՛՛Այդ ես չեմ՛՛. այսպես է կոչվում Մարիա Սահակյանի ֆիլմը, որ ներկայացված է Ոսկե ծիրան 10-րդ միջազգային կինոփառատոնի ՛՛Միջազգային խաղարկային մրցույթ՛՛ և ՛՛ Հայկական համայնապատկեր՛՛ անվանակարգերում:

Ֆիլմը 14-ամյա Եվրիդիկեյի ներաշխարհն է ներկայացնում. ինքնության փնտրտուքներ, պատանեկան ապրումներ: Վերջինս հեռախոսի տեսախցիկով նկարում է ամեն տեսածը, հրապարակում իր բլոգում, ինքնասպանների միության անդամ է, լավագույն ընկերն էլ մի մեծ  խխունջ է: Նա ու մայրը միմյանց չեն հասկանում, աղջիկն ամեն կերպ փորձում է գտնել հորը, ինչպես նաև փոխել իր անունը, որից խուսափում է: Ֆիլմը դիտողի մոտ շատ հարցականներ է թողնում, ավարտն էլ հարցականով է. այդպես էլ հասկանալի չի լինում, թե արդյոք աղջնակը գտավ իրեն, ինչ եղավ նրա հետ, անհայտ է մնում նաև աղջկա  նոր ընկերոջ ճակատագիրը, որը նաև նրա մոր նախկին սիրեկանն է: Փոխարենը ֆիլմը նկարահանված է Ալավերդիում ու հարուստ է գեղեցիկ կադրերով, բնապատկերներով:

Ֆիլմի ռեժիսոր Մարիա Սահակյանը ֆիլմի անվան ընտրությունը պայմանավորում է նրանով, որ  գլխավոր հերոսուհին ինքնության փնտրտուքերի մեջ է, բայց ոչ մի կերպար ի վերջո իրենը չի համարում:

Ասում է, որ  գլխավոր հերոսուհուն համացանցի միջոցով է գտել, բլոգում, որտեղ իր աշխատանքներն էր հրապարակել: Այդպես հերոսուհին ավելի մոտ է կերպարին, որին խաղում է:

Ռեժիսորի խոսքով` պատմությունը հայկական չէ, այն համամարդկային է: Ամեն երկրում էլ, երբ ֆիլմը ցուցադրվում է, շատ պատանի աղջիկներ հայտարարում են, որ այն իրենց մասին է:

2013թ. հունիսի 1-ին Սյունիքի նախկին մարզպետ Սուրեն Խաչատրյանի տան մոտ տեղի ունեցած հանցագործության փաստի առթիվ ՀՀ ՊՆ ՔԾ ՀԿԳ քննչական բաժնի վարույթում քննվող քրեական գործով 2013թ. հուլիսի 9-ին Արտակ Էմիլի Բուդաղյանին մեղադրանք է առաջադրվել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար:

Ա.Բուդաղյանի նկատմամբ նույն օրը որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Զինվորական դատախազություն

Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի նախաձեռնությամբ, Երևան-Բուխարեստ աշակերտական ճամբար են մեկնել ուսումնական, ինչպես նաև մշակույթի և սպորտի բնագավառներում գերազանց առաջադիմությամբ սովորող երևանցի 46 աշակերտներ։ Երեխաներին Բուխարեստ ճանապարհելիս Երևանի քաղաքապետարանում նրանց հյուրընկալել և բարի ճանապարհ են մաղթել Երևանի քաղաքապետի գլխավոր խորհրդական Վանո Վարդանյանը և հանրակրթության վարչության պետ Գայանե Սողոմոնյանը։

Յոթնօրյա ճամբարի ընթացքում հայաստանցի աշակերտները ռումինացի հասակակիցների հետ մշակութային, մարզական և այլ  մրցաշարերի են մասնակցելու։

«Ընտրել ենք շնորհալի երեխաների, ովքեր գերազանց հաղորդակցվում են անգլերենով և կարող են օտար երկրում պատվով ներկայացնել հայկական մշակույթը, ազգային արժեքները։ Երևանցի աշակերտները Բուխարեստ են մեկնում ինչպես հանգստի, այնպես էլ հատուկ պատրաստված մշակութային ծրագրով, որպեսզի ճամբարը երկուստեք ուսուցողական լինի՝ հայ և ռումինացի հասակակիցները միմյանց հաղորդակից դարձնեն իրենց երկրների մշակույթներին»,- նշել է Երևանի քաղաքապետարանի հանրակրթության վարչության պետ Գայանե Սողոմոնյանը։

Երևանցի աշակերտներն իրենց հետ տարել են Հայաստանը և Արցախը խորհրդանշող հուշանվերներ։

Երևան-Բուխարեստ ճամբարի օրերին երևանցի աշակերտները հանգստի են մեկնելու նաև Ռումինիայի մեկ այլ՝ Կոստինեշտի ծովափնյա քաղաք։

Երևան-Բուխարեստ աշակերտական ճամբարի անցկացման համաձայնությունը ձեռք էր բերվել Երևանի և Բուխարեստի քաղաքապետերի հանդիպման ժամանակ և իրականացվում է Երևանի քաղաքապետարանի ֆինանսական հոգածությամբ։

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության

և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

Ամերիկյան CNN  ընկերությունը հերքում է այն մեղադրանքը, թե իբր հեռուստաընկերությունը պահանջել է Նելսոն Մանդելայի թաղումը,որն, ի դեպ դեռևս կենդանի է, տեսանկարահանելու էքսկլյուզիվ իրավունք:

Հարավաֆրիկյան լրատվամիջոցների տվյալներով, համապատասխան պահանջ է CNN-ը հնչեցրել Մանդելայի դստեր` Մաքազիվեի  ու հարավաֆրիկյան հեռահաղորդակցական կորպորացիաների մասնակցությամբ հանդիպման ժամանակ:

Ինքը` Մաքազիվեն որևիցե մեկնաբանություն անելուց հրաժարվում է, նշելով, որ հանդիպումը գաղտնի էր:

Շոտլանդացի մեկամյա երեխայի` Էմմի-Ռոուզ Թոդի մայրը` չէր կարող անգամ ենթադրել, որ գազավորված ըմպելիքը կարող է փրկել իր դստերը մահից:

Երեխան լույս աշխարհ է եկել ժամկետից 8 շաբաթ շուտ: Բժիշկները երեխայի մոտ  արատ

հայտնաբերեցին, որն ամեն րոպե կարող էր մահվան հանգեցնել.երեխայի կերակրափողը միացած է ոչ թե ստամոքսին, այլ թոքերին: Դրա պատճառով ամեն անգամ ուտելու պրոցեսը կարող է վերջինը դառնալ Էմի Ռոուզի համար:  Սնունդը պարբերաբար հայտնվում է “ոչ այնտեղ, որտեղ պետք է  և ուժեղ հազ առաջացնում: Երբեմն սննդի մնացորդները մնում են կոկորդում` հերթական վիրահատությունից մնացած սպիի պատճառով ու փակում օդի մուտքը:

Երեխայի մայրը` 28-ամյա Ամանդա Թոդը  անհամար անգամներ շնչահեղձ երեխային հասցրել է բժշկի: Մի անգամ, երբ սեղանի շուրջ երեխան կրկին  վատացավ, Ամանդան հասկացավ, որ երեխային  բժշկի հասցնելն արդեն ուշ է, երեխայի շուրթերը սկսել էին կապտել: Մայրը փորձեց երեխային ջուր տալ, սակայն ապարդյուն: Այն ժամանակ նա երեխայի բերանին մոտեցրեց սեղանից վերցրած “Կոկա-կոլայի” շիշը:

“Ես առաջ էլ լսել էի, որ այս ըմպելիքը լուծում է  սնունդը, վերացնում սննդային խցանումները, սակայն ինձ թվում էր, թե դրանք պարզապես հորինված բաներ են”-պատմում է կինը:

Ի զարմանս մոր, երեխան դադարեց հազալ և անգամ բժշկի կարիք չեղավ: Հիմա մայրը  գիտի, թե ինչ պետք է անել երեխայի նոպայի ժամանակ:

Եգիպտոսին ֆինանսական օգնություն տրամադրել ցանկացող երկրներին է միացել նաև Սաուդյան Արաբիան, որը պատրաստ է երկրին 55 մլրդ դոլար տրամադրել: Ներկա դրությամբ Եգիպտոսի տնտեսությունը շատ վատ դրության մեջ է:

Սաուդյան Արաբիան 1 մլրդ դոլար կհատկացնի որպես անհատույց ֆինանսական օգնություն ու 2 մլրդ դոլարի էներգառեսուրս կտրամադրի: Ինչպես նաև` 2 մլրդ դոլար վարկ կտա:

ԱՄԷ-ն էլ իր հերթին Եգիպտոսին 1 մլրդ դոլար օգնություն կհատկացնի ու անտոկոս` 2 մլրդ վարկ:

Ներկայում Եգիպտոսում շարունակվում են անկարգություններն ու բախումները նախագահ Մուրսիի կողմնակիցների ու հակառակորդների միջև:

Եգիպտոսում ընդդիմությունը հավանության չի արժանացրել Սահմանադարական դեկլարացիան,որի  ընդունման մասին հրաման էր տվել երկրի ժամանակավոր նախագահ Ադլի Մանսուրը:

Փաստաթուղթը ենթադրում է Սահմանադրական ասամբլեայի գումարում` երկու շաբաթվա ընթացքում  երկրի հիմնական օրենքում  փոփոխություններ կատարելու և դեկլարացիան հրատարակելու պահից սկսած 6 ամիս անց խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու վերաբերյալ:

Եգիպտոսում ընդդիմադիր հզոր ուժ է համարվում Ազգային փրկության ճակատը(ԱՓՃ), որը միավորում է  երկրի լիբերալ դեմոկրատական մի քանի կուսակցություն` հայտնի հասարակական գործիչների գլխավորությամբ, ինչպես ասենք  ԱՊԼ գլխավոր քարտուղար Ամր Մուսան է ու ՄԱԳԱՏԷ-ի նախկին ղեկավար Մոհամեդ Բարադեյը:

Տեղեկացվում է, որ ԱՓՃ-ն հայտարարել է փաստաթղթում փոփոխությունների անհրաժեշտության մասին:

Երեխաների իրավունքներով զբաղվող ՄԱԿ-ի կոմիտեն Վատիկանից մանրամասն տեղեկություն է  պահանջել կաթոլիկ հոգևորականության կողմից  երեխաների նկատմամբ գործադրած սեքսուալ բռնությունների հազարավոր դեպքերի մասին:

Ենթադրվում է, որ այդ տվյալներն ուսումնասիրելուց հետո, 6 ամիս անց կոմիտեի ներկայացուցիչները, որոնք կարգավորում են Երեխաների իրավունքների կոնվենցիայի իրականացումը, կքննարկեն դրանք Վատիկանի հետ:

Վատիկանից պահանջում են բռնության զոհերին ցուցաբերած օգնության մասին, ինչպես նաև հոգևորականների կատարած հանցագործությունները թաքցնելու վերաբերյալ տեղեկություններ:

Սբ Աթոռը պարտավորություններ ունի Երեխաների իրավունքների կոնվենցիայի գծով:

Իսլամական պահպանողական “Իսթիքլյալ” կուսակցությունից  նախարարների կաբինետի 5 անդամ է հրաժարական տվել:

Կուսակցության մամլո ծառայությունից նշել են, որ հրաժարականը կապված է կառավարության` տնտեսական խնդիրները լուծելու անկարողության հետ: Քաղաքագետներն ասում են, որ այդ քայլը զգալիորեն թուլացրել է  կառավարող կոալիցիան:

Չափավոր իսլամական “Արդարության ու զարգացման կուսակցությունը” հիմա ստիպված է նոր գործընկեր գտնել, որ խուսափի խորհրդարանական ընտրություններից:

Նախորդ ընտրությունները երկրում տեղի ունեցան 2011-ի աշնանը:

10-րդ Ոսկե ծիրանը Հայաստանի վրա է կենտրոնացրել ողջ աշխարհի մշակութային հանրության ուշադրությունը: Այս տարի կինոփառատոնի Հայկական համայնապատկեր մրցույթի երեք` կարճամետրաժ, խաղարկային և վավերագրական անվանակարգերի համար ներկայացվել է 23 ֆիլմ: Միջազգային խաղարկային մրցույթին` 13, Վավերագրական ֆիլմերի մրցույթին` 11, Կորիզին` 47, Տարածաշրջանային ֆիլմերի միցույթին` 11 ֆիլմ:

Այս տարի Ոսկե ծիրանի հատուկ հյուրերի թվում են աշխարհահռչակ ռեժիսորներ Մարգարեթե ֆոն Թրոթան, Յոս Ստերլինգը, Փոլ Քորդին:

Մարգարեթե ֆոն Թրոթա. Դերասան եմ դարձել ռեժիսոր դառնալու համար

Գերմանացի կինոռեժիսոր Մարգարեթե ֆոն Թրոթան  համաշխարհային կինոյում մեծ վաստակի համար պարգևատրվեց «Փարաջանովյան թալերով»: Մրցանակը ռեժիսորին հանձնեց Ոսկե ծիրան կիոփառատոնի հիմնադիր տնօրեն Հարություն Խաչատրյանը:

Կինոփառատոնի ընթացքում  «Փարաջանովյան թալեր» մրցանակ կստանան նաև  Շառլ Ազնավուրը, Իշտվան Սաբոն, Ներսես Հովհաննիսյանն ու Յոս Ստելինգը:

Մարգարեթե ֆոն Թրոթան  նշեց,որ վերջերս նվեր է ստացել Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա լեռան 40 օրը» գիրքը, որը կարդալուց հետո մեծ ցանկություն է ունեցել տեսնել Հայաստանը:  Եվ զուգադիպությամբ այդ ժամանակ էլ Ոսկե ծիրանից հրավերք է ստացել Հայաստան այցելելու: «Երջանիկ եմ այստեղ լինելու համար»,- ասում է նա:

Ռեժիսորը պատմեց, որ ինքն աշխատելով է սովորել, որևէ մասնագիտական դպրոց չի ավարտել, քանի որ այն ժամանակ աղքատ էր, փող չուներ, փոխարենը կարող էր առավոտյան մեկ տոմս գնել ու կինոթատրոնից դուրս չգալ` միմյանց հետևից մի քանի ֆիլմ դիտելով: 60-ականներին Գերմանիայում կնոջը ռեժիսորի դերում պատկերացնելը դժվար էր, մինչդեռ ֆոն Թրոթեն ուզում էր ռեժիսոր դառնալ: Նպատակին հասնելու համար նա նախ դերասանուհի է դառնում, աշխատանքի ընթացքում էլ ռեժիսորներին անընդհատ հարցեր է տալիս` փորձելով յուրացնել ռեժիսորի աշխատանքը: «Երբ առաջին ֆիլմս նկարեցի, այլևս երբեք չնկարահանվեցի որպես դերասանուհի, քանի որ դերասանուհի լինելն ընդամենը միջոց էր բուն նպատակին հասնելու համար»,- ասում է նա:

Ռեժիսորը նշում է, որ քննադատությունից չի վախենում, բայց ինքը կինոքննադատ  լինել չեր ցանկանա: Իր վերջին ֆիլմի` «Հաննա Արենդտ»-ի քննադատությունը համարում է դարի ամենամեծ քննադատությունը: Սակայն նշում է, որ այդ ամենի միջով անցնելը ուժեղացնում է ռեժիսորին:

կադր «Հաննա Արենդտ» ֆիլմից

«Հաննա Արենդտ»-ը  հրեական ծագումով  գերմանացի կին փիլիսոփայի մասին է, որն ամուսնու հետ հազիվ է փրկվել համակենտրոնացման ճամբարից ու հաստատվել ԱՄՆ-ում:  1961-ի Հաննան Իսրայել է մեկնում`  «Նյու Յորքըր»-ի համար լուսաբանելու  Ադոլֆ Այխմանի դատավարությունը: Նա մտադիր է դեմ առ դեմ հանդիպելու այն մարդկանց, որոնց վարքագիծը`  նացիստական իշխանության օրոք,  ջանում էր հասկանել: Արենդտի հոդվածները, լույս տեսնելով, զայրույթի ալիք բարձրացրին  աշխարհում: Նա Այխմանին համարում էր ոչ թե հրեշ, ինչպես աշխարհն էր այդ կարծիքին, այլ մտածելու ունակությունից զրկված բյուրոկրատ  մարդասպան, որը ձգտել է հնարավորինս լավ կատարել իր առաջադրանքը, և մեղքի զգացում չունի, որովհետև պարզապես հրամաններ է կատարել: Արենդտի  հոդվածի պատճառով նրանից երես են թեքում ընկերները, տունը ողողվում է սպառնալից նամակներով, համալսարանում էլ պահանջում են, որ նա հեռանա և հրաժարվի իր դասաժամերից: Բայց այնուամենայնիվ Արենդտը չի փոխում իր կարծիքը` հայտարարելով, որ նորից լուսաբանելու դեպքում էլի նույնը կգրեր:

Մարգարեթե ֆոն Թրոթան հեղինակել է 20-ից ավել  ֆիլմեր, որոնցից են «Կատարինա Բլումի անարգված պատիվը», «Քրիստա Քլագեսի երկրորդ զարթոնքը», «Քույրեր կամ երջանկության հաշվեկշիռ, «Կապարե ժամանակներ», «Զուտ խելագարություն», «Ռոզա Լյուքսեմբուրգ», «Վախ և սեր», «Խոստում» և այլն:

Նրա խոսքով` առաջիկայում նկարահենլու է ֆիլմ երկու քույրերի մասին` անձնական թեմատիկայով, որը հեռու կլինի քաղաքականությունից ու պատմությունից. չի ուզում լինել ռեժիսոր, որ  միայն պատմական կերպարների է մարմնավորում:

«Սև հինգշաբթի»  ֆիլմով մեկնարկեց լեհական ֆիլմերի ցուցադրությունը

Ոսկե ծիրանը համագործակցում է տարբեր դեսպանությունների  հետ այդ երկրների ֆիլմերի ցուցադրություններ կազմակերպելու համար: Արտամրցութային ծրագրով այս տարի  հանդիսատեսին կներկայացվեն լեհական, ռուսական և վրացական ֆիլմեր:

Անտոնի Կրաուզեի  «Սև հինգշաբթի»  ֆիլմի արտամրցութային ցուցադրումով մեկնարկեց լեհական ֆիլմերի ցուցադրությունը:

Այն  1970-ի դեկտեմբերի 17-ում  Գդինիայում տեղի ունեցած դեպքերի վերապատմումն է` իրական պատմությունների էկրանավորման և պատմական կադրերի զուգակցմամբ հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես են սոցիալիստական Լեհաստանի իշխանությունները բանակին հանում բանվորների դեմ, որոնք ընդամենը խաղաղ գործադուլ էին անում`պահանջելով թանկացումներին համապատասխան աշխատավարձերի բարձրացում: Երկրի ղեկավարությունը հայտարարում է, որ ավելի նախընտրալեի է նավաշինարանը ռմբակոծելը և տեղը նորը կառուցելը, քան թե բողոքավորների պահանջները քննարկելը կամ բավարարելը: Իշխանությունները հայտարարում են, որ բողոքի ակցիաները քաղաքական ենթատեքստ ունեն`անտեսելով տնտեսականը: Գործադուլի կազմակերպիչներին ձերբակալելուց հետո փոխվարչապետը բնակչությանը կոչ է անում աշխատանքի վերադառնալ: Սակայն վաղ առավոտյան աշխատանքի շտապող բանվորներին դիմավորում են տանկերով ու ավտոմատներով զինված բանակայինները`կրակ բացելով նրանց վրա: Զոհվում է 18 մարդ, վիրավորվում են հարյուրավորները: Պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են նավաշինարանի աշխատակից, բանվոր Բրունո Դրիվայի ընտանիքի  պատմության միջոցով: Վերջինս փոխվարչապետի կոչով աշխատանքի վերադարձած մարդկանցից է, ով սպանվում է արձակված գնդակից: Նրան, ինչպես և մյուս սպանվածներին, հուղարկավորում են գաղտնի`գիշերով, առանց վկաների: Իսկ ընտանիքին փորձում են մյուս սպանվածների ընտանիքների հետ  հեռացնել  քաղաքից, որպեսզի այլոց ոչինչ չհիշեցնի կատարվածի մասին:

Լեհական ֆիլմերի ծրագրի շրջանակներում կցուցադրվի նաև Մաչեյ Ադամեկի «Լուսանկարը» ֆիլմը:

«Ռուսական կինոյի օրեր» ծրագրի շրջանակներում 6 ֆիլմ կցուցադրվի

Ոսկե ծիրանի ընթացքում արտամրցութային ծրագրով կներկայացվի 6 ռուսական  ֆիլմ`«Քանի դեռ գիշերը չի բաժանել մեզ» (Բորիս Խլեբնիկով), «Դաշտային մարիների երկնային կանայք» (ռեժ. Ալեքսանդր Ֆեդորչենկո), «Կողքիդ կլինեմ» (ռեժ. Պավել Ռումինով), «Ինտիմ մասեր» (ռեժ. Նատաշա Մերկուլովա, Ալեկսեյ Չուպով), «Արքայադստեր պատերազմը» (ռեժ. Վլադիմիր Ալենիկով), «Մայորը» (ռեժ. Յուրի Բիկով) ֆիլմերը:

Ուշագրավ է  Վլադիմիր Ալենիկովի «Արքայադստեր պատերազմը» ֆիլմը, որը պատմում է ռուս աղջկա և հայ տղայի սիրո մասին, որոնք, սակայն, հակամարտող խմբավորումների անդամներ են: Միմյանց դեմ հակամարտող հրոսակախմբերից մեկում ռուս պատանիներ են ներգրավված, մյուսում նախկին ԽՍՀՄ  հարավային երկրներից եկած փախստականներ: Արքայադուստր մականունով ռուս աղջիկը և ազգությամբ հայ Կարենը ստիպված են պայքարել իրենց սիրո և իրավունքների համար մի միջավայրում, որը լի է ատելությամբ, դաժանությամբ և կրոնական ու էթնիկական անհանդուրժողականությամբ:

«Ազգամիջյան հակամարտությունները և քսենոֆոբիան այսօր գոյություն ունեն, դա իրողություն է: Դրանից նախ և առաջ տուժում են երեխաները: Սա ֆիլմ է երեխաների մասին մեծահասակների համար,- ասում է Ալենիկովը:-Հույս ունեմ, որ հանդիսատեսի լայն շրջանակներին հասնելու դեպքում այն դրական առումով կփոխի մթնոլորտը, որում մեր երեխաներն են ապրում»:

Հարցին, թե ինչու է ֆիլմի հերոսին հենց հայ ընտրել, ոչ թե օրինակ, վրացի, տաջիկ կամ ուզբեկ, Ալենիկովը պատասխանում է, որ հայ Ռոմեոյի և ռուս Ջուլիետայի ընտրությունը պատահական չէ. ֆիմլի նկարահանումներին նախապատրաստվելիս  ՆԳՆ-ից 4 մեծ թղթապանակ է հավաքել նմանատիպ պատմություններով, որոնց մեծ մասը գաղտնի է, չի հրապարակայնացվել: «Հայերը և ռուսները միշտ կապված են եղել և հանկարծ ինչ-որ դատարկ տեղից ատելություն է ծագում: Ցավալի է»,-ասում է Ալենիկովը:

Ոսկե ծիրանը կամփոփվի հուլիսի 14-ին, երբ կհայտարարվեն հաղթողները և կցուցադրվեն մրցանակակիր ֆիլմերը:

Հ.Գ.

«Անկախ»-ն իր ընթերցողներին խորհուրդ է տալիս հնարավորության դեպքում բաց չթողնել մի քանի մրցութային ֆիլմերի ցուցադրությունները` «Հողի կանչը» (Մառլեն Էդոյան), «Վ… այսինքն Վեռնոյ» (Արտո Փեհլիվանյան), «Սարոյանլենդ» (Լուսին դինք): Ֆիլմերը հայկական համայնապատկեր մրցույթին են ներկայացված` երկուսը` վավերագրական, երրորդը` խաղարկային անվանակարգերում:

Կազմվել է “ամենագեր ազգերի”  վարկանշային աղյուսակը,որտեղ առաջատար են մեքսիկացիները: Մեքսիկացիները նման “արդյունք” են գրանցելազգային ֆաստֆուդի` տակո, տամալես ու գազավորված ըմպելիքների  օգտագործման հետևանքով, դրան ավելացրած պասիվ կենսակերպը:

Երկրորդ տեղում ամերիկացիներն են, երրորդում սիրիացիները: Վենեսուելան ուԼիբիան` չորրորդ տեղում են հայտնվել, իսկ առաջին հնգյակն ամփոփում են Տրինիդադն ու Տոբագոն:

Առաջին տասնյակում են Իրաքի, Արգենտինայի, Թուրքիայի, Չիլիի ու Չեխիայի  բնակիչները:

Առաջին քսանյակում են Լիբանանը, Նոր Զելանդիան, Սլովենիան, Մալթան, Պանաման, Իսրայելը,Ավստրալիան ու Հունգարիան:

Մեծ Բրիտանիան ու Ռուսաստանը կիսում են 19-րդ հորիզոնականը, որտեղ ավելորդ քաշ ունի յուրաքանչյուր չորրորդ բնակիչը:

ԱՀԿ-ի վերջին գնահատականներով, ժամանակակից աշխարհում ավելորդ քաշից  տառապում է 1,5 մլրդ հասուն մարդ ու 350 մլն-ը  ենթակա են գիրացման:

Հուլիսի 9-ին ՀՀ ԱԻՆ Ճգնաժամային կառավարման կենտրոնում ահազանգեր են ստացվել հանրապետության տարբեր հատվածների խոտածածկ տարածքներում բռնկված հրդեհների վերաբերյալ:

Մասնավորապես` Արարատի մարզի Դարակերտ գյուղում այրվել է մոտ 5000 քմ մակերեսով խոտածածկ տարածք, Երևանում՝ Հաղթանակ կամրջի տակ` 900 քմ , Հալաբյան փողոցի թիվ 41 շենքի բակում` 30քմ, Նորք-Մարաշ վարչական շրջանում՝ հեռուստաաշտարակի մոտակայքում` 3000 քմ խոտածածկ տարածք:

Բոլոր հրդեհները մեկուսացվել են ու մարվել:

Հուլիսի 9-ին, ժամը 23.03-ին ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Սվաճյան փողոցում ավտոմեքենաների տեխզննման կենտրոնի տանիքի երկաթյա թիթեղները թուլացել են. առկա է ընկնելու վտանգ:

Անհրաժեշտ է փրկարարների օգնությունը:

Դեպքի վայր է մեկնել մեկ մարտական հաշվարկ:

Հրշեջ-փրկարարներն ամրացրել և ապամոնտաժել են տանիքի թիթեղները:

Հուլիսի 9-ին, ժամը 22.03-ին ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Հալաբյան փողոցի թիվ 48 շենքի մոտ կայանած ավտոմեքենայում նկատվել է օձ, որին որսալու համար անհրաժեշտ է փրկարարների օգնությունը:

Դեպքի վայր է մեկնել ՀՆՓԱԻ կենտրոնի փրկարար ջոկատը:

Օպել մակնիշի 07 ՕՍ 502 պետհամարանիշի ավտոմեքենայում հայտնաբերվել է օձ և տեղափոխվել անվտանգ տարածք:

Հուլիսի 9-ին, ժամը 14.56 ահազանգ է ստացվել, որ Կոտայքի մարզի Եղվարդ քաղաքի Մովսես Եղվարդեցի 4-րդ փողոցի թիվ 3 տան մոտակայքում նկատվել է օձ, որին որսալու համար անհրաժեշտ է փրկարարների օգնությունը:

Դեպքի վայր է մեկնել մեկ մարտական հաշվարկ:

Հրշեջ-փրկարարները տան մուտքի աստիճանների տակ հայտնաբերել են մոտ 1 մ երկարությամբ օձ և տեղափոխվել անվտանգ տարածք:

Հուլիսի 10-ին, ժամը 02.24-ին տեղեկություն է ստացվել, որ Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքիԵրևանյան խճուղիում՝ «Վիլլա Գարի» շինանյութի խանութի մոտակայքում, ավտոմեքենան բախվելէ ծառին և կայծ է նկատվել, տուժածներ չկան.

Անհրաժեշտ է փրկարարների օգնությունը:

Դեպքի վայր է մեկնել մեկ մարտական հաշվարկ:

Պարզվել է, որ դեռևս չբացահայտված հանգամանքներում Մ.Գրիգորյանի վարած «Վոլկսվագեն Գոլֆ» մակնիշի 30UL336 պետհամարանիշի ավտոմեքենան դուրս է եկել ավտոճանապարհի երթևեկելի հատվածից և բախվել ծառին. հրդեհ չի բռնկվել

Դեպքի վայրում հրշեջ փրկարարներն իրականացրել են ավտոմեքենայի հովացման և ճանապարհիլվացման աշխատանքներ:

Այրվում է տուն

Հուլիսի 10-ին, ժամը 05.06-ին ահազանգ է ստացվել, որ այրվում է Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս քաղաքի Իսակովի թիվ 8 տուն:

Դեպքի վայր է մեկնել երկու մարտական հաշվարկ: Հրդեհը մեկուսացվել է ժամը 05.37-ին, մարվել` 07.20-ին:

Կտրվի լրացուցիչ տեղեկություն:

Հրդեհ պատշգամբում

Հուլիսի 10-ին, ժամը 00.34-ին ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Հարավ-արևմտյան Բ-2 թաղամասի թիվ 131 շենքի 9-րդ հարկի բնակարանի բնակիչ` 1987թ. ծնված Գ.Ստեփանյանը գտնվելով հոգեպես անհավասարակշիռ վիճակում, պատշգամբում այրել է անկողնային պարագաներ:

Դեպքի վայր են մեկնել երկու մարտական հաշվարկ և մեկ ավտոսանդուղք:

Հրդեհը մարվել է տեղի ուժերով: 17-րդ բնակարանի պատշգամբում այրվել է 1 բարձ:

Հրդեհ ճաշարանում

Հուլիսի 9-ին, ժամը 20.14-ին ահազանգ է ստացվել, որ հրդեհ է բռնկվել Երևանի Արշակունյաց պողոտայի թիվ 41 հասցեում՝ ճաշարանում:

Դեպքի վայր է մեկնել երկու մարտական հաշվարկ:

Հրդեհը մեկուսացվել է ժամը 20.53-ին, մարվել՝ 21.00-ին:

«Վիասֆեր Տեխնոպարկ» ՓԲԸ-ի ճաշարանում այրվել են 1 օդափոխիչ, 1 դրամարկղ, լամինատ (1 քմ) և առաստաղը (50 քմ):

***

Հրդեհ տրոլեյբուսում

Հուլիսի 9-ին, ժամը 19.47-ին ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Թևոսյան փողոցում՝ տրոլեյբուսի պարկի մոտակայքում, այրվում է տրոլեյբուս:

Դեպքի վայր է մեկնել մեկ մարտական հաշվարկ:

Հրդեհը մեկուսացվել է ժամը 19.55-ին, մարվել՝ 20.02-ին:

Այրվել է թիվ 35 համարի տրոլեյբուսի տանիքը  (1քմ):

***

Ավտոմեքենան այրվել է

Հուլիսի 9-ին, ժամը 19.32-ին ահազանգ է ստացվել, որ Արմավիրի մարզի Տարոնիկ գյուղի սկզբնամասում այրվում է ավտոմեքենա:

Դեպքի վայր է մեկնել մեկ մարտական հաշվարկ:

Հրդեհը մեկուսացվել է ժամը 19.46-ին, մարվել` 20.07-ին:

Պարզվել է, որ դեռևս չբացահայտված հանգամանքներում ամբողջությամբ այրվել է անհայտ տաքսի ծառայությանը պատկանող ՝ Մ.Տիտանյան վարած «Օպել Աստրա» մակնիշի Լ3613 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, ինչից վարորդ՝ 1968թ. ծնված Գ.Հակոբովնան ստացել է տարբեր աստիճանի այրվածքներ և մինչ հրշեջ-փրկարարների կանչի վայր հասնելը՝ տեղափոխվել է Էջմիածին քաղաքի ԲԿ, այնուհետև`Երևան քաղաքի «Արմենիա» ՀԲԿ-ի տոքսիկոլոգիական բաժանմունք:

Բժիշկները տուժածի առողջական վիճակը գնահատում են ծանր:

Գեղարքունիքի մարզի բնակիչ Շողիկ Թադևոսյանն ու ամուսինը` Ջոնը, երկու տղա ունեն, որոնք արդեն ամուսնացել են և իրենց երեք թոռ պարգևել:  Ամուսիններով միշտ ցանկացել են աղջիկ ևս ունենալ, բայց չեն ունեցել: Երբ 2005-ին լսեցին, որ կարող են մանկատան որևէ երեխայի համար խնամատար ընտանիք դառնալ, անմիջապես համաձայնեցին:

«Այն ժամանակ տղաներս դեռ պսակված չէին, համաձայնեցին, թե քույր չենք ունեցել, թող մեզ քույր լինի: Բոլորով որոշեցինք ու աղջկան մեզ մոտ վերցրեցինք»,- պատմում է տիկին Շողիկը` հավելելով, որ իրենց բնակավայրից այլ ընտանիքներ ևս խնամատար ընտանիք դառնալու ցանկություն հայտնել են, բայց միայն իրենք են մինչև վերջ գնացել:

Աղջիկը 2006-ից Թադևոսյանների ընտանիքում է ապրում, աստեղից է դպրոց գնացել: Այս տարի փոխադրվեց 6-րդ դասարան: Տիկին Շողիկը պատմում է, որ դասերը միասին են անում, որ առարկաներից որ երեխան դժվարանում է` ինքն է օգնում:

Խնամատար ընտանիքը երեխայի կենսաբանական ընտանիքի հետ կապը պահպանում է, ամառային արձակուրդներին աղջնակը տատիկին հյուր է գնում մեկ-երկու ամսով, իսկ հետո էլի վերադառնում խնամատար ընտանիք, որն արդեն հարազատ է դարձել:

Տիկին Շողիկն ասում է, որ իրենց որոշման համար ոչ մի վայրկյան չեն զղջացել, դեռ ավելին, երեխայի չափահաս դառնալուց հետո իրենց առանց նրա չեն պատկերացնում: «Մեր երեխայի պես պահում ենք: Մի քիչ չար է, բայց դե երեխա է, մեր երեխան է: Այսպես գիտենք, որ մի լավ բան ենք արել, դա ամենամեծ բանն է մեզ համար,- ասում է տիկին Շողիկը:- Խորհուրդ կտամ բոլոր ընտանիքներին հնարավորության դեպքում  մի երեխայի խնամատարություն անել: Որ գիտես, մի երեխա էլ մանկատնից կփրկես, արդեն իսկ մեծ բան է: Շատ լավ ծրագիր է»:

Տիկին Շողիկը պատմում է, որ մինչ երեխային տուն բերելը երկարատև վերապատրաստումներ են անցել: Բացի այդ, սկզբում շուտ-շուտ ստուգումների էին գալիս: Բայց հիմա այլևս տարին մեկ անգամ են գալիս: Իրենց, օրինակ, ֆինանսների նախարարության ներկայացուցիչը և երեխաների իրավունքների պաշտպանության մարզային բաժնի ներկայացուցիչը մի ամիս առաջ են այցելել` աղջկա տատիկի մոտ գնալուց առաջ:

Խնամատար ընտանիքի մոդելն իրեն արդարացրել է, բայց…

Խնամատար ընտանիքների փորձնական ծրագիրը` «Երեխան պետք է ապրի ընտանիքում» կարգախոսով, մեկնարկել է 2005-ին, աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության առաջարկությամբ, ՄԱԿ-ի Մանկական հիմնադրամի ֆինանսական աջակցությամբ  այն իրականացրել է ՀՕՖ-ի Երեխաների աջակցության կենտրոնը:  Ծրագրի հիմնական նպատակն է, որ երեխան մեծանա ընտանիքում, ոչ թե որևէ հաստատությունում, միաժամանակ պահպանելով կապը կենսաբանական ընտանիքի հետ:

Փորձնական ծրագիրն իրականացվել է Լոռու և Գեղարքունիքի մարզերում: Բոլոր համայնքերում ծրագրի մասին իրազեկում է իրականացվել: Մանկատան երեխաներից  մեկի խնամքը ստանձնել ցանկացող ընտանիքների ուսումնասիրություն է կատարվել, և ընտրվել են ընտանիքներ, որոնք առավելագույնս համապատասխանում են պահանջներին: Ամենակարևոր պահանջներից է, որ ընտանիքը կայուն ֆինանսական եկամուտ ունենա և կախված չլինի երեխայի խնամատարության համար վճարվող 70-80 հազար դրամից: Ընտանիքների վերապատրաստումներ են իրականացվել. իրավաբանական, որ իմանան, թե ցանկացած խնդրի դեպքում ուր կարող են  դիմել, հոգեբանական, որ իմանան, թե հնարավոր այս կամ այն իրավիճակում իրենց ինչպես պահեն: Երեխաներին, սակայն, ընտրել են ոչ թե ընտանիքները, այլ մասնագետներն են որոշել, թե կոնկրետ երեխայի կարիքներին որ ընտանիքն է առավել բավարարում:

Ծրագիրն ամբողջությամբ պետությանն է հանձնվել 2010-ից: Այժմ խնամատար ընտանիքներում է գտնվում 25 երեխա:

ՀՕՖ-ի Երեխաների աջակցության կենտրոնի տվյալներով` իրենց կողմից խնամատար ընտանիքներ ուղարկված երեխաներից 9-ը ներկայումս գտնվում են խնամատար ընտանիքում, ևս 6-ը 18 տարին լրանալուց հետո էլի խնամատար ընտանիքում են գտնվում (պետությունը 18 տարին լրանալուց հետո ընտանիքին որևէ կերպ չի աջակցում, չի վերահսկում), 10-ը վերադարձել են կենսաբանական ընտանիք, 2-ը վերադարձել են մանկատուն, իսկ 4-ը 18 տարին լրանալուց հետո այլ հաստատություններ են տեղափոխվել:

ՀՕՖ-ի Երեխաների աջակցության կենտրոնի խնամատարության ծրագրի սոցիալական աշխատող Մարգարիտա Տեր-Հովհաննիսյանն ասում է, որ Հայաստանում խնամատար ընտանիքի մոդելն իրեն արդարացրել է. «Ունեցանք դեպքեր, երբ երեխան մնաց խնամատար ընտանիքում, աշխատեցինք կենսաբանական ընտանիքի հետ, և երեխան վերադարձավ կենսաբանական ընտանիք, ունեցանք դեպքեր, որ մինչև 18 տարեկանը երեխային պահեց խնամատար ընտանիքը, քանի որ օրենքով մինչև 18 տարեկանն է նախատեսված պահել, և հիմա էլ շարունակում է պահել այդ երեխային առանց պետությունից որևէ աջակցություն ստանալու: Բայց ինքն իր առջև բարոյական պատասխանատվություն է  զգում: Ունենք ընտանիք, որ պատրաստվում է այդ երեխային բանակ ուղարկել, ունենք ընտանիք, որ ասում է` մինչև աղջկան չամուսնացնի ու օժիտ էլ չտա, իր տնից դուրս չի հանի:  Իհարկե, եղան նաև դեպքեր, երբ դա երեխայի համար այնքան էլ լավ տարբերակ չէր»:

Տեր-Հովհաննիսյանն ասում է, որ առաջին հայացքից գուցե տարբերություն չկա` երեխան ժամանակավորապես խնամատար ընտանիքում է, թե մանկատանը, սակայն իրականում տարբերությունը մեծ է. «Խնամատար ընտանիքը երեխային սովորեցնում է լինել ընտանիքի մարդ: Օրինակ` ծնողը երեխային չի սովորեցնում, որ կարտոֆիլը նախ պետք է լվանալ, կեղևահան անել, նոր խաշել կամ տապակել: Երեխան դա սովորում է տեսնելով: Հաստատությունում երեխան զրկված է դրանից, նա միանգամից պատրաստի արդյունքն է տեսնում: Ընտանիքում երեխան սովորում է, թե որն է հայր լինելը, մայր լինելը, ինչ է նշանակում ճիշտ ծնող լինել, հարաբերվել տատիկ-պապիկի կամ քրոջ, եղբոր հետ»:

Նա  պատմում է, թե ինչպես է երեխաներից մեկը զարմացել, երբ խնամատար ընտանիքում մայրը հարցրել է, թե ինչ կուզի ուտել, ապա առաջարկել է որոշել` ձվածե՞ղ պատրաստի, թե՞ ձուն խաշի: Մանկատանն ուտում են այն, ինչ տալիս են, ընտրության հնարավորություն չկա:«Երբ տեսնում ես, որ երեխան ընտանիքում իրեն լիարժեք է զգում, ապահով է, իր մասին հոգ են տանում ու սիրում, էլ էդ 70-80 հազարի մասին չես մտածում»,- ասում է Տեր-Հովհաննիսյանը:

Նրա կարծիքով` ծրագիրը համապետական մակարդակով իրականացնելու դեպքում բավարար քանակությամբ ընտանիքներ կհավաքվեն, եթե իրազեկում կատարվի, ինչպես փորձնական ծրագրի դեպքում :

Սակայն, եթե  փորձնական ծրագրի ժամանակ ՀՕՖ-ի Երեխաների աջակցության կենտրոնը ընտանիքներին սոցիալական աշխատողի ծառայություն է մատուցել, ապա այժմ պետությունը նման ծառայություն չի մատուցում, ընդամենը ընտանիքներին սահմանված ամենամսյա գումարն է հատկացնում: Ընտանիքներն էլ, հարկ եղած դեպքում էլի ՀՕՖ-ի Երեխաների աջակցության կենտրոն են դիմում, խորհուրդ հարցնում: Տեր-Հովհաննիսյանի կարծիքով` առանց համապատասխան աջակցության և վերահսկողության` ծրագիրն ի վերջո կձախողվի:

Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության  ընտանիքի, կանանց և երեխաների հիմնահարցերի վարչության պետ Լալա Ղազարյանը ևս կարծում է, որ խնամատար ընտանիքի մոդելն իրեն արդարացրել է, բայց…

Խնամատար ընտանիքների թիվը, ըստ Ղազարյանի, չեն ավելացնում, քանի որ չունեն վերահսկողության հնարավորություն այդ ընտանիքներում: «Եթե երեխան հաստատությունում է, ապա նրա խնամքի կազմակերպման համար բավական ռեսուրսներ կան, վերահսկողությունն էլ տարբեր գերատեսչություններ են իրականացնում, մոնիթորինգ  է կատարվում: Խնամատար ընտանիքում վերահսկողությունը վերապահվում է համայնքին, իսկ համայնքում  դեռևս համայնքային սոցիալական ծառայությունը չունի մարդկային և  ֆինանսական ռեսուրսներ, որ ապահովի անհրաժեշտ  մոնիթորինգը և վերահսկողությունը»:

Մարգարիտա Տեր-Հովհաննիսյանի կարծիքով, սակայն, խնամատար ընտանիքի վերահսկողությունը բարդ չէ, եթե լինի համապատասխան ծառայություն. «Ասում են, որ մանկատունը բաց է, և կարող են գնալ ու տեսնել երեխայի որպիսությունը: Բայց ե՞րբ գնացիր խնամատար ընտանիք ու  չտեսար»:

Ըստ Ղազարյանի` սա չի նշանակում, որ  մերժում ենք խնամատարության ինստիտուտը, բայց մեր ազգային մտածողությանը շատ ավելի մոտ է խնամակալության ինստիտուտը:

Ընթացքի մեջ է ինտեգրացված սոցիալական ծառայություններին անցման գործընթացը: Նախատեսվում է,որ մեկ-երկու տարվա ընթացքում ծառայությունը կկայանա, այսինքն` կլուծվի համայնքի մակարդակում խնամատար ընտանիքների վերահսկողության խնդիրը: Հարցին, թե դրանից հետո արդյոք նախարարությունը կընդլա՞յնի խնամատար ընտանիքների կազմը, Ղազարյանը պատասխանում է. «Ես կարծում եմ, որ դա լուրջ մասնագիտական քննարկման խնդիր է, խնամատար ընտանիքի մոդելը զարգացման կարիք ունի մեթոդաբանության տեսակետից, օրենսդրական տեսակետից»:

Հարցին, թե ինչ օրենսդրական փոփոխությունների կարիք կա, պատասխանում է` անհրաժեշտ օրենսդրական փոփոխության:

Ինչո՞ւ պետությունը չի ցանկանում գումար խնայել

Նշենք, որ ըստ հետազոտությունների` մեկ երեխայի խնամքը մանկատանը տարեկան արժե մոտ 6 հազար դոլար, խնամքի և պաշտպանության հաստատություններում`  մոտ 3500 դոլար,  խնամատար ընտանիքում` 2500 դոլար, խնամակալ ընտանիքում` 0 դրամ:

Ներկայումս Հայաստանում գործում է 6 մանկատուն, որտեղ 718 երեխա է ապրում, երեխաների խնամքի և պաշտպանության 8 գիշերօթիկ հաստատություն, որտեղ 730 երեխաներ են գտնվում,  սոցիալական հոգածության   3 կենտրոն, որտեղ 300 երեխաներ են խնամվում, Ժամանակավոր խնամքի մեկ կենտրոն, որտեղ 13 երեխա է ապաստանել:

Խնամատար ընտանիքում երեխային մեծացնելը  պետությանը պետք է որ շահավետ լիներ, քանի որ առնվազն կրկնակի էժան է, բացի այդ, երեխան ընտանիքում է մեծանում, ինչը երեխաների իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից առաջնային է: