Նախորդ համարում «Անկախն» անդրադարձել է, թե Հայաստանում խորհրդարանական ու արտախորհրդարանական փոքրիշատե հայտնի ու հեղինակավոր կուսակցություններն ինչ միջոցներ են ունեցել 2012 թ.: Այժմ նայենք, թե որ կուսակցությունն իր ունեցած միջոցներն ինչպես է ծախսել, ինչ գործունեության համար, ինչ ուղղություններով և այլն:
Կուսակցությունների ճնշող մեծամասնությունը փող չունի, որ ծախսի
Այսիպիսով, ՀՀԿ-ն 2012 թ., ըստ հայտարարագրած միջոցների ու ծախսերի, ունեցել է 442 մլն 11 հազար դրամ հայտարարագրված ֆինանսական միջոցներ: Այս գումարներից կուսակցությունը վճարել է 150 մլն 572 հազար դրամ ֆիզիկական անձանց`աշխատավարձերի, չօգտագործված արձակուրդների փոխհատուցման և նպաստների տեսքով, 40 մլն 204 հազար դրամ սոցվճարումներ է կատարել, 4 մլն 840 հազար դրամ տարածքի վարձակալության համար է վճարել, 21 մլն 995 հազար դրամ ծախսել է կոմունալ վճարումների, 13 մլն 101 հազար դրամ` հարկեր-տուրքերի համար: Եվս 1 մլն 5 հազար դրամ ՀՀԿ-ն ծախսել է գույք ձեռք բերելու համար և 122 մլն 327 հազար դրամ` ներկայացուցչական ու անհատույց տրված ակտիվների համար: Ընդհանուր առմամբ կուսակցության ծախսերը կազմել են 354 մլն 44 հազար դրամ: Այսինքն` կուսակցության ամենամեծ հայտարարագրված ծախսերն ուղղված են եղել աշխատավարձերի ու արձակուրդների փոխհատուցմանը և ներկայացուցչական ու անհատույց ակտիվներին:
ԲՀԿ-ն 2012 թ. համար հայտարարագրել է 58 մլն 106 հազար դրամ դրամական մուտքեր: Կուսակցությունը աշխատավարձերի, ծառայությունների մատուցման վճարումների համար ծախսել է 1 մլն 892 հազար դրամ, 564 հազար դրամ սոցիալական վճարումներ է կատարել, 2 անգամ 10-ական մլն և մեկ անգամ 150 հազար դրամով դահլիճ է վարձակալել, 4000 դրամ պետտուրք է մուծել, 40 հազար դրամ ծախսել է «Էկոնոմիկա» հանդեսի ձեռքբերման համար, 2 մլն 500 հազար դրամ` վկայականներ ձեռք բերելու և 7 մլն 286 հազար դրամ` համակարգչային տեխնիկա ձեռք բերելու համար: Կուսակցությունը 286 հազար դրամ ծախսել է հայտարարություններ հրապարակելու համար, 700 հազար` ինտերնետ կայք պատրաստելու, 218 հազար դրամ` ինտերնետի վճարումների ու էլի մի քիչ գումար` այլ մանր-մունր ծախսերի համար: Հայտարարագրված համեմատաբար խոշոր ծախսերից է 15 մլն դրամը` ընտրությունների մասնակցելու նպատակով օրենքով թույլատրված հիմնադրամի հաշվի համալրումը: Ընդհանուր առմամբ կուսակցությունը 2012 թ. ծախսել է 49 մլն 173 հազար դրամ գումար:
ՕԵԿ-ը, ըստ լրացված հայտարարագրի, 2012 թ. ունեցել է 16 մլն 710 հազար 900 դրամ: Կուսակցությունը ծախսել է 15 մլն 719 հազար 600 դրամ, որից աշխատավարձերի համար վճարել է 1 մլն 125 հազար 600 դրամ, կոմունալ վճարների և վարձակալության համար` 9 մլն 383 հազար դրամ, գործուղումների ու տրանսպորտային ծախսերի համար` 1 մլն 192 հազար դրամ և ևս 718 հազար դրամ` հարկերի, տուրքերի համար: 3 մլն 301 հազար դրամ էլ այլ ծախսեր է ունեցել:
ՀՅԴ-ն 2012 թ. ունեցել է 58 մլն 840 հազար 900 դրամ: Կուսակցության ծախսերը կազմել են 59 մլն 634 հազար 900 դրամ: Կուսակցությունը 14 մլն 958 հազար դրամ ծախսել է աշխատավարձերի համար, 3 մլն 887 հազար դրամ` սոցիալական վճարների ու կենսաթոշակների, 3 մլն 617 հազար դրամ` գույքի վարձակալության և մոտ 9 մլն 600 հազար դրամ` կոմունալ վճարումների համար: Կուսակցությունը նաև 2 մլն 700 հազար դրամի հարկեր-տուրքեր է մուծել: 9 մլն 816 հազար դրամ կուսակցությունը ծախսել է գործուղումների վրա, 11 մլն 897 հազար դրամ` ԱԺ ընտրությունների քարոզարշավի, 2 մլն 100 հազարի ամսագիր է տպել, 490 հազար դրամով կայք է պատրաստել, մոտ 200 հազար դրամի թերթ է բաժանորդագրվել և այլ մանր ծախսեր: Կուսակցության ընդհանուր ծախսերը կազմել են 59 մլն 634 հազար դրամ:
ՀԱԿ կուսակցության հայտարարագրած ընդհանուր դրամական միջոցները կազմել են 5 մլն 259 հազար 700 դրամ: Կուսակցությունն աշխատավարձեր ու այս կարգի այլ ծախսեր չի ունեցել, սոցիալական կամ գույքի վարձակալության վճարումներ չի արել, 941 հազար դրամի կոմունալ վճարումներ է արել, 179 հազար 500 դրամ մուծել հարկեր-տուրքերի համար և 1 մլն 944 հազար դրամ ծախսել ներկայացուցչական, Եվրոպայի լիբերալ-դեմոկրատական և բարեփոխումների կուսակցության անդամավճարի, ՀԺԿ-ին բյուջետային փոխանցումների ու այլ ծախսերի համար: 2012 թ. կուսակցությունն, ընդհանուր առմամբ, ծախսել է 3 մլն 65 հազար դրամ գումար:
«Ժառանգություն» կուսակցության ընդհանուր դրամական միջոցները եղել են 30 մլն 53 հազար դրամ և 4 հազար դոլար, որից կուսակցությունը ծախսել է 26 մլն 359 հազար դրամը: Կուսակցությունը 1 մլն 326 հազար դրամ ծախսել է աշխատավարձերի և 435 հազար դրամ` սոցիալական վճարների համար, 3 մլն 183 հազար դրամ` կոմունալ վճարումների, 541 հազար դրամ` հարկեր-տուրքերի համար: 4 մլն 800 հազար դրամի գույք է վարձակալել և ևս 8 մլն 467 հազար դրամի էլ գույք ձեռք բերել: Այլ ծախսերի համար էլ կուսակցության գանձարանից պակասել են ևս 7 մլն 607 հազար դրամ միջոցներ:
Հայկ Բաբուխանյանի գլխավորած ՍԻՄ կուսակցությունն ունեցել է 6 մլն 309 հազար 600 դրամ և ևս 393 հազար 300 դրամ էլ մնացորդ է ունեցել նախորդ տարվանից: Ծախսել է 6 մլն 104 հազար 700 դրամ, որից 1 մլն 139 հազար դրամը` աշխատավարձերի վճարման, 374 հազար դրամը` սոցվճարումների, 45 հազար դրամը` գույքի վարձակալության և 120 հազար դրամը` հարկեր-տուրքերի համար: Կուսակցության կոմունալ ծախսերը կազմել են 1 մլն 525 հազար դրամ, 471 հազար դրամի գույք է ձեռք բերվել, և ևս 2 մլն 429 հազար դրամ էլ կուսակցությունն «այլ ծախսեր» է արել: Կուսակցության ընդհանուր ծախսերը կազմել են 6 մլն 104 հազար դրամ:
Մեծահարուստ Գուրգեն Արսենյանի ղեկավարած ՄԱԿ կուսակցության ունեցած ամբողջ 8 մլն 550 հազար 800 դրամ միջոցներից ծախսվել է 2 մլն 895 հազար 100 դրամ, որից միայն 2 մլն 200 հազար դրամը` «այլ ծախսեր»-ի համար, 59 հազար դրամ հարկ ու տուրք է մուծվել և 636 հազար դրամ էլ տարածքի վարձակալության համար է պահանջվել:
Վազգեն Մանուկյանի ղեկավարած ԱԺՄ-ն նախորդ տարի 3 մլն 429 հազար 500 դրամ դրամական միջոցներ է ունեցել, որից կուսակցությունը ծախսել է 3 մլն 322 հազար 400 դրամը: Այս գումարներից 1 մլն 573 հազար դրամը ծախսվել է աշխատավարձերի և 485 հազար դրամը` սոցվճարների համար: Կուսակցության կոմունալ վճարումները կազմել են 679 հազար դրամ, հարկեր-տուրքերը` 14 հազար 600 դրամ: Եվս 42 հազար 500 դրամ ծախսվել է տրանսպորտային ծախսերի համար և 4500 դրամ էլ` «այլ ծախսերի»:
2012 թ. «հարուստ» կուսակցություններից Արամ Գասպարի Սարգսյանի ղեկավարած Դեմոկրատական կուսակցությունը` իր հաշվին ունենալով 9 մլն 224 հազար 400 դրամ, ծախսել է 9 մլն 225 հազար 700 դրամ, որից 391 հազար դրամը ֆիզիկական անձանց մատուցած ծառայությունների համար է վճարվել, 131 հազար դրամը` սոցիալական վճարումների համար, իսկ մնացած` 8 մլն 702 հազար դրամը կուսակցությունը ծախսել է «այլ ծախսեր» տողով:
Խոսրով Հարությունյանի Քրիստոնեա-դեմոկրատական միությունն էլ, 2012 թ. ունենալով 4 մլն 428 հազար դրամ միջոցներ, այդ գումարներն ամբողջությամբ ծախսել է: Ընդ որում` 587 հազար դրամի աշխատավարձեր է վճարել, 183 հազար դրամ` սոցիալական վճարներ, 2 մլն 626 հազար դրամի գույք է վարձակալել, 976 հազար դրամի կոմունալ ծախսեր կատարել, 1800 դրամ մուծել հարկեր-տուրքերի ձևով և 53 հազար 800 դրամի թերթ է գնել:
Մնացած կուսակցությունների ծախսերը չեն գերազանցել 2 մլն դրամը, ընդ որում, մեծամասնությունը չի հատել անգամ 1 մլն-ի սահմանագիծը: Ուշագրավ է, որ այնպիսի կուսակցություն, ինչպիսին «Ազատ դեմոկրատներ»-ն է, որևէ ծախս չի հայտարարագրել: Զարմանալի է նաև, թե ինչ չնչին գումարներ են հայտարարագրում միլիոնատեր ղեկավարների կուսակցությունները:
Այսպիսով, ընդհանուր առմամբ կարելի է ասել, որ Հայաստանում 3 կուսակցություններ են հիմնականում կուսակցական աշխատանքների համար ծախսեր կատարում` ՀՀԿ-ն, ԲՀԿ-ն և ՀՅԴ-ն: Մնացածը գումար չունեն ծախսելու համար կամ ցույց են տալիս, թե չունեն: Կուսակցությունների ճնշող մեծամասնության հիմնական ծախսերը փոքրիկ աշխատավարձերն են, իսկ այն կուսակցությունները, որոնք չնչին գումարներ ունեն` 2 մլն-ից էլ պակաս, անհասկանալի է, թե ինչպես են գոյատևում, առավել անհասկանալի է, թե ինչու են գոյատևում: Եվ հարց է առաջանում` ի՞նչ հարց կարող են լուծել խիստ սահմանափակ ռեսուրսներով կուսակցությունները, եթե նույնիսկ անհամեմատ ավելի «հարուստները» չեն կարողանում ինչ-որ քաղաքական, պետական հարց լուծել, ակտիվորեն մասնակցել քաղաքական որոշումների կայացման գործընթացներին:
Գևորգ Ավչյան
Անկախ
«Բարեկամ» մշակույթի, արվեստի և սպորտի զարգացման կենտրոն» ՀԿ-ն իրականացնում է «Խնայելով ինձ և քեզ» խորագրով հակածխոխոտային թեմաներով մի շարք ակցիաներ։ Մարզային դպրոցներից ստացված հակածխախոտային թեմաներով նկարներով կկազմակերպվի ցուցահանդես-մրցույթ։ Հաղթած նկարները կդառնան մեծ պաստառներ, որոնք կփակցվեն Գյումրիում, Վանաձորում, Արմավիրում, Գավառում և Երևանում՝ հիշեցնելով ծխախոտի վնասակար ազդեցությունը։
