Մեր ժամանակակիցներից շատերի համար սեքսը այնքան հոգնեցուցիչ ու անհետաքրքիր զբաղմունք է դարձել, որ երիտասարդների կեսը` 16-34 տարեկան, խոստովանում է, որ մեծ ուրախությամբ կզբաղվի էլեկտրոնային փոստի պարունակությամբ, փոխանակ տրվելու  մարմնական վայելքի:

Մեծ Բրիտանիայում անցկացված սոցիոլոգիական հարցման յուրաքանչյուր 10-րդ մասնակիցը խոստովանել է, որ ամեն օր անկողնում անցկացրած ժամանակն օգտագործում է նամակների ու հաղորդագրությունների վրա: Ընդ որում, սեքսից հրաժարումը ոչ մի կերպ կապված չէ աշխատավայրում հոգնելու հետ: Մասնակիցների 16-24 տարեկանների խմբի 87%-ը հայտարարել է, որ անկողնում պառկած համացանց մուտք գործելու տարբեր միջոցներ է գործի դնում:25-34 տարեկանների  68%-ը գերադասում է հեռախոսը երբեք չանջատել, որպեսզի միշտ կապի մեջ լինի:

Ողջունելի է, որ Միացյալ Նահանգների Ներկայացուցիչների պալատի չորս անդամներ բանաձև են ներկայացրել, որը պաշտպանում է Կոնգրեսում Հայոց իրավունքների հետապնդման մի նոր մոտեցում՝ դուրս գալով Ցեղասպանության ճանաչման շրջանակներից:

Կոնգրեսականներ Դեյվիդ Վալադաոյի (Հանրապետական, Կալիֆորնիա), Ադամ Շիֆի (Դեմոկրատ, Կալիֆորնիա), Մայքլ Գրիմի (Հանրապետական, Նյու Յորք) և Ֆրենկ Փալոնի (Դեմոկրատ, Նյու Ջերսի) ներկայացրած երկկուսակցական այս նոր նախաձեռնությունը պատշաճորեն կոչվում է «Հայոց ցեղասպանության ճշմարտության եւ արդարության ակտ»:

Հանրածանոթ է, որ Միացյալ Նահանգների կառավարությունը մի քանի անգամ ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը, սկսած 1951 թվականից՝ Արդարադատության միջազգային դատարան պաշտոնական փաստաթուղթ ներկայացնելով, այնուհետև նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանի՝ 1981 թվականի ապրիլի 22-ի նախագահական Հռչակագրով և Ներկայացուցիչների պալատի 1975 և 1984 թվականների երկու բանաձևերի միջոցով:

Առաջարկվող բանաձևը կոչ է անում նախագահ Օբամային «աշխատել հայ-թուրքական արդար, կառուցողական և մնայուն հարաբերությունների բարելավման ուղղությամբ՝ հիմքում ունենալով Թուրքիայի Հանրապետության կողմից Հայոց ցեղասպանության փաստի և դրա ընթացիկ հետևանքների լիարժեք ճանաչման, ինչպես նաև մարդկության դեմ իրականացված այս հանցագործության միջազգային մակարդակով իրավացի, արդար և համապարփակ լուծման հարցերը», տեղեկացնում է ԱՄՆ Հայ Դատի հանձնախումբը:

Ժամանակն է, որ ամերիկահայերն աջակցեն Կոնգրեսի ցուցաբերած այն ջանքերին, որոնք դուրս են գալիս Հայոց ցեղասպանության փաստերի կրկնակի ճանաչումներից, և հետամուտ լինել արդարության հաստատման ավելի իմաստալից նպատակի, որը հանգեցնում է Ցեղասպանության հետևանքով կրած վնասների հատուցման և վերականգնման, ներառյալ անհատական և համայնքային սեփականությունը և Արևմտյան Հայաստանի բռնագրավված տարածքները: Դժվար է պատկերացնել, թե որևէ մեկը կհամարձակվի առարկել արդարության համընդհանուր ընդունված գաղափարին, նույնիսկ Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, որը գլխավորում է «Արդարություն և զարգացում» անունը կրող կուսակցությունը:

Հասկանալի է, որ երկար տարիներ շարունակ անհրաժեշտ էր հետամուտ լինել Ցեղասպանության ճանաչմանը, քանի որ աշխարհն անտեղյակ էր Հայոց ցեղասպանության մասին: Սակայն, այլևս կարիք չկա շարունակելու Ցեղասպանության ճանաչման հետապնդումը, քանի որ հայկական Սփյուռքի և Հայաստանի Հանրապետության գործադրած հարատև ջանքերի շնորհիվ տապալված է թուրքական հետևողական ժխտողական քաղաքականությունը: Հաղթանակ հայտարարելով և առաջ շարժվելով իրենց արդար պահանջների հետապնդման ուղղությամբ, հայերը պետք է խուսափեն թուրքական թակարդն ընկնելուց՝ փորձելով անվերջ վերահաստատել Հայոց ցեղասպանության փաստերը: Մինչ այդ, թուրքական կառավարությունը շարունակելու է իր ամոթալի ժխտողականությունը Հայոց ցեղասպանության ճանաչման վերաբերյալ կամ էլ զբաղվելու է մասնակի և անիմաստ ներողություն խնդրելու խաբուսիկ խաղերով՝ մոլորության մեջ գցելով միջազգային հանրությանը Հայոց ցեղասպանության հարյուրամյա տարելիցի նախաշեմին:

Ներկայացուցիչների պալատի նոր բանաձևը նաև փորձում է Միացյալ Նահանգների ջանքերը շեղել չարաբաստիկ Հայ-թուրքական արձանագրություններից և Օբամայի վարչակազմի ուշադրությունը սևեռել Թուրքիայից հայության արդարացի պահանջների վրա: Կոնգրեսի բանաձևը նախագահ Օբամային հիշեցնում է նրա՝ 2012 թ. Ապրիլ 24-ի ուղերձի մասին, որտեղ նա կողմնակից էր, որ «փաստերի ամբողջական, անկեղծ և արդար ճանաչումը բխում է բոլորի շահերից: Անհնար է ապագա կերտել՝ առանց հաշվի նստելու անցյալի հետ»:

Բանաձևն ընդգծում է, որ Թուրքիայի Հանրապետությունը, փոխանակ «հաշվի նստելու իր անցյալի փաստերի հետ», էլ ավելի է «լարում Հայոց ցեղասպանության ժխտման իր միջազգային արշավը՝ շարունակելով Հայաստանի շրջափակումը, և ուժեղացնելով իր ճնշումը թուրքական քաղաքացիական, թեև փոքր, սակայն ընդլայնվող շարժման վրա, որը ճանաչում է Հայոց ցեղասպանությունը՝ արդարություն հետապնդելով համակարգված արշավներից իրենց բիբլիական հայրենի երկրներում բնաջնջված միլիոնավոր հայերի, հույների, ասորիների, Պոնտոսի հույների, սիրիացիների և այլ քրիստոնյաների համար»:

Կոնգրեսի բանաձևում նաև հայտարարվում է, որ Միացյալ Նահանգների «ազգային շահերը՝ հայերի և թուրքերի միջև արդար, կառուցողական, կայուն և մնայուն հարաբերությունների հաստատման մեջ, չեն կարող նշանակալից հաջողությունների հասնել շրջանցելով կամ այլ կերպ փորձելով խուսափել լուծումներ առաջարկելուց այս երկու երկրների միջև առկա պետական քաղաքական, իրավական, անվտանգության և բարոյական խնդիրներին՝ Թուրքիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճշմարտության և արդարության ժխտմանը»:

Վերջերս ներկայացված բանաձևը հստակեցնում է, որ հայերը Ցեղասպանության հայտնի փաստերն անընդհատ կրկնելով բավարարվելու փոխարեն, պահանջում են արդար լուծում՝ լիարժեք և համապարփակ հատուցման միջոցով:

Հարութ Սասունյան

«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր

Մայիսի 25-ին Լոնդոնի «Ուեմբլի» մարզադաշտում ֆուտբոլի Եվրոպայի Չեմպիոնների լիգայի եզրափակիչում կմրցեն  Մյունխենի «Բավարիան» և Դորտմունդի «Բորուսիան»: Հաղթելու դեպքում`  «Բորուսիայի» ֆուտբոլիստներց յուրաքանչյուրը կստանան 150 հազար եվրո պարգևավճար, իսկ թիմի գլխավոր մարզիչ Յուրգեն Կլոպը՝ 300 հազար եվրո:

Ռուսաստանի ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը  “Եվրատեսիլում” ռուսաստանյան ներկայացուցչին տրված ձայների “կորուստը” “զայրացուցիչ ակցիա” է անվանել, որն անպատասխան չի մնա: Նման հայտարարություն է նա արել իր ադրբեջանցի գործընկեր Էլմար Մամեդյարովի հետ մամլո կոնֆերանսի ժամանակ:

“Երբ մեր մասնակցից գողացան 10 միավոր, դա ուրախալի չէ առաջին հերթին միջոցառման կազմակերպման տեսանկյունից”,-նշել է Լավրովը: Ինքը` Մամեդյարովը, հայտարարել է, որ այդ “դետեկտիվ պատմությունը” պետք է հետաքննել:

Ադրբեջանը Դինա Գարիպովային ոչ մի միավոր չի տվել, չնայած, ինչպես Ադրբեջանի հանրային հեռուստաընկերության ղեկավար Ջամիլ Գուլիևն է  հայտարարել, հեռուստադիտողների քվեարկության արդյունքում Գարիպովան զբաղեցրել էր 2-րդ տեղը: Դա նշանակում է, որ նրան պետք է 10 միավոր տված լինեին: Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը պահանջել է պարզել միջադեպի հանգամանքները:

Գիտնականներին հաջողվել է որոշել Օկլահոմայի Մուր քաղաքն ավերած պտտահողմի հզորությունը: Պարզվեց, որ  բազմաթիվ զոհերի ու ավերածությունների հանգեցրած պտտահողմի ուժը 8 անգամ գերազանցել է Հիրոսիմայի վրա նետված ռումբի հզորությունը:

Մասնագետների գնահատմամբ, Մուր քաղաքում քամու արագությունը 337 կմ/ժամ է կազմել, ինչը Ֆուջիթի սանդղակով առավելագույն նիշ է համարվում: Տարերային աղետի պատճառած վնասը կարող է կազմել 1 մլրդ դոլար: Վնասի գնահատման աշխատանքները դեռևս չեն ավարտվել: Նախագահ Օբաման նահանգն անվանել է տարերային աղետի գոտի:

1,6 կմ լայնությամբ պտտահողմը գործնականում լրիվ ոչնչացրեց Մուր քաղաքը: Զոհերի մեջ շատ երեխաներ են: Վթարային ծառայության աշխատակիցները հայտնում են, որ երբևէ նման ավերածությունների չեն հանդիպել, իսկ պտտահողմն   ականատեսներն անվանում են հրեշավոր:

Լոնդոնում Համայնքների պալատը քվեարկել է  Անգլիայում և Ուելսում միասեռ ամուսնությունների օրինականացման օգտին:”Կողմ” է քվեարկել 366 պատգամավոր, “դեմ”` 161-ը: Հիմա փաստաթուղթը Լորդերի պալատում պետք է հաստատման ներկայացվի:

Հասարակության մեջ օրենքի հակառակորդները նույնքան են, որքան համակիրները: Հետաքրքիր է, որ դեմ են հանդես եկել անգլիական 500 իմամ և շատ անդամներ Պահպանողական կուսակցությունից, որի առաջնորդն է ներկայացրել այս օրինագիծը:

Գերմանիայի ու Հունգարիայի առաջնորդների անզգույշ արտահայտությունները հանգեցրել են երկու երկրների միջև բորբոքված սկանդալի: Դրան իր հերթին նպաստել է գերմանացի քաղաքական գործչի այն հայտարարությունը, որ “բռնատիրական” Հունգարիան պետք է դուրս թողնել Եվրամիությունից:

Անգելա Մերկելի քաղաքական ընդդիմախոսը`  սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության ներկայացուցիչ Պեեր Շտայնբրյուքը,  հայտարարեց, որ ժամանակն է Հունգարիան ԵՄ-ից դեն գցելու: Նա կարծում է, որ վերջին տարիներին երկրում “բռնատիրական կարգեր են հաստատվել”: Նման հայտարարությունից ցնցված`  Մերկելը փորձել է հարթել ստեղծված անհարմար դրությունը, սակայն դրանից միայն վիճակը վատթարացել է:

“Այո, պետք է բոլոր ուժերը ներդնել, որ երկիրը ճիշտ ուղի մտնի: Սակայն  ինձ թվում է , որ այնտեղ անմիջապես  հեծելազոր մտցնել չարժե”,- հայտարարել է Գերմանիայի կանցլերը: Տվյալ արտահայտությունը Հունգարիայի վրա ռումբի ազդեցություն է ունեցել:

Երկրի վարչապետ Վիկտոր Օրբանը հայտարարել է, որ Գերմանիան հեծելազորի տեսքով տանկեր 1940-ականներին  արդեն մտցրել է: Ապա պաշտոնյան կանցլերի քաղաքականությունը համեմատել է Հիտլերի գործողությունների հետ:

Ինչ դուրս կգա այդ կոնֆլիկտից, պարզ կդառնա մայիսի 22-ին, երբ երկու երկրների առաջնորդները կհանդիպեն ԵՄ գագաթնաժողովում:

ԱՄՆ սենատի  իրավաբանական կոմիտեն հավանության է արժանացրել ներգաղթյալների մասին նոր օրենքը, որով  միլիոնավոր անօրինական ներգաղթյալներին համաներում է շնորհվում ու քաղաքացիություն ստանալու հնարավորություն ընձեռվում:

Օրենքի նախագիծը պաշտպանել են կոմիտեի 13 անդամներ, 5-ը դեմ են քվեարկել: Օրենքի քննարկումը սենատի լրիվ  կազմով կսկսվի հունիսին:

Օրենքի ընդունման  դեպքում  օրենքն ուժի մեջ մտնելուց կես տարի անց 11 մլն անօրինական ներգաղթած կստանա “գրանցված ներգաղթածի ժամանակավոր կարգավիճակ”, որից էլ սկիզբ կառնի Ամերիկայի քաղաքացիություն ստանալու 13-ամյա գործընթացը:

Օրենքով նախատեսվում է, որ  500 դոլարով անօրինական ներգաղթածները կարող են “գրանցված ներգաղթածի ժամանակավոր կարգավիճակ” ստանալ, որը գործում է 6 տարի, ապա հնարավորություն է ընձեռում հետագայում երկարաձգել այն:

Երկրում 10 տարի բնակություն հաստատելով այդ կարգավիճակով`  ներգաղթյալները կարող են “գրինքարտ”ստանալ, իսկ ևս 3 տարի անց` դիմել քաղաքացիություն ստանալու:

Համաներումը վերաբերում է մինչև 2011-ի դեկտեմբերի 31-ը երկիր տեղափոխված ու այդ ժամանակից անընդհատ երկրում գտնված անօրինական ներգաղթածներին, ովքեր  չունեն ծանր հանցագործության համար դատվածություն:

Այն անձինք, ովքեր անօրինական ներգաղթել են ԱՄՆ մինչ  չափահասությունը, կարող են “գրինքարտ” ստանալ 5 տարուց:

Նիգերիայի իշխանությունները վճռել են ազատ արձակել “Բոկո Հարամ” խմբավորման հետ առնչություն ունեցող  կանանց:

Ավելի վաղ ծայրահեղական “Բոկո Հարամ” խմբավորման ներկայացուցիչները հայտնել էին, որ բոլոր իսլամական-կանանց ազատ արձակելը բանակցությունների առաջնահերթ պայմանն է:

Նիգերիայի իշխանությունները համաձայնեցին, սակայն կանանց ստույգ թիվը, որոնց պատրաստվում են ազատ արձակել, չի նշվում:

«Շանթ» գործարանի մոտակայքում

Մայիսի 21-ին, ժամը 23.32-ին ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի «Շանթ» գործարանի մոտ այրվում է ավտոմեքենա, կա տուժած. անհրաժեշտ է փրկարարների օգնությունը:

Դեպքի վայր է մեկնել մեկ մարտական հաշվարկ:

Տեղում պարզվել է, որ դեռևս չբացահայտված հանգամանքներում Գր. Հասրաթյան փողոցի թիվ 12 հասցեում գտնվող «Շանթ» գործարանի մոտակայքում բախվել են «Նիսսան» մակնիշի 09 DD 100, «Մերսեդես» մակնիշի 75 MN 777 և «Վայ-ֆայ» տաքսի ծառայությանը պատկանող «Տոյոտա» մակնիշի Լ 4313 պետհամարանիշերով ավտոմեքենաները, ինչի հետևանքով «Տոյոտա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդ՝ 1974 թ. ծնված Ա. Ավագյանը տարբեր աստիճանի մարմնական վնասվածքներով հոսպիտալացվել է «Արմենիա» բժշկական կենտրոն: Վերջինս հրաժարվել է բուժօգնությունից:

***

Երևան-Աբովյան ավտոճանապարհին

Մայիսի 21-ին, ժամը 22.30-ին ահազանգ է ստացվել, որ Երևան-Աբովյան ավտոճանապարհին տեղի է ունեցել ՃՏՊ, կա տուժած. անհրաժեշտ է փրկարարների օգնությունը:

Դեպքի վայր է մեկնել մեկ մարտական հաշվարկ:

Դեռևս չբացահայտված հանգամանքներում Աբովյան-Երևան ավտոճանապարհի 11-րդ կմ-ին բախվել են «ՎԱԶ-21099» մակնիշի 68 ՕՏ 888, «ԳԱԶել» մակնիշի 33 LR 115, «Ֆորդ» մակնիշի 24 ՏԼ 437, «ՎԱԶ-2106» մակնիշի 24 ՕՍ 490, «Մերսեդես» մակնիշի 34 SR 618 և «Ֆորդ» մակնիշի 08 ՕՍ 241 պետհամարանիշերով ավտոմեքենաները:

Մինչ հրշեջ-փրկարարների կանչի վայր հասնելը՝ «Ֆորդ» մակնիշի 08 ՕՍ 241 պետհամարանիշով ավտոմեքենայի ուղևոր Ս. Շահումյանը (մոտ 25 տ.) տարբեր աստիճանի մարմնական վնասվածքներով հոսպիտալացվել է Երևանի «Սուրբ Գր. Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոն:

Բժիշկները տուժածի առողջական վիճակը գնահատել են ծանր:

Մայիսի 21-ին, ժամը 14.42-ին ահազանգ է ստացվել, որ Արարատի մարզի Խարբերդ գյուղի 6-րդ փողոցի թիվ 12 տան մոտակայքում վնասվել է ջրատար խողովակ, ինչի հետևանքով ջուրը լցվում է տները:

Դեպքի վայր են մեկնել ՃԿԿ ԱԻ արձագանքման և Մասիս քաղաքի հրշեջ-փրկարարական ջոկատի օպերատիվ խմբերը:

Տեղում պարզվել է, որ էլ. սյուն տեղադրելու ժամանակ վնասվել է այդ տարածքով անցնող «Նաիրիտ գործարան» ՓԲԸ մտնող ջրատար խողովակը: Ջրատարի շահագործման ժամանակ տեղի է ունեցել ջրի մեծ ծավալի արտահոսք, ջրածածկվել է Խանգելդյանին պատկանող հողատարածքը (մոտ 200 քմ) և 6-րդ փողոցի երթևեկելի մասից մոտ 300 մ հատված, իսկ էլ. սյունն էլ թեքվել է:

Դեպքի վայր են մեկնել նաև ՀՀ ԱԻՆ ՓԾ ԲՏևԱՀՎԿ վարչության քիմիկ-հետախույզները:

«Նաիրիտ» գործարանի աշխատակիցների կողմից խողովակում դադարեցվել է ջրի հոսքը: Էլ. ցանցի աշխատակիցների կատարել են էլ. սյան ապամոնտաժման աշխատանքներ:

Մայիսի 22-ին, ժամը 01.35-ին ահազանգ է ստացվել, որ Վայոց ձորի մարզի Վայք քաղաքում ավտոմեքենան արգելափակվել է Արփա գետի մեջ. այն դուրս բերելու համար անհրաժեշտ է փրկարարների օգնությունը:

Դեպքի վայր է մեկնել մեկ մարտական հաշվարկ:

Տեղում պարզվել է, որ Երևան-Մեղրի ավտոճանապարհի 143-րդ կմ-ում` Արփա գետի մեջ, արգելափակվել են «ՈւԱԶ» մակնիշի 56 ՏՏ 277 և «Ֆորդ» մակնիշ 56 ՏՏ 056 պետհամարանիշերով ավտոմեքենաները:

Հրշեջ-փրկարարները  գետից  դուրս են բերել «ՈՒԱԶ» մակնիշի ավտոմեքենան  և «Ֆորդ» մակնիշ ավտոմեքենայից 3 ուղևոր, իսկ քարշակման միջոցի բացակայության պատճառով «Ֆորդ» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը հրաժարվել է օգնությունից:

***

Մայիսի 21-ին, ժամը 23.56-ին ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Հրազդանի կիրճում (Շրջանցիկ թունելում) ավտոմեքենան արգելափակվել է գետի մեջ, և այն դուրս բերելու համար անհրաժեշտ է փրկարարների օգնությունը:

Դեպքի վայր է մեկնել հատուկ նշանակության փրկարարական աշխատանքների իրականացման կենտրոնի հերթապահ խումբը:

Փրկարարները Հրազդան գետից ճանապարհի երթևեկելի հատված են դուրս բերել Գ. Գասպարյանին պատկանող «Ռենջ Ռովեր» մակնիշի 22 ՏԼ 175 պետհամարանիշով ավտոմեքենան:

Թուրքական «Anadolu» գործակալությունը նպատակ ունի ներկայացուցչություն բացել քրդաբնակ Էրբիլում, որը լուրեր կփոխանցի քրդերեն քուրմանջի և սորանի խոսվածքներով: Այս մասին հաղորդել է գործակալության տնօրենների խորհրդի ներկայացուցիչ, գլխավոր նախագահ Քեմալ Օզթյուրքը Էրբիլում Հյուսիսային Իրաքի քրդական ինքնավարության վարչապետ Նեչիրվան Բարզանիի հետ հանդիպման ժամանակ: Օզթյուրքը Բարզանիին պատմել է Թուրքիայի առաջատար լրատվական գործակալության գործունեության մասին և նշել, որ իրենք լուրեր են հաղորդում 5 տարբեր լեզուներով, որոնց թվին շուտով կավելանա նաև քրդերենը:
Օզթյուրքը ընդգծել է, որ քրդերենով լրատվական ծառայության աշխատակիցների վերապատրաստումից հետո արդեն սեպտեմբեր ամսից ընթերցողները գործակալության կայքում լրահոսին կարող են հետևել նաև քրդերենով: Նեչիրվան Բարզանին էլ իր գոհունակությունն է հայտնել նման առաջարկի համար և նշել, որ այս քայլը կնպաստի երկկողմ հարաբերությունների ամրապնդմանը, ինչպես նաև այս համագործակցության շնորհիվ աշխարհը ստույգ տեղեկություն կստանա տարածաշրջանում տեղի ունեցող գործընթացների մասին:

Իվետա Սաղյանը ցույց է տալիս Գոռի աշխատանքները

10-ամյա Գոռն այն երեխաներից է, որոնց մասին ասում են` զարգացման հապաղում ունի, ինչի պատճառով էլ նա կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունի: Այժմ նա  սովորում է Շիրվանզադեի անվան թիվ 21 դպրոցում` երկրորդ դասարանում:  Գոռի ուսուցչուհին` Իվետա Սաղյանը, ասում է, որ երեխայի մեջ առաջընթացն ակնհայտ է. նախկինում դասին մի քանի րոպե էր նստում, հետո դուրս էր գալիս դասարանից, իսկ այժմ դասի մեծ մասը դասարանում է անցկացնում: Սաղյանը պատմում է, որ սկզբում դժվար էր, Գոռը շատ էր աղմկում, պահանջում էր այնքան ուշադրություն, որքան ողջ դասարանը, ինչի պատճառով, դասն այնքան արդյունավետ չէր լինում, որքան ինքն էր ակնկալում:  Բայց դասարանն ի վերջո սովորեց ուշադրություն չդարձնել Գոռի աղմուկին: Այժմ Գոռը դասարանում արդեն ընկեր ունի` Գևորգը, միշտ միասին են խաղում:  Գոռը նաև ուսուցչի «օգնականն» է դասարանում, ընկեր Սաղյանը Գոռին է հանձնարարել դասարանային բույսերից մեկի խնամքը, ինչն էլ պատասխանատվությամբ կատարում է:

Թիվ 21 հիմնական դպրոցը մեկն է հանրապետությունում գործող 98 ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցներից: Այստեղ ներկայումս  սովորում է կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող 12 աշակերտ:

Դպրոցի հատուկ մանկավարժ Վարդուհի Պալյանն ասում է, որ ներառական կրթությունն ավելի արդյունավետ դարձնելու համար մի շարք քայլեր են հարկավոր, օրինակ` դպրոցները պետք է համալրվեն ուսումնաօժանդակ նյութերով`  գունազարդ հեքիաթների գրքերով, փազլներով, այլ զարգացնող խաղերով, որոնցով հնարավոր կլինի զարգացման հապաղում ունեցող երեխաների ուսուցումն ավելի արդյունավետ ու հետաքրքիր կազմակերպել:

Վարդուհի Պալյան

Ըստ Պալյանի` հարկավոր է նաև ուսուցիչներին հոգեբանորեն վերապատրաստել, որպեսզի կարողանան ճիշտ կողմնորոշվել և աշխատել, ինչպես նաև փոխել ծնողների մեջ ներառական և հատուկ կրթության վերաբերյալ բացասական ընկալումը. «Ծնողները պետք է հասկանան, որ ներառական համակարգում ընդգրկվելու մեջ ամոթալի բան չկա»: Ասում է` շատ երեխաներ կան, որոնք կարիք ունեն, որ հատուկ մանկավարժն ու հոգեբանը աշխատեն իրենց հետ, սակայն ծնողը հրաժարվում է` ներառական ասվածը մերժելով: Մինչդեռ արդյունավետ ու ճիշտ աշխատանքի դեպքում որոշ ժամանակ անց  երեխան կարող է այլևս առանձնահատուկ կրթության կարիք չունենալ, ինչը կբացահայտվի պարբերաբար կատարվող վերագնահատման միջոցով:

Ըստ նրա` որոշ ծնողներ էլ խուսափում են հատուկ դպրոցներից` առանց հաշվի առնելու, թե որ դպրոցում իրենց երեխայի կրթությունն ավելի արդյունավետ կլինի: «Ծնողը պետք է գիտակցի, որ որոշ դեպքերում երեխան հատուկ դպրոցում կարող է ավելի լավ կրթություն ստանալ, քան այլ  դպրոցում»,- ասում է Պալյանը` հավելելով, որ ծնողը հոգեբույժի կարիք ունեցող երեխային հանրակրթական դպրոց բերելով` նախ և առաջ իր երեխային է վնասում, քանի որ այստեղ երեխան չի ունենա այն առաջընթացը, ինչ կարող էր ունենալ հատուկ դպրոցում:

Պալյանն առաջարկում է, որ «Հանրակրթության մասին» օրենքի փոփոխությունների նախագծում ներառվի նաև դրույթ, որը նախ կբացառի, որ փոքր խնդիրներ ունեցող երեխաները հայտնվեն հատուկ դպրոցներում, իսկ արդեն խորը մտավոր հետամնացություն ունեցող երեխաներին էլ գոնե որոշ ժամանակով կուղղորդի դեպի հատուկ դպրոց:

Դասաժամ Շիրվանզադեի անվան դպրոցում

ԿԳՆ  հանրակրթության վարչության գլխավոր մասնագետ Անահիտ Մուրադյանը, սակայն, նշում է, որ հետընթացի ճանապարհ չկա, պետք է գնալ դեպի համընդհանուր ներառում. օրենքի նոր փոփոխությունը կապահովի յուրաքանչյուր երեխայի` իր համայնքին մոտ դպրոցում կրթություն ստանալու իրավունքը. «Ներառական կրթություն հասկացությունն իրավունքից է բխել, յուրաքանչյուր երեխայի կրթություն ստանալու իրավունքից:  Երկու հիմնարար իրավունքները համատեղելու` ընտանիքում ապրելու և կրթություն ստանալու իրավունքը համատեղելու համար անհրաժեշտ է ներառական կրթության գաղափարը: Այլևս չի քննարկվում, թե որ երեխան իրավունք ունի, որը ոչ: Հիմա հարցն այն է, թե ինչ անենք, որ բոլոր երեխաների կրթության իրավունքը ապահովենք»:  Փոխարենը`  օրենքով կհստակեցվեն  կրթության առանձնահատուկ կարիքի գնահատման չափանիշները և սանդղակներ կսահմանվեն, որ այն երեխաները, որոնք թեթև  խնդիրներ ունեն, չհայտնվեն հատուկ դպրոցում և կտրվեն ընտանիքից:

Ըստ Մուրադյանի` հատուկ դպրոցների գաղափարախոսությունն ավարտված չէ, նույնիսկ եթե օրենքն ընդունվի, հատուկ դպրոցները շարունակելու են  գործել:

2012-ի հոկտեմբերին ԱԺ-ում առաջին ընթերցմամբ ընդունվել է «Հանրակրթության մասին» օրենքում փոփոխությունների նախագիծը: 2013-ի փետրվարին  նախագծի նիստերի օրակարգ ընդգրկվելը հետաձգվել է մինչև մեկ տարի ժամկետով: Այժմ ընթանում են հանրային քննարկումներ, շահագրգիռ կողմերն իրենց առաջարկություններն ու կարծիքներն են ներկայացնում նախագծի վերաբերյալ: Ընդունվելու դեպքում նոր օրենքը կփոխարինի նաև «Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցողների կրթության մասին» օրենքին:

Ըստ նախագծի` մինչև 2022 թ. հանրապետությունում գործող բոլոր հանրակրթական դպրոցները պետք է դառնան նաև ներառական, այն է`  կարողանան երեխային համարժեք կրթական ծառայություններ մատուցել:

Ըստ այդմ` հատուկ կրթությունը կազմակերպելու համար նախատեսվում է ստեղծել եռաստիճան համակարգ: Առաջին աստիճանը կլինեն հանրակրթական դպրոցները: Ներկայում գործող 23 հատուկ դպրոցների մի մասը  կվերակազմակերպվի, և ամեն մարզում կգործի մեկական  հոգեբանամանկավարժական կենտրոն: Այդ կենտրոնները  կստանձնեն հանրակրթական դպրոցներում հատուկ կրթությունը վերահսկողի և վերապատրաստողի դերը: Երրորդ աստիճանը կլինեն հանրապետական նշանակության հատուկ դպրոցները, որտեղ կկազմակերպեն այն երեխաների կրթությունը, որոնց կրթությունը հանրակրթական դպրոցում կազմակերպելն անհնար է:

Խոսելով այն մասին, թե որքանով հնարավոր կլինի արդյունավետ դաս կազմակերպել  բոլորի համար, եթե դասարանում առանձնահատուկ կրթության կարիք ունեցողների թիվը մեծ լինի, Մուրադյանն ասում է, որ ըստ գործող ներառական կրթությունն իրականացնելու կարգի` մեկ դասարանում կարող է ընդգրկվել կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող 2-3 երեխա` ըստ կրթական կարիքների բարդության:

«Նոր օրենքը ենթադրում է, որ յուրաքանչյուր դպրոցում 100 երեխայի հաշվով կլինի մեկ ուսուցչի օգնականի հաստիք, ուսուցչի օգնականն արդեն աջակցող մասնագետ է, բացի այդ,  տարածքային հոգեբանամանկավարժական կենտրոնները պետք է գործուղեն մասնագետների, որոնք ինչ-որ պարբերականությամբ պետք է դպրոցում լինեն և վարեն երեխայի ուսումնական պլանը»,- ասում է Մուրադյանը:

Անդրադառնալով ուսուցիչների դժգոհություններին, թե կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների գնահատման չափանիշները հստակ չեն, Մուրադյանն ասում  է. «Նախարարը հաստատել է կրթության կազմակերպման կարգը, որում ասվում է, որ  կրթության  առանձնահատուկ կարիք ունեցող երեխան սովորում է անհատական ուսուցման պլանով: Կրթության մեջ սկզբունքներ գոյություն ունեն, օրինակ` 6 տարեկանին չեք կարող 18 տարեկանին համապատասխանող պահանջներ ներկայացնել, այստեղ էլ 6 տարեկան երեխան, եթե դպրոց է եկել,  բայց երկու տարեկանի զարգացում ունի, նրա կրթական ծրագիրը չի կարող լինել 6 տարեկան երեխային համապատասխան: Այսինքն` նրա անհատական ուսուցման պլանը պետք է մեկ կամ երկու քայլ ավելի լինի իր այսօրվա զարգացման մակարդակից:  Հետևաբար, մենք գնահատում ենք երեխայի առաջխաղացումն իր նախորդ վիճակի համեմատությամբ: Նրա առաջադիմության գնահատման համար անհատական ուսուցման պլանի առաջխաղացումներն են դեր կատարում: Կա ներառական  կրթության իրականացման կարգը, որում գրված է, թե երեխան ինչ ծրագրով պետք է սովորի, ինչպես պետք է ամփոփվի նրա առաջադիմությունը, ինչպես պետք է գնահատվի»:

Իսկ դպրոցների ֆիզիկական մատչելիության մասին խոսելով` Մուրադյանն ասում է, որ  այդ գործոնը հաշվի առնելու դեպքում որևէ դպրոցի ներառական կրթություն իրականացնելու իրավունք չէր տրվի. «Ֆիզիկական մատչելիությունը միայն թեքահարթակը չէ, դա ենթակառուցվածքների հարց է: Մենք ստիպում ենք տնօրեններին, որ թեքահարթակներ կառուցեն, սանհանգույցներում բռնակներ լինեն, բայց դա ավելի շատ ռեկլամային բնույթ է կրում: Դա ավելի շատ քաղաքաշինական խնդիր է»:

Նրա խոսքով` դպրոցաշինության պատվիրատուն ոչ թե ԿԳՆ-ն է, այլ քաղաքաշինության նախարարությունը, և վերջինս դպրոցների կառուցման կամ հիմնանորոգման ժամանակ պետք է հաշվի առնի նաև մատչելիության խնդիրը: Իսկ մինչ այդ դպրոցների տնօրենները պետք է փորձեն եղած միջոցներով հնարավորինս մատչելի միջավայր ապահովել աշակերտների համար, օրինակ` տեղաշարժման դժվարություն ունեցող երեխաների դասարանները պետք է առաջին հարկում տեղակայեն:

Թուրքիայի իշխող Արդարություն և զարգացում կուսակցության պատգամավոր Օմեր Ֆարուք Օզը որոշել է վերջերս քաղցկեղի վտանգի պատճառով վիրահատության ենթարկված հոլիվուդյան աստղ Անջելինա Ջոլիին առողջանալու համար Մալաթիայի ծիրան ուղարկել: Այս մասին պատգամավոր Օզը հայտնել է «Anadolu» գործակալության թղթակցին, նշելով, որ ՄԱԿ-ի փախստականների հանձնաժողովի բարի կամքի դեսպան հանդիսացող Ջոլիի հիվանդության և վիրահատության մասին մամուլից է իմացել: Այդ պատճառով էլ նա որոշել է Ջոլիին Մալաթիայի ծիրան ուղարկել, քանի որ այն բուժիչ հատկություններ ունի և օգնում է մի շարք հիվանդությունների դեպքում:

Թուրք պատգամավորը Ջոլիի համար ԱՄՆ-ում գտնվող թուրքական հյուպատոսարան է ուղարկել 6 կգ ծիրան և 2 կգ ծիրանի կուտ և նշել, որ դերասանուհու ցանկության դեպքում կրկին նրան ծիրան կուղարկվի: Օզը հայտնել է, որ նվերի հետ միասին Անջելինա Ջոլիին նաև նամակ է ուղարկել: «Նրան առողջություն ենք մաղթել և խնդրել, որ ընդունի մեր այս նվերը»,-նշել է ԱԶԿ-ի պատգամավորը:

Աջակողմյան հայացքներ ունեցող պատմաբանը հարյուրավոր զբոսաշրջիկների աչքի առջև ինքնասպան է եղել Փարիզի Աստվածամոր տաճարի ներսում՝ բողոքելով նույնասեռականների ամուսնությունների օրինականացման դեմ:

Դոմինիկ Վենները հանգիստ դուրս է եկել 850 տարվա վաղեմություն ունեցող տաճարում գտնվող ամբոխից՝ նախքան ատրճանակը հանելը:

Ըստ ֆրանսիական լրատվամիջոցների՝ 78-ամյա տղամարդը ատրճանակը պահել էր իր բերանի մեջ և կրակել:

Վեները իր պատմական աշխատանքներից մեկի համար պարգևատրվել էր հեղինակավոր l’Académie française կոչմամբ և Գաղտնի բանակ կազմակերպության նախկին անդամ էր, որը ռազմականացված խմբավորում էր և պայքարում էր Ֆրանսիայի կողմից Ալժիրի  գաղութացմանը վերջ դնելու դեմ:

Նա 18 ամսով բանտարկվել էր խմբավորմանը անդամակցելու համար և ազատ էր արձակվել 1962թ-ին:

Դեպքի պահին տաճարը բազմամարդ է եղել: Ականատեսներից մեկը հայտնել է, որ մարդիկ շատ են վախեցել և խառնաշփոթ դուրս վազել տաճարից:

Ոստիկանության տեղեկություններով՝ Վենները ոչ մի հայտարարություն չի կատարել դեպքից առաջ, սակայն իր մոտ նամակ է ունեցել:

Աստվածամոր տաճարը եղել է համասեռամոլների ամուսնությունների դեմ բողոքող ցուցարարների հիմնական հավաքատեղին: