Սեպտեմբերի 9-ից 3 նոր արագաչափ կգործարկվի

Արագաչափ-սարքՃանապարհային ոստիկանությունը տեղեկացնում է, որ շարունակվում են Երևան քաղաքում և միջպետական նշանակության ավտոճանապարհներին երթևեկության նկատմամբ վերահսկողության և իրավախախտումների արձանագրման արագաչափ սարքերի տեղադրման աշխատանքները: Մասնավորապես. 2013 թվականի սեպտեմբերի 9-ից գործարկվելու են հետևյալ վայրերում նոր տեղադրված երթևեկության արագության նկատմամբ վերահսկողության արագաչափ սարքերը՝
1. «Մ-3 Մարգարա – Վանաձոր – Տաշիր – Վրաստանի սահման» միջպետական նշանակության ավտոճանապարհի 86-րդ կմ (Ալագյազ գյուղի վարչական տարածք)՝ 1 արագաչափ՝ երկու ուղղություններով, որտեղ երթևեկության համար թույլատրելի առավելագույն արագությունը 60 կմ/ժ է,
2. «Մ-3 Մարգարա – Վանաձոր – Տաշիր – Վրաստանի սահման» միջպետական նշանակության ավտոճանապարհի 96-րդ կմ (Ծիլքար գյուղի վարչական տարածք)՝ 1 արագաչափ՝ երկու ուղղություններով, որտեղ երթևեկության համար թույլատրելի առավելագույն արագությունը 60 կմ/ժ է,
3. «Մ-3 Մարգարա – Վանաձոր – Տաշիր – Վրաստանի սահման» միջպետական նշանակության ավտոճանապարհի 116-րդ կմ (Սպիտակ քաղաքի վարչական տարածք)՝ 1 արագաչափ՝ երկու ուղղություններով, որտեղ երթևեկության համար թույլատրելի առավելագույն արագությունը 60 կմ/ժ է:
Ճանապարհային ոստիկանությունը հորդորում է վարորդներին պահպանել ճանապարհային երթևեկության կանոնները:
Ճանապարհային ոստիկանություն

Ադրբեջանցի բարձրաստիճան պաշտոնյան մահացել է աշխատավայրում

1 (1)Այսօր`սեպտեմբերի 4-ին, Ադրբեջանում մահացել է մոբիլիզացման և զորակոչի գծով պետական ծառայության ղեկավար Ռամիզ Մամեդովը:

Վերջինս գործի վայրում կաթված է ստացել, հաղորդում են “Հաքքին” կայքը:

Ռամիզ Մամեդովը տեղափոխվել է հիվանդանոց, սակայն բժիշկները չեն կարողացել փրկել նրա կյանքը:

«Բարև Երևանը» Տարոն Մարգարյանից տեղեկություններ է պահանջում

«Բարև Երևան» դաշինքԵրեկ ավագանու «Բարև Երևան» խմբակցության ղեկավար Անահիտ Բախշյանը հարցում է ուղարկել քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանին՝ խնդրելով տրամադրել հետևյալ տեղեկությունները.

1. Երևանի քաղաքային համայնքում ավտոկայանատեղերի կազմակերպման, տուրքի վճարման, հսկողության իրականացման և դրանցից բխող ու դրանց հետ կապված այլ իրավահարաբերությունների կարգավորման  իրավական ակտերի սպառիչ ցանկը.

2. Երևանի քաղաքային համայնքի վարչական տարածքում գտնվող համայնքային

սեփականություն հանդիսացող ընդհանուր օգտագործման փողոցներում և

հրապարակներում վճարովի ավտոկայանատեղ կազմակերպելու իրավասությունը «Գնումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով իրականացված մրցույթի արդյունքում հաղթող ճանաչված ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձանց վերապահելու իրավական հիմնավորումները, ֆինանսատնտեսական արդյունավետության գծով իրականացված հաշվարկները.

3. Երևանի քաղաքային համայնքի վարչական տարածքում գտնվող համայնքային

սեփականություն հանդիսացող ընդհանուր օգտագործման փողոցներում և

հրապարակներում վճարովի ավտոկայանատեղ կազմակերպելու իրավասություն ստացած` «Գնումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով իրականացված մրցույթի արդյունքում հաղթող ճանաչված ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձանց վերաբերյալ տեղեկատվություն.

4. Երևանի քաղաքային համայնքի վարչական տարածքում գտնվող համայնքային

սեփականություն հանդիսացող ընդհանուր օգտագործման փողոցներում և

հրապարակներում վճարովի ավտոկայանատեղ կազմակերպելու իրավասությունը վերապահելու նպատակով «Գնումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով իրականացված մրցույթի ձևի ընտրության հիմնավորումը, ներկայացված հայտերի, մրցույթի արդյունքում կնքված պայմանագրի, տվյալ մրցույթին վերաբերող և դրա մասին տեղեկատվություն պարունակող այլ անհրաժեշտ և պահանջվող փաստաթղթերի պատճենները:

Ճապոնիան և Թուրքիան` «մխիթարության կանանց» և ցեղասպանության վերաբերյալ

հուշարձանՀուլիսի 9-ին, սովորաբար հանդարտ Գլենդելը դարձավ միջազգային խոշոր բանավեճի կիզակետ, երբ քաղաքային խորհուրդը վավերացրեց մի հուշակոթող նվիրված «մխիթարության կանանց»` 200 հազար երիտասարդ աղջիկների, որոնք սեռական ստրկության էին ենթարկվել ճապոնական բանակի կողմից Կորեայի ու հարևան երկրների գրավման ժամանակ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ և դրա ընթացքում:

Քաղաքային խորհուրդը, լսելով հակասական վկայություններ տեղական ճապոնական և կորեական համայնքների անդամների կողմից, ձայների չորս կողմ, մեկ դեմ հարաբերակցությամբ հաստատեց «մխիթարության կանանց» պատվին հուշարձանի տեղադրումը Գլենդելում: Հուշարձանի բացման արարողության ժամանակ, խորհրդի անդամներ Արա Նաջարյանը և Զարեհ Սինանյանը ցավակցություն հայտնեցին «մխիթարության կանանց» դժբախտ կացության համար, քանի որ իրենց հայ նախնիները նույնպես տառապել էին զանգվածային վայրագություններից Թուրքիայում:

Մտահոգված զուգահեռների անցկացումից` Թուրքիայի կողմից Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին հայերի Ցեղասպանության և ճապոնական զինվորականության կողմից «մխիթարության կանանց» սեռական ստրկացման միջև, Լոս Անջելեսում Ճապոնիայի հյուպատոսությունը հանդիպում էր խնդրել Ամերիկայի Հայ Դատի հանձնախմբի հետ՝ այս հարցի վերաբերյալ իր կառավարության դիրքորոշումը ներկայացնելու համար:

Փոխհյուպատոս Մասահիրո Սուգայի հետ Ամերիկայի Հայ Դատի հանձնախմբի ունեցած հանդիպման ժամանակ ակնհայտ դարձավ, որ Ճապոնիայի կառավարությունը շատ ավելի դրական է վերաբերվել ճապոնական իմպերիալիստական բանակի կողմից կատարված ոճիրների առնչությամբ, քան Թուրքիայի կառավարությունը` Հայոց ցեղասպանության: Պարոն Սուգան հստակեցրեց, որ Ճապոնիան ընդունել է իր պատասխանատվությունը «մխիթարության կանանց» իրավունքների խախտման վերաբերյալ՝ ներողություն խնդրելով զոհերից և փոխհատուցում վճարելով նրանց:

Այնուամենայնիվ, «մխիթարության կանայք» դժգոհ են ճապոնական «քավության» քայլերից՝ մեղադրելով ճապոնացի պաշտոնատարներին այս հարցի վերաբերյալ հակասական հայտարարություններ անելու համար: «Մխիթարության կանանցից» շատերը նաև հրաժարվել են առաջարկվող ֆինանսական օգնությունից, պնդելով, որ այն մասամբ տրամադրվում է մասնավոր աղբյուրների, այլ ոչ թե Ճապոնիայի կառավարության կողմից: 2007 թվականին Միացյալ Նահանգների Ներկայացուցիչների պալատը «մխիթարության կանանց» աջակցության բանաձև ընդունեց, կոչ անելով Ճապոնիայի կառավարությանը «պաշտոնապես ճանաչել, ներողություն խնդրել և պատմական պատասխանատվություն ընդունել հստակ և միանշանակ կերպով իր Կայսերական զինված ուժերի կողմից երիտասարդ կանանց սեռական ստրկություն պարտադրելու համար»:

Պարզելու համար, թե «մխիթարության կանանց» հարցի վերաբերյալ Ճապոնիայի արձագանքն ինչպես է տարբերվում Հայոց ցեղասպանության հանդեպ թուրքական կառավարության ժխտողական դիրքորոշումից, ես զրուցեցի Լոս Անջելեսում Ճապոնիայի գլխավոր հյուպատոս Հյուն Նիիմիի հետ: Նա ջերմորեն խոսեց հայերի հետ ունեցած իր «մտերմության» մասին, որ ձևավորվել է 1995-98 թվականներին Թեհրանում Ճապոնիայի դեսպանատանը ծառայելու տարիներին, և Հայաստան կատարած իր հետագա այցերի ընթացքում, երբ աշխատում էր Մոսկվայում Ճապոնիայի դեսպանատանը:

Ինչ վերաբերում է «մխիթարության կանանց» առնչությամբ Ճապոնիայի կառավարության դիրքորոշմանը, պարոն Նիիմին բացատրեց, որ 1995 թվականին Ճապոնիայի վարչապետ Տոմիիցի Մուրայաման հանդես է եկել հայտարարությամբ՝ «խոր զղջում» և «սրտագին ներողություն» հայտնելով: Ճապոնիան նաև «փոխհատուցում է տրամադրել Կանանց ասիական հիմնադրամի միջոցով»:

Անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանության հանդեպ Թուրքիայի և «մխիթարության կանանց» բռնի շահագործման հանդեպ Ճապոնիայի արձագանքի տարբերություններին, գլխավոր հյուպատոս Նիիմին նշեց երեք կետ.

«Ճապոնիայի կառավարությունը քաջատեղյակ է անցյալ դարի սկզբին հայ ժողովրդին պատուհասած ողբերգությանը: Ցանկանում ենք մեր խորին ցավակցությունը և կարեկցանքն արտահայտել զոհերին: Մենք հաստատակամ ենք, որ նման ողբերգություններ երբեք չպետք է կրկնվեն: Երկրորդ կետը վերաբերում է թուրքական կառավարության դիրքորոշմանը: Խոսքը գնում է այլ երկրի դիրքորոշման մասին: Թեև մենք տեղյակ ենք այդ վայրագության մասին, սակայն, ի վիճակի չենք մանրամասն հասկանալ, թե ինչ է տեղի ունեցել մեկ դար առաջ այդ տարածքում: Այնպես որ, մենք չենք կարող որևէ մեկնաբանություն անել Թուրքիայի կառավարության դիրքորոշման վերաբերյալ: Բայց ես ուզում եմ կրկնել, որ մենք տեղյակ ենք այդ ողբերգության մասին և ցանկանում ենք մեր կարեկցանքն ու ցավակցությունը հայտնել: Եվ, երրորդ կետն այն է, որ անկախ թուրքական կառավարության դիրքորոշումից, Ճապոնիայի կառավարության դիրքորոշումը «մխիթարության կանանց» հարցի վերաբերյալ հետևյալն է. այն ներողություն ու զղջում է հայտնել և ջանքեր է գործադրել աջակցելու նախկին «մխիթարության կանանց»:

Ես գլխավոր հյուպատոսին տեղեկացրի, որ Ճապոնիայի դիրքորոշումը Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ շատ չի տարբերվում Թուրքիայի ունեցած դիրքորոշումից:  Պարոն Նիիմիին խնդրեցի իր երկրի արտաքին գործերի նախարարությանը փոխանցել, որ Ճապոնիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման բացակայությունը ուժեղացնում է այն մարդկանց թերահավատությունը, որոնք կասկածի տակ են դնում Ճապոնիայի կառավարության անկեղծությունը «մխիթարության կանանց» հարցի արդարացի լուծման գործում:

Ի պատասխան, Ճապոնիայի գլխավոր հյուպատոսը հայտնեց իր ըմբռնումը, որ «ողբերգություն բառն այնքան էլ լավ չի հնչում ձեզ համար, քանի որ այն ցեղասպանություն է»: Նա խոստացավ այս հարցի վերաբերյալ «հայ համայնքի զգացմունքները» փոխանցել իր կառավարությանը:

 

Հարութ Սասունյան

 «Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր

Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

8-ամյա ռուս աղջիկը որբ է մնացել. նրա ամբողջ ընտանիքը մահացել է նեխած կարտոֆիլից առաջացած թունավոր գազից

Maria ChelyshevaՈւթամյա ռուս աղջիկը որբ է մնացել, երբ նրա ընտանիքի բոլոր անդամները մահացել են նեխած կարտոֆիլից առաջացած թունավոր գազից:

Մարիա Չելիշևան կորցրել է իր հայրիկին, մայրիկին, եղբորը և տատիկին, որոնք մեկը մյուսի հետևից մտել էին մառան, որտեղ ձմռան համար կարտոֆիլ էին պահել:

Այժմ բարեկամները հոգ են տանում իր կորստի պատճառով անսփոփ աղջկան:

Աղջկա հայրը՝ 42-ամյա իրավագիտության ճանաչված պրոֆեսոր Միխաիլ Չելիշևը, առաջինն էր մտել մառան՝ չնկատելով, որ կարտոֆիլը նեխել է:

Ոստիկանության տեղեկություններով՝ նա թուլացել էր վնասակար գազերից և մահացել:

Տեսնելով, որ ամուսինը ուշանում է՝ նրա կինը՝ 38-ամյա Անաստասիան, գնացել էր նրա հետևից և նույնպես մահացել թունավոր գազերից:

Այնուհետև նրանց փնտրելու էր գնացել զույգի 18-ամյա որդին՝ Գեորգին, որից հետո արժանացել էր իր մայրիկի և հայրիկի ճակատագրին:

Անսատասիայի 68-ամյա մայրիկը՝ Իրաիդան, զանգահարել էր հարևաններին և իր կասկածները հայտնելով՝ խնդրելով  օգնել:

Ոստիկանության տվյալներով՝ կինը չէր սպասել, մինչև օգնության կհասնեին և մտել է մառան, որից հետո ընկել և մահացել է:

Կինը, մտնելով մառան, դուռը բաց էր, թողել, որի արդյունքում թունավոր գազերը դուրս էին եկել:

Այնուհետև Մարիան մտել էր մառան և իր ընտանիքի անդամներին մահացած գտել:

Այժմ բարեկամները և ընկերները գումար են հավաքում աղջկան օգնելու համար:

Դեպքը տեղի է ունեցել Թաթարստանի ռուսական հանրապետության Կազան քաղաքի մոտակայքում գտնվող Լաիշևո քաղաքում:

Պրոֆեսոր Չելիշևի հուղարկավորության  արարողությունը կազմակերպել էին Կազանի դաշնային համալսարանի մարմարե դահլիճում: Չլիշևը այդ համալսարանի քաղաքացիական և բիզնես իրավունքի ամբիոնի վարիչն էր:

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Լևոն Անանյանի մահվան կապակցությամբ

ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍՅԱՆՆախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ցավակցական հեռագիր է հղել Անանյանների ընտանիքին՝ Հայաստանի գրողների միության նախագահ, հրապարակախոս, թարգմանիչ, Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ Լևոն Անանյանի մահվան կապակցությամբ:

«Մեծ է նրա ավանդը մեր լրագրության, հրապարակախոսության, թարգմանական գրականության հարստացման, ինչպես նաև հրատարակչական և գրական կյանքի կազմակերպման գործում:

Խորին ցավակցություն եմ հայտնում Լևոն Անանյանի ընտանիքին, հարազատներին և գրական հանրությանը, որին նա ծառայեց մեծ նվիրումով ու եռանդով»,-ասված է ՀՀ Նախագահի ցավակցական հեռագրում:

Դեզոդորները վտանգավոր են

ol3001378119745Դեզոդորի պարբերաբար կիրառումը կարող է վերածվել լուրջ առողջական խնդրի: Ավստրալիայի ու Մշուշոտ Ալբիոնի մասնագետների ներկայացրած տեղեկության համաձայն,  դեզոդորի փոշեցրման հետևանքով օդում հայտնված վտանգավոր նյութերի ներշնչումը կարող է ալերգիաների, էկզեմայի, ասթմայի ու նույնիսկ սիրտ-անոթային համակարգի լուրջ հիվանդությունների պատճառ դառնալ:

Նման նյութերի բացասական ազդեցությունն էլ ավելի է մեծանում, եթե դրանք կիրառվում են փոքր ու փակ տարածքներում, իսկ հիմնականում կանայք ու տղամարդիկ դեզոդորը կիրառում են լոգասենյակում` փակելով դուռը:

Ռիսկի խմբում են դեռահասները, ովքեր չափից ավելի քրտնարտադրության պատճառով հաճախ են  այն կիրառում :

Ֆլորիդայի ափերի մոտ հայտնաբերվել է խորտակված իսպանական գալեոնների գանձը

b_398644Բախտը ժպտացել է  Ռիկ ու Լիզա Շմիթ ամուսիններին: Նրանք Ֆլորիդայի ափին գտել են ոսկյա զարդերի գանձատուփ` զարդեր ու դրամ` մոտ 300 հազար դոլար արժողությամբ:

Գանձը գտնվել է  1715-ին Կուբայից վերադարձող իսպանական գալեոնի խորտակման վայրից ոչ հեռու: Այն ժամանակ փոթորկի պատճառով խորտակվեցին ոսկով բեռնված 11 գալեոնները:

Շմիթերի ընտանիքը` ամուսիններն ու երկու երեխաներն, առաջին տարին չէ, որ իրենց ազատ ժամանակը նվիրում են խորտակված գանձերի հայտնաբերմանը: Սա էլ նրանց առաջին հաջողությունը չէ. 2002-ին նրանք ջրի հատակից նույն շրջանում դուրս բերեցին արծաթյա պնակ, որի արժեքը 25 հազար դոլար էր:

Ըստ օրենքի, ընտանիքն իր հայտնաբերածի հինգերորդ մասը պետք է հանձնի նահանգին որպես սեփականություն: Այդ իրերը կփոխանցվեն թանգարանային հավաքածուին ու կցուցադրվեն: Մնացած 80%-ը Շմիթերը կկիսեն այն ընկերության հետ, որը կազմակերպել է գանձերի դուրսբերումը ջրի հատակից:

Հնարավոր է, որ հայտնաբերվել է Բելգիայի թագավորի ևս մեկ դուստրը

o_819553Բրյուսելից նկարչուհի Դելփին Բոելը քաղաքացիական հայց է ներկայացրել Բելգիայի թագավոր Ալբերտ Երկրորդի դեմ: Նա պնդում է, որ միապետը, որ վերջերս է հրաժարվել գահից հօգուտ իր որդու, իր կենսաբանական հայրն է: Կինն արդեն մեկ ամիս է, ինչ Ալբերտի արյան անալիզն է պահանջում:

45-ամյա Բոելը պնդում է, որ ինքը լույս աշխարհ է եկել թագավորի ու բելգիացի արիստոկրատուհու, բարոնուհի Սիբիլ դը Սելիս Լոնգշանի սիրավեպի արդյունքում: Թե ով է իր հայրը, կինն իմացել է իր 18 տարին լրանալուց հետո: Այն ժամանակ Ալբերտը ցանկանում էր իր կնոջից բաժանվել հանուն բարոնուհու ու այդ պատմությունը մեծ աղմուկ էր բարձրացրել:

Հիմա, ԶԼՄ-ների հարցման տվյալներով, ենթադրյալ թագավորական դստերը պաշտպանում է բելգիացիների 70%-ը, որոնք, ինչպես և Բոելը, թագավորից պաշտոնական ճանաչում են սպասում:

Օբաման հրաժարվել է G20 գագաթնաժողովում հանդիպել Պուտինին

i (3)Ամերիկայի նախագահ Օբաման հրաժարվել է Սանկտ-Պետերբուրգում անցկացվելիք “Մեծ քսանյակի” գագաթնաժողովում  ՌԴ նախագահ Պուտինի հետ երկկողմանի հանդիպումից:

Սպիտակ տան ներկայացուցիչը հայտնել է նաև, որ ԱՄՆ-ի նախագահը Ռուսաստան կատարելիք այցի ժամանակ մտադիր է հանդիպում ունենալ քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հետ:

Ինչպես ավելի վաղ էր հայտնվել, “Մեծ քսանյակի” երկրների հանդիպումը պետք է տեղի ունենա սեպտեմբերի 5-6-ին:

ԱՄՆ-ի բնակիչները ցանկանում են արքայադուստր Դիանային կենդանի տեսնել

i (2)Ամերիկացիները հանգուցյալ ճանաչվածներից ամենաշատը կուզենային կենդանի տեսնել արքայադուստր Դիանային:

Vanity Fair ամսագիրը հարցում է անցկացրել,թե ում կկամենային ամենաշատը  տեսնել հարություն առած, և երկրորդ հարցը` թե ում կամ ինչի համար են պատրաստ իրենք մեռնել:

Հարցման արդյունքնեորվ ամենաշատը հնչել է արքայադուստր Դիանայի անունը: Նրա հարության օգտին է ձայն տվել հարցվածների 35%-ը: Երկրորդ հորիզոնականում Apple-ի համահեղինակ Սթիվ Ջոբսն է.14%-ը ասել է, որ կցանկանար նրան կենդանի տեսնել: Նրանցից հետո Մայքլ Ջեքսոնն  ու Ուիթնի Հյուսթնն են` 11-ական  տոկոսով:

Հարցման ընթացքում պարզվեց նաև, որ ամերիկացիների 55%-ը պատրաստ է կյանքը զոհաբերել հանուն երեխաների, 12%-ը` հանուն ամուսնու կամ կնոջ, 10%-ը` ծնողների, նույնքան էլ` հանուն կրոնի: Ու միայն 5%-ն է պատրաստ կյանքը նվիրաբերել հանուն հայրենիքի:

Բրիտանիայի խորհրդարանականները վերջին տարում պոռնոկայքեր են այցելել 300 հազար անգամ

i (1)Բրիտանիայի խորհրդարանի համակարգիչներից  գրանցվել  է 300 հազար այցելություն պոռնոգրաֆիական կայքեր:

Պաշտոնական տվյալներով, միայն անցած տարի այդքան այցելություն է եղել: Ընդ որում, նշվում է , որ խորհրդարանում  աշխատում է շուրջ 5 հազար մարդ:

Խորհրդարանի ներկայացուցիչը, մեկնաբանելով տվյալները, հայտարարել է, որ ոմանք գուցե այդ կայքեր պատահաբար են այցելել:

Ճապոնիայում 6,9 մագնիտուդով հզոր երկրաշարժ է եղել

iՀզոր երկրաշարժը տեղի է ունեցել Ճապոնիայի խաղաղօվկիանոսյան ափերի մոտ: Երկրաշարժի օջախը  մայրաքաղաքից 600 կմ հեռավորության վրա է եղել`  օվկիանոսում, 400 մ խորության վրա:

ԶԼՄ-ները գրում են, որ ցնցումները զգացվել են մայրաքաղաք Տոկիոյում, ինչպես նաև Հոնսյու կղզու արևելյան ու կենտրոնական ավելի քան 10 պրեֆեկտուրաներում: Ցնցումները զգացվել են նաև Ֆուկուսիմայի տարածքում, սակայն  ԱԷԿ-ին  դրանից ոչ  մի վնաս չի եղել:

Հայ -չինական գործարանի հիմնումը՝ իրատեսական

գետնատանձՆախատեսվում է գետնախնձորի արտադրանքն ամբողջությամբ արտահանել

 Նախորդ համարում անդրադարձել էինք, որ գետնախնձորի արտադրությունը Հայաստանում բավական հեռանկարային կարող է լինել: Մասնագետներն ու ոլորտի պատասխանատուներն արդեն ընդգրկված են այդ մշակաբույսի արտադրության և բազմացման գյուղատնտեսական աշխատանքներում: Արդեն խոսել ենք այդ մշակաբույսի օգտակարության և նրանից ստացվող այլ նյութերի ու բաղադրությունների մասին, որոնց կիրառումը լինելու է բազմոլորտ ու տարատեսակ: Պետությունը ևս պատրաստ է աջակցելու մասնավոր հատվածին, որպեսզի գյուղատնտեսական նշանակության այս կարևորագույն ծրագիրը կյանքի կոչվի: Հաշվի առնելով, որ գետնախնձորի մշակաբույսի արտադրությունը շատ քիչ երկրներում է զարգացած, ուստի պետությունը նպատակադրված է, այս առումով, որպես հետաքրքիր տարածաշրջան, նոր ներդրողներ ներգրավել:

Շուրջ մեկ ամիս առաջ այս նպատակով կառավարությունը էկոնոմիկայի նախարարությանը գումար է տրամադրել միջազգային մամուլում հայտեր ներկայացնելու համար: Նախարարությունից տեղեկացանք, որ նրանց հանձնարարվել է ապահովել ներդրումային գործընթացը, հայտարարել մրցույթ, ամփոփել առաջարկները և իրականացնել կազմակերպչական աշխատանքներ: Նշենք, որ արդեն իրատեսական է երկրի ներսում ինուլինի արտադրություն սկսելը և նրա լայնածավալ արտահանմամբ զբաղվելը:

Նշենք, որ ծրագրով հետաքրքրված է Չինաստանը, որտեղ գետնախնձորի արտադրությունը զարգացման բավական լուրջ հիմքերի վրա է: Առաջին լուրջ ներդրողը լինելու է հենց չինական կողմը: Համատեղ գործարանի ստեղծումը կլինի նախագծի կարևորագույն բաղկացուցիչը, որի միջոցով գետնախնձորի խորքային մշակումից կստացվեն ֆրուկտոզ՝ պտղաշաքար, ինուլին, պեկտին և բիոէթանոլ, կենսագազ, կենսահումուս և այլն: Ինչքանո՞վ իրատեսական կլինի ծրագրի այս հատվածի իրականացումը, և ի՞նչ գործընթացներ են նախատեսվում համատեղ գործարանի կառուցման ուղղությամբ, զրուցեցինք «Գյուղկորպորացիա» ՓԲԸ տնօրեն Վահան Շիրխանյանի հետ:

– Պարո՛ն Շիրխանյան, ի՞նչ հիմքեր կան ենթադրելու, որ գործարան այնուամենայնիվ կհիմնվի:

– Գետնախնձորի արտադրությունը և՛ շահութաբեր է, և՛ հեռանկարային, որի իրականացումը կարող է քարշակ դառնալ ողջ գյուղատնտեսության համար` որոշակիորեն բարձրացնելով երկրի պարենային և էներգետիկ անվտանգության ապահովման աստիճանը:

Երկրի ներսում ունենալով ինուլինի արտադրություն` կստեղծվեն լրացուցիչ աշխատատեղեր, կավելանան հարկային մուտքերը, իրացման արդյունքում կավելանա առևտրաշրջանառությունը, իսկ ներքին շուկայում ինուլինի սպառումը որոշակիորեն կանդրադառնա այդ հումքով պատրաստված դեղատեսակների ինքնարժեքի սահմանման վրա:

Եկող տարվա աշնանն իրատեսական կդառնա ինուլինի գործարանի հիմնումը, ինչը նախապես ծրագրված է: Այն նոր շարժիչ ուժ է հաղորդելու ագրոարդյունաբերության զարգացմանը, և Հայաստանը դառնալու է տարածաշրջանում առաջին երկիրը, որը վերամշակելու և ստանալու է ինուլին, բիոէթանոլ, որը, կարծում եմ, կլինի այս դարի նորագույն վառելիքը՝ բենզինը: Երկու տարի հետո անհրաժեշտ ցանքատարածություններն ապահովելուց հետո գործարանը հնարավոր կլինի հումքով ապահովել: Իսկ առայժմ, նույնիսկ բարձր գների առաջարկի դեպքում, բերքը չի վաճառվելու:

– Այսինքն՝ տեղական շուկայում սպառումը կլինի փոքրածավալ, իսկ ինչպե՞ս է իրականացվելու արտահանումը, կա՞ն արդեն համապատասխան շուկաներ տոննաներով բերքի իրացման համար:

– Արտադրանքը հիմնականում ուղղված է լինելու արտահանմանը, և առաջին հինգ տարիների ընթացքում, ըստ ձեռք բերված համաձայնության, Չինաստանն է ամբողջությամբ իրացնելու արտադրանքը: Ծրագիրը բավական խոշոր է և արդյունավետ իրականացվելու պարագայում կարող է գյուղատնտեսությանը և գյուղերի ամրապնդման հարցում մեծ դեր ունենալ: Արտադրանքի սպառման խնդիր չի լինելու: Հողերը, որոնց վրա աճեցնում են գետնախնձորը, երկու տասնամյակ չեն մշակվել: Մենք ոչինչ չկորցնելով՝ միայն շահում ենք, վերադարձնում ենք գյուղատնտեսության մեջ շրջանառվող հողեր, ստեղծում ենք արտահանման ենթակա արտադրանք, ստեղծում ենք աշխատատեղեր:

– Որտե՞ղ է նախատեսվում ստեղծել գործարանը, այն նո՞ր, թե՞ հին հենքի վրա է կառուցվելու և, մոտավոր հաշվարկով, որքա՞ն զբաղվածություն է ապահովելու:

– Ինչ վերաբերում է գործարանի ստեղծմանը, ապա գյուղատնտեսության ոլորտում այս ծրագիրը կապահովի նաև զբաղվածություն, որի շնորհիվ աշխատանք կունենա մոտ 1800 մարդ, 300-ը` գործարանում: Այնտեղ տարեկան կվերամշակվի շուրջ 45 հազար տոննա գետնախնձոր և կապահովի 3-4 հազար տոննա բարձրարժեք արտադրանք, ինչը, ինչպես նշեցի, արդեն, հիմնականում արտահանվելու է՝ իհարկե ապահովելով նաև ներքին պահանջարկը:

Հավելեմ, որ գործարանը նախատեսվում է հիմնել Գագարինում, որտեղ պահպանված են տրանսպորտային և այլ ենթակառուցվածքները: Եվ առհասարակ, արժե նշել, որ ճանաչված և բարձրակարգ մասնագետների հետ ունեցած բազմաթիվ քննարկումները վկայում են, որ գետնախնձորը մինչև վերջերս, հիրավի, մոռացության էր մատնված:

– Բացի վերը նշվածից, ուրիշ ի՞նչ ուղղությամբ է կիրառվելու գետնախնձորից ստացված արտադրանքը:

– Արդեն ստացել ենք բավական լուրջ առաջարկներ մոտ 32 տեսակ սննդամթերքում այս մշակաբույսը կիրառելու և ներքին շուկայում սպառելու համար: Ինուլինի պարբերական կիրառումը օրգանիզմում կարգավորում է շաքարի պարունակությունը և նվազեցնում շաքարախտով հիվանդանալու վտանգը:

Տեղական արտադրանքը կվաճառվի ներմուծվող ինուլինից ավելի էժան և կլինի էկոլոգիապես ավելի մաքուր: Ինուլինից ստացված պտղաշաքարը, բացի շաքարայնությունից, ունի նաև առողջապահական և բուժիչ նշանակություն, որից հաբեր են պատրաստվում շաքարային դիաբետիկների համար և, որպես հավելում, կիրառվում նաև հյութերի մեջ: Այն օգտագործվում է նաև հացաթխման մեջ, որն օգնում է երկարացնելու հացի պահպանման ժամկետը, որակը: Ի դեպ, Չինաստանը հորդորել է բոլոր մանկական սնունդ արտադրող ընկերություններին` կերակրի, այդ թվում նաև` յոգուրտների և կաթի փոշիների մեջ որպես կենսահավելում կիրառել ինուլին, ինչի օգտագործումը բարձրացնում է երեխայի դիմադրողականությունը տարբեր հիվանդությունների նկատմամբ: Այդ պահանջը, ի դեպ, օրենսդրորեն գործում է Եվրոպայում:

Լ.Ն