 մարդ է զոհվել: Ոստիկանության տեղեկացմամբ, դժբախտ պատահարը տեղի է ունեցել Սուդանի արևմուտքում, Դարֆուրի տարածաշրջանի հյուսիսային հատվածում:
Ողբերգությունը կատարվել է երկուշաբթի, սակայն Սուդանի մայրաքաղաք Խարթումում դրա մասին իմացել են միայն հինգշաբթի:
Բուենոս Այրեսում ընթացող գրքի 39-րդ Միջազգային ցուցահանդեսի շրջանակներում, որտեղ 40-ից ավելի երկրների թվում առանձին տաղավարով ներկայացված էր նաեւ Հայաստանը, մայիսի 1-ին ավանդաբար նշվեց Հայաստանի Հանրապետության օրը:
Արգենտինայում ՀՀ դեսպանության հովանավորությամբ եւ արգենտինահայ համայնքային կառույցների օժանդակությամբ ցուցահանդեսի «Խորխե Լուիս Բորխես» սրահում կայացավ օրվա կենտրոնական ձեռնարկը, որին ներկա էին ավելի քան 1200 հանդիսականներ: Բացման խոսքով հանդես եկան Արգենտինայում ՀՀ դեսպան Վահագն Մելիքյանը եւ Բուենոս Այրեսի մշակույթի նախարար Էրնան Լոմբարդին:
Իր ելույթում դեսպան Մելիքյանը, մասնավորապես, նշեց. «Ավելի քան 30 տարի Հայաստանի տաղավարն իր յուրահատուկ եւ ճանաչելի տեղն ունի հեղինակավոր այս ցուցահանդեսում՝ շնորհիվ արգենտինահայ համայնքի անմիջական օգնության, աջակցության եւ գործուն մասնակցության։ Խորհրդանշական զուգադիպությամբ 2012 թվականին Երեւանը՝ Հայաստանի 12-րդ մայրաքաղաքը պատիվն ունեցավ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հռչակվելու որպես արդեն համաշխարհային գրքի 12-րդ մայրաքաղաք։ Եվ հատկանշական է, որ պատվավոր այդ տիտղոսը մենք ընդունեցինք Բուենոս Այրեսից։ Անցյալ տարի մեծ շուքով նշելով հայ գրատպության 500-ամյա հոբելյանը՝ Հայաստանը կարողացավ համայն գրականասեր հանրությանը պատմել հայ գրքի անցած երկարատեւ, դժվարին, ցավերով ու տանջանքներով, բայց եւ փառապանծ նվաճումներով լի ճանապարհի, ինչպես նաեւ ներկայիս հանգրվանի մասին»։
Նախարար Էրնան Լոմբարդին անդրադարձավ 2012 թ. Երեւանը՝ որպես գրքի համաշխարհային մայրաքաղաք հռչակելու փաստին, այդ կապակցությամբ կայացած միջոցառումներին՝ ընդգծելով երկու երկրների մշակութային կյանքում գրքի ունեցած կարեւոր նշանակությունը: Միաժամանակ, նա իր տպավորությունները կիսեց վերը նշված առիթով Երեւան կատարած այցից՝ բնութագրելով այն որպես բազմաբովանդակ եւ անմոռանալի:
Միջոցառման գեղարվեստական հատվածում հանդես եկան արգենտինահայ երգիչ-երգչուհիներ, «Գայանե», «Մասիս», «Նարեկ» եւ «Նաիրի» պարախմբերը, որոնց ելույթներն արժանացան հանդիսատեսի ջերմ ընդունելությանը
Bang With Friends հայտնի Facebook-յան հավելվածը, որը թույլ է տալիս Facebook-ի ընկերների մեջ գտնել սեքս զուգընկերոջը, կարողացել է ներդրողներից ստանալ 1 միլիոն դոլար ծրագրի հետագա զարգացման համար:Ծառայության աշխատանքի սկզբունքը դյուրին է`օգտատերերը մտնում են կայք և անանուն ընտրում նրան, ում հետ կուզենային մտերմանալ: Եթե պարզվում է, որ ցանկությունը փոխադարձ է , Bang With Friends -ը այդ մասին տեղեկացնում է: Իհարկե , երկուսն էլ դրա համար պետք է ակտիվացնեն ծառայությունը:
Business Insider -ը կապվել է գործարքին ծանոթ մարդկանց հետ և նրանցից անանուն մեկնաբանություններ ստացել: Պարզվում է , որ Bang With Friends ստեղծողները արդեն հասցրել են որոշ ներդրումներ ստանալ Great Oaks վենչուրային բանկից: Ներդրողները նկատել են, որ նախագիծը ” բավականաչափ հիմար է, սակայն նման պատահական արտադրանքի համար այն մեծ հեռանկարներ ունի”:
Այժմ հավելվածիը ունի մոտ 820000 օգտատերեր: Այն դեռևս դրամայնացված չէ: Նախագծի հաջողությունն առաջացրել է մեծ թվով նմանակներ: Օրինակ, “ՎԿոնտակտե” սոցիալական ցանցում արդեն գործում է “Ցանկանում ես ինձ” ծառայությունը, որից օգտվում է 81000 մարդ: Ի միջի այլոց, դրամայնացման մոդելը շատ պարզ է. օգտատերը կարող է ընտրել հինգ հոգի, իսկ լրացուցիչ պոտենցիալ զուգընկերների համար վճարել”ձայներով” (“ՎԿոնտակտեի” ներքին վալյուտայով).
Մայիսի 15-ին Անստերդամում կայանալիք Եվրոպայի լիգայի եզրափակչում կմրցեն Չեմպիոնների լիգայի ներկայիս գավաթակիր Լոնդոնի «Չելսին» և Լիսաբոնի «Բենֆիկան»: Ուշագրավ է, որ վերջինս եվրոպական գավաթային մրցաշարում վերջին անգամ հաջողության է հասել հինգ տասնամյակ առաջ:
Դա հայտնի դարձավ կիսաեզրափակչի պատասխան հանդիպումներից հետո: «Չեսլին» երկու խաղի արդյունքով շրջանցեց շվեյցարական «Բազելին», իսկ «Բենֆիկան»` թուրքական «Ֆեներբախչեին»:
Տեխնիկական արդյունքներ
«Չելսի» (Անգլիա) – «Բազել» (Շվեյցարիա) – 3:1 (առաջին խաղում` 2:1)
Ֆերնանդո Տորես, 50, Վիկտոր Մոզես, 52, Դավիդ Լուիզ, 59 – Մոհամեդ Սալահ, 45
«Բենֆիկա» (Պորտուգալիա) – «Ֆեներբահչե» (Թուրքիա) – 3:1 (առաջին խաղում` 0:1)
Նիկոլաս Գաիտան, 9, Օսկար Կարդոզո, 35, 66 – Դիրկ Կայտ, 23 (11մ)
Թուրքական kafkassam-merkez.com լրատվական, վերլուծական բազմալեզու կայքի տնօրեն, թուրքական Ազգային շարժում կուսակցության անդամ, թուրք մտավորական, պատմական գիտությունների դոկտոր Հասան Օքթայը վերջերս հերթական անգամ Հայաստան էր այցելել: Հնգօրյա այցի ընթացքում նա հանդիպել է այս տարիներին ձեռք բերած իր հայ ընկերներին, եղել Գյումրիում, ինչպես նաև նկատել Երևանում տեղի ունեցած առաջընթացն ու զարգացումը: «Անկախի» լրագրողը ևս հնարավորություն է ունեցել հանդիպելու պրն Օքթայի հետ և զրուցելու հայ–թուրքական հարաբերությունների, կովկասյան տարածաշրջանում տեղի ունեցող զարգացումների, ժողովրդավարության և ազգայնականության համադրության և այլ հետաքրքիր հարցերի շուրջ:
– Պրն Օքթայ, Դուք բազմիցս եղել եք Հայաստանում, կպատմե՞ք Ձեր առաջին այցի և տպավորությունների մասին:
– Երբ 2004 թ. որոշեցի առաջին անգամ Հայաստան գալ, ընկերներս վատ ընդունեցին այդ գաղափարը և բացասական վերաբերմունք դրսևորեցին: Սակայն ինձ համար Հայաստանը շատ հետաքրքիր երկիր էր, և ես անպայման պետք է տեսնեի այն: Որպես պատմության մասնագետ` ես զբաղվել եմ 1749-1828 թթ. Կովկասում ռուս-իրանա-օսմանյան մրցակցության թեմայով, իսկ այն ժամանակ տնօրինում էի Եվրասիական ուսումնասիրությունների կենտրոնին կից Հայաստանյան ուսումնասիրությունների ինստիտուտը, և անընդունելի էր այն հանգամանքը, որ Հայաստանում երբեք չէի եղել: Տասն օր մնալով Հայաստանում՝ կարևոր հանդիպումներ ունեցա, եղա Էջմիածնում, Սարդարապատում, ինձ շատ ջերմ ու լավ ընդունեցին: Այդ ժամանակից սկսվեց մի բարեկամություն, որը շարունակվում է մինչ օրս: Հասկացա, որ Թուրքիայում Հայաստանի և հայերի նկատմամբ տիրող բացասական վերաբերմունքն ու նախապաշարմունքները սխալ են: Այդ այցից հետո բազմիցս եղել եմ Հայաստանում և միշտ դրական փոփոխություններ եմ տեսել: Սակայն կարծում եմ, որ վերջին տասը տարիների ընթացում Հայաստանը կարող էր շատ ավելի զարգանալ և այն մակարդակին չէ, որին կարող էր լինել:
– Արդյոք Ձեր ընկերների և շրջապատի մտածելակերպը որոշակիորեն փոխվե՞ց Ձեր այցից հետո:
– Թուրքիայում շատ եմ պատմել Հայաստանում անցկացրած օրերի, տպավորությունների մասին, ոմանք փոխել են իրենց կարծիքը, մյուսները՝ շարունակել արդեն ձևավորված տեսակետը: 2007 թ. Անկարայում կլոր սեղան կազմակերպեցինք, որին ներկա էին նաև հյուրեր Հայաստանից: Մոտ հինգ ժամ տևած քննարկումներից հետո ներկաներից շատերի մեջ մի շարք կարծրատիպեր կոտրվեցին:
– Ի՞նչ դեր ունեն հայ և թուրք հասարակությունները երկու երկրների հարաբերությունների կարգավորման հարցում:
– Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործում քաղաքացիական հասարակության դերը շատ մեծ է, քանի որ կարողանում է ազդել պետության վրա և կարծիք փոխել: Եթե երկու երկրների հասարակական կազմակերպություններն ավելի շատ համագործակցեն, իրար ճանաչեն, ապա նրանց մտքերը կտարածվեն հասարակության մեջ և կհասնեն նաև իշխանություններին: Միջազգային շատ ուժեր, իմանալով քաղաքացիական հասարակության ներուժը, փորձում են նրանց օգտագործել իրենց նպատակների համար: Սակայն հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման համար պետք է համագործակցել հասարակական մակարդակում և թույլ չտալ, որ որևէ երրորդ երկիր խառնվի այդ գործընթացին:
– Իսկ ի՞նչ կարող են անել երիտասարդներն այս հարցում:
– Երիտասարդները ավելի բաց են շփման համար, իրար հեշտ են հասկանում և ազդում կարծիքի փոփոխության վրա: Ուստի կարծում եմ, որ պետք է մշտապես հնարավորություններ ստեղծել, որպեսզի երկու երկրների երիտասարդներն ավելի շատ հանդիպեն և շփվեն:
– Ձեր կարծիքով ինչպիսի՞ ընթացք կունենան հայ–թուրքական հարաբերությունները:
– Ներկայումս հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումը կանգ է առել, սա սառած մի գործընթաց է: Ես այն նմանեցնում են սառած ուտելիքի, որը պետք է նախ հանել սառնարանից, հալեցնել, ապա նոր եփել: Ահա երկկողմ հարաբերությունները պետք է ապրեն այդ հալոցքի շրջանը: Դրա համար նպատակահարմար է օգտագործել հասարակական ոլորտը: Առաջիկա տասը տարում պետք է շարունակել հայ-թուրք-ադրբեջանական եռակողմ հանդիպումները հասարակական կամակերպությունների միջև, ինչը կհեշտացնի մտքերի փոխանակումը, քանի որ այն, ինչ գրում է մամուլը, իրականությունը չի արտացոլում, չի ներկայացնում այն, ինչ սովորական մարդիկ են մտածում: Կարծում եմ, որ երկկողմ հարաբերությունների կարգավորումն անհրաժեշտ է սկսել հենց հասարակ մարդկային հարաբերությունների հաստատմամբ:
– Վերջին շրջանում հայ–թուրքական հարաբերությունների համատեքստում ամենից շատ քննարկվող հարցը Երևան–Վան չվերթի շուրջ ծավալված խնդիրն է: Հետաքրքիր է իմանալ Ձեր կարծիքն այս հարցի վերաբերյալ:
– Ես կարծում եմ, որ չվերթի չեղյալ հայտարարման հարցում թուրքական կողմի վրա հստակ էր Ադրբեջանի ճնշումը: Սակայն սխալ էր տեղի տալ այդ ճնշումներին և ենթարկվել ադրբեջանական կողմի ցանկությանը: Եթե Ադրբեջանը կարողանում է խառնվել նման հարցին և հասնել իր ուզածին, ապա հետագայում ևս Հայաստանի հետ կապված ցանկացած հարցում կփորձի նույնն անել:
– Դուք «Ազգայնական շարժում» կուսակցության անդամ եք, 2002 թ. նույնիսկ պատգամավորի թեկնածու եք եղել: Ինչպե՞ս է հնարավոր միևնույն ժամանակ լինել և՛ ազգայնական, և՛ ժողովրդավար, լիբերալ հայացքների տեր:
– Թուրքիայում ժողովրդավարությունը մեծ ձեռքբերում ունի, և դա մարդկանց ազատ մտածելակերպն է: Ես` որպես ազգայնական, ուզում եմ, որ ժողովրդավարությունը Թուրքիայում ավելի խորը հիմքեր ունենա, և մեր կուսակցությունն աշխատում է այդ ուղղությամբ: Թուրքիան տարածաշրջանի երկրների՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի համար դեպի Արևմուտք տանող դուռ է հանդիսանում: Թուրքիան կարող է ժողովրդավարության օրինակ լինել տարածաշրջանի համար: Թուրքական ազգայնականությունը հաճախ սխալ է ընկալվում, այն նմանեցվում է ֆաշիզմին: Սակայն դա այդպես չէ, թուրքական ազգայնականությունը մշակութային ազգայնականություն է: Այն Թուրքիայի բոլոր քաղաքացիների համատեղ ապրելու մշակույթն է: Այդ պատճառով էլ ես և՛ ազգայնական եմ, և՛ ժողովրդավար, քանզի այդ երկու գաղափարները միմյանց ոչ թե հակասում են, այլ լրացնում:
– Իսկ ի՞նչ կասեք ժողովրդավարության մասին Հայաստանում:
– Ես կարծում եմ, որ Թուրքիան ավելի ժողովրդավար է, քան Հայաստանը, քանի որ մեր երկրում այն հաստատվել է 1946 թվականից ի վեր, իսկ Հայաստանում` վերջին 20 տարիների ընթացքում, այդ պատճառով էլ Թուրքիան ավելի ժողովրդավար անցյալ ունի: Թուրքիան աշխարհիկ երկիր է, երբեմն իշխանության են գալիս դեմոկրատները, երբեմն` ավելի կրոնամետ կառավարություն կամ ձախ սոցիալիստները: Այժմ իշխանության գլխին կրոնամետ կառավարություն է, սակայն մենք չենք կարող ասել, որ Թուրքիան կրոնամետ երկիր է: Այնուհանդերձ Թուրքիան աշխարհիկ և ժողովրդավարական պետություն է:
– Դուք ներկա եք գտնվել «Ժառանգություն» կուսակցության նախագահ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի՝ Օպերայի հրապարակում անցկացրած հավաքներից մեկին և տեսել եք հայաստանյան ընդդիմությունն այսօր: Ի՞նչ կարծիք կազմեցիք Հայաստանի ներքաղաքական կյանքի մասին:
– Ընդդիմության գոյության փաստն ինքնին դրական երևույթ է, դա ցույց է տալիս, որ ժողովրդավարությունը Հայաստանում առաջընթաց է ապրում: Կարծում եմ՝ ընդդիմությունը բավական ուժեղ է և շատ կողմնակիցներ ունի, ուստի լավ հնարավորություններ կարող է ունենալ հաջորդ ընտրություններում առաջատար լինելու համար:
– Դուք գլխավորապես զբաղվում եք կովկասյան տարածաշրջանով: Ինչպիսի՞ն է վիճակն այսօր Կովկասում:
– Բոլորը սպասում էին, որ արաբական գարնան նման մի ալիք էլ կներթափանցի այս տարածաշրջան, սակայն դա սխալ մոտեցում է: Եթե Հայաստանը, Ադրբեջանը, Վրաստանը և Թուրքիան լավ հարաբերություններ ունենան ու համագործակցեն, ապա Կովկասն ապրելու համար շատ լավ տեղ կդառնա:
Հարցազրույցը վարեց Տաթևիկ ՍԱՐԳՍՅԱՆԸ
Իտալական փոստը Իտալիայի նախկին վարչապետ Սիլվիո Բեռլուսկոնիին հասցեագրված փամփուշտներով ու կասկածելի փոշով լցված մի ծրար է հայտնաբերել երեկ: Նամակն ուսումնասիրվել է ռենտգենյան ճառագայթների օգնությամբ. Հայտնաբերվել են փամփուշտներ: Գործով զբաղվում է ոստիկանությունը:
Դատախազ Չադրի Զուլֆիկար Ալին Պակիստանի նախկին վարչապետ Բենազիր Բհուտոյի սպանության գործով պետական մեղադրողն էր: Նա սպանվել է այսօր, Պակիստանի մայրաքաղաքում: Իսլամաբադի փողոցներից մեկում անծանոթը կանգնեցրել է Զուլֆիկար Ալիի ավտոմեքենան ու կրակ բացել այդ ուղղությամբ: Դատախազը ծանր վնասվածքներից մահացել է հիվանդանոցի ճանապարհին:
Մյաիսի 3-ին նա պետք է ելույթ ունենար Բհուտոյի գործով դատական պրոցեսին: Գործով մեղադրյալներից մեկը նախկին ռազմական դիկտատոր Փերվեզ Մուշարաֆն է: Նրա մեղքը նրանում է, որ 2007-ի ցույցի ժամանակ նա կառավարության ղեկավարի անվտանգությունն ինչպես հարկն է չի ապահովել: Բենազիր Բհուտոյին այն ժամանակ կրակոցով սպանեց մահապարտը:
Չինաստանում եռամսյա ստուգումների արդյունքում ձերբակալվել է 904 մարդ, որոնք մասնակցություն են ունեցել “կեղծ միս” ստեղծելուն: Տավարի ու ոչխարի մսի փոխարեն նրանք կիսապատրաստվածքների մեջ օգտագործել են աղվեսի ու առնետի միս:
2013-ի հունվարի 25-ին նման 382 դեպք է գրանցվել, ավելի քան 20 հազար անօրինական արտադրանք է առգրավվել: Անբարեխիղճ վաճառողները մսի մեջ նաև ջուր են սրսկել, մսամթերքը մշակելու համար օգտագործել քիմիկատներ, խախտել պահպանման ժամկետները:
Այսպես , Ուսո քաղաքում “ոչխարի” միս են ստացել աղվեսի, առնետների, ջրաքիսների մսից, դրանց մեջ քիմիական նյութեր ավելացրել: Նման կիսապատրաստվածքների վաճառքն արտադրողներին ավելի քան 10 մլն յուանի եկամուտ է բերել (1,62 մլն դոլար):
Նյու Յորքում, այն տեղում, ուր 2001-ի սեպտեմբերի 11-ին տեղի ունեցավ ԱՄՆ պատմության մեջ ամենախոշոր ահաբեկչությունը, ավարտին է հասցվում Համաշխարհային առևտրի նոր կենտրոնի շինարարությունը: Երեկ Ազատության աշտարակի տանիքին, հանդիսավոր պայմաններում տեղադրեցին ԱՄՆ դրոշով ծայրաձող:
Այս շենքում ամերիկյան ժողովրդի համար ամեն ինչ խորհրդանշական է: Օրինակ` շենքի բարձրությունը 1776 ֆուտ է` ի պատիվ Բրիտանական կայսրությունից անկախացման հռչակման տարեթվի: Ծայրաձողը տեղադրվել է մայիսի 2-ին: 2011-ի այդ օրն ամերիկյան հատուկ ծառայությունը սպանեցին ահաբեկչության մեղավորին` “Ալ-Քաիդայի” առաջնորդ Ուսամա բեն Լադենին:
“Մենք տեղադրեցինք վերջին օղակը` 1776 բարձրությամբ ծայրաձողը, որը պսակում է շենքը: Այն կշռում է 22 տ, իրականում մենք դրա ծայրին փարոս ենք տեղադրել, որն ամերիկացիներին ճանապարհը ցույց կտա, բոլորին կասի, որ մենք վերադարձել ենք, ավելի լավն ենք դարձել, քան առաջ էինք”,- ասել է ճարտարապետ Սթիվեն Փլեյթը:
“Այս շենքը խորհրդանշում է, որ այս աշխարհում ամեն ինչ իր տեղն է վերադառնում”,-ասել է վերածնված երկնաքերի շինարար Էդդի Թոռնը:
Կալիֆոռնիական Սան Ֆերնանդո հարթավայրում անտառային հրդեհների պատճառով ավելի քան 500 տներից հազարավոր բնակիչներ են տարհանվել: Քոլեջների ուսանողները նույնպես ստիպված հեռացել են հանրակացարաններից: Ժամանակավոր կացարան է տեղափոխվել 5 հազար ուսանող:
Վենտուրա մարզում ու Սան Ֆերնանդո հարթավայրում հրդեհը տարածվում է 32 կմ/ժամ արագությամբ: Հրդեհի դեմ պայքարում է 100 հրշեջ հաշվարկ, սակայն դեռևս չի հաջողվել այն տեղայնացնել,խանգարում է “Սանտա Անա” ուժեղ քամին , ինչպես նաև բարձր ջերմությունն ու օդի ցածր խոնավությունը: Հինգշաբթի սնդիկի սյունը 300 ցելսիուսից բարձրացել է:
Ապրիլ… Կյանքի զարթոնքի, սիրո ու երազանքի ամիս, որ հայոց պատմության մեջ նաև 1915 թ. ապրիլ 24-ն է խորհրդանշում: Ով իմանար, որ տասնամյակներ անց նույն այդ ամիսն արդեն հայոց նորագույն պատմություն պիտի մտնի և՛ տխուր, և՛ հիշարժան տարեթվերով: Խոսքն այս դեպքում, իհարկե, արցախյան գոյամարտի տարեգրության մասին է, որի հաղթական դրվագներն էլ, ցավոք, պարտություններն էլ արդեն պատմություն են դառնում: Սա անցյալը վերհիշելու լավ առիթ է, թերևս:
Եթե թերթենք տարեգրության այդ էջը, ապա առաջին հերթին պիտի վերհիշենք «ԿՈԼՑՈ» տխրահռչակ օպերացիան, Մարտակերտի շրջանի Մարաղա գյուղի սպանդը, իսկ փառահեղ հաղթանակների առումով պիտի առանձնանան Քարվաճառի և պատմական Թալիշի ազատագրումները:
Հյուսիսային Արցախում` Մռավ լեռան հյուսիսում է գտնվում հայոց լեռնաշխարհի հնագույն գյուղերից մեկը` Գետաշենը: Թեև գրավոր աղբյուրներում այն հիշատակվում է XVII դարից, տարածքից հայտնաբերված գտածոները վկայում են, որ գյուղը գոյություն է ունեցել դեռ վաղ միջնադարից: XIX դարավերջին այն իր բնակչությամբ երկրորդ տեղն էր գրավում Արցախում: Թերևս այդ պատճառով էր, որ XIX դարասկզբին հայ-թաթարական ընդհարումների ժամանակ օսմանյան և մուսաֆաթական զորքերը խուսափեցին անգամ գյուղին մոտենալ: Իսկ արդեն դարավերջին Ադրբեջանն ի կատար ածեց վաղուց մշակված գաղտնի ծրագիրը: Իհարկե, Մոսկվայի աջակցությամբ, որովհետև Գորբաչովն ու իր համախոհները չէին ճանաչում, չէին ընդունում Լ. Տեր-Պետրոսյանի իշխանությունը, վերջինս էլ իր հերթին, «յոթերորդ երկնքում» գտնվելով, չէր շտապում ոչ միայն կենտրոնի հետ հարաբերությունները բարելավել, այլև Գետաշեն, Մարտունաշենը փրկել:
Այդ խառնակ օրերին Գետաշենից հանվեց ՀՀՇ-ի ջոկատը: Չօգնեցին նաև օրհասական կռիվներն ու երեքամյա շրջափակումը: Եվ 1991 թ. ապրիլի 30-ին հազարամյա գյուղում մարեց կյանքը: Այդ օրը հերոսին վայել մահով ընկան նաև Գետաշենի գյուղի պատմության ուսուցիչ, պաշտպան Թաթուլ Կրպեյանն ու նրա մարտական ընկերներ Հրաչը, Արթուրը, իսկ Մարտունաշենում` Սիմոն Աչիկգյոզյանը:
Ապրիլին ծնված ազգային հերոս Թաթուլը, որի ծնունդը (1965 թ. ապրիլի 21) ասես նշանավորվեց մեր բանտված ապրումների համազգային պոռթկումով, զոհվեց հենց ապրիլին:
ՀՈՂ ԵՎ ՄՈՐՄՈՔ
ՄԱՐԱՂԱ… 1829 թ. հիմնադրված գյուղը, որի բնակչության մեծ մասը տեղափոխվել էր Պարսկաստանի համանուն բնակավայրից, Մարտակերտից 16 կմ հյուսիս արևելք էր գտնվում:
1960 թ. Լենինավանը (Մարգուշավան) և Մարաղան միավորվել և մեկ կոլտնտեսություն են դարձել: Ասում են, որ Մարտակերտի սև օրը սկսվեց Մարաղայից: Այն, ինչ 1992 թ. ապրիլի 10-ին տեղի ունեցավ 700 բնակիչ ունեցող գյուղում, իր ողբերգությամբ ու դաժանությամբ շարունակությունն էր Մեծ եղեռնի ու Սումգայիթի: Ովքեր հասցրել էին գյուղը նախապես թողնել, փրկվել էին, իսկ չհեռացողներից 51-ը ժանիքն արյունոտ թուրք գազանի հոշոտմանն էր արժանացել: 60-ին էլ պատանդ էին տարել:
Սա է XX դարավերջի «քաղաքակիրթ» թուրքի ձեռագիրը «քաղաքակիրթ» աշխարհի հովանու ներքո: Ինչպես կասեր եղեռնից մազապուրծ առաջին սերնդի ներկայացուցիչներից մեկը` սփյուռքահայ գրող Արամ Հայկազը. « Թուրքը արարչագործության մեծագույն սխալն է ու ամոթը… Շնչավորներուն ամենեն վայրագն ու ստորինը…»:
1995 թ. Ասկերան-Մարտակերտ ճանապարհի ձախակողմյան հատվածում` հիմա արդեն Տիգրանակերտ հնավայրի հարևանությամբ, հիմնադրվեց Նոր Մարաղա գյուղը, որն այսօր ունի 450 բնակիչ: Գյուղի հիմնական կորիզը մարաղեցիք ու մարգուշավանցիք են, թեև այլ բնակավայրերից եկածներ էլ կան: Գյուղ, որի ամենամեծ խնդիրն այսօր բնակարանաշինությունն է, իսկ բնակչության հիմնական զբաղմունքը` հողագործությունն ու անասնապահությունը: Բնակիչներից շատերն էլ ներգրավված են Տիգրանակերտի պեղումներում, մի քանիսն էլ`թանգարանի աշխատակիցներն են: Տիգրանակերտի թանգարանից երևում է նռան և թզենու այգիների մեջ թաղված գյուղը, որը կամաց-կամաց փոխում է իր դիմագիծը, բայց, այնուհանդերձ, գյուղի նոր բնակիչներն իրենց հայրենի շեն վերադառնալու հույսը դեռ պահում են…
ԱՊՐԻԼՅԱՆ ՀԱՂԹԱՆԱԿՆԵՐ…
1993 թ. ապրիլի 1-ին Լեռնային Ղարաբաղի բանակի մարտիկներն ազատագրեցին Քարվաճառ քաղաքը, իսկ օրեր անց դուրս եկան Օմարի լեռնանցք: Այդ փառահեղ օպերացիայի շնորհիվ ազատագրվեց պատմական Ծար գավառը, և դրանով իսկ ապահովվեց Մարտակերտի , Լաչինի միջանցքի անվտանգությունը:
Երբ հրադադարից տարիներ անց Գանձասար այցելեցի, հոգևոր առաջնորդ հայր Հովհաննեսն ինձ ցույց տվեց Քարվաճառի ազատագրման ժամանակ Երկրագիտական թանգարանից բերված, Քարվաճառի ազնիվ քարից պատրաստված «ՀԿԵ, 916» թվագրությամբ մի խաչքար, որն իրեն էին հանձնել ազատամարտիկները: Բացի զարմանքից, ուրիշ զգացում դժվար է արտահայտել: Սա, իհարկե, առաջին հայացքից, բայց երբ գիտակցում ես, որ սա ընդամենը թուրքին բնորոշ ձեռագիր է` նվաճել, թալանել ոչ միայն ուրիշի տարածքը, այլև մշակույթը, զարմանալու ու զայրանալու կարողությունն էլ ես կորցնում:
Այս տարի լրացավ Քարվաճառի ազատագրման 20-ամյակը: Եվ օրվա խորհուրդն այս հող ու ջրի իրական տերերին, տարածքը բիրտ ոսոխից ազատագրողներին իրար գլխի էր հավաքել: Քարվաճառում իսկական տոն էր, որպիսին չէր տեսել հողն այդ հայոց: Քարվաճառցիների ուրախությանը մասնակցելու էր եկել նաև Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանը:
ԹԱԼԻՇԸ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ՎԵՐՋԻՆ ՓՐԿՕՂԱԿԸ ԵՂԱՎ
Երբ 1992 թ. հունիսի 13-ին ընկավ Շահումյանը, երեք օր անց Մարտակերտի շատ գյուղեր, այդ թվում նաև պատմական Թալիշը, հայտնվեցին մահվան օղակում: Թալիշցիները քաջ գիտակցում էին, որ սեփական հողի վրա ապրելու իրավունքը կռվով, զենքով պիտի պաշտպանես, եթե հակառակորդը հողիդ վրա աչք ունի: Իսկ թշնամին ամեն կերպ փորձում էր պահել Թալիշը, որովհետև դրանով Շահումյանի շրջանը կտրում էր Ղարաբաղից: Թալիշցի պաշտպանները երկու տարի քուն ու դադար կորցրեցին, շատերն անդամագրվեցին Շահեն Մեղրյանի «Եղնիկներ» պարտիզանական ջոկատին և հանգստացան միայն այն ժամանակ, երբ հայրենի գյուղն ազատագրեցին բիրտ ոսոխից: Իսկ դա 1994 թ.ապրիլի 14-ին էր:
Ասում են` պատերազմն ավարտվում է միայն այն ժամանակ, երբ մեռնում է վերջին զինվորը: Կյանքը ցույց տվեց,որ դեռ վաղ է խոսել Արցախյան պատերազմի ավարտի մասին, քանի որ այսօր այն արդեն դիվանագիտական փուլ է տեղափոխվել: Պատերազմ, որ մենք չհորինեցինք, այլ մեզ պարտադրեցին, ինչպես պարտադրեցին հրադադարը: Հակառակ դեպքում հաղթանակն ավելին կլիներ, քանի որ մեր ազատամարտիկների ոգին գագաթնակետին էր հասել: Դա հասկացել էր նաև խորամանկ Ալիևը, որը, սիրտն ահ ու դող ընկած, «քառատրոփ» Մոսկվա հասավ, և մեկ ամիս անց մեզ հրադադար պարտադրվեց: Թալիշը Արցախյան պատերազմի վերջին փրկօղակը եղավ…
Ամալյա ԵԴԻԳԱՐՅԱՆ
Ջենիֆեր Էնիսթոնը և Ջասթին Թերուն իրենց հարսանիքի օրը հետաձգել են Բրեդ Փիթի և Անջելինա Ջոլիի հարսանիքի պատճառով: Us ամսագրի մայիսի 3-ին լույս տեսնելիք համարում աղբյուրը հրապարակել է, որ Ջենիֆերը և իր նշանածը հետաձգել են իրենց հարսանքիը, որպեսզի այն չհամընկնի Բրեդի և «Սոլթ»-ի դերասանուհու հարսանքիքի օրվա հետ:
Ներքին աղբյուրը հայտնում է, որ Էնիսթոնը չի ցանկանում, որ իր կյանքի ամենակարևոր օրը ասոցացվի նրանց հետ, այդ իսկ պատճառով ցանկանում էր այն ավելի շուտ կազմակերպել, սակայն Ջասթինը դեմ է եղել շտապողականությանը:
Մեկ այլ աղբյուրի տեղեկություններով՝ Ջենիֆերը վերջին ժամանակներս զբաղված էր Ջասթինի հետ իրենց տունը կահավորելով, ինչպես նաև նակարահանվում էր ֆիլմում, ինչի հետևանքով ստրեսային վիճակի մեջ է հայտնվել՝ ավելացնելով, որ նա վատ վիճակում է, և նույնիսկ Ջասթինը նրան երբեք այդպիսին չի տեսել:
Մյուս վարկածի համաձայն՝ դերասանուհին ամեն բան անում է լավ կազմվածք և հանգիստ միտք ունենալու համար: Դերասանուհին E! News-ին հայտնել էր, որ յոգան օգնում է իրեն պատրաստ լինել ամեն ինչի: Իսկ երբ նրան հարցրել են կյանքի կեսին գտնելու իր գաղտնիքի մասին՝ Էնիսթոնը պատասխանել էր, որ ինքը չգիտի, եթե իմանար այդքան երկար ժամանակ չէր փնտրի նրան:
FHM ամսագիրը աշխարհի ամենասեքսուալ կին է ճանաչել Միլա Կունիսին: Ռիհաննան, ով նախկինում երրորդն էր այդ ցուցակում, այժմ զբաղեցնում է երկրորդ տեղը, Հելեն Ֆլենգանը՝ երրորդը, իսկ Միշել Կիգան՝ չորրորդը: Քելի Բրուկը զբաղեցնում է հինգերորդ հորիզոնականը:
FHM 100 Sexiest ամսագրի խմբագիր Դեն Ջուդը հայտնում է, որ Միլա Կունիսի համար այս տարին ֆենոմենալ էր, քանի որ նա հանդես է եկել մեծ պահանջարկ վայելած «Ted» կատակերգությունում և այժմ համարվում է Հոլիվուդում ամենամեծ պահանջարկ ունեցող դերասանուհին՝ ավելացնելով, որ նա ոչ միայն գեղեցիկ է, այլև հումորի մեծ զգացում ունի:
Միլան այժմ Չաննինգ Տատումի հետ նկարահանվում է «Ծագող Յուպիտեր» ֆիլմում:
Չորեքշաբթի Միլան և Չաննինգը ֆիլմի նկարահանումների հետ կապված այցելել էին Լոնդոնի Բնության պատմության թանգարան: Ֆիլը լույս կտեսնի 2014թ-ին:
Ֆրանսիացի Ջերեմի Մարիից պահանջվել է հինգ տարի աշխարհի շուրջ 180,000 կմ անցնելու համար՝ ապավինելով միայն անցորդների հոգածությանը և առանց մի լումա ծախսելու:
Անցնելով Սուդանի 50 աստիճան ցելսիուս ջերմաստիճան ունեցող անապատով, դիմանալով Ղազախստանի -20 աստիճան ցելսիուս ցրտին՝ Մարին այցելել է 71 երկիր:
29-ամյա ճանապարհորդը իր ճամփորդությունը իրականացրել է մեքենաներ, նավակներ, ինքնաթիռներ և նույնիսկ Նորմանդիայում 2007թ-ին ավանակ նստելով:
180,000 կմ ճանապարհորդելու ընթացքում Ջերեմին ոչ մի լումա չի ծախսել և պավաինել է օտար մարդկանց բարեհոգությանը, ովքեր նրան ձրի տեղափոխել են:
Նրա ճանապարհը անցել է Եվրոպայով, ԱՄՆ-ով, հարավային Ամերիկայով, Աֆրիկայով, Ավստրալիայով, Նոր Զելանդիայով և մի շարք այլ երկրներով:
Նա հայտնում է, որ ճամփորդելու նկատմամբ ունեցած իր սերը առաջացել է դպրոցականների փոխանակման ծրագրով լեհական ընտանիքի հետ բնակվելու տարիներին՝ ավելացնելով, որ իրեն դուր է գալիս ճամփորդելու այս ձևը, քանի որ հնարավորություն է ունենում շփվել տեղաբնակների հետ և աշխարհին նայել նրանց աչքերով:
Նա հայտնում է, որ պատահական մեքենաներով ճամփորդելու եղանակը տարբեր երկրներում տարբեր է: Օրինակ՝ Նոր Զելանդիայում դա շատ հեշտ է, քանի որ մարդիկ շատ ընկերական են և միմյանց սխալ հասկանալու վտանգ չկա, սակայն ԱՄՆ-ում դա բավականին բարդ է, քանի որ պատահական մեքենաներով ճամփորդելը օրենքով չի թույլատրվում այնտեղ և մարդիկ այնքան էլ չեն ցանկանում անծանոթ մարդուն մի տեղից մյուսը տեղափոխել:
Նա նաև նշում է, որ շուրջբոլորը կան և´ լավ, և´ վատ մարդիկ, ուստի պետք է զգույշ լինել ճամփորդելու մեքենա ընտրելու հարցում:
Մահացել է նացիստական համակենտրոնացման ճամբարի ամենատարեց ողջ մնացած գերին:
Տասնյակ մարդիկ մահացել են Սուդանի Դարֆուր տարածաշրջանի ոսկու հանքի փլուզման պատճառով:
Բրիտանացի միլիոնատերը հինգշաբթի դատապարտվել է 10 տարվա ազատազրկման Իրաքի և այլ երկրների կառավարություններին ռումբի կեղծ դետեկտորներ վաճառելու համար:
Ջեյմս Մքքորմիքը 50 միլիոն եվրոյի եկամուտ է ունեցել կեղծ սարքերի վաճառքից:
Համաձայն քննիչների սարքերը չունեն ոչ մի գիտական հիմք:
Վճիռը կարդալու ժամանակ դատավոր Ռիչարդ Հոնը ասել է, որ նրա հնարքի հետևանքով հավանաբար շատերն են մահացել:
Մքքորմիքը Իրաքին վաճառել է 37 մլն եվրոյի արժողության ապրանք: Բացի Իրաքից նա նաև առևտրային հարաբերություններ է հաստատել Վրաստանի, Նիգերի, Բելգիայի և նույնիսկ ՄԱԿ-ի հետ:
Բիզնեսմենը նաև դատարանին ասել է, որ սարքեր է վաճառել նաև եգիպտական բանակին, Քենյայի ոստիկանությանը, Հոնգ Կոնգի բանտային ծառայությանը և թայլանդական սահմանային վերահսկողության մարմնին: