Բելգիայի իշխանությունները երկրում զենքի վաճառքի արգելք են մտցրել:

“Մենք միակ երկիրն ենք Եվրոպայում, որտեղ կարելի էր զենք գնել առանց թույլտվության: Դա պատճառ էր դառնում ողբերգական իրադարձությունների,ինչպես մեկուկես տարի առաջ` Լյեժում: Ահա դրա համար էլ մենք մեր հարևան երկրների պես վերացնում ենք զենքերի ազատ վաճառքը”,ասել է Բելգիայի արդարադատության նախարար Աննեմի Տուրտելբոմը:

Հիմա առանց թույլտվության չի կարելի ձեռք բերել 680 անուն զենք, այդ թվում` պատմական բանահյուսական ու դեկորատիվ գործող զենքեր: Իսկ  ցուցակում նշված զենքեր ունեցողները պետք է մեկ տարում տեղեկացնեն ոստիկանությանը:

Ազգային ժողովը սկսեց հինգերորդ գումարման երրորդ նստաշրջանի հերթական քառօրյան: Գրանցվել է 109 պատգամավոր:

Ավանդույթի համաձայն՝ «Ժառանգություն» խմբակցության քարտուղար Զարուհի Փոստանջյանը բարձրացրեց հայ-թուրքական արձանագրությունները կամ ինչպես ինքն է կոչում՝ այդ խարանը ԱԺ մեծ օրակարգից հանելու հարցը:

Նա հետաքրքրվեց, թե արդյո՞ք Հանրապետական կուսակցությունը ՀՀԿ խորհրդի նիստում քննարկել է հայ-թուրքակամ արձանագրություններն ԱԺ օրակարգից հանելու հարցը, և թե նախագահ Սերժ Սարգսյանն ի՞նչ դիրքորոշում ունի այդ հարցի վերաբերյալ:

ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը հայտնեց, որ նման քննարկում չի եղել, և կրկնեց ավանդական պատասխանը, որ հարցը գտնվում է ՀՀ նախագահի լիազորությունենի շրջանակում, որն էլ առայժմ նման որոշում չի կայացրել:

Զարուհի Փոստանջյանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, թե այսօր Թուրքիան ինչպես է վարվում սիրիահայերի հետ, կարծում է, որ այս խայտառակ արձանագրությունները պետք է դուրս գան ԱԺ օրակարգից, և դրա նախաձեռնողը պետք է լինի Հանրապետական կուսակցությունը: «Սա ոտնձգություն է մեր անկախության նկատմամբ»,-ամփոփեց նա՝ հորդորելով ՀՀԿ-ին քննարկում իրականացնել այս հարցի վերաբերյալ:

«Շնորհակալություն հորդորների համար, մենք ինքներս կորոշենք»,-արձագանքեց Էդուարդ Շարմազանովը:

ՀՀԿ պատգամավոր Արտաշես Գեղամյանը շտապեց պաշտպանել հանրապետականին՝ հայտարարելով, որ ինքը «Ռեգնումին» հարցազրույց է տվել հատուկ այդ թեմայով և ասել, որ դա հանրապետության նախագահի հաղթարշավի դրսևորումն է: «Ընդհակառակը, այդ արձանագրությունները հաղթախաղ են Ազգային ժողովում,-ասաց Գեղամյանը,-միայն այն փաստը, որ Հայաստանի հանրապետությունը, չնայած Թուրքայի վարգածին, այնուամենայնիվ, դեռ պահպանում է այդ արձանագրություններն ԱԺ մեծ օրակարգում, համաշխարհային ուժի կենտրոններին հուշում է մի բան, որ ի դեմս Հայաստանի Հանրապետության, մենք տարածաշրջանում ունենք շատ կոնստրուկտիվ պետություն՝ հակառակ Թուրքիայի»:

Նա գտնում է, որ օրակարգից այդ արձանագրությունների հանումը մեծագույն նվեր կլինի Թուրքիային ու Ադրբեջանին:

«Ժառանգություն» խմբակցության ղեկավար Ռուբեն Հակոբյանն, անդրադառնալով արծարծված հարցին, ասաց, որ արձանագրությունների ստորագրման պահից մինչ այսօր բավականին երկար ժամանակ է անցել, և այդ թաստաթղթի վերաբերյալ միջազգային հանրութան կարծիքը փոխփոխվել է:

Նա առաջարկեց Ազգային ժողովում կազմակերպել քննարկում, որպեսզի յուրաքանչյուրն իր կարծիքը հայտնի դրա վերաբերյալ և ոչ թե հոդվածներ գրի և նիստերից առաջ խոսի:

Այսօր առավոտյան Հայաստանի ազգային հավաքականը և Հայաստանի ֆուտբոլային պատվիրակությունը չարտերային չվերթով մեկնեցին Դանիա: Հունիսի 11-ին՝ Երևանի ժամանակով ժամը 22:15-ին, Կոպենհագենի «Պարկեն» մարզադաշտում Հայաստանի ազգային հավաքականը կանցկացնի 2014թ. աշխարհի գավաթի ընտրական մրցաշարի հերթական հանդիպումը Դանիայի հավաքականի հետ: Թիմը կհանգրվանի «Հիլթոն Կոպենհագեն Այրփորտ» հյուրանոցում:

Հունիսի 10-ին Հայաստանի ազգային ընտրանին կանցկացնի նախախաղային մարզում Կոպենհագենի «Պարկեն» մարզադաշտում: Մարզումից առաջ կկայանա Հայաստանի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ Վարդանի Մինասյանի մամուլի ասուլիսը:

Հայաստանի ազգային հավաքականը մեկնել է Կոպենհագեն հետևյալ կազմով՝

Դարպասապահներ

Ռոման Բերեզովսկի, «Դինամո» Մ., Ռուսաստան

Գևորգ Կասպարով, «Զոբ Ահան», Իրան

Արթուր Հարությունյան, «Շիրակ»

Պաշտպաններ

Ռոբերտ Արզումանյան, «Ակտոբե», Ղազախստան

Վալերի Ալեքսանյան, «Սանաթ Նաֆթ», Իրան

Կամո Հովհաննիսյան, «Փյունիկ»

Տարոն Ոսկանյան, «Փյունիկ»

Վարազդատ Հարոյան «Փյունիկ»

Արտյոմ Խաչատուրով, «Շերիֆ», Մոլդովա

Արթուր Ավագյան «Գանձասար»

Կիսապաշտպաններ

Կառլեն Մկրտչյան, «Մետալուրգ» Դոնեցկ, Ուկրաինա

Դավիթ Մանոյան «Փյունիկ»

Արթուր Եդիգարյան, «Հովերլա», Ուկրաինա

Արաս Օզբիլիս, «Կուբան», Ռուսաստան

Հենրիխ Մխիթարյան, «Շախտյոր», Ուկրաինա

Մարկոս Պիզելի, «Կրասնոդար», Ռուսաստան

Գևորգ Ղազարյան, «Մետալուրգ», Դոնեցկ, Ուկրաինա

Նորայր Ասլանյան, «Էմմեն», Հոլանդիա

Արթուր Յուսպաշյան, «Փյունիկ»

Հարձակվողներ

Էդգար Մանուչարյան, «Ուրալ», Ռուսաստան

Յուրա Մովսիսյան «Սպարտակ», Մոսկվա, Ռուսաստան

Արթուր Սարկիսով, «Վոլգա», Ռուսաստան

Սարգիս Ադամյան «Հանզա», Գերմանիա

Հունիսի 7-8-ը երեք տասնյակից ավելի լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներ Տավուշի մարզ էին մեկնել, որտեղ այցելեցին զորամասերից մեկը, հետևեցին զինծառայողների պարապմունքներին ու զորավարժությանը, ինչպես նաև այցելեցին մարտական դիրքեր:  Լրագրողները հանդիպում ունեցան նաև պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանի հետ, ով մեկ ու կես ժամ լրագրողներին ներկայացրեց ՊՆ ոլորտում բարեփոխումներն ու անելիքները, պատասխանեց հարցերին:

Ասուլիսը համընկել էր Սեյրան Օհանյանի վերանշանակման 50-րդ օրվա հետ, ինչի առթիվ նախարարը նշեց. «Երկրորդ անգամ նշանակումը պարտավորեցնող է ՊՆ անձնակազմի և անձամբ ինձ համար:  Նշանակում է, որ կրկնակի եռանդով իմ աշխատանքը պետք է շարունակեմ.  Հայաստանի շուրջ գոյություն ունեցող ռազմաքաղաքական իրավիճակը  և սպառնալիքներն ստիպում են ունենալ մարտունակ և մշտապես կատարելագործվող բանակ»:

Օհանյանը, խոսելով իր պաշտոնավարման հինգ տարիների մասին, ասում է, որ դրանք եղել են  ռազմավարական նոր մշակույթի ձևավորման տարիներ. «Պաշտպանական ռազմավարության վերանայումն ամենակարևոր միջոցառումն էր այս ժամանակահատվածի համար: Այս տարիների ընթացքում գնահատեցինք միջավայրը, սպառնալիքները, որ գոյություն ունեն մեր երկրի շուրջը և դրա ավարտին ունեցանք զինված ուժերի զարգացման պլան, որը որ միջնաժամկետ հեռանկարում ապահովելու է ՀՀ ԶՈՒ զարգացումը»:

Նախարարն ասում է, որ կարողացել են իրականացնել իրենց առջև դրված գլխավոր խնդիրը` ինքնիշխանության,  տարածքային ամբողջականության , պաշտպանության խնդիրները,  ՀՀ և ԼՂՀ բնակչության անվտանգության ապահովումը:

2008-ից շեշտադրվում են ոչ թե քանակային տվյալները, այլ նաև որակական աշխատանքը   զինված ուժերի մարտունակության առումով` սկսած պատրաստությունից մինչև ստորաբաժանումների ներդաշնակում. «Այդ տարեթվից ի վեր մեր բոլոր կարգախոսները եղել են` ԶՈՒ պատրաստությանը նոր որակ»:

Մշակվել է  նաև ԶՈՒ սպառազինության և ռազմական տեխնիկայի  զարգացման ծրագիրը և ռազմական արդյունաբերական համակարգի հայեցակարգը, որն ազգային անվտանգության խորհրդում հավանության է արժանացել: Ըստ այդմ` ընթացք կտրվի  հայրենական ռազմական արտադրությանը:

Օհանյանը նշեց, որ 2014-ից ունենալու ենք մեր ակադեմիան, որն օպերատիվ մարտավարական օղակի  զինծառայողների պատրաստությունն է իրականացնելու: Ակադեմիայի տված կրթությունը  համապատասխանելու է մագիստրոսի աստիճանին:

«Լուրջ ուշադրություն ենք դարձնում նաև պրոֆեսիոնալ սերժանտական կազմի համալրման խնդիրներին:   Հատկապես  առաջին գծի զորամասերում դասակի հրամանատարի տեղակալները և  ջոկի հրամանատարները  պրոֆեսիոնալ սերժանտներ են, ինչը թույլ է տալիս հրամանատարների աջակցության շնորհիվ ավելի վերահսկելի և հետևողական դարձնել մարտական հերթապահության իրականացման ողջ խնդիրները»,- ասում է Օհանյանը:

Շարունակվելու է նաև զինված ուժերի համալրման խառը սկզբունքը` պայմանագրային զինծառայողներով և զորակոչիկներով: Պայմանագրային ծառայողների կազմը համալրվում է հատկապես սահմանամերձ բնակավայրերում` դրանով իսկ տեղացիներին դարձնելով սեփական բնակավայրի պաշտպանության մասնակիցը, ինչպես նաև որոշակի սոցիալական խնդիրներ լուծելով:

Նախարարը նշեց նաև, որ 2014-ից նախատեսվում է բարձրացնել պայմանագրային զինծառայողների վարձատրությունը:

Այսօրվանից` հունիսի 10-ից մեկնարկում է 2013-ի գարնանային զորակոչը:

Օհանյանն ասում է, որ վերջին մի քանի  տարիներին լուրջ հիմքերի վրա դրված  զորակոչի անցկացումը` սկսած  նախազորակոչային տարիքում կցագրային խնդիրներից, բուժհետազոտման խնդիրներից մինչև  անմիջապես զորակոչից առաջ բուժհետազոտման խնդիրները,  նորակոչիկների ընդգրկումը ԶՈւ ծառայությանը` հաշվի առնելով ադապտացիոն պրոցեսը:

«Հրամանատարների խնդիրեն է, որ ադապտացիայի ընթացքում ավելի ուշադիր լինեն սկսած անհատական դաստիարակչական պատրաստությունից:,- ասում է նախարարը:- Հայրենիքի պաշտպանը ձևավորվում է ոչ միայն բանակում, այլ սկսած ընտանիքից: Հայրենիքի պաշտպանի հատկանիշների կատարելագործումը իրականացնում ենք հայրենիքի պաշտպանի անհատական գրքույկի միջոցով`  զինկոմիսարիատից և դպրոցից տրամադրում են նորակոչիկների հատկանիշների մասին ինֆորմացիա: Դրա վրա հենվելով փորձում ենք նրանց մոտ ձևավորել զինվորներին  համապատասխան հատկանիշներ»:

Իսկ ՊՆ կառուցվածքի բարեփոխումների շրջանակում ստեղծվել է  նյութատեխնիկական դեպարտամենտ, որը իրականացնում է գնումների ողջ գործընթացը ի տարբերություն նախորդ տարիների, երբ համապատասխան վարչություններն իրականացնում էին և գնումը և ապահովումը:

Օհանյանն ասում է, որ կոռուպցիոն ռիսկերի գնահատման արդյունքում կարողացել են  գնումների գործընթացն ավելի բարձր հիմքերի վրա դնել. « Բայց բոլորիս համար էլ հասկանալի է, որ նյութական միջոցները միշտ էլ որոշակի պաշտոնատար անձանց շահագրգռում են: Որքան լինելու են ֆինանսներ և նյութատեխնիկական միջոցներ, այնքան էլ մարդիկ այս կամ այն ժամանակամիջոցում հնարամտություններ են փորձելու գտնել` պետական շահերն օգտագործելու նաև սեփական շահերի համար: Մեր վերահսկողական մեխանիզմներով աշխատանքը դրա վրա ենք ուղղում, որպեսզի կարողանանք բացահայտել այդ կոռուպցիոն ռիսկերը, ժամանակին կանգնեցնենք մարդկանց,  ժամանակին հեռացնենք նրանց այդ գործընթացներից»:

Կարդացեք նաև`

Հայաստանը կշարունակի իր միջազգային խաղաղապահ առաքելությունը

Աղջիկները ևս կկարողանան յուրացնել սպայի մասնագիտությունը

ՊՆ· բանակում միջադեպերի յուրաքանչյուր մեղավոր պատժվում

Սեյրան Օհանյանը Գորիսի միջադեպի մասին

Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնությունը դադարեցվել է, երբ նույնասեռականների ամուսնությունների դեմ բողոքող ցուցարարը հայտնվել է խաղահրապարակում` Ռաֆայել Նադալից մի քանի մետր հեռավորության վրա

Երեկ Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնության ժամանակ թիկնապահները ստիպված են եղել պաշտպանել Ռաֆայել Նադալին, երբ տղամարդկանց եզրափակիչի ժամանակ նույնասեռականների ամուսնությունների դեմ բողոքող ցուցարարը ներխուժել էր խաղահրապարակ:
Կիսամերկ, դիմակով տղամարդուն թիկնապահները տապալել էին գետնին: Դեպքը տեղի էր ունեցել տրիբունաներում նույնասեռականների ամուսնությունների դեմ նրա համախոհների կազմակերպած ցույցից հետո:
Երբ տղամարդուն հեռացրել են խաղահրապարակից, Նադալը սեղմել է թիկնապահի ձեռքը և վերսկսել խաղը, որի ընթացքում նա հաղթել է Դեյվիդ Ֆերերին` ութերորդ անգամ դառնալով Ֆրանսիայի բաց առաջնության չեմպիոն:
Տրիբունաներում կրկին կիսամերկ տղամարդիկ ցուցադրում էին ցույցը կազմակերպած խմբավորման անունը` Hommen, որը հաճախակի ցույցեր է կազմակերպում նույնասեռականների ամուսնությունների դեմ:
Այս խնդիրը ծագել էր, երբ Ֆրանսուա Օլանդը անցած ամիս օրինականացրել էր նույնասեռականների ամուսնությունները:
Hommen-ը ռեֆերենդում է պահանջում նոր օրենքի համար, պնդելով, որ այն քայքայում է ընտանիքի սրբությունը:
Նադալը ընդունել է, որ ինքը սկզբից մի փոքր վախեցել է, քանի որ դեպքը շատ անսպասելի է տեղի ունեցել, սակայն հետո հասկացել է ցուցարարի նպատակը: Նա շնորհակալություն է հայտնել թիկնապահներին իրենց արագ արձագանքի և քաջության համար:
Ֆրանսիայի թենիսի ֆեդերացիայի ներկայացուցիչը նշել է, որ ցուցարարները այժմ ոստիկանության ձեռքում են: Նադալի PR ներկայացուցիչը Tweeter-ում գրել էր, որ սպորտը և քաղաքականությունը իրար չխառնեն, իսկ ձախերը, աջերը և կենտրոնամետները բոլորն էլ նույնն են և թող իրենց հանգիստ թողնեն:

Երեկ Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը մեկնել է Անկարա, որտեղ իրեն աջակցող կուսակցականների և քաղաքացիների առաջ խոսել է վերջին օրերին Թուրքիայում ստեղծված իրավիճակի մասին: Վարչապետը, նշելով, որ տեղի ունեցող իրադարձությունները կապ չունեն «Գեզի» այգու ծառերի հետ, ասել է. «Ինչու՞ են մեզ անհանգստացնում: Հարցը 15 հատ ծառի հատու՞մն էր: Լավ, համարենք Գեզի այգում 15 ծառ հատվեց, ապա ինչու՞ է դրա դեմ ուղղված ցույցեր տեղի ունենում Անկարայում, Իզմիրում: Խնդիրն այլ է: Խնդիրը այն է, որ ընտրությունների ժամանակ ԱԶԿ-ին շրջանցել չկարողացողները, ընտրելով այս ճանապարհը, ուզում են խառնել երկիրը: Սակայն դա նրանց չի հաջողվի: Մենք գիտենք նրանց թակարդները: Այդ թակարդները խափանող ուժն այստեղ է: Գեզի այգի գնացողներին ազգ են ասում, չգնացողներին չեն տեսնում: Նրանք մեքենաներ են այրել, զոհ են տվել մեկ ոստիկանի: Այս հասարակությունը չի այրում և քանդում, այս հասարակությունը կառուցում է»:

«Ռադիկալը» գրում է, որ Էրդողանը ցուցարարներին կոչ է արել անմիջապես վերջ տալ հավաքներին և ցրվել: «Եթե նույն կերպ շարունակեք, ստիպված կլինեմ ձեզ հասկանալի լեզվով խոսել»,-հայտարարել է Էրդողանը: Նշենք, որ ԱԶԿ-ն հունիսի 15-ին և 16-ին հանրահավաքներ է կազմակերպելու հաջորդաբար Անկարայում և Ստամբուլում:

  Թուրքիայում չեն դադարում զանգվածային բողոքի ցույցերը, որոնց սկզբի համար պատճառ հանդիսացավ Ստամբուլի «Գեզի» այգին ծառահատելու մասին կառավարության  որոշումը: Երեկ այգու համար պայքարի 13-րդ օրն էր: Քանի որ օրը կիրակի էր, ցուցարարները առավոտից սկսել են հավաքվել Թաքսիմի հրապարակում: Մի շարք քաղաքական կուսակցությունների, կազմակերպությունների, միությունների անդամներ, տարբեր թաղամասերի բնակիչները խմբեր կազմելով քաղաքի տարբեր կողմերից քայլել են դեպի Թաքսիմ: Հրապարակի ցույցերի համար կանգնեցված հարթակից մասնակիցներին ուղղված ելույթներում քննադատվել է վարչապետ Էրդողանի արած հայտարարությունները, հնչել են «Ամեն տեղ Թաքսիմ է, ամեն տեղ դիմադրություն է», «Հեռացիր կառավարություն» արտահայտությունները:

«Դողան» լրատվական գործակալությունը հաղորդում է, որ դեպի Թաքսիմ հրապարակ ընթացող երթի ժամանակ մի միջադեպ է տեղի ունեցել: Մի խումբ ցուցարարների ձեռքին եղել է Խաղաղություն և ժողովրդավարություն քրդական կուսակցության, PKK-ի դրոշներ ու Աբդուլլահ Օջալանի նկարով պաստառներ: Այդ ժամանակ քայլերթին մասնակցող մի խումբ սկսել է քննադատողական արտահայտություններ անել նրանց հասցեին: Հնչել են «Դու՛րս PKK» «Դու՛րս Օջալան», «Թող անիծվի՛ PKK-ն», «Մենք Մուստաֆա Քեմալի զինվորներն ենք» արտահայտությունները:

Հրապարակվել են Հայոց լեզվի և գրականության միասնական քննության գնահատականները: Քննությանը մասնակցել է հայտագրված 8975 դիմորդներից  8648-ը, 327-ը չեն ներկայացել քննության:

Հայոց լեզվի և գրականության միջին գնահատականը 13,25 է նախորդ տարվա 13,9-ի փոխարեն:

Այս տարի հայոց լեզվից և գրականությունից անբավարար է ստացել 788 դիմորդ կամ ընդհանուրի 9 տոկոսը: Նախորդ տարի անբավարար էր ստացել դիմորդների   5,6 տոկոսը:

7,5-12,75 է ստացել 3276 դիմորդ կամ 38 տոկոսը: 13-16,75 է ստացել 2761 դիմորդ կամ ընդհանուրի 32 տոկոսը: 17-20 է ստացել 1823 դիմորդ կամ 21 տոկոսը:

Այս տարի առավելագույն 20 միավոր է ստացել 80 դիմորդ: Նշենք, որ 2012-ին 200 դիմորդ էր 20 միավոր հավաքել:

Այսօր ժամը 9-18-ը դիմորդները կարող են բողոքարկել իրենց գնահատականները քննակենտրոններում:

Ամերիկյան Washington  ու  բրիտանական Guardian լրտեսության մասին իրենց տեղեկություն տրամադրած մարդու անունն են բացահայտել: Տեղեկատուն  29-ամյա Էդվարդ Սնոուդեն է, որը նախկինում աշխատել է ԿՀՎ-ի տեխնիկական ծառայությունում ու  ինքն է ցանկացել,որ իր անձը բացահայտվի:

Ինչպես գրում է The Washington Post -ը, կիրակի, հունիսի 9-ին նա պատմել է իր արարքի դրդապատճառների մասին, բացատրել, որ քննադատում է  անմեղ  քաղաքացիներին լրտեսելը: Նա ենթադրում է, որ գաղտնի , ծրագրային լրտեսումը կդառնա հասարակական  լայն քննարկումների թեմա և հույս ունի, որ մարդիկ կկարողանան պաշտպանել անձեռնմխելիության իրենց իրավունքները դատարանի միջոցով:

Ներկայումս Սնոուդենը գտնվում է Հոնկոնգում: Նա հայտնել է, որ մտադիր է  ապաստարան խնդրել “խոսքի ազատությանը հավատացող” ցանկացած երկրում:

Նախօրեին, տեղեկատուի մասին տվյալների հրապարակումից հետո  NSA  պահանջել է հանգամանքների հետաքննել ու հայտնաբերել  տեղեկությունների արտահոսքի հանգամանքները:   Համապատասխան հարցում է ուղարկվել ԱՄՆ արդարադատության նախարարություն: NSA  տնօրեն Ջեյմս Կլեպերը հատուկ հայտարարությն մեջ խոստովանել է, որ PRISM լրտեսական ծրագիրը, որի մասին գրել է The Washington Post-ը իրականում գոյություն ունի, սակայն ընդգծել է, որ այն աշխատում էր օրինական հիմունքներով, ամերիկյան կոնգրեսի սանկցիայով: Բացի այդ, Կլեպերը հավաստիացրել է, որ տվյալներ են հավաքում ոչ թե ամերիկացիների, այլ միայն օտարերկրացիների մասին:

Տեղատարափ անձրևների հետևանքով Չինաստանում 3,57 մարդ  է տուժել: Ամենաբարդ իրավիճակը 10 նահանգներում է: Պաշտոնական տվյալներով տարերային աղետի հետևանքով 13 մարդ է զոհվել: Անձրևները ոչնչացրել են 287 հազար հա գյուղնշանակության հողեր, ավերվել է 1,5 հազար բնակելի շենք: Ընդհանուր տնտեսական վնասը գնահատվում է 1,29 մլրդ յուան (209 մլն դոլար):

Մեքենավար շվեդներն իրենց կարող են իսկական շոտլանդացի զգալ: Կիսաշրջազգեստ հագնել նրանց ստիպել է  ղեկավարության որոշումը: Նրանց արգելվել է աշխատանքի ժամանակ  շոգին կիսատաբատ կրել: Մեքենավարները  չկամեցան կրել պարտադրվող տաբատը ու այդ վիճակից  դուրս գալու ինքնատիպ որոշում կայացրին.նրանք կիսաշրջազգեստը   գերադասեցին տաբատից:Կիսաշրջազգեստների դեմ ղեկավարությունը չկարողացավ առարկել.դա կգնահատվեր որպես խտրականություն: Այնպես որ ղեկավարությունում հայտարարեցին.”ամեն ինչ կարգին է”: Հնարավոր է, որ շուտով մեքենավարները դառնան Շվեդիայի  նոր դիտարժան երևույթը:

Յակուտիայի շրջանում Տատինսկի ու Ամգինսկի շրջանում ավելի քան 100 տուն է ջրասույզ եղել, ավերվել են կամուրջներն ու հոսանքալարերը վնասվել, 3 տեղ  հեղեղը լվացել-վերացրել  է  դաշնային “Կոլիմա”ավտոմայրուղին, որը Յակուտսկը միացնում է Մագադանի հետ:

Հեղեղի աղբյուրը Սելենյախ գետն է, որը դուրս է եկել ափերից: Տուժել են Ուոլբա, Բայագա, Իտիկ Կյուել, Էմիս, Սուոլա ավանի տները: Ոստիկաններն ու փրկարարները տարհանել են մարդկանց, տեղափոխել ժամանակավոր կացարաններ: Հեղեղների շրջանում արտակարգ դրություն է հայտարարվել:

Գերմանիայում, Էլբա գետի  ամբարտակի  քանդման պատճառով ավեի քան 36 հազար մարդ է տարհանվել:

Հորդառատ անձրևների պատճառով Էլբայի ջրի մակարդակը բարձրացել է 7,5 մ, սահմանված նորմից 5 մետրով ավելի: 8 հազար մարդ Ակեն քաղաքի մատույցներից տարհանվել է ավտոբուսներով:

Տարհանում է եղել նաև Բրանդենբուրգում: Քյոլնի ինստիտուտի տնտեսական հետազոտություններով, Գերմանիայում ջրհեղեղի հետևանքով ավելի քան 6 մլրդ եվրոյի վնաս է պատճառվել:

Հալեպում իսլամական խմբավորման զինյալները, Բաշար Ասադի ռեժիմի դեմ պայքար են մղում, մահապատժի են ենթարկել մի դեռահասի` նրան մեղադրելով սրբապղծության մեջ: Ինչպես նշում է   Agence France-Presse  գործակալությունը, 15-ամյա Մուհամեդ Քաթան սպանվել է իր ծնողների  ու տեղաբնակների աչքի առջև: Դրանից մի քանի օր առաջ, պատանին զրույցի ընթացքում հայտարարել էր, թե ինքը հավատացյալ չի դառնա, “եթե անգամ Մումամեդ մարգարեն իքն անձամբ իձնի երկնքից”:

Հատկապես որ խմբավորումից էին դեռահասին սպանողները`  պարզ չէ: Իրավապահների կարծիքով, նրանք օտարերկրացիներ են եղել, քանի որ խոսել են դասական արաբերենով, ոչ թե արաբերենի սիրիական խոսվածքով:

Syrian Observatory for Human Rights -ում կատարվածը որակել են որպես “նվեր Ասադին”: Իրավապաները նշել են, որ նմանատիպ դեպքերը կարող են հանգեցնել նրան, որ “Սիրիայի բնակչությունը վախենա Ասադի վարչակարգի տապալման հետևանքներից”:

Սիրիայում Ասադի ու նրա վարչակարգի հակառակորդների միջև հակամարտությունը շարունակվում է ավելի քան 2 տարի: Սկզբում ապստամբները քաղաքական նպատակներ էին հետապնդում, սակայն  հետագայում, վարչակարգի հակառակորդների միջև սկսեցին թափ առնել բոլոր արմատական խմբավորումները, որոնցից շատերն անմիջական կապ ունեն “Ալ Քաիդայի հետ”:

Հունիսի 13-ին կլրանա Շահումյանի անկման 21 տարին: XXI դարաշեմին  16 հազար հայ  բնակիչ  հայտնվեց  դարի ու քարի արանքում: Նույնքան բեկված ճակատագրեր,  պատմությանը  դեռ անհայտ ու չընթերցված էջեր: Տարօրինակն այն է, որ Շահումյանն ընկավ, երբ մեկ ամիս առաջ ազատագրել էինք  Շուշին,  և այդ օրը «Գետաշեն» օպերացիան իրականացնելու խնդիր էր դրված:

Վերինշենցի Գրետա Զարգարյանի հետ իմ հանդիպման առիթը, բնականաբար, Շահումյանի գաղթի հազար ու մի ինչուների պատասխանն ունենալն էր: Իսկ պատասխանը երկար է, սկսվում է ծննդավայրի հուզական նկարագրությամբ և այն թողնելու դրվագներով:

Վերինշենը շրջանի ամենամեծ գյուղն էր և մինչ բռնագաղթը  7,5 հազար բնակիչ է ունեցել: Աչքի է ընկել իր գեղեցիկ առանձնատներով, հրաշալի մարդկանցով, բարեկեցիկ ապրելակերպով ու ազգայնականությամբ: Իսկ զրուցակիցս, ինչպես հետո պարզվեց, հետաքրքիր կյանքի ուղի անցած մի տիկին է, բազմանդամ ընտանիքի զավակ: Երեք քույր  ու եղբայր էին ու անշուշտ  պիտի արմատավորվեին իրենց սիրելի Վերինշենում, եթե չարաբաստիկ բռնագաղթը չլիներ:

Ավարտել է գյուղի  դպրոցը, միջնակարգ-մասնագիտական կրթությունը` Երևանի կոոպերացիայի տեխնիկումում ստացել, իսկ բուհն ավարտել է Մոսկվայում` ստանալով տնտեսագետի որակավորում: Այնուհետև գլխավոր տնտեսագետ է աշխատել  Շահումյանի շրջկոպում և Ագրոարդում: Իսկ 1991 թ., երբ վերջապես  սկսվեց շրջանի գազաֆիկացումը, որպես գլխավոր հաշվապահ աշխատեց այդ գրասենյակում, բայց, ցավոք, գործընթացը դեռ չսկսված ավարտվեց: «Չգիտեմ` ինձ ինչպես կհասկանաք, յուրաքանչյուր ազգի մեջ երբեմն շատ անհաղթահարելի գործոններ են լինում, առավել ևս, երբ շատ այլազգիներով  ես շրջապատված ու  փոքրամասնություն ես, փոքր շրջան, որը քարտեզի վրա  երբեք նշված չի եղել, բայց միշտ անկախ է եղել: Միակ բացն այն էր, որ դպրոցներում հայ ժողովրդի պատմություն չէր  ուսուցանվում»,- խոստովանում է տիկին Գրետան: Թեև աշխատանքային դժվարություններ, հակասություններ վերադասի հետ միշտ են ունեցել, բայց անարդարությունների դեմ ընդվզելով, ըստ զրուցակցիս, հաջողվել է որոշ խնդիրներ լուծել, միշտ բողոքել են մարզի պակաս ֆինանսավորումից:

Երբ 1962 թ. փակեցին «Նոր ուղի» օրաթերթը,  հայության ճնշման, ցույցերի ներքո այն  կրկին բացեցին: Ավելին ` շրջանը Երևանից միշտ  ստացել է հայկական թերթեր, ամսագրեր, հայալեզու հարուստ գրականություն: Այս ավանդույթը շարունակվել է նաև շարժման տարիներին, երբ տ-ն Գրետան էր արդեն ղեկավարում «Հայմամուլը»:  Հաճախ էր ուղղաթիռով Երևան  գալիս ու տանում  անհրաժեշտը:

Թեև Վերինշենին հարևան թուրքաբնակ մի քանի մեծ գյուղ եղել է, սակայն նրանից ավելի բարձր դիրքում գտնվող ու դեպի Մռավը ձգվող թուրքաբնակ Բալուղայան և Բաշղշլաղը Վերինշեն գյուղական համայնքի կազմում էին: Հայկական բնակավայրը, սահմանակից լինելով Կասմիր Իսմայելովի շրջանին, Լեռնային Ղարաբաղի հետ տրանսպորտային ճանապարհ չի ունեցել:  Իսկ  Ստեփանակերտ հասնելու համար հայը Իսմայելովից Եվլախ, Աղդամ, նոր միայն Ստեփանակերտ պիտի հասներ:

ՇԱԲԱԹՆ ՈՒՐԲԱԹԻՑ ՇՈՒՏ ԵԿԱՎ

88-ի շարժումը շրջանի վիճակն ավելի վատացրեց: Թե 4 տարի ինչպես  դիմակայեցին, մեկ Աստծուն ու մեկ էլ շահումյանցուն է հայտնի.  «Շրջանն ուներ իր պաշտպանական ջոկատը, որը ղեկավարում էր իմ գործընկեր Շահեն Մեղրյանը: Երբ նա  համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետն ավարտեց, որոշ ժամանակ ինձ մոտ աշխատեց, հետո` կոմերիտմիության առաջին քարտուղար դարձավ, պահածոների գործարանի տնօրեն: Երբ շարժումը սկսվեց,   Բաքվից մի ռուսախոս հայի՝ Ռուդոլֆ Միրզոև անունով, նշանակեցին որպես առաջին քարտուղար, որը մեզ շարունակ հանդարտեցնում էր, թե` սպասեք մինչև  Ղարաբաղի հարցը լուծվի, դուք մեխանիկորեն նրան կմիանաք: Բայց ժողովուրդն ինչի՞ն սպասեր կամ ո՞ւմ սպասեր, եթե չսատարեին ղարաբաղյան շարժմանը»,- ասում է Գրետան ու հավելում, որ Ժողովրդի ճնշման ներքո Միրզոևը հեռացավ իշխանությունից, նրան փոխարինելու եկավ Շահեն Մեղրյանը` միաժամանակ ղեկավարելով ողջ շրջանի ինքնապաշտպանությունը:

1992 թ. հունվարի 13-ին առաջին գրադը խփեց շրջկենտրոնին: Կրակի բաժին չդառնալու համար մարդիկ շարունակ ապահով վայր էին փնտրում, երեխաներին երբեմն Ստեփանակերտ տեղափոխում, շատերն էլ՝ բլինդաժներում լուսացնում: Միակ ապահով վայրը Գյուլիստանն էր ու Վերինշենի այն թաղամասերը, որոնք մեջքով սարին էին հենված: Գյուղի կենտրոնով Ղարաչայ գետն էր հոսում: Թեև Մանաշիդի բարձր սարը Վերինշենը պաշտպանում էր  թուրքի ռմբակոծումից, բայց 13-ի  գիշերը Բուզլուխի կողմից գյուղն այնքան ուժգին ռմբակոծեցին, որ  արկերը, սարին դիպչելով, հրավառության պես պայթում էին: «Երեխաներին հանգստացնում էինք, թե հրավառություն է, մի վախեցեք»,- հիշում է զրուցակիցս:  Մինչդեռ մեծերն էլ համոզված էին, որ Գետաշեն մտնող մեր տղաներին են ռմբակոծում, քանի որ լուսաբացին մերոնք  Գետաշեն պետք է մտնեին: Սակայն շաբաթն ուրբաթից շուտ եկավ:

88-ից Վերինշենը  հոսանքազրկված էր:  Հունիսի 13-ին գյուղի առավոտը  ուժգին  ռմբակոծություններով սկսվեց, ինչն էլ խուճապի մատնեց բնակիչներին: Շատ չանցած՝ Հայ Պարիս գյուղի ժողովուրդը, անկողինները անասուններին բարձած, սարերով  Վերինշեն հասավ: Գյուլիստանի անտառ տեղափոխվելու և այնտեղ մնալու որոշում կայացվեց, մինչև Հայաստանից օգնություն կգար: Զրուցակիցս անձամբ է լսել, թե Շահեն Մեղրյանն ինչպես էր խնդրում, որ ժողովրդին գոտեպնդելու համար գոնե մեկ  «Կոբրա» ուղղաթիռ  ուղարկեն,որ աչքներով տեսնեն ու զգան` իրենց պաշտպանող կա:

Գյուղից հեռացողների այս խումբը Նապատ չհասավ: Գիշերը լուսացրին  Գյուլիստանի անտառում, որովհետև  տ-ն Գրետայի Արկադյա փեսան, որ  զենք- զինամթերք էր տեղափոխում և տեղյակ էր շտաբի պլաններին, հուսադրում էր, որ Նապատ հասնելու կարիք չկա, որովհետև շուտով գյուղ են վերադառնալու: Մնում են ու տեսնում, թե իրենց տներն ինչպես են թալանում խաշնարածները:  Իսկ առավոտյան, երբ տեսան, թե մեր ԲՄՊ-ներն ինչպես թողեցին դիրքերն ու Գյուլիստան հասան,  նոր միայն  Նապատ շարժվեցին: Մինչ այդ մերոնք բուլդոզերով Կարաչինար գյուղի սարերով նեղլիկ ճանապարհ էին բացել, որպեսզի ժողովուրդը գոնե Թալիշ հասնելու հնարավորություն ունենար: Վտանգավոր ճանապարհ էր, բայց  այն փրկության արահետ եղավ հազարավորների համար, որոնք 3 օր ու գիշեր քայլեցին ինքնամոռաց՝ մի գետը 13 անգամ աջ ու ձախ կտրել-անցելով: Այս ու այնտեղից աղեկտուր ձայներ էին լսվում, հուսահատ ճիչեր, հարազատների փնտրտուք: Եթե շատ շահումյանցիներ, որպես սուրբ մասունք իրենց հետ տարան այնքան հող, որքան կպել էր ոտնամաններին, ապա Գրետան այդ «բարեբախտությունն» էլ չունեցավ, որովհետև ինքը դիմացավ ճանապարհի դժվարություններին, իսկ ոտնամանները՝ ոչ: Կես ճանապարհը ստիպված էր ոտաբոբիկ անցնել:

Երբ մտան Մարտակերտ,  Չայլուն ու Լուլասազն արդեն վառվում էին: Հունիսի 16-ին դատարկվեց նաև Այգեստանը (Չայլու): Գիշերը լուսացրին Երեք մանկուք եկեղեցում: Քարավանի անվտանգությունը, իհարկե, ապահովում էին հայ մարտիկները, հետախույզները` նախապես ստուգելով, հետախուզելով  անցնելիք ճանապարհի անվտանգությունը: Հասան Հաթերք, որտեղ կռիվն ու սոդոմ-գոմորը դեռ նոր պիտի սկսվեին:

ՎԱՆՈ ՍԻՐԱԴԵՂՅԱՆԻ «ՄՏԱՀՈԳՈՒԹՅՈՒՆԸ»

Որոշ ժամանակ մնացին Ստեփանակերտում, քանի որ տուն վերադարձի հույս դեռ փայփայում էին, հետո  Շուշի գնացին, որպեսզի ժամանակավոր մի կացարան գտնեին, բայց բոլոր բնակարաններն արդեն զբաղված էին: «Ավտուբուսով մեզ Երևան բերին, սակայն Գորիսում Վանո Սիրադեղյանը մեզ արգելեց Հայաստան մտնել ասելով, թե հայաթափում ենք Ղարաբաղը: Տեղատարափ անձրևի  տակ ավտոբուսները կրկին Լաչին վերադարձան»,- հիշում  է տ-ն Գրետան:  Երբ հաջորդ օրն այդ խմբերին միացավ նաև Մարտակերտի ժողովուրդը,  Երևան վերադարձի ճամփան, որքան էլ Սիրադեղյանը չցանկանար, արդեն անխուսափելի էր: Հիմա ինչպե՞ս չասես` մտահոգվելու փոխարեն լավ կլիներ` Շահումյանը պահելու ցանկություն դրսևորեիք, որպեսզի շահումյանցիք այդպես ցիրուցան չլինեին աշխարհով մեկ ու նոր գերեզման չփնտրեին օտարության մեջ: Ինչպես  զրուցակցիս պատերազմի վետերան երկու եղբայրները, որոնց գաղթի ճամփաները  հեռավոր Կալինինգրադ հասցրին: Նրանք այդ քաղաքի պատվավոր  քաղաքացի դարձան ու շիրիմ գտան այդ օտար  հողում:

Կյանքը շարունակվում է: Շատ է պատահել` Գրետան մտքերով տարված  երթևեկել է  երևանյան փողոցներում, բայց մտովի քայլել է իր Վերինշենով, որտեղ ոչ միայն իր հայրական տունը, մանկությունն ու երիտասարդությունը մնաց, այլև ծնողների, հարազատների շիրիմները, որոնց  հոգիների հանգստության  մոմը միշտ վառում է Սբ. Սարգիս եկեղեցում:

ՀԱՎԵՐԺԻ ՃԱՄՓՈՐԴԸ…

Լուսանկարից մեզ նայող երիտասարդը Գրետայի քրոջ որդին է, Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետի 2-րդ կուրսի  ուսանող Ֆուրման Գյորգյանը: Ծնվել է 1973 թ. օգոստոսի 28-ին,  զոհվել 1992 թ. սեպտեմբերի 29-ին Գյուլիստանի մոտակայքում:19-ամյա այս պատանին դեռ  8-րդ դասարանից է  եղել Ղարաբաղյան շարժման ակտիվ մասնակից: Անգամ ուսանող դառնալը նրան չկտրեց այդ «հիվանդությունից»: Երկու տարի անընդմեջ, հունվարյան քննությունները հանձնելուց հետո, պարտադիր գյուղ էր վերադառնում և  ինքնապաշտպանական ջոկատների կազմում տարբեր  մարտական գործողությունների մասնակցում:

Այդպես եղավ նաև 1992 թ. մայիսյան քննությունները հանձնելուց հետո, երբ իր ընտանիքն ու հարազատներն  արդեն Երևանում էին: Միևնույն է, նա կրկին Ղարաբաղ վերադարձավ: Շահումյանն արդեն ընկած էր, և Շահեն Մեղրյանը, պարտիզանական ջոկատներ կազմելով, փորձում էր հետ բերել կորցրածը: Միացավ այդ ջոկատներին: 1992 թ. սեպտեմբերի 29-ին Գյուլիստանի մոտակայքում, հատուկ առաջադրանքի ուղարկված ուղղաթիռի վթարից  զոհվեց 19-ամյակը նոր բոլորած խիզախ պատանին, որ սեպտեմբերին ոչ թե հատուկ առաջադրանք կատարելիս պիտի լիներ, այլ համալսարանի լսարանում: Մայր բուհն այսօր հերոսի անվան լսարան ունի:

Թաղված է Եռաբլուրում:

Ամալյա ԵԴԻԳԱՐՅԱՆ