Պատանի շախմատիստ Մամիկոն Ղարիբյանը Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում անցկացված շախմատի աշխարհի նախկին չեմպիոնուհի  Նոնա Գափրինդաշվիլու գավաթի խաղարկության մինչև 10 տարեկանների մրցաշարում 9 հնարավորից վաստակեց 7,5 միավոր և միանձնյա նվաճեց առաջին մրցանակը:

Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանն ընդունել է Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի տարածաշրջանային տնօրեն Բրունո Բալվաներայի գլխավորած պատվիրակությանը: Պարոն Բալվաներան կառավարության ղեկավարին է ներկայացրել Հայաստանում ՎԶԵԲ-ի գրասենյակի նոր ղեկավար Մարկ Դևիսին:

Շնորհավորելով վերջինիս նոր պաշտոնում նշանակվելու կապակցությամբ Տիգրան Սարգսյանը նշել է. «Մենք կարևորում ենք Հայաստանի և ՎԶԵԲ-ի միջև համագործակցությունը և ցանկանում ենք հետագայում ևս խորացնել և ընդլայնել երկկողմ փոխգործակցությունը»:
Զրուցակիցները դրական և արդյունավետ գնահատելով համատեղ ծրագրերի ընթացքը՝ գոհունակություն են հայտնել ՀՀ կառավարության և ՎԶԵԲ-ի միջև ձևավորված համագործակցության մակարդակից:
Բրունո Բալվաներան նշել է, որ կառուցվածքային բարեփոխումների, այդ թվում բիզնես միջավայրի բարելավման տեսանկյունից Հայաստանը մեծ առաջընթաց է գրանցել և հույս հայտնել, որ դրանք կկրեն շարունակական բնույթ: ՎԶԵԲ-ի տարածաշրջանային տնօրենը շնորհավորել է նաև ՀՀ կառավարությանը՝ եվրոբոնդերի թողարկման կապակցությամբ: «Դա կարևոր ձեռքբերում է միջազգային կապիտալ շուկաների միջավայրում, ինչը թույլ կտա Հայաստանին ներգրավել ավելի շատ ներդրում»,- ասել է Բրունո Բալվաներան:
Վերջինս նշել է, որ ՎԶԵԲ-ը պատրաստակամ է զարգացնելու Հայաստանի հետ համագործակցությունը և մշակել ու իրականացնել համատեղ նոր ծրագրեր:

Սեպտեմբերի 19-ին Հռոմում պաշտոնական այցելությամբ գտնվող արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանը հանդիպում ունեցավ Իտալիայի Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Պյեռֆերդինանդո Կազինիի հետ։

Հանդիպմանը հանգամանալից քննարկվեց տարբեր բնագավառներում հայ-իտալական փոխգործակցությունը, մտքեր փոխանակեցին միջխորհրդարանական, ապակենտրոնացված, առևտրատնտեսական համագործակցության շուրջ, կարևորվեց խորհրդարանական դիվանագիտության դերը երկու երկրների միջև հարաբերությունների զարգացման գործում։

Զրուցակիցները անդրադարձ կատարեցին միջազգային օրակարգի հարցերին, մտքեր փոխանակեցին սիրիական ճգնաժամի հանգուցալուծման ուղիների, Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ բանակցային գործընթացի վերաբերյալ։

Սենատոր Կազինիի խնդրանքով նախարար Նալբանդյանը ներկայացրեց ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման վերաբերյալ Հայաստանի և միջազգային հանրության կողմից գործադրվող ջանքերը։

Նույն օրը Էդվարդ Նալբանդյանը հանդիպում ունեցավ Հռոմի քաղաքապետ Ինյացո Մարինոյի հետ։

Զրույցի ընթացքում անդրադարձ կատարվեց շուրջ երեքհազարամյա պատմություն ունեցող երկու մայրաքաղաքների`   Երևանի և Հռոմի միջև համագործակցության հաստատման ուղղությամբ ձեռնարկվելիք քայլերի վերաբերյալ։

Երկուստեք կարևորվեց Հռոմում և Երևանում համատեղ մշակութային միջոցառումների կազմակերպումը, ինչը զրուցակիցների համոզմամբ լուրջ խթան կհանդիսանա երկկողմ հարաբերությունների խորացման համար։

Հանդիպմանը քննարկվեց  մշակույթի, տուրիզմի և առողջապահության ոլորտներում Երևանի և Հռոմի միջև հնարավոր համագործակցության առնչվող հարցեր։

Հռոմում նախարար Նալբանդյանը հանդիպեց Իտալիայի Սենատի և Պատգամավորների պալատի Հայաստանի հետ բարեկամության խմբի անդամների հետ։

Նախարար Նալբանդյանը գոհունակությամբ նշեց, որ Իտալայի խորհրդարանում  հարյուրից ավելի անդամ ունեցող Հայաստանի հետ բարեկամության պատգամավորական խումբը կարևոր ներդրում կարող է ունենալ հայ-իտալական համագործակցության զարգացման գործում։

Էդվարդ Նալբանդյանը իտալացի խորհրդարանականներին ներկայացրեց Հայաստանի մոտեցումները միջազգային և տարածաշրջանային խնդիրների վերաբերյալ և պատասխանեց նրանց բազմաթիվ հարցերի։

Ռուսաստանում`Ստերլիմատակ քաղաքում, ադրբեջանցին իր նորածին երեխային խեղդել է ջրով լի դույլում:

Ինչպես հաղորդում է “ԱՊԱ” գործակալությունը, 43-ամյա ադրբեջանուհին ուշ երեկոյան միայնակ ծննդաբերել է աշխատանքի վայրում`կրպակում, որից հետո վերցրել է ջրով լի դույլը և ջրախեղդ արել նորածնին: Այնուհետև մայրը իր երեխայի դիակը դրել է տոպրակի մեջ և նետել թփուտների մեջ:

Համաձայն փորձաքննության արդյունքների`ծննդաբերության ընթացքում երեխան կենդանի է եղել: Ադրբեջանի քաղաքացին արդեն ունի երկու երեխա: Երրորդ երեխայի սպանության համար նա կարող է դատապարտվել մինչև 4 տարվա ազատազրկման:

Ռուսաստանի վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևը Ասիայի և Խաղաղ օվկիանոսի երկրների տեղեկատվական գործակալությունների համաժողովի ժամանակ հայտարարել է, որ սիրիացիները ինքնուրույն պետք է լուծեն իրենց ներքին քաղաքացիական խնդիրները և դրսից արված ցանկացած միջամտություն անթույլատրելի ու դատապարտելի է: «ՄԱԿ-ի կանոնադրությամբ սահմանված դեպքերից բացի, ներառյալ ինքնապաշտպանության մասին համապատասխան իրավունքը, ցանկացած միջամտություն սիրիական խնդրին մենք անթույլատրելի ենք համարում»,-ասել է Մեդվեդևը:

Թուրքական «Հաբերլերը» գրում է, որ Մեդվեդևը անընդունելի է համարել Սիրիայում իրադարձությունների նման զարգացումը: «Ցավոք, իրադարձությունները դրամատիկ ընթացք ստացան, և մեր կարծիքով, դա միայն ապացուցում է քաղաքացիական խնդիրների՝ ռազմական մեթոդներով լուծման անթուլատրելիությունը: Սիրիացիները ինքնուրույն պետք է հասնեն խնդրի լուծմանը՝ բանակցային ճանապարհով, որոնք կարող են ընթանալ և երկրի ներսում, և միջազգային հարթակներում»,-ասել է վարչապետը՝ պատասխանելով սիրիական գործակալության հարցերին:

Նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հինգշաբթի ժխտել է, որ նույնասեռականները Ռուսաստանում խտրականության են ենթարկվում՝ նշելով, որ ամբողջ աշխարհում ցույցերի առիթ հանդիսացած նոր օրենքը չի խախտում նրանց իրավունքները:

Նա հայտնել էր, որ օրենքը միայն արգելում է անչափահսաների մոտ ոչ ավանդական սեռական հարաբերությունների պրոպագանդան: Նրա խոսքով՝ օրենքը չի խախտում սեռական փոքրամասնությունների իրավունքները, իսկ նույնասեռականների ամուսնությունը թույլատրող եվրոպական օրենքները նպաստում են այդ երկրների բնակչության թվաքանակի նվազմանը:

Ռուսաստանում ընդունված օրենքը 2014թ-ի Սոչիում կայանալիք Ձմեռային օլիմպիական խաղերը բոյկոտելու կոչերի տեղիք էր տվել:

Պուտինը նշել էր, որ մինչ որոշ եվրոպական երկրներ թույլատրում են նույնասեռականների ամուսնությունը, եվրոպացիները անհետանում են, քանի որ նույնասեռականների ամուսնություններից երեխաներ չեն ծնվում:

Նա վերջում հայտնել էր, որ եթե այդ երկրները ցանկանում են իրենց հասարակության գյատևումը ապահովել ներգաղթյալների միջոցով, ապա հասարակությունը չի կարող այդքան մեծ քանակությամբ ներգաղթյալներ միաձուլել իրեն, իսկ իրենք իրենց ընտրությունը կատարել են այնպես, ինչպես որ լավ է իրենց երկրի համար:

Evening Standard թերթի վարկածով, Լոնդոնում ամենաազդեցիկ դեմքը դարձել է Բրիտանիայի 2 ամսական արքայազն Ջորջը:

Թերթը, որի տերը ռուս գործարար Ալեքսանդր Լեբեդևն է, կազմել է երկրի ամենաազդեցիկ մարդկանց թոփ -100 աղյուսակը: Հուլիսի 22-ին լույս աշխարհ եկած փոքրիկն առաջնությունը “խլել” է Լոնդոնի քաղաքապետ Բորիս Ջոնսոնից:

Power-1000-ի ամենամյա ցուցակի երրորդ հորիզոնականում Անգլիայի բանկի  ղեկավար կանադացի Մարկ Կարնին է:  Վարչապետ Դևիդ Քեմերունն ու ֆինանսների նախարար Ջորջ Օսբորնը 4-րդ ու 5-րդ հորիզոնականներում են:

ԱՄՆ ներկայացուցիչների պալատը հավանության է արժանացրել զեղչով մթերքի գնման ծրագրին հատկացվող  ծախսերի նվազեցումը, որը հայտնի է որպես պարենային կտրոնների հանձնման (Supplemental Nutrition Assistance Program) ծրագիր:

Նման որոշումը հնարավորություն կտա  առաջիկա տասը տարում կրճատելու բյուջետային ծախսերը 39 մլրդ դոլարով: Միևնույն ժամանակ ծրագրի 5%-ով կրճատումը 3,8 մլն ամերիկացիների կզրկի պարենային կտրոն ստանալու հնարավորությունից:

Վերջնական քվեարկության ժամանակ տվյալ  միջոցին դեմ արատահայտվածներին 7 ձայն էր պակասում օրենքի նախագիծը չեղյալ հայտարարելու համար: Արդյունքի վրա ազդեցին վիճակագրական տվյալները, որոնք հրապարակվել էին քվեարկության նախօրեին: Մարդահամարի բյուրոյի տվյալների համաձայն, ԱՄՆ-ում աղքատության մեջ է ապրում 46,5 մլն մարդ (20 տարվա առավելագույն ցուցանիշ):

Սակայն հանրապետականներին հաջողվեց օրինագիծն անցկացնել, քանի որ, նրանց կարծիքով, այն թույլ կտա բացառելու չարաշահումները:

Օբամայի կառավարման առաջին ժամկետում այդ ծրագրի շրաջանակներում օգնություն ստացողների թիվն ավելացավ 50%-ով: Բուշի ժամանակ օգնություն էր ստանում 30 մլն մարդ, մինչդեռ 2009-ի հունիսին այդ թիվն ավելացավ 41,1 մլն-ով, իսկ 2012-ի սեպտեմբերին` 47,7 մլն-ի հասավ:

Անցած տարվա տվյալներով, ծրագրին հատկացվել է 74,6 մլրդ, մինչդեռ 2008-ին  այդ ծավալը չի գերազանցել 28 մլրդ-ը:

Ինդոնեզիայում հրաբխի ժայթքման պատճառով 16 հազար մարդ է տարհանվել. Նրանց տեղավորել են ժամանակավոր կացարաններում: 2,5 կմ բարձրությամբ Սինաբունգ հրաբուխը,որ գտնվում է Սումատրա կղզում, կիրակի արթնացել է երեքամյա քնից  ու  3 կմ-անոց մոխրասյուն արտանետել: Ինդոնեզիայի իշխանությունները նախազգուշացնում են վտանգի մասին ու տեղի ավիաընկերություններին խորհուրդ տալիս այդ շրջանում թռիչքներից առայժմ հրաժարվել:

Ֆրանսիայի սենատն  քվեարկել է անչափահաս աղջիկների գեղեցկության մրցույթներն արգելելու օգտին, քանի որ դրանցում չափազանց վաղ է  սեքսուալության շեշտադրում կատարվում: Նոր օրենքի խախտման դեպքում 2 տարվա ազատազրկում ու 30 հազար եվրո տուգանք է նախատեսվում (Associated Press):

Ֆրանսիայում նման մրցույթներն այնքան տարածում չունեն, որքան ԱՄՆ-ում, սակայն այնտեղ էլ երեխաներին վաղ տարիքում (մինչև 12 տարեկան) բացատրում են, որ նրանք սեքսուալ են ու սովորեցնում են հարդարվել ու ժանեկավոր սպիտակեղեն կրել: Օրինագծի հեղինակը պահպանողական Շանթալ Ժուանոն է: Նա ասում է, որ երեխաների հիպերսեքսուալությունը հակասում է մարդու իրավունքների նորմերին:

Օրենքի տառը չափազանց խիստ է.” Մինչև 16 տարեկան երեխաների համար արգելել գեղեցկության բոլոր մրցույթները”:

“Մինի միսս-Ֆրանսիա” մրցույթի կազմակերպիչ Միշել Լե Պարմենտյերը դիմել է սենատորներին` ձևակերպումը փոփոխելու համար, քանի որ որոշ մրցույթներում երեխաների սեքսուալացում չկա:

Օրինակ, վերջերս  Փարիզում լողազգեստով, դիմահարդարմամբ ու բարձրակրունկներով շոուն չկայացավ:

Արքայազն Ֆելիքս Լյուքսեմբուրգցին ու նրա հարսնացուն` Քլեր Լադեմախերը որոշեցին հրաժարվել թագավորական ընտանիքի համար ավանդական հանդիսությունից ` ընտրելով համեստ քաղաքացիական պսակադրությունը:

29-ամյա արքայազնի ու նրա 28-ամյա ընտրյալի հարսանիքը տեղի ունեցավ ոչ թե Լյուքսեմբուրգում, այլ գերմանական Ֆրանկֆուրտում, որը նորաթուխ արքայադստեր հայրենի քաղաքն է: Բացի այդ, Քլերը որոշել է հրաժարվել նաև նման մակարդակի համար ավանդական հագուստից ու հյուրերին է ներկայացել կարճ սպիտակ զգեստով: Հանդիսությանը ներկա են եղել նորապսակների ծնողները, քույրերն ու եղբայրները:

Ավելի շքեղ հարսանիք տեղի կունենա Ֆրանսիայի հարավում, շաբաթ օրը, որտեղ 350 մարդ է հրավիրված: Այնտեղ նորաթուխ ամուսինները կպսակադրվեն «Sainte Marie-Madeleine de Saint-Maximin-la-Sainte-Baume»-ում:

Դրանից անմիջապես հետո Ֆելիքսն ու Քլերը կմեկնեն ամուսնական ճանապարհորդության, որը պետք է  նորաթուխ արքայադստեր համար իսկական անակնկալ դառնա:

Ավելի քան 200 հազար փաստանմուշ են հայտնաբերել Ռիո դե-Ժանեյրոյի մետրոշինարարները: Հնագետները ենթադրում են, որ գտածոն պատկանում է Բրազիլիայի վերջին կայսերական ընտանիքին`Դոն Պեդրու  II-ին:Դեկորատիվ զարդերի ու ամանեղենի կտորները, որ  թվագրվում են  XIX դարի կեսով, կուղարկվեն Պատմական ժառանգության ազգային ինստիտուտ` հետագա վերլուծության համար:

Չիկագոյի այգիներից մեկում հանցագործը կրակ է բացել` վիրավորելով 10 մեծահասակի ու մեկ  3-ամյա երեխայի: Դեպքի վայրում իրավապահ 60 աշխատակից է աշխատում: Դեպքը կատարվել է սեպտեմբերի 19-ին:

Շոտլանդական հնագույն ընտանիքներից մեկի 37-ամյա դուստրն անսովոր հոբի ունի: Երկու երեխաների մայրն ու  լավագույն դպրոցներում, հետագայում` Իթնում ուսանած կինը զբաղվում է մարմնավաճառությամբ: Իր ծառայությունները կինը գովազդում է ֆեյսբուքյան էջում առանց քաշվելու:

Շառլոտան շոտլանդացի բարոնետ Մալքոլմ Արմսթրոնգի ավագ դուստրն է: Նա լույս աշխարհ է եկել դիզայներ Սյուզան Արմսթրոնգի հետ սիրավեպի արդյունքում: Սակայն այդ հարաբերությունները վաղուց անցյալում են: Դրանից հետո Մալքոլմն ամուսնացել է ևս 2 անգամ: Հիմա կնոջ հետ ապրում է Լոխ-Լոմոնդ լճի մոտ, իր կալվածքում:

Ծանոթներն ասում են, որ Մալքոլմը հոգին չի խնայել դստեր համար: Նա վճարել է Շառլոտայի ապրելու, սովորելու համար, գնել թանկարժեք նվերներ: Սակայն վերջին շրջանում նրանց հարաբերությունները վատացել են: Գուցե հենց դրա համար էլ 37-ամյա կինը որոշել է այդ միջոցին դիմել: Իր ֆբ-էջում ձիերի լուսանկարների, ընտանեկան գերբի, հեղինակավոր ուսումնական հաստատությունների ավարտականների հետ, 2 երեխաների մայրիկը տեղադրել է նաև  մերկ լուսանկարները:

Նա գրում է, որ կարող է անտիմ բնույթի ծառայություն մատուցել բոլոր ցանկացողներին` խոստանալով “անմոռանալի զգացումներ”: Տեղում էլ ներկայացրել է գնացուցակը. մեկ ժամը Շառլոտա Արմսթրոնգի հետ արժե 125 ֆունտ, 4 ժամը` 500 ֆունտ: Բարոնետի դուստրն աշխատում է առավոտյան 11-ից մինչև երեկոյան 9-ը: Նրա խոսքով` աշխատանքն իրեն շատ է դուր գալիս: Նա իրեն բացարձակ երջանիկ է զգում.”Հայրս պետք է որ ահավոր բարկանա` իմանալով, թե ինչպես եմ ապրուստի համար գումար վաստակում”:

Իսկ նրա հայրը, ցնցող լուրը բավականին հանգիստ է ընդունել.”Ակնհայտ է, որ այդ կինը լուրջ խնդիրներ ունի, որոնց համար մեղավոր է միմիայն ինքը: Այլ բան չունեմ ասելու”:

Ամերիկյան Կոլորադո նահանգում, որտեղ վերջին տասնամյակի ամենաուժեղ ջրհեղեղն էր պատուհասել, դադարեցվել է աշխատանքը մի քանի նավթային ու գազային հորատանցքերում: Տեղի իշխանություների տվյալներով, նահանգում գործող ավելի քան 50 հազար նավթագազային հորատանցքերից ներկայում չի աշխատում գրեթե 2 հազարը: Արձանագրվել է նավթի արտահոսք մի շարք օբյեկտների հեղեղման պատճառով: Մասնագետների գնահատմամբ, լուրջ վնաս է հասցվել, որի վերականգնման համար մի քանի ամիս կպահանջվի: Վերջնականապես վնասը հնարավոր կլինի գնահատել այն ժամանակ, երբ ջուրը նահանջի:

Վերջին մի քանի տարում Կոլորադոյի էներգետիկ հատվածը ակտիվորեն զարգանում էր.միայն 2013-ին գործարկված պլանները պետք է 4 մլրդ-ի օգուտ բերեին: Հայտնի է, որ նահանգում է արդյունահանվում ամերիկյան նավթի 2%-ը և բնական գազի 6%-ը:

Հորդառատ անձրևների հետևանքով առաջացած հեղեղումն առնվազն 8 մարդու մահվան պատճառ է դարձել, աղետի գոտուց տարհանվել է  14,5 հազար մարդ, ամբողջովին ավերվել է 1.7 հազար տուն, 17,8 հազար շենք լուրջ վնասվել է: Աղետի հետևանքով հարյուրավոր կմ ավտոճանապարհ է քանդվել: Նախնական տվյալներով, ջրհեղեղի հետևանքով 2 մլրդ դոլարի վնաս է պատճառվել:

Նիգերիայի հյուսիս-արևելքում գտնվող գյուղի վրա “Բոկո Հարամ” խմբավորման գրոհայինների հարձակման հետևանքով սպանվել է 87 մարդ:

Տեղի իշխանությունների տվյալներով, իսլամիստները կառավարական զինվորների անվան տակ ներթափանցել են գյուղ, ապա հսկիչ-անցագրային կետեր դրել ճանապարհի վրա ու սկսել են հրդեհել գյուղի տներն ու սպանել մեքենաներով անցնողներին:

“Բոկո Հարամ” արմատական իսլամական խմբավորմանը Նիգերիայի իշխանությունները մեղադրում են երկրի բազմաթիվ քաղաքացիների սպանության մեջ: Խմբավորման նպատակն է` Նիգերիան իսլամական պետության վերածելը:

Արմանն արդեն 27 տարեկան է, որից 13 տարին անցկացրել է Հայաստանի քրեակատարողական հիմնարկներում: Դեռևս անչափահաս` ուղղիչ գաղութում էր, բայց կյանքի մրուրը ճաշակած տղային չուղղեցին  գաղութի կանոնները: Հաջորդ  հանգրվանը պատժիչն էր…

Վարույթը բացվեց մի կիսատ ընտանիքի պատմությամբ: Պարզվեց, որ դեռևս դպրոցական` Արմանը (անունը փոխված է իր խնդրանքով) առաջին անգամ իր աչքերով է տեսել, թե ինչպես է սեփական հայրը ծեծում մորը. հարբեցող հայրը կյանքից շուտ հեռացավ: Դպրոցականի մանկական հոգին միանգամից մթագնեց, և  երևան եկան կյանքի դառնությունները:

Արմանը դպրոցում լավ էր սովորում, և՛ մատյանով էր առաջին համարը, և՛ գիտելիքներով: Բայց կյանքը մի թվականով փոխվեց. սովորական 1999-ին փոխարինեց «պատմական» 2000-ը:

– Հայրս միշտ խորհուրդ էր տալիս, որ լավ կրթություն ստանամ: Դպրոցում գերազանց եմ սովորել: Ծնողական ժողովներին մայրս գնում էր հպարտությամբ, որովհետև գիտեր՝ տուն է վերադառնալու հատուկ տրամադրությամբ: Դասղեկի ամենասիրելի աշակերտն էի, դասարանում միակ օրինակելի տղան: Բայց կյանքս, չգիտեմ ինչու, միանգամից փոխվեց: Դա ամենածանր տարին էր, երբ կորցրեցի հորս:

– Հայրդ ցանկանում էր, որ լավ կրթություն ստանաս…

– Այո՛, ես էլ էի ցանկանում, մայրս էլ էր ցանկանում, բայց սովորեցի այնքան ժամանակ, որքան կարողացա: 14 տարեկան կլինեի, որ առաջին անգամ թմրադեղ օգտագործեցի: Հորս մահը սարսափելի հարված էր ինձ համար: Վերջին տարիներին նա աշխատանք չուներ ու իր նյարդայնությունը մեր վրա էր կոտրում կամ էլ այդ նյարդային վիճակը  խեղդում էր օղու շշի մեջ:

Դպրոցական տարիներին իմ ամենասիրելի առարկան գրականությունն էր: Հանձնարարված գրքերից բոլորը մեկ առ մեկ կարդացել եմ: Անգամ հիշում եմ՝ ամառային արձակուրդին գրադարանից գրքեր էի վերցնում ու կարդում: Խնկո Ապոր անվան գրադարանի լավագույն դպրոցական ընթերցողն էի. գրադարանավարուհին արդեն ինձ վստահում էր, ու քանի որ կենտրոնից մի քիչ հեռու էինք ապրում, ինձ միանգամից մոտ 5 գիրք էր տալիս, հետո գրքերը վերադարձնելիս նրան պատմում էի իմ տպավորությունները:

– Գրքի հանդեպ սերդ մարեց ու սկսվեց ա՞յլ կյանքով ապրելու ցանկությունդ:

– Դա այնքան արագ ստացվեց, որ անգամ չեմ էլ կարողանում հասկանալ: Լինելով դեռ անչափահաս` միանգամից անսպասելի ապտակ ստացա կյանքից: Դա իմ կյանքում տիրող խառնաշփոթից էր: Պատճառը երևի հետաքրքրասիրությունն էր: Սուտ է, որ ասում են՝ ըհը, վատ շրջապատ ընկավ, նարկոման դարձավ: Եթե տղան չուզենա, շրջապատի ընկերները նրան զոռով դեղեր չեն ներարկի:

– Եվ ի՞նչն էր հետաքրքիր:

– Հետաքրքիրն էն էր, թե մարդ ինչ զգացողություններ է ունենում, ինչ է իրենից դա ներկայացնում: Դա ծխելու պես մի բան ա, ու որ առաջինը ծխում ես, էլ չես մտածում, որ կգայթակղվես ու կցանկանաս երկրորդ կամ երրորդ անգամ:

– Առաջին անգամ դու հայտնվեցիր անչափահասների ուղղիչ քրեակատարողական հիմնարկում, ու որքան տեղյակ եմ, ոչ թմրադեղերի համար:

– Այո՛, փառք Աստծո, որ մեկ երկու անգամ փորձելուց հետո գլխիս խփեցի ու հասկացա, որ դա իմը չէ: Ղումարբազ էի դարձել ու պարտվել, փող էր անհրաժեշտ: Ընկերներիցս հարցուփորձ արեցի, ու խորհուրդ տվեցին գողություն անել: Հենց առաջին փորձն անհաջող էր: Ինձ սխալ ինֆորմացիա էին տվել, ու արագ բռնվեցի: Բայց փողն ամեն դեպքում ճարեցի, տվեցի: Դասարանցիներս ինձ շատ օգնեցին: Ոստիկանության քննիչները դպրոցից բնութագիր էին վերցրել: Հիշում եմ՝ այնպիսի արտահայտություններ էին գրված, որ ես էլ էի զարմացել: Դպրոցի տնօրենը գրել էր, որ ուղղակի չի հավատում կատարվածին, ու մեղադրում էր ոստիկաններին անմեղ երեխային բերման ենթարկելու համար: Քննիչն ինձ ձերբակալեց, իսկ դատախազն ասաց. «Այ այլանդակ, դու նստելու ես գողության համար, սրիկայի մեկը»: Դատավորը մի քիչ մարդ էր ու հաշվի առավ, որ երեխա եմ դեռ ու գուցե չմտածված եմ արել դա: 

– Ու սկսվեց անազատությո՞ւնը:

– Սկսվեց դաժան անազատությունը: Ես երբեք քյարթու չեմ եղել ու չեմ էլ կարող լինել, գողական էլ երբեք չեմ ձևացել ու չեմ ցանկացել լինել: Առաջին անգամ կյանքում տեսա անարդարություն: Սիրտս մի տեսակ փշրվեց, հասկացա, որ այնքան գրքերը, որ քարոզում էին բարություն, այնքան էլ երևի ճշմարիտ չէին:

Այնտեղի օրենքները մի քիչ այլ էին. կա՛մ պետք է ենթարկվեիր ռեժիմին, կա՛մ պատժվեիր հենց ներսում: Մայրս այդ ժամանակ ամեն հնարավոր տարբերակ օգտագործում ու այցելում էր ինձ: Երևի միակ մարդն էր, որ  իրեն էր մեղադրում անուշադրության համար: Ասում էր՝ անցումային տարիքում ամեն ինչ էլ երեխաներն անում են: Փաստորեն, սփոփում էր ինձ: Հիմա մամայի առողջականն այնքան էլ լավ չէ: Աշխատում եմ անել ամեն հնարավորը, լավ է՝ արդեն մամայի տրամադրությունը մի քիչ փոխվել է: Երևի ներել է ինձ:

– Ինչպե՞ս էր անցնում ժամանակը քրեակատարողական հիմնարկում: 

– Ժամանակն ինձ համար գոյություն չուներ: Ես ինձ մեղավոր էի համարում ու որևէ մեկին չէի ցանկանում տեսնել: Ֆիզիկայի դասատու ունեի, ինձ շատ էր սիրում, մամային խնդրել էր, որ գա տեսնի ինձ: Ես չէի ուզում, բայց նա եկավ: Ասաց, որ շատ երկար ժամանակով չի եկել: Մի քանի թանկ խորհուրդներ տվեց կյանքի հետ կապված ու մի գիրք նվիրեց: Այդ գիրքը մինչև այսօր իմ կողքին է: Դա Աստվածաշունչն է: Ես կարդում էի ու հասկանում, որ, այո՛, եթե ես մեղավոր եմ եղել, ուրեմն պետք է պատժվեմ դրա համար: Բայց ես կյանքում երևի շատ ավելի թանկ վճարեցի:

– Ինչպե՞ս էին քեզ վերաբերվում:

– Ես խցի գիտունիկն էի, բոլորը տարբեր հարցերով ինձ էին դիմում, սիրում էին ինձ, բայց երբ գալիս էր քնելու ժամանակը, անտանելի էր: Անգամ սկզբնական շրջանում վախենում էի: Հասկանում ես՝ դու մեն-մենակ ես, մի խցում ու կրում ես քո պատիժը: «Ներսում» էի, երբ իմացա, որ ինձ մեղադրող դատախազին հանել են գործից, սիրտս ընկավ տեղը: Գաղութի պետը միջնորդություն էր տվել մի քանի տարի անց, և ինձ ազատ արձակեցին: Եկա տուն, տեսա մորս ու խոստացա, որ էլ երբեք գաղութ չեմ ընկնի:

– Եվ պահեցի՞ր քո խոստումը:

– Պահեցի, բայց որոշ ժամանակով: Ավելի շուտ ես խոստացա, որ էլ երբեք հանցագործություն չեմ անելու: Մի քանի ամիս աշխատում էի, մամային էի օգնում: Որոշեցի անգամ բարձրագույն ընդունվել: Դասատուները ստուգեցին գիտելիքներս ու ասացին, որ անգամ անվճար էլ կարող եմ սովորել: Բայց ինչպես ասում են՝ ուրբաթը շաբաթից շուտ եկավ:

– Էլի գողությո՞ւն:

– Բանակից նոր էի եկել: Սիրած աղջիկ ունեի` Մարիաննան, ու նրա սիրո համար պատրաստ էի համարյա ամեն ինչի: Միասին գծել էինք մեր ապագան ու ցանկանում էինք միասին լինել: Իմ կյանքի ամենաերջանիկ ժամանակներն էին:

Մի օր իմացա, որ «երրորդ ավելորդ» է հայտնվել ու Մարիշի սրտում տեղ է փնտրում: Խոսեցինք ու հասկացանք իրար: Տղան շատ համարձակ էր ու ամեն ինչ անում էր, որ Մարիշն ինձնից հիասթափվի: Ասել էր՝ ընկերդ նարկոման ա, գող ա, նստած-հելած ա, մերն էլ՝ հավաքարարություն ա անում, դու է՞դ աղջիկն ես, որ իրան ընտրես: Մարիշն օր օրի փոխվում էր, սկսել էինք հաճախ կռվել: Այդ տարի նա գործերը համալսարան էր տալու: Մոնումենտի այգում նստած էինք, ու նա այս ամենի մասին պատմեց ինձ, պատմեց ուղղակի, առանց հետին մտքի, անգամ չմտածեց էլ, որ կարող եմ հաշվեհարդար տեսնել: Իմ ու մորս արժանապատվությանն էր կպել, տաքացել էի, ու վերջը դանակահարեցի: Ծնողները բողոքեցին ու ինձ էլի նստացրին: Մամայի տրամադրությունն էլի ընկել էր, իսկ մինչ այդ անշիրիմ հորս գերեզմանի մոտ երդվեցի, որ կպաշտպանեմ մամային:

– Խոստումդ կատարեցիր, բայց էլի անազատության գնով…  

– Այս անգամ չփոշմանեցի, որովհետև ինձ այլ բան չէր էլ մնում անելու: Բոլորն էլ իմ կողմից էին, այս անգամ՝ նաև հուսալքված մայրս: Եթե առաջին անգամ ամաչում էի նայել ընկերներիս ու բարեկամներիս աչքերին, վախենում էի, ապա այս անգամ ներքին հպարտություն ունեի, ու մի տեսակ ապահով էի ինձ զգում:

«Ներսում» անցկացրած տարիների մասին հիմա չեմ էլ ուզում խոսել, պատմել: Դա որքան դաժան էր, անմարդկային, այնքան էլ՝ ուսուցանող: Ես «ներսում» էի իմ ճիշտ քայլի համար, ու չէի էլ զղջում:

– Իսկ ի՞նչ ես զգում հիմա` արդեն ազատության մեջ:

– Տղան, որին դանակահարել էի, եկավ գաղութ ու ներողություն խնդրեց ինձնից: Իմ ամենածանր հանդիպումն էր, չէի ուզում լսել ու տեսնել նրան: Խորհուրդ տվեց Մարիշից հեռու մնալ ու ասաց, թե ինչեր գիտի: Հանցագործությունը պետք է կրկնվեր, բայց կանխեցին հսկող ոստիկանները: Օրերն էի հաշվում, որ դուրս գամ ու… Սեփական աչքերով տեսա, որ իմ սիրած աղջիկը մարմնավաճառ է դարձել ու փողի դիմաց անում է ամեն ինչ: Ոչինչ չեմ խոսել նրա հետ: Երիտասարդ կյանքս էլի թունավորման ճանապարհին էր, որոշել էի խմել: Մանկության ընկեր ունեմ՝ Տիգրանը, հիմա ծրագրավորող է, նա ինձ կարողացավ «վերակենդանացնել», ու ես դարձա հին Արմանը, որի մանկության երազներում գիրն ու գրականությունն էին, որը լիդեր էր ուսման մեջ ու հարգված ընկերական շրջապատում:

«Ներսում» ապրած ժամանակն ու անցած-գնացած օրերը ստիպեցին ինձ հասկանալ կյանքն ամբողջությամբ, ստիպեցին, որ անկախ ամեն ինչից չկորցնեմ հավատը ու գնամ առաջ: Հիմա ես աշխատում եմ ու չեմ դժգոհում: Ուղղակի ցանկացա պատմել, որ մարդիկ իմանան` հնարավոր է ուղղվել, հնարավոր է ինքնամաքրվել ու չկործանվել… Աստվածաչնչում է գրված. «Երանի նրան, ով առանց տեսնելու հավատում է»:

Երևանի մարզահամերգային համալիրում անցկացվեց ուշագրավ միջոցառում, որը նվիրված էր տափօղակով հոկեյի օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, դարպասապահ Գրիգոր Մկրտչյանի մահվան 10-րդ տարելիցին:

Երկու հանդիպում կայացավ: Նախ, մրցեցին ռուսական «Գրադ» ակումբը և Հայաստանի հոկեյի պատանեկան հավաքականը` 1:1:

Հետո ուժերը չափեցին ԽՍՀՄ հավաքականի խաղացողներից կազմված «Հոկեյի լեգենդները» և «Գրադը»:  Այդ հանդիմումն էլ ավարտվեց ոչ-ոքի՝ 6:6:

Թիմերը սահադաշտ էին դուրս եկել այսպիսի կազմերով.

«Հոկեյի լեգենդներ». դարպասապահ` Վլադիմիր Միշկին, պաշտպաններ՝Վլադիմիր Լուտչենկո, Սերգեյ Բաբինով, Յուրի Լյապկին, Ալեքսանդր Գվոզդև, հարձակվողներ՝ Իրեկ Գիման, Ալեքսանդր Գոլիկով, Վալդիմիր Գոլիկով, Վիկտոր Շալիմով, Իգոր Միշուկով, Ռոման Իլյին, Եվգենի Դավիդով, Անդրեյ Կովալենկո, Ալեքսանդր Յակուշև:

«Գրադ». դարպասապահ՝ Սերգեյ Բարզանով, պաշտպաններ՝Օլեգ Բուրլուցկի, Ռուսլան Գուտնով, Ալեքսանդր Ստեպանով, հարձակվողներ՝ Սերգեյ Ժեբրովսկի, Նիկոլայ Կոպիտին, Ալեքսանդր Շաշկով, Ալեքսեյ Ուստինով, Օլեգ Կոզին, Ալեքսանդր Ժեվելյուկ, Վլադիմիր Սիմակով: