Այսօր Մոնղոլիայում նախագահ են ընտրում: Քվեարկությունը կտևի մինչև  տեղի ժամանակով երեկոյան 10-ը: Պետության ղեկավարի պաշտոնի համար պայքարում է 3 թեկնածու,հանրապետության գործող նախագահ Ցախիագիյն Էլբեկդորժը, Մոնղոլիայի ժողովրդական կուսակցության առաջնորդ Բաթ-Էրդենե Բադմաանյամբոոգիյնը և մոնղոլական ժողովրդական հեղափոխական կուսակցությունից` առողջապահության նախարար Նացագիյն Ուդվալը:

Հասարակական կարծիքի հարցման համաձայն, մեծ շանսեր ունի ներկայիս  նախագահը:

Նախկին լրագրողն ու խաղաղ հեղափոխության առաջնորդը, որը Մոնղոլիայում վերջ դրեց կոմունիստական վարչակարգին,  առաջին անգամ նախագահ դարձավ 2009-ին: Մինչ այդ նա վարչապետն էր:

Ճապոնիայի տրանսպորտի ոլորտի պատասխանատուները գայլի մեզ և առյուծի մռնչյուն են օգտագործում եղջերուների հետ տեղի ունեցող բախումների աճող խնդիրը լուծելու համար:

Ճապոնիայի Հոկայդո կղզում կենդանիների պատճառով տեղի ունեցող դժբախտ պատահարների թիվը անցած տաս տարվա ընթացքում կրկնապատկվել է:

Այդ իսկ պատճառով տրանսպորտի ոլորտի բարձրաստիճան պաշտոնյաները որոշել են ծայրահեղ քայլի գնալ՝ ճանապարհի և երկաթգծերի եզրերին գայլի մեզ լցնելով, ինչպես նաև նրանք առյուծի մռնչյուն կհնչեցնեն եղջերուներին հեռու պահելու համար:

Կղզու մայրուղիներում լցնելու համար անհրաժեշտ գայլի մեզը ներկրվում է ԱՄՆ-ից:

Հոկայդոյում 20-րդ դարի սկզբներին եղջերուները գրեթե վերացել էին չափից շատ որսվելու և խստաշունչ ձմեռների հետևանքով:

Սակայն իրականացված պահպանման միջոցառումների և վայրի գայլերի թվաքանակի կրճատման հետևանքով նրանց թիվը վերականգնվել է:

Ըստ տեղեկությունների՝ Հոկայդոյի գնացքների վրա առյուծի մռնչյուն արձակող հատուկ սարք է տեղադրվել եղջերուներին երկաթգծերից հեռացնելու համար:

Իրկուտսկի  երրորդ ուղղիչ գաղութում կալանավորները, որոնք նախկին իրավապահներ են, այսօր առավոտյան ստուգման ժամանակ իրենք իրենց վնասել են, հայտնում է «Интерфакс»-ը: Իշխանությունների տվյալներով, 350 կալանավորները հավաքվել են  հրապարակում ու սադրանքի նպատակով  կտրվածքներ արել նախաբազկի շրջանում: Նրանք պահանջել են գաղութ կանչել լրագրողներին: Ներկայում տեղում մի քանի հեռուստաալիքներից թղթակիցներ են, մարդու իրավունքների գծով լիազորված անձ, դատախազ ու Իրկուտսկի մարզի ոստիկանության պետեր:

Դեպքը կատարվել է  հասարակական դիտորդական հանձնաժողովի  մարզային ղեկավար Օլեգ Սաֆրոնովի գաղութ կատարած այցից 2 օր անց: Նրա խոսքով, կալանավորները բողոքել են ցածր աշխատավարձից ու խանութի բարձր գներից:

Ավելի վաղ, հունիսի 24-ին ԶԼՄ-ներում տեղեկություն կար, որ նախօրեին կալանավորները բունտ են արել ու, զորքերը շրջապատել են տարածքը: Շուտով այդ տեղեկությունը Պատիժների իրականացման դաշնային ծառայության ներկայացուցիչները հերքեցին:  Գերատեսչությունում ճշտեցին, որ կալանավորները ստուգումից հետո դուրս են եկել հրապարակ, որ ադմինիստրացիային սննդի որակի, բուժսպասարկման ու պայմանական-վաղաժամկետ ազատման մեխանիզմների  կապակցությամբ իրենց դժգոհությունը հայտնեն:

Հայտարարության մեջ ասվում է, որ  գաղութում գերազանցապես բարձրագույն կրթությամբ մարդիկ են, կարգապահ , որոնք ունակ են կառուցողական երկխոսության:

Ռուս գիտնականը հայտնել է, որ «Սատանա» անունով սովետական բալիստիկ հրթիռը պետք է կրկին օգտագործվի Երկիրը երկնաքարերից պաշտպանելու համար:

Հրթիռների առաջատար մասնագետ Սաբիտ Սաիտգարաևը, անդրադառնալով այս տարվա սկզբին հազարավոր տներ վնասած, Ռուսաստանի Ուրալի լեռներում ընկած երկնաքարի մասին, նշել էր, որ 1960-ականների հրթիռը իդեալական է տիեզերքից մոլորակի համար վտանգ ներկայացնող ցանկացած երկնաքար վերացնելու համար:

News.com.au –ի տեղեկություններով՝ հետազոտողները հայտնում են, որ հեղուկ վառելիքով աշխատող հրթիռը շատ հարմար է տիեզերքից հանկարծակի հայտնված օբյեկտների վերացման համար:

Հրթիռը կարող է երկնաքարի դեմ ուղղվել 20 րոպե նախապատրսատական աշխատանքից հետո, մինչ ժամանակակից հրթիռները այդ նույն գործողության համար պահանջում են մի քանի օր նախապատրաստական աշխատանք:

Գիտնականների պնդմամբ Ուրալում ընկած երկնաքերը ավելի քան մեկ դարի ընթացքում երկրի վրա ընկած ամենամեծ երկնաքարն էր:

Սաիտգարաևի տեղեկություններով հրթիռը կարող է մինչև 91 մետր տրամագծով օբյեկտներ ոչնչացնել: Ժամանակակից տեխնիկայով հագեցման դեպքում` 1960-ականների հրթիռը կարող է Երկրից հինգից վեց ժամվա հեռավորություն ունեցող օբյեկտներ ոչնչացնել:

Չինացի կնոջ կրծքի իմպլանտը պայթել է՝ ստամոքսի վրա չորս ժամ շարունակ պառկած հեռախոսով խաղ խաղալուց հետո:

Ըստ չինական լրատվամիջոցների տվյալներով՝ պեկինցի կինը մահճակալին պառկած խաղ խաղալիս իր կրծքավանդակում ցավ է զգացել:

SZNews-ի տեղեկություններով՝ նրան տեղափոխել են հիվանդանոց և բժիշկների հավաստիացմամբ նրա կրծքի իմպլանտը պայթել է, քանի որ դրա որակը լավը չի եղել, ինչին գումարվել է ուժեղ ճնշումը:

Հայտնի չէ արդյո՞ք կնոջ իմպլանտը փոխել են, թե ոչ, սակայն նա պլաստիկ վիրաբուժության էր դիմել ինքնավստահությունը բարձրացնելու նպատակով:

2011 թ-ին պեյնթբոլ խաղալիս գնդակով կրծքավանդակին հարված ստանալուց հետո պայթել էր լոնդոնցի կնոջ կրծքի իմպլանտը:

Անցած տարի Տեխասցի կինը դատարան էր դիմել՝ մեղադրելով ոստիկանին իր կրծքի իմպլանտը պայթեցնելու մեջ, որը նրան ձերբակալելիս մեծ ուժ էր գործադրել:

ԱՄՆ Սենատը երեկ հաստատել է ձեռներեց Պեննի Պրիտցկերի թեկնածությունը երկրի առևտրի նախագահի պաշտոնում, հայտնում է  Reuters-ը:

Նրա նշանակմանը կողմ է քվեարկել 97 սենատոր` մեկ դեմ ձայնի հարաբերակցությամբ: Պրիտցկերը կդառնա ԱՄՆ պատմության մեջ առաջին կինը, որը գլխավորելու է  առևտրի գերատեսչությունը:

Այդ պաշտոնը թափուր է ավելի քան մեկ տարի: 54-ամյա Պեննի Պրիտցկերը Hyatt հյուրանոցային ցանցի հիմնադիրներից մեկի դուստրն է ու այժմ էլ տնօրենների խորհրդի անդամ է: Forbes-ի հաշվարկով, նրա կարողությունը հասնում է 1,85 մլրդ դոլարի: Նա աշխարհի հարուստների վարկանշային ցուցակում իր հարստությամբ զբաղեցնում է 277 տեղը:

Հատկապես ամռանը Երևանն առանձնանում է յուրահատուկ աշխուժությամբ բազում փառատոների և մրցույթների շնորհիվ: Հունիսի 14-ն էլ այդ օրերից էր, երբ «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահում տեղի ունեցավ մեծ կոմպոզիտորի անունը կրող միջազգային 9-րդ մրցույթի գալա համերգը:

Տարբեր երկրներից ժամանած մասնակիցներից առաջին մրցանակը ստացավ ռումինացի թավջութակահար Անդրեյ Իոնիցան, որի հետ էլ առիթ ունեցանք զրուցելու:

19-ամյա տաղանդաշատ  թավջութակահարը ծնվել է Ռումինիայում: Սկսել է դաշնամուր նվագել 5, իսկ թավջութակ՝ 9 տարեկանում: 2006 թ. մասնակցել է Փարիզի «Petit Palais» մրցանակաբաշխությանը՝ տարբեր կրթաթոշակների համար: 2007 թ. Անդրեյը հաղթանակներ է ունեցել երկու իրար հաջորդող մրցույթներում. VATELOT/RAMPAL Փարիզում և դաշնամուրային մրցույթ՝ Բուխարեստում, որտեղ ևս ստացել է առաջին և ժյուրիի հատուկ մրցանակները:

– Անդրեյ, ինչպես ե՞ս քեզ զգում Հայաստանում:

– Հոյակապ: Ինձ շատ է դուր գալիս Երևանը, իսկ եղանակը հիասքանչ է: Երևանը յուրահատուկ քաղաք է, որը կարծես Արևելք տանող դարպասի է նման՝ միաժամանակ պահպանելով իր ուրույն  նկարագիրը:

–Դժվա՞ր էր մինչ համերգը:

– Այո, բավական սթրեսային էր: Պետք է յուրաքանչյուր պահի կենտրոնանայի՝ վերահսկելով նյարդերս: Բայց ստացվեց…

– Որքա՞ն ժամանակ պահանջվեց մրցույթին պատրաստվելու համար:

– Մոտ երկու-երեք ամիս:

– Օրական քանի՞ ժամ:

– Նվազագույնը` երեք-չորս:

– Ի՞նչ ես անում սթրեսի ժամանակ:

– Բախտս բերել է նրանով, որ սթրեսն անհետանում է անմիջապես բեմ բարձրանալուց հետո:

– Նայո՞ւմ ես հանդիսատեսի աչքերին: 

– Երբեմն այդպիսի սխալ էլ եմ թույլ տալիս (ժպտում է):

– Կատարման ժամանակ նկատելի էր, որ ամբողջությամբ տրվել էիր երաժշտությանը: Ի՞նչ է կատարվում քո ներաշխարհում այդ պահին:

– Կարծում եմ՝ հանդիսատեսն ավելի լավ կհասկանա: Պարզապես մեծ եռանդ և աշխատանք պետք է ներդնես քո գործում` արտահայտելով այն, ինչ կա հոգուդ խորքում: Իրականում երաժշտի և գործիքի միջև ամուր կապ կա, իսկ երաժշտական գործիքը անձի՝ կատարողի արտացոլանքն է:

– Ինչպե՞ս դարձար թավջութակահար:

– Երբ հինգ տարեկան էի, մայրս ինձ տարավ դաշնամուրի, իսկ թավջութակի համար ուղղակի ամուր ձեռք էր անհրաժեշտ: Այնպես որ մի փոքր ուշ ընտրեցի թավջութակը, այնուհետև ընդունվեցի Սուրբ Սավայի ազգային քոլեջ:

– Զղջո՞ւմ ես արածդ քայլի համար:

– Երբեք: Կյանքում կարող էի այլ ճանապարհ ընտրել, սակայն երաժշտությունն իմ կյանքի անբաժանելի մասն է:

– Ի՞նչ ծրագրեր կան առջևում: 

– Ներկայումս սովորում եմ Բեռլինի երաժշտական համալսարանում և ցանկանում եմ լավ արդյունքներով ավարտել ուսումը: Այս ամառ մի քանի համերգ ևս կունենամ, օրինակ՝ Ռումինիայի Սիգիշոառայի փառատոնում և Գերմանիայի Քրոնբերգ ակադեմիայում:  Ամեն ինչ դեռ առջևում է…

Հարցազրույցը` Ելենա ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ

Ես հազվադեպ եմ անդրադառնում առեղծվածային սպանություններին, սակայն այս անգամ բացառություն կանեմ, հաշվի առնելով 1916 թվականին օսմանյան թագաժառանգ արքայազնի մահվան արտասովոր հանգամանքները և դրա հնարավոր կապը Թալեաթի ու Հայոց ցեղասպանության հետ:

Գաղտնիքը բացելու առաջին բանալին, որ ձեռքս ընկավ, 1921 թ. ապրիլի 3-ին «Պիտսբուրգ պրես» թերթում հրապարակված մի հոդված էր հետևյալ վերնագրով. «Համբերատար հետևել է նրան թաքստոցում և սպանել. ինչպե՞ս թուրք արյունարբու Մեծ վեզիր Թալեաթ փաշան, ով ծրագրել էր միլիոնավոր հայերի ջարդը, հանդիպեց իր ճակատագրին»:  Այս լուրը հրապարակվել էր 1921 թ. մարտի 15-ին Բեռլինում Սողոմոն Թեհլերյանի կողմից Թալեաթ փաշայի սպանության առիթով:

Լայնածավալ հոդվածի մի պարբերություն hատուկ ցնցող բացահայտում էր պարունակում. «Թալեաթի առաջխաղացման հետ կապված, թերևս ամենատարօրինակ իրողությունն այն է, որ նա այդ բարձրագույն պաշտոնին հասնելու համար իր ճանապարհը հարթել է սպանելով թագաժառանգ արքայազն Յուսուֆ Էդինին՝ իշխող սուլթանի զարմիկին: Երիտասարդ արքան կտրականապես դեմ էր Թալեաթի՝ հայերի ոչնչացմանն ուղղված քաղաքականությանը: Թալեաթը, լուրջ դիմադրության հեռանկար տեսնելով, կրակել էր արքայազնի վրա, նրան շան նման սպանելով»:

Այս զարմանալի լուրի հավաստիությունը ճշտելու համար ես համացանցում երկարատև որոնումներ կատարեցի՝ պրպտելով հրապարակումներ անգլերեն, ֆրանսերեն, թուրքերեն, իսպաներեն և հայերեն լեզուներով, նկատի ունենալով արքայազնի անվան տարբեր ուղղագրությունները՝ Յուսուֆ Էդին, Յասուֆ Իզեդին, Յուսուֆ Իզեթին և այլն:

Աղբյուրների մեծ մասը հաստատում է, որ թագաժառանգ արքայազնը մահացել է կասկածելի հանգամանքներում, սակայն նրանք ներկայացնում են երեք տարբեր դրվագներ, թե ինչպես է նա կնքել իր անժամանակ մահկանացուն: Այս առեղծվածի մասին նույնիսկ թուրքերեն մի ամբողջ գիրք գոյություն ունի. «Shehzade Yusuf Izzedin olduruldu mu, intihar mi etti?» (Թագաժառանգ արքայազն Յուսուֆ Իզեդինին սպանե՞լ են, թե՞ ինքնասպան է եղել):

Առաջին դրվագը «Պիտսբուրգ պրես» թերթում նշվածն է, որը հաստատում է՝ թագաժառանգ արքայազնը սպանվել է Թալեաթի կողմից՝ հայ ժողովրդի բնաջնջմանը ընդդիմանալու համար:

Թագաժառանգ արքայազնի վաղաժամ մահվան երկրորդ բացատրությունն այն է, որ նա ինքնասպանություն է գործել՝ կտրելով իր դաստակը: Երիտթուրքերի կառավարությունը 1916 թ. փետրվարի 3-ին հանդես է եկել հետևյալ պաշտոնական հայտարարությամբ. «Նորին գերազանցություն գահաժառանգը, երկարատև հիվանդությամբ տառապելու պատճառով, այսօր առավոտյան ժամը յոթն անց կեսին ինքնասպան է եղել Զինդջիրլիի ամառանոցի հարեմի հարկաբաժնի ննջարանում՝ կտրելով իր ձախ ձեռքի երակները»:

Այս պաշտոնական հայտարարությունը համատարած թերահավատությամբ ընդունվեց՝ տեղիք տալով թագաժառանգ արքայազնի մահվան երրորդ բացատրությանը: Ֆրանսիայի պետնախարար Իվ Գայոն 1916 թվականին հրատարակված իր «Պատերազմի պատճառներն ու հետևանքները» գրքի անգլերեն խմբագրության նախաբանում գրել է՝ ովքեր կարդացել էին պաշտոնական հաղորդագրությունը, համոզված էին, որ երիտթուրքերը «ստիպել էին թագաժառանգին «ինքնասպան լինել»: Տարբեր աղբյուրների տեղեկատվությունը հաստատում է այդ կասկածը»:

Գայոն և այլ պատմիչներ պնդում են, որ ռազմական նախարար Էնվեր փաշան է սպանել Իզեդինին, քանի որ նա ընդդիմանում էր Գերմանիայի հետ Օսմանյան կայսրության դաշինք կապելուն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում: «Թուրքական նավատորմի կողմից Օդեսան ռմբակոծելուց հետո նա [Իզեդինը] իր անհավանությունը հայտնեց բացահայտ ձևով: Այդ պահից սկսած նրա ճակատագիրը որոշված էր», գրել է ֆրանսիացի նախարարը:

Գայոն նաև մանրամասն նկարագրել է Թալեաթի, Էնվերի և երիտթուրքական այլ պարագլուխների մասնակցությամբ 1915 թվականին կայացած գաղտնի հանդիպումը, որի ընթացքում Էնվերը հորդորել է ոչնչացնել թագաժառանգին, որն, ըստ Գայոյի՝ «սպանվել է Եվրոպա մեկնելուց մեկ օր առաջ»:

Հայոց ցեղասպանության ականավոր վերապրող եպիսկոպոս Գրիգորիս Բալաքյանն իր «Հայոց Գողգոթա» հուշագրության մեջ պնդում է, որ թագաժառանգը «սպանվել է Էնվերի և Թալեաթի քրեական հանցախմբի կողմից…. Էնվերն անձամբ է սպանել Յուսուֆ Իզիդինին Բալմոմջիի կայսերական ագարակում»: Դարդանելի ճակատամարտում ականատես լինելով հազարավոր թուրք զինվորների դիակներին, թագաժառանգը բողոքել է Էնվերին, որ «Դարդանելը դարձել է թուրքական բանակի գերեզմանը»: Նա սպանվել է Էնվերին ատրճանակով սպառնալուց հետո:

Նրանք, ովքեր կարծում են, որ թագաժառանգի սպանությունը անհավատալի մի պատմություն է, պետք է գիտակցեն, որ նման պալատային սադրանքները սովորական երևույթ էին Օսմանյան կայսրության երկարատև պատմության ընթացքում: Շատ հաճախ սուլթանները ոչնչացնում էին դավադիր ժառանգորդներին, իսկ մրցակից արքայազներն սպանում էին միմյանց՝ գահին տիրանալու ճանապարհը հարթելու համար: Իրականում, 36 սուլթաններից 15-ը վերացվել են տարբեր միջոցներով՝ երեքը հրաժարվել են գահից, յոթը՝ գահընկեց արվել, իսկ հինգը՝ սպանվել:

Հարութ Սասունյան

«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր