ԱՄՆ Սենատը երեկ հաստատել է ձեռներեց Պեննի Պրիտցկերի թեկնածությունը երկրի առևտրի նախագահի պաշտոնում, հայտնում է  Reuters-ը:

Նրա նշանակմանը կողմ է քվեարկել 97 սենատոր` մեկ դեմ ձայնի հարաբերակցությամբ: Պրիտցկերը կդառնա ԱՄՆ պատմության մեջ առաջին կինը, որը գլխավորելու է  առևտրի գերատեսչությունը:

Այդ պաշտոնը թափուր է ավելի քան մեկ տարի: 54-ամյա Պեննի Պրիտցկերը Hyatt հյուրանոցային ցանցի հիմնադիրներից մեկի դուստրն է ու այժմ էլ տնօրենների խորհրդի անդամ է: Forbes-ի հաշվարկով, նրա կարողությունը հասնում է 1,85 մլրդ դոլարի: Նա աշխարհի հարուստների վարկանշային ցուցակում իր հարստությամբ զբաղեցնում է 277 տեղը:

Հատկապես ամռանը Երևանն առանձնանում է յուրահատուկ աշխուժությամբ բազում փառատոների և մրցույթների շնորհիվ: Հունիսի 14-ն էլ այդ օրերից էր, երբ «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահում տեղի ունեցավ մեծ կոմպոզիտորի անունը կրող միջազգային 9-րդ մրցույթի գալա համերգը:

Տարբեր երկրներից ժամանած մասնակիցներից առաջին մրցանակը ստացավ ռումինացի թավջութակահար Անդրեյ Իոնիցան, որի հետ էլ առիթ ունեցանք զրուցելու:

19-ամյա տաղանդաշատ  թավջութակահարը ծնվել է Ռումինիայում: Սկսել է դաշնամուր նվագել 5, իսկ թավջութակ՝ 9 տարեկանում: 2006 թ. մասնակցել է Փարիզի «Petit Palais» մրցանակաբաշխությանը՝ տարբեր կրթաթոշակների համար: 2007 թ. Անդրեյը հաղթանակներ է ունեցել երկու իրար հաջորդող մրցույթներում. VATELOT/RAMPAL Փարիզում և դաշնամուրային մրցույթ՝ Բուխարեստում, որտեղ ևս ստացել է առաջին և ժյուրիի հատուկ մրցանակները:

– Անդրեյ, ինչպես ե՞ս քեզ զգում Հայաստանում:

– Հոյակապ: Ինձ շատ է դուր գալիս Երևանը, իսկ եղանակը հիասքանչ է: Երևանը յուրահատուկ քաղաք է, որը կարծես Արևելք տանող դարպասի է նման՝ միաժամանակ պահպանելով իր ուրույն  նկարագիրը:

–Դժվա՞ր էր մինչ համերգը:

– Այո, բավական սթրեսային էր: Պետք է յուրաքանչյուր պահի կենտրոնանայի՝ վերահսկելով նյարդերս: Բայց ստացվեց…

– Որքա՞ն ժամանակ պահանջվեց մրցույթին պատրաստվելու համար:

– Մոտ երկու-երեք ամիս:

– Օրական քանի՞ ժամ:

– Նվազագույնը` երեք-չորս:

– Ի՞նչ ես անում սթրեսի ժամանակ:

– Բախտս բերել է նրանով, որ սթրեսն անհետանում է անմիջապես բեմ բարձրանալուց հետո:

– Նայո՞ւմ ես հանդիսատեսի աչքերին: 

– Երբեմն այդպիսի սխալ էլ եմ թույլ տալիս (ժպտում է):

– Կատարման ժամանակ նկատելի էր, որ ամբողջությամբ տրվել էիր երաժշտությանը: Ի՞նչ է կատարվում քո ներաշխարհում այդ պահին:

– Կարծում եմ՝ հանդիսատեսն ավելի լավ կհասկանա: Պարզապես մեծ եռանդ և աշխատանք պետք է ներդնես քո գործում` արտահայտելով այն, ինչ կա հոգուդ խորքում: Իրականում երաժշտի և գործիքի միջև ամուր կապ կա, իսկ երաժշտական գործիքը անձի՝ կատարողի արտացոլանքն է:

– Ինչպե՞ս դարձար թավջութակահար:

– Երբ հինգ տարեկան էի, մայրս ինձ տարավ դաշնամուրի, իսկ թավջութակի համար ուղղակի ամուր ձեռք էր անհրաժեշտ: Այնպես որ մի փոքր ուշ ընտրեցի թավջութակը, այնուհետև ընդունվեցի Սուրբ Սավայի ազգային քոլեջ:

– Զղջո՞ւմ ես արածդ քայլի համար:

– Երբեք: Կյանքում կարող էի այլ ճանապարհ ընտրել, սակայն երաժշտությունն իմ կյանքի անբաժանելի մասն է:

– Ի՞նչ ծրագրեր կան առջևում: 

– Ներկայումս սովորում եմ Բեռլինի երաժշտական համալսարանում և ցանկանում եմ լավ արդյունքներով ավարտել ուսումը: Այս ամառ մի քանի համերգ ևս կունենամ, օրինակ՝ Ռումինիայի Սիգիշոառայի փառատոնում և Գերմանիայի Քրոնբերգ ակադեմիայում:  Ամեն ինչ դեռ առջևում է…

Հարցազրույցը` Ելենա ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ

Ես հազվադեպ եմ անդրադառնում առեղծվածային սպանություններին, սակայն այս անգամ բացառություն կանեմ, հաշվի առնելով 1916 թվականին օսմանյան թագաժառանգ արքայազնի մահվան արտասովոր հանգամանքները և դրա հնարավոր կապը Թալեաթի ու Հայոց ցեղասպանության հետ:

Գաղտնիքը բացելու առաջին բանալին, որ ձեռքս ընկավ, 1921 թ. ապրիլի 3-ին «Պիտսբուրգ պրես» թերթում հրապարակված մի հոդված էր հետևյալ վերնագրով. «Համբերատար հետևել է նրան թաքստոցում և սպանել. ինչպե՞ս թուրք արյունարբու Մեծ վեզիր Թալեաթ փաշան, ով ծրագրել էր միլիոնավոր հայերի ջարդը, հանդիպեց իր ճակատագրին»:  Այս լուրը հրապարակվել էր 1921 թ. մարտի 15-ին Բեռլինում Սողոմոն Թեհլերյանի կողմից Թալեաթ փաշայի սպանության առիթով:

Լայնածավալ հոդվածի մի պարբերություն hատուկ ցնցող բացահայտում էր պարունակում. «Թալեաթի առաջխաղացման հետ կապված, թերևս ամենատարօրինակ իրողությունն այն է, որ նա այդ բարձրագույն պաշտոնին հասնելու համար իր ճանապարհը հարթել է սպանելով թագաժառանգ արքայազն Յուսուֆ Էդինին՝ իշխող սուլթանի զարմիկին: Երիտասարդ արքան կտրականապես դեմ էր Թալեաթի՝ հայերի ոչնչացմանն ուղղված քաղաքականությանը: Թալեաթը, լուրջ դիմադրության հեռանկար տեսնելով, կրակել էր արքայազնի վրա, նրան շան նման սպանելով»:

Այս զարմանալի լուրի հավաստիությունը ճշտելու համար ես համացանցում երկարատև որոնումներ կատարեցի՝ պրպտելով հրապարակումներ անգլերեն, ֆրանսերեն, թուրքերեն, իսպաներեն և հայերեն լեզուներով, նկատի ունենալով արքայազնի անվան տարբեր ուղղագրությունները՝ Յուսուֆ Էդին, Յասուֆ Իզեդին, Յուսուֆ Իզեթին և այլն:

Աղբյուրների մեծ մասը հաստատում է, որ թագաժառանգ արքայազնը մահացել է կասկածելի հանգամանքներում, սակայն նրանք ներկայացնում են երեք տարբեր դրվագներ, թե ինչպես է նա կնքել իր անժամանակ մահկանացուն: Այս առեղծվածի մասին նույնիսկ թուրքերեն մի ամբողջ գիրք գոյություն ունի. «Shehzade Yusuf Izzedin olduruldu mu, intihar mi etti?» (Թագաժառանգ արքայազն Յուսուֆ Իզեդինին սպանե՞լ են, թե՞ ինքնասպան է եղել):

Առաջին դրվագը «Պիտսբուրգ պրես» թերթում նշվածն է, որը հաստատում է՝ թագաժառանգ արքայազնը սպանվել է Թալեաթի կողմից՝ հայ ժողովրդի բնաջնջմանը ընդդիմանալու համար:

Թագաժառանգ արքայազնի վաղաժամ մահվան երկրորդ բացատրությունն այն է, որ նա ինքնասպանություն է գործել՝ կտրելով իր դաստակը: Երիտթուրքերի կառավարությունը 1916 թ. փետրվարի 3-ին հանդես է եկել հետևյալ պաշտոնական հայտարարությամբ. «Նորին գերազանցություն գահաժառանգը, երկարատև հիվանդությամբ տառապելու պատճառով, այսօր առավոտյան ժամը յոթն անց կեսին ինքնասպան է եղել Զինդջիրլիի ամառանոցի հարեմի հարկաբաժնի ննջարանում՝ կտրելով իր ձախ ձեռքի երակները»:

Այս պաշտոնական հայտարարությունը համատարած թերահավատությամբ ընդունվեց՝ տեղիք տալով թագաժառանգ արքայազնի մահվան երրորդ բացատրությանը: Ֆրանսիայի պետնախարար Իվ Գայոն 1916 թվականին հրատարակված իր «Պատերազմի պատճառներն ու հետևանքները» գրքի անգլերեն խմբագրության նախաբանում գրել է՝ ովքեր կարդացել էին պաշտոնական հաղորդագրությունը, համոզված էին, որ երիտթուրքերը «ստիպել էին թագաժառանգին «ինքնասպան լինել»: Տարբեր աղբյուրների տեղեկատվությունը հաստատում է այդ կասկածը»:

Գայոն և այլ պատմիչներ պնդում են, որ ռազմական նախարար Էնվեր փաշան է սպանել Իզեդինին, քանի որ նա ընդդիմանում էր Գերմանիայի հետ Օսմանյան կայսրության դաշինք կապելուն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում: «Թուրքական նավատորմի կողմից Օդեսան ռմբակոծելուց հետո նա [Իզեդինը] իր անհավանությունը հայտնեց բացահայտ ձևով: Այդ պահից սկսած նրա ճակատագիրը որոշված էր», գրել է ֆրանսիացի նախարարը:

Գայոն նաև մանրամասն նկարագրել է Թալեաթի, Էնվերի և երիտթուրքական այլ պարագլուխների մասնակցությամբ 1915 թվականին կայացած գաղտնի հանդիպումը, որի ընթացքում Էնվերը հորդորել է ոչնչացնել թագաժառանգին, որն, ըստ Գայոյի՝ «սպանվել է Եվրոպա մեկնելուց մեկ օր առաջ»:

Հայոց ցեղասպանության ականավոր վերապրող եպիսկոպոս Գրիգորիս Բալաքյանն իր «Հայոց Գողգոթա» հուշագրության մեջ պնդում է, որ թագաժառանգը «սպանվել է Էնվերի և Թալեաթի քրեական հանցախմբի կողմից…. Էնվերն անձամբ է սպանել Յուսուֆ Իզիդինին Բալմոմջիի կայսերական ագարակում»: Դարդանելի ճակատամարտում ականատես լինելով հազարավոր թուրք զինվորների դիակներին, թագաժառանգը բողոքել է Էնվերին, որ «Դարդանելը դարձել է թուրքական բանակի գերեզմանը»: Նա սպանվել է Էնվերին ատրճանակով սպառնալուց հետո:

Նրանք, ովքեր կարծում են, որ թագաժառանգի սպանությունը անհավատալի մի պատմություն է, պետք է գիտակցեն, որ նման պալատային սադրանքները սովորական երևույթ էին Օսմանյան կայսրության երկարատև պատմության ընթացքում: Շատ հաճախ սուլթանները ոչնչացնում էին դավադիր ժառանգորդներին, իսկ մրցակից արքայազներն սպանում էին միմյանց՝ գահին տիրանալու ճանապարհը հարթելու համար: Իրականում, 36 սուլթաններից 15-ը վերացվել են տարբեր միջոցներով՝ երեքը հրաժարվել են գահից, յոթը՝ գահընկեց արվել, իսկ հինգը՝ սպանվել:

Հարութ Սասունյան

«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր

Գերմանական «Die Welt» թերթը խոսել է PKK-ի Քանդիլի առաջնորդ Մուրադ Քարայըլանի հետ Քրդական հարցի լուծման գործընթացի մասին: «Այս գործընթացը բոլորի համար ազատությամբ կավարտվի: Դա վերաբերվում է նաև մեր առաջնորդ Աբդուլլահ Օջալանին»,-նշել է Քարայըլանը:
Լրագրողի այն հարցին, թե «արդյո՞ք ուզում եք, որ Օջալանը մոտ ժամանակներում ազատ արձակվի», Քարայըլանը պատասխանել է. «Դա կախված է այն բանից, թե ինչպես կզարգանա լուծման գործընթացը: Հիմա կարևորն այն է, որ նա կարողանա ավելի ակտիվ դեր խաղալ և մեզ հետ ավելի հեշտ շփվելու համար բանտում լավ պայմաններ ապահովվեն: Եթե լուծման գործընթացի երրորդ փուլը հաջողվի, բոլորի նման Աբդուլլահ Օջալանն էլ ազատ կլինի»:

ԱՄՆ-ի նախագահ Բարաք Օբաման հեռախոսազրույց է ունեցել Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանի հետ: Զրուցակիցները հիմնականում քննարկել են սիրիական հարցը, Ասադի կողմից քիմիական զենքի կիրառումը, Թուրքիայի ու ԱՄՆ-ի համատեղ աշխատանքը և սիրիական ընդդիմությանը օգնելու հարցը:

«Անադոլու» գործակալությունը գրում է, որ բացի սիրիական ճգնաժամի հետ կապված խնդիրներից երկու պետությունների առաջնորդները խոսել են տարածաշրջանային հարցերի մասին, քննարկել են Մեծ ութնյակի գագաթաժողովի արդյունքները և Սիրիայի հարցով Ժնևյան 2-րդ համաժողովի նախապատրաստական աշխատանքները: Էրդողանը Օբամային տեղեկություններ է հաղորդել նաև վերջին դեպքերի հետ կապված Թուրքիայում տիրող իրավիճակի մասին:

Գյումրիի քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանն անդրադարձել է երեկ երեկոյան Սբ. “Ամենափրկիչ” եկեղեցու գմբեթին առաջացած հրդեհին:
“Շատ վատ դեպք է, բայց բարեբախտաբար շատ վնասներ չեղան, ընդամենը 1.5 խմ փայտ է վառվել: Երևի զոդման աշխատանքների կայծերից է առաջացել”, – կարծիք հայտնեց Գյումրիի քաղաքապետը: Վերջինս, դեպքը մշակութային մայրաքաղաքի նախապատրաստական աշխատանքների խոչընդելու դիտավորություն չի համարում. “Էս քաղաքում պետք չէ լուն վերցնենք դավա ման գանք: Դեպք է, ստացվել է, ինչ անենք”:
Հիշեցնենք, որ հունիսի 24-ին, ժամը 18:41-ին ահազանգ է ստացվել, որ հրդեհ է բռնկվել Գյումրի քաղաքի “Ամենափրկիչ” եկեղեցում: ԱԻՆ-ի փոխանցմամբ դեպքի վայր է մեկնել երկու մարտական հաշվարկ և ջրատար: Հրդեհը մեկուսացվել է ժամը 19:30-ին: Այրվել են եկեղեցու գմբեթի փայտյա հեծանները` 100 քմ:

Թուրքիայի լրագրողների արհմիությունը Արդարադատության պալատի առջև մամուլի ասուլիս է կազմակերպել: Արհմիության տվյալների համաձայն` Ստամբուլի “Գեզի” այգու շուրջ ծավալված իրադարձությունների ընթացքում վիրավորվել է ամենաքիչը 28 լրագրող, խոչընդոտվել է 22 լրագրողի աշխատանքը, ցույցերի ընթացքում բերման է ենթարկվել 14 լրագրող, իսկ 4-ը բերման է ենթարկվել ոստիկանության իրականացրած հատուկ գործողության արդյունքում, հաղորդում է “Բիանեթ” կայքը:

Թուրքիայի լրագրողների արհմիության Ստամբուլի մասնաճյուղի ղեկավար Գյոքհան Դուրմուշը ասել է, որ այս ամոթալի պատկերի մեղավորը Թուրքիայի քաղաքական իշխանությունն է և  նրանից կախված ոստիկանական ուժերը: Միաժամանակ Թուրքիայի լրագրողների արհմիությունը պահանջել է Ստամբուլի նահանգապետի, Ստամբուլի անվտանգության ծառայության պետի և բռնության գործադրման մեջ պատասխանատու այլ պաշտոնյաների հրաժարականը:

Վաղվանից գյումրեցիները հնարավորություն կունենան քաղաքում տեղաշարժվել նոր և հարմարավետ ավտոբուսներով: 2013 թվականի արտադրության 10 նոր չինական ավտոբուսներ են ներկրվել Գյումրի, որոնք ունեն 23 նստատեղ և կարող են տեղափոխել 50-55 ուղևոր: Այսօր ավտոբուսները փորձնական շրջեցին քաղաքում և առաջին ուղևորները եղան լրագրողներն ու քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանը:

Նոր ավտոբուսներից 7-ը սպասարկելու է թիվ 1 համարի երթուղին, Շիրակացի փողոցի ասֆալտապատումից հետո նոր ավտոբուսներով երթուղի դուրս կգա նաև թիվ 40 համարը: Ամբողջ քաղաքի բոլոր երթուղիները սպասարկելու համար անհրաժեշտ է մոտ 80 ավտոբուս և քաղաքապետը խոստանում է, որ մի քանի տարի հետո դա էլ կլինի:
Հավելենք, որ այսօր Գյումրիում ուղևորափոխարումներկատրող մկրոավտոբուսներ աշխատում են գերանրաբեռնված և հատկապես օրվա պիկ ժամերին տրանսպորտ բարձրանալ հնարավոր չէ: Շատ հաճախ մարդիկ վախեցնում են բացել երթուղայինի դուռը, որպեսզի մի կերպ ներս “սողոսկած” ուղևորները չընկնեն:
Նոր ավտոբուսները վաղվանից մինչև հունիսի 30-ը ներառյալ բնակիչներին սպասարկելու են անվճար, իսկ հուլիսի 1-ից ավտոբուսներից օգտվելու համար մեկ ուղևորի վարձավճարը կլինի 100 դրամ:
“Հիմա փորձում ենք ամեն ինչ անել, որպեսզի բոլոր տեղերում տրանսպորտ լինի: Աշխատում ենք նորոգել անանցանելի ճանապարհները, գոնե խճապատել: Կամաց-կամաց, ոնց որ թե ստացվում է. ավելացվել են նաև դիսպետչերական կետեր, թարթիչներ կտեղադրվեն: Հիմա կանգառներ ենք տեղադրում քաղաքի բոլոր տեղերում”, – ասում է քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանը:
Ապա, որպես ուրախալի լուր նշում. “Ի դեպ, ավտոբուսներում չկան նվագարկիչներ, գործելու է նաև թեժ գիծ. եթե մի վարորդ ծխեց, անմիջապես աշխատանքից ազատվելու է”:
Քաղաքապետարանի տրանսպորտի բաժնի պետի ժամանակավոր պաշտոնակատար Արամ Եղոյանը վստահեցրեց. ավտոբուսներն աշխատելու են առավոտյան 7:30-ից մինչև երեկոյան 21:30-ը:

Հունիսի 26-ին Թուրքիայում տեղի կունենա քրդական հարցի լուծման նպատակով ձևավորված “Բանիմացների հանձնաժողովի” վերջին նիստը: Նիստի չի մասնակցելու թուրք գրող, լրագրող Մուրատ Բելգեն, հաղորդում է Ստամբուլում լույս տեսնող հայկական “Ակօս”թերթը`հղում կատարելով “Թարաֆ”-ին:
Բելգեն հրաժարվել է մասնակցել հանձնաժողովի աշխատանքներին: Նման որոշման պատճառ է դարձել Գեզի այգու ցույցերի ժամանակ Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կոշտ դիրքորոշումն ու գործելակերպը:
Բելգեն “Թարաֆ” թերթում գրել է, որ չպետք է ասել` Գեզին այլ է, խաղաղության գործընթացը` այլ, քանի որ հասարակության մեջ ամեն ինչ փոխկապակցված է: Բելգեն գրել է նաև, որ չի մասնակցի հանձնաժողովի եզրափակիչ նիստին և չի հանդիպի վարչապետ Էրդողանի հետ:

Երևանի քույր-քաղաք հանդիսացող Մարսելի քաղաքապետ Ժան-Կլոդ Գոդենի հրավերով հունիսի 19-23-ը Երևանի քաղաքապետարանի անունից աշխատակազմի արտաքին կապերի վարչության պետ Դավիթ Գևորգյանը մասնակցել է «Մարսելը 2013թ.–ի Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաք» հռչակվելու առիթով կազմակերպված տոնական ծրագրի շրջանակում անցկացվող «Հայ–ֆրանսիական գերազանցության շաբաթ» խորագրով միջոցառումներին։ Այս համատեքստում Մարսելում գումարվել է Համաշխարհային հայկական առևտրային ցանցի երրորդ գլխավոր համաժողովը, որի շրջանակում աշխարհի տասներեք երկրներից ժամանած հայկական առևտրաարդյունաբերական պալատների ու հայ գործարարներին միավորող այլ կառույցների ներկայացուցիչներին է ներկայացվել Երևան քաղաքի ներդրումային հնարավորություններն ու մշակված ներդրումային ծրագրերը:
Եվրոպայի 2013 թվականի մշակութային մայրաքաղաք հռչակված Մարսելում կազմակերպված միջոցառումների շրջանակում տեղի է ունեցել նաև ֆրանսահայ հայտնի կինոռեժիսոր Անրի Վերնոյի անունը կրող հրապարակի բացման հանդսավոր արարողությունը: Բացի այդ, Մարսելի քաղաքապետարանում կազմակերպված պաշտոնական ընդունելության ժամանակ էլ աշխարհահռչակ շանսոնե Շարլ Ազնավուրին շնորհվել է Մարսելի պատվավոր քաղաքացու կոչում։
Պաշտոնական ընդունելության շրջանակում Երևանի քաղաքապետարանի ներկայացուցիչը Մարսելի քաղաքապետ Ժան-Կլոդ Գոդենին է հանձնել «Մարսելը 2013 թվականի Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաք» հռչակվելու կապակցությամբ Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի շնորհավորական ուղերձը։
Մարսելի քաղաքապետ Ժան-Կլոդ Գոդենը, շնորհակալություն հայտնելով Երևանի գործընկերոջ ուղերձի համար, նաև վստահեցրել է, որ ս.թ. հոկտեմբերի վերջին քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի հրավերով անպայման կայցելի Երևան։
Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության
և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

Թուրքական «Աքշամ» պարբերականը լուր է տարածել այն մասին, թե «Հրաշալի դար» սերիալի դերակատար, հանրահայտ դերասանուհի Մերյեմ Ուզերլին մեկ այլ նշանավոր թուրք դերասան Քըվանչ Թաթլըթուղի հետ շուտով նկարահանվելու է նոր սերիալում: Հետաքրքրական է, որ «Ay yapım» սերիալարտադրող ընկերության նոր նախագիծը պատմելու է հայ աղջկա և ադրբեջանցի տղայի սիրո մասին: Նախատեսվում է սերիալի նկարահանումները սկսել փետրվար ամսին: Եթե ամեն ինչ պլանավորվածի պես անցնի, ապա այս ուշագրավ սերիալը հեռուստադիտողի դատին կհանձնվի արդեն 2014 վականի սեպտեմբերին:
Նշենք, որ յուրատեսակ սցենարով սերիալի մասին լուրեր են հայտնվել նաև ադրբեջանական մամուլում՝ դառնալով քննարկման առարկա:

Մեծարգո՛ պարոն Նախագահ,

Տիկնա՛յք և պարոնա՛յք,

Ուրախ եմ Լեհաստանի Նախագահ պարոն Բրոնիսլավ Կոմորովսկու հրավերով գտնվել բարեկամ Լեհաստանում և խորապես զգացված եմ լեհական ջերմ հյուրընկալությունից։

Այսօր մենք Նախագահ Կոմորովսկու հետ բովանդակալից ու արդյունավետ զրույց ունեցանք երկկողմ համագործակցության ամրապնդման, զարգացման հեռանկարների, ինչպես նաև փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող մի շարք միջազգային հարցերի շուրջ: Գոհունակությամբ արձանագրեցինք, որ վերջին տարիները հայ-լեհական միջպետական հարաբերությունների պատմության մեջ նշանավորվեցին երկկողմ կապերի վերընթաց զարգացմամբ և բարձրաստիճան պաշտոնական` այդ թվում և նախագահական մակարդակով այցերի ու հանդիպումների հաճախակիությամբ։

Անդրադարձանք 2011թ. Լեհաստանի Նախագահի Հայաստան պաշտոնական այցի ընթացքում ձեռք բերված պայմանավորվածությունների կատարման ընթացքին։ Ուրախ եմ արձանագրել, որ բոլոր քննարկված ուղղություններով մենք տեսնում ենք առաջընթաց, ինչը վկայում է հայ-լեհական համագործակցությունը զարգացնելու մեր փոխադարձ շահագրգռվածության և հանձնառության մասին։

Նախագահ Կոմորովսկու հետ լիովին համակարծիք էինք, որ համագործակցության լավ հիմքեր են դրվել քաղաքական, տնտեսական, մշակութային, ապակենտրոնացված համագործակցության, ռազմատեխնիկական, կրթամշակութային, զբոսաշրջության և փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող այլ ոլորտներում՝ միևնույն ժամանակ դրանց ոլորտային ընդլայնման ներուժն ընդգծելով։ Այսօր ստորագրված փաստաթղթերը դրա վկայությունն են:

Չեմ կարող թաքցնել իմ հիացմունքը Լեհաստանի տնտեսական առաջընթացի կապակցությամբ: Համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի պայմաններում Լեհաստանի արձանագրած տնտեսական աճը, հիրավի, տպավորիչ է և ուսանելի:

Հայաստանի համար էական է առևտրատնտեսական համագործակցությունը Լեհաստանի հետ, ինչը ներկայումս դժվարանում եմ բավարար կոչել: Այս առումով մենք որոշակի հույսեր ենք կապում հայ-լեհական միջկառավարական հանձնաժողովի և Հայաստան-Լեհաստան առևտրաարդյունաբերական պալատ-հիմնադրամի գործունեության հետ:

Մենք երկուստեք նշեցինք մշակութային կապերի ամրապնդման անհրաժեշտության մասին, և պարոն Նախագահն ասաց, որ մենք համաձայնություն ձեռք բերեցինք հաջորդ տարվա մեր միջոցառումների մասով: Քննարկեցինք, իհարկե, նաև տարածաշրջանային և միջազգային կարևորության հարցեր: Քննարկեցինք համագործակցության հեռանկարները ԵՄ Արևելյան գործընկերության շրջանակներում, որի համահեղինակը և անշեղ իրականացնողը, աջակիցը նաև Լեհաստանն է:

Ցավոք, մեր տարածաշրջանում դեռևս առկա են խնդիրներ, հանգամանքներ, որոնք խոչընդոտում են Արևելյան գործընկերությամբ ընձեռված հնարավորությունների լիարժեք իրացմանը: Եվրոպան, ցավոք, ոմանց համար դեռևս միայն շուկա է և ոչ թե արժեհամակարգ: Հիրավի, զավեշտական է, երբ մեր մի հարևանը, որը հայտարարում է եվրոպական ուղին որդեգրելու մասին, զուգահեռաբար հերոսացնում է էթնիկ հողի վրա ստոր մարդասպանություն գործած սրիկային, սպառնում է հարվածել քաղաքացիական օդանավերին, պատերազմով զրկել հազարամյակներով իր հողի վրա ապրող ժողովրդին այդ իրավունքից: Մեր մյուս հարևանը` Թուրքիան, որ դարձյալ ձգտում է դեպի Եվրոպա և հանդիսանում է ԵՄ մաքսային միության անդամ, մեր անկախության առաջին իսկ օրերից փակել է մեր սահմանը և հրաժարվում է 21-րդ դարում հարևանների միջև այդքան առօրեական համարվող հարաբերություններից: Եվրոպայի հետ մեր վարած բանակցությունների առանցքն է շուկաների փոխադարձ հասանելիությունը, մարդկանց տեղաշարժի ազատությունը, բայց միևնույն ժամանակ Հայաստանի սահմանը ԵՄ մաքսային միության հետ մնում է փակի տակ: Մենք ակնկալում ենք դրա անընդունելիության լիարժեք և հստակ գնահատական:

Մեկ անգամ ևս շնորհակալություն եմ հայտնում պարոն Նախագահին հրավերի և ջերմ ընդունելության համար:
***

Պաշտոնական այցի շրջանակներում Նախագահ Սերժ Սարգսյանը Վարշավայում այցելել է Անհայտ զինվորի գերեզման-հուշահամալիր, ծաղկեպսակ դրել և հարգանքի տուրք մատուցել: Հուշամատյանում իր ստորագրությունը թողնելուց հետո, Սերժ Սարգսյանը Լեհաստանի Նախագահի հետ ծաղիկներ է դրել և հարգանքի տուրք մատուցել նաև լեհահայ ընտանիքից սերող Յադվիգա Զարուգիևիչի հուշատախտակին: Լեհաստանի ազգային խորհրդանիշը համարվող գերեզման-հուշահամալիրում հիշյալ հայուհին, ում որդին ևս զոհվել է պատերազմում, այդ պատվին է արժանացել այն պատճառով, որ 1925թ. հոկտեմբերի 29-ին նրան է տրվել Վարշավայում հուղարկավորելու նպատակով անհայտ զինվորի աճյունն ընտրելու նախապատվությունը:

Հանրապետության Նախագահն այցի առաջին օրը հանդիպում է ունեցել նաև Լեհաստանի Սենատի նախագահ (մարշալեկ) Բոգդան Բորուսևիչի և վարչապետ Դոնալդ Տուսկի հետ: Սերժ Սարգսյանը մասնակցել է Վարշավայում հայկական պուրակի անվանակոչման և խաչքարի օծման արարողությանը ևս:

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը և Լեհաստանի Նախագահ Բրոնիսլավ Կոմորովսկին երեկոյան կմասնակցեն հայ-լեհական գործարար համաժողովի փակման արարողությանը:

Ավելի ուշ ի պատիվ պաշտոնական այցով Լեհաստանի Հանրապետությունում գտնվող Նախագահ Սերժ Սարգսյանի և նրա գլխավորած պատվիրակության՝ Լեհաստանի Նախագահ Բրոնիսլավ Կոմորովսկու անունից կտրվի պաշտոնական ընթրիք:

Քիչ առաջ «Բարև Երևան» խմբակցությունից Երևանի ավագանու անդամ Ստեփան Սաֆարյանը ֆեյսբուքյան իր էջում 10 կետով պատմեց այսօր Սունդուկյան 90-ի բակում տեղի ունեցած «քաղաքապետարան-բնակիչներ» խժդժության մասին` շեշտելով, որ այդ դեպքը աննախադեպ է, իսկ քաղաքապետարանը ուղղակի վառոդով լի տակառի հետ է խաղում:
Ահա, թե մասնավորապես ինչ է գրել Ստեփան Սաֆարյանը.

Այսօր կեսօրին «Ազատություն» ռադիոկայանի լրագրող Karlen Aslanyan-ի եւ օպերատորի հետ գնացինք Սունդուկյան 90 շենքի բակ՝ ետնամասում գտնվող չքնաղ պտղատու այգու վերաբերյալ ռեպորտաժ պատրաստելու եւ բնակիչների հետ զրուցելու նպատակով: Ին՜չ իմանայինք ես ու Կառլենը, որ մեր աչքի առաջ կինոն դրվագ առ դրվագ զարգանալու է.

1. Շենք հասնելուն պես նկատեցինք, որ ինչ-որ մարդ թղթերը ձեռքին մտնում է շենք: Ասացին, որ Արաբկիր վարչական շրջանի ղեկավարի աշխատակազմի ներկայացուցիչն է: Որոշեցինք սպասել, որ նա դուրս գա եւ զրույցի բռնվենք: Բնակիչներից մեկն էլ ասաց, որ բակի զրուցարանում նստած տարեց մարդն էլ նույն կանտորայից է: Կառլենի, մի քանի բնակիչի հետ մոտեցանք, բարեւեցին, ներկայացանք: Ինքն էլ ներկայացավ՝ Արաբկիր վարչական շրջանի կոմունալ տնտեսության վարչության աշխատակից, կարծեմ՝ Կարապետյան ազգանունով /չի բացառվում, որ սխալ եմ հիշում/: Խնդրեց չնկարահանել: Կառլենը հարգեց խնդրանքը: Հարցրեցի՝ արդյոք տեղյակ է բակի «բարեկարգման» նախագծից: Պատասխանեց՝ «մոտավորապես»: Երբ բնակիչները եկան եւ լցվեցին զրուցարան, իսկ «Ազատություն» ռադիոկայանն էլ սկսեց ձայնագրել բնակիչների բողոքները, պարոնը ակնհայտ նյարդայնացավ ու «թռավ…»: Մարդիկ գոռում էին՝ «գոնե ջուրը միացրա, ծառերը ջրենք, նոր փախի…»

2. Շարունակեցինք աշխատել: Լրագրողի հետ միասին գնացինք շենքի ետնամաս՝ այգին նկարելու, մարդկանց խոսեցնելու համար: Բնակիչները ծիրան, հատապտուղներ ու կեռաս հյուրասիրեցին ու վերստին հասկացանք, թե ինչ հրաշք է այդ այգին: Կառլենի հետ տեղում պայմանավորվեցինք, որ մի քանի կադրեր էլ վերեւից՝ շենքի բարձր հարկերից նկարելուց հետո միասին կգնանք Արաբկիր «թաղապետարան» եւ նաեւ պաշտոնական տեսակետները կլսենք: Լրագրողները բարձրացան բնակարան, իսկ մենք կանգնած բակում սպասում էինք: Մարդիկ ցույց էին տալիս բակի «բարեկարգ» հատվածը, որտեղ թաղապատերանը միտումնավոր անջատել է ոռոգման ջուրը, իսկ տասնամյա ծառերը հիվանդացած էին ու թրթուրներով խեղդված. «թող գան այս պուրակը խնամեն, թող ջուր տան, մենք խնամենք…» բողոքում էին մարդիկ: Կառլենն ու օպերատորը եկան եւ շարժվեցինք դեպի շենքի անկյունային հատված՝ խնամված այգու այդ հատվածն էլ նկարելու համար: ՈՒ… կինոն սկսվեց..

4. Եկան տղաներ. պարզվեց նրանից մեկը՝ ՀՀԿ-ական կրծքանշանով, թաղապետի տեղակալն է, ում անունով էլ սպառնալից ծանուցագրեր են ուղարկվել բնակիչներին: Բայց նրանք միայնակ չէին եկել. ապամոնտաժող տեխնիկա, լիքը ջիպավորներ, ՀՀԿ-ականներ ու թաղապետարանի աշխատողներ: ՄԻնչ նրանք կուտակվում էին տարածքում, բնակիչներն էլ հետ չմնացին: Սկսվեց բանավեճը: Հարցրեցի՝ «ուր է բարեկարգամն նախագիծը?»: Պատասխանեց՝ «մշակման ընթացքի մեջ է»: «Բա որ նախագիծ չունեք, ի՞նչ եք բարեկարգում եւ ո՞վ է թույլ տվել նման գործելաոճն ու հաղորդակցությունը բնակիչների հետ»,-հանդիմանեցի ես: «Ուզում ենք լավ բան անել ժողովրդի համար, պարոն Սաֆարյան»,-պատասխանեց Միսկարյանը: Առարկեցի եւ նախազգուշացրեցի, որ նրանք նման ձեւով աշխատելու իրավունք չունեն ու կրկին պահանջեցի նախագիծը: «Թաղապետի մոտ կա»,-ասաց նա: «Ի՞նչ կա թաղապետի մոտ, եթե դուք եք ասում, որ նախագիծը մշակվում է, կամ եթե անգամ կա, ինչու՞ է դա պահվում թաղապետի սենյակում, եթե այն ժողովրդի համար է: Հենց հիմա գնում ենք թաղապետարան եւ ցույց եք տալիս նախագիծը»,-առաջարկեցի թաղապետի տեղակալին: «Մենք եկել ենք ապամոնտաժումն սկսելու, քանի որ մայթ չկա»,-ավետեց Միսկարյանը: «Ինչպե՞ս թե մայթ չկա: Հիմա միասին գնում ենք այնտեղ ու ապացուցեք, թե ինչպես չի «տեսնում» բավական լայն մայթը»,-առաջարկեցի ես: Բնակիչների ու Միսկարյանի հետ միասին շարժվեցինք այնտեղ:

5. Կրքերը թեժացան, երբ փորձեցին տեխնիկան մոտեցնել անկյունային ավտոտնակին՝ այն ապամոնտաժելու համար: Բնակիչները կանգենցին ավտոտնակի դեմը ու սպառնացին թույլ չտալ ապամոնտաժումը, այլապես վատ հետեւանքներ կլինեն… Վերջին անգամ հարցրեցի թաղապետի տեղակալին՝ «խնդիրն ավտոտնա՞կն է, թե՞ այգին»: Պատասխանեց՝ «այգին»: Առաջարկեցի ոչինչ չձեռնարկել, քանի որ խնդիրը գտնվում է քաղաքապետարանում, եւ մինչեւ չհասկանանք, թե ինչ է արվում տարածքի հետ եւ ինչպես է արվում, ոչ մի քայլ չենք անում: Միսկարյանը հայտարարեց, թե սկսում են ապամոնտաժումը: Իրավիճակը լարված էր: Հարցրեցի՝ «գիտակցու՞մ է, թե ինչ է լինելու»: Սպառնաց կանչել ոստիկանություն: Ասացի, որ կամքն իրենն է, եւ թող բարի լինի կրել հետեւանքների պատասխանատվությունը: Այդ ընթացքում հավաքված բազմությունը ավելի ալեկոծված ու անկառավարելի էր դառնում՝ ցույց տալով, որ բացարձակ չի զիջելու եւ մարդիկ պատրաստ են անգամ ձեռնամարտի: Լավ էր, օգնության հասավ նաեւ Գագիկ Բաղդասարյանը «Բարեւ Երեւան» խմբակցությունից: Իսկ վատառողջ Դավիթ Սանասարյանն ու Անահիտ Բախշյանը հեռախոսակապով էին հաղորդակցության մեջ:

6. Թաղապետի տեղակալն ու թաղապետարանի աշխատակիցները առանձնացան մի փոքր ներքեւում: Բնակիչներից մեկը նրանց ցույց տվեց քաղաքապետարան մուտք արված դիմումի ծանուցման կտրոնը, բանալին: Քիչ անց բոլորը նստեցին ավտոմեքենաներն ու շարժվեցին: Նրանցից մեկը հարկ համարեց տեղեկացնել, որ հեռանում են:

7. Որքան էլ նրանք հեռացել էին, մարդիկ չէին ցրվում տարածքից, մտածելով, որ «բարեկարգիչները» նորից կգան: Ժամանեց նաեւ ոստիկանությունը: Տղաները հետաքրքրվեցին, թե ինչ վիճակ է, եւ ասացին, որ հանձնարարություն ունեն թույլ չտալ, որ որեւէ կողմը նեղացնի մյուս կողմին: Տղաներին զգուշացրեցի, որպեզի նախկինի նման կուրորեն թիկունք չապահովեն քաղաքապետարանի ու թաղապետարանի ապօրինի գործողությունների համար, ինչպես Փափազյան փողոցում էր եւ այլն: Հետարքրվեցին գործի մանրամասներով, տեղեկացվեցին, որ թաղապետարանը որեւէ որոշում, նախագիծ, փաստաթուղթ ցույց չի տվել, սակայն սպառնում է քանդել… Ոստիկանները մի կես ժամ կանգնեցին մեր հետ, ապա հայտնեցին, որ գնում են ու խնդրեցին ահազանգի դեպքում տեղեկացնել:

8. Գագիկ Բաղդասարյանին ու ինձ հրաշալի սուրճ հյուրասիրեցին այդ չքնաղ պուրակում: Ահագին կեռաս կերանք, վայելեցինք մաքուր օդը ու պայմանավորվեցինք կապի մեջ լինել ու սթափ մնալ: Ուշացումով այլոք էլ եկան եւ ասացին, որ պինդ կանգնած են…

9. Պարզվեց, այդ շենքում բնակվել են իմ համալսարանական երկու կուրսընկերներ ԵՊՀ երկրաբանության ֆակուլտետից՝ Նելլի Գոմցյանը եւ Կարեն Խառատյանը: Նրանք այժմ Հայաստանում չեն, բայց նրանց ծնողները այնտեղ են ապրում ու պայքարի են դուրս եկել: Պարտքս համարեցի այգու համար պայքարել՝ ինչպես իմ այգին կպաշտպանեի:

10. Քաղաքապետին բարի հորդոր եմ ուղղում՝ ուշադիր նայել Ստամբուլի Գեզի այգու զարգացումներին: Սա իմ կյանքում եզակի բան է, երբ մեծաքանակ թվով մարդիկ են կանգնում իրենց բակի համար: Այդպիսի բան չեմ տեսել ոչ Վիշապի պուրակում, ոչ Երզնկյան-Պուշկինի պուրակում, ոչ անգամ Մաշտոցի պուրակում /Մաշտոցի պուրակում հիմնականում տեղի բնակիչներ չէին/… Անասելի մեծ թվով մարդիկ են ոտքի կանգնած: Սունդուկյան 90-ի բակը իրոք աննախադեպ է եւ դա անկեղծորեն եմ ասում: Քաղաքապետարանը ուղղակի խաղում է վառոդով լի տակառի հետ: Ետ կանգնեք ու համակրեպվեք, որ այդ այգին լինելու է շենքի բնակիչներինը, ովքեր այն տարիներ շարունակ պահպանել են, աղբակույտից վեր են ածել դրախտի, դույլերով ջրել են ու պատրաստ են կրծքով պաշտպանել…

Հունիսի 24-25-ին Բրյուսելում աշխատանքային այցով էին գտնվում ՀՀ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Աշոտ Հովակիմյանը եւ ՀՀ պաշտպանության նախարարի առաջին տեղակալ Դավիթ Տոնոյանը:

Հունիսի 24-ին ՆԱՏՕ-ի կենտրոնակայանում կայացավ ՆԱՏՕ-ի անդամ պետությունների դեսպանների տեղակալների նիստը «+Հայաստան» ձեւաչափով: Նիստին քննարկվեց ՀՀ-ՆԱՏՕ Անհատական գործընկերության գործողությունների ծրագրի (ԱԳԳԾ) 2012-2013թ. գնահատման զեկույցը:

Փոխնախարար Հովակիմյանն իր ելույթում անդրադարձավ ՀՀ-ՆԱՏՕ քաղաքական երկխոսությանը, Անհատական գործընկերության գործողությունների հաջորդ ծրագրի (2014-2015թթ.) նախապատրաստական աշխատանքներին, ներկայացրեց Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացի զարգացումները:

Դավիթ Տոնոյանը խոսեց ՀՀ զինված ուժերում բարեփոխումների ընթացքի, ՀՀ պաշտպանության նախարարության կողմից ՆԱՏՕ-ի օժանդակությամբ իրականացվող ռազմական կրթության ծրագրերի մասին՝ շեշտելով Հայաստանում ՆԱՏՕ-ի օժանդակությամբ նոր ծրագրեր նախաձեռնելու կարեւորությունը:

Պաշտպանության նախարարի առաջին տեղակալն անդրադարձավ նաեւ ՆԱՏՕ-ի կողմից ղեկավարվող գործողություններին հայ խաղաղապահների մասնակցության հարցերին:

Այնուհետեւ ելույթներով հանդես եկան Դաշինքի պատվիրակությունների ներկայացուցիչները, ովքեր բարձր գնահատեցին Հայաստանի համագործակցությունը Դաշինքի հետ բոլոր բնագավառներում եւ իրենց աջակցությունը հայտնեցին ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների գործունեությանը:

Աշխատանքային այցի շրջանակներում ՀՀ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Աշոտ Հովակիմյանը եւ ՀՀ պաշտպանության նախարարի առաջին տեղակալ Դավիթ Տոնոյանը հունիսի 25-ին հանդիպեցին Կովկասում եւ Կենտրոնական Ասիայում ՆԱՏՕ-ի Գլխավոր քարտուղարի հատուկ ներկայացուցիչ Ջեյմս Ապատուրայի հետ: Հանդիպման ընթացքում կողմերը քննարկեցին ՀՀ-ՆԱՏՕ քաղաքական երկխոսության հետագա զարգացման հետ կապված հարցեր, ինչպես նաեւ անդրադարձան տարածաշրջանային խնդիրներին:

 Ադրբեջանում 2012թ-ին թմրանյութ օգտագործելու հետևանքով մահացել է 34 մարդ, հաղորդում է ադրբեջանական պետական “ԱՊԱ” գործակալությունը:

Թմրանյութերի դեմ պայքարի ազգային գրասենյակը հրապարակել է իր տարեկան զեկույցը, որում նշվում է, որ 2012թ. Ադրբեջանում թմրամոլների թիվը, 2011թ-ի համեմատ, աճել է՝ 26  717-ից հասնելով  27  910-ի:

Կենտրոնի տնօրեն Մազահիր Էֆենդիևը հավելել է, որ վերոհիշյալ թմրամոլներից 21 999-ը հաշվառված են հոգենյարդաբանական կենտրոններում, 5911-ն էլ կանխարգելիչ հաշվառման մեջ են:

“Թմրամոլների 17 տոկոսը երիտասարդներ են: Համաձայն պաշտոնական տվյալների՝ թմրամոլների տարքիային ցենզը վերջին 5 տարվա ընթացքում անկում է արձանագրել՝ 30 տարեկանից հասնելով 17-ի:  Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ երկրի որոշ շրջաններում, հատկապես հարավում, արձանագրվել են թմրանյութերի օգտագործման դեպքեր 14-15 տարեկան դեռահասների շրջանում, ինչը առանձնակի մտահոգության տեղիք է տալիս”,-նշել է Էֆենդիևը:

Վերջինս հայտնել է նաև, որ 2012թ. Ադրբեջանում առգրավվել և ոչնչացվել է 1371 տոննա թմրամիջոց:

Ավարտվեց միասնական քննությունների առաջին փուլը: Այս տարի առաջին անգամ առարկաների գերակշիռ մասի թեստերը կազմվել էին նախապես հրապարակված շտեմարանների հիման վրա: Արդյունքում` 10 քննական առարկաներից դժգոհություններ  հիմնականում չկան: 

Քննությունների առաջին փուլի մասին «Անկախ»-ը զրուցել է  Գնահատման և թեստավորման կենտրոնի  արտաքին համագործակցության բաժնի պետ Արա Իսպիրյանի հետ:

–Պարոն Իսպիրյան, միասնական քննությունների առաջին փուլն արդեն ավարտվել է: Ամփոփելով` որքանո՞վ է իրեն արդարացրել շտեմարանային համակարգը:

– Քննությունները անցան շատ խաղաղ ու հանգիստ պայմաններում: Շտեմարանային քննությունները, այն առումով, որ ոչ մի բովանդակային բողոք չունենք, կարելի է համարել արդարացված: Այսինքն  շտեմարանները  ծառայեցին նպատակին, ինչի համար ստեղծվել էին. չունեցանք առաջադրանքներ, հարցադրումներ, որոնք կունենային երկիմաստություն կամ բողոքարկումների տեղիք կտային: Այս մասով արդարացրեց իրեն:

Ինչ վերաբերում է արդյունքներին, եթե համեմատենք նախորդ տարվա  քննությունների հետ, որոշ առարկաների մասով  մենք ունենք նույն պատկերն, ինչ նախորդ տարիներին, կան մեկ-երկու առարկաներ, որտեղ նույնիսկ արդյունքները նվազեցին` «հայոց լեզու և գրականություն»  և «ֆիզիկա» առարկաներից: Կան առարկաներ, որոնցից արդյունքները աճ են արձանագրել`«կենսաբանություն», «աշխարհագրություն», «օտար լեզուներ»: Քննությունների լրացուցիչ փուլի ավարտից հետո յուրաքանչյուր առարկայի   յուրաքանչյուր  առաջադրանքի մասով մեզ մոտ վերլուծություն կլինի, և մենք կկարողանանք տեսնել, թե ինչ խնդիրներ կային, որ առաջադրանքներն էին, որ, ենթադրենք, լավն էին, վատն էին, հեշտ էին, բարդ էին: Ըստ այդմ էլ հետևություններ կանենք:

Բայց կարծում եմ, որ ամեն դեպքում կառուցվածքային փոփոխություններ էլի կլինեն, այսինքն թեստերի զարգացման հետ կապված փոփոխություններ երևի թե կառաջարկենք, որպեսզի պատկերները ավելի հստակ լինեն մյուս տարիների համար:

-Այսինքն հետագայի համար թե՞ շտեմարանների բազան կմեծանա, թե՞ նոր տիպի հարցեր կընդգրկվեն թեստերում:

-Բազան կընդլայնվի, բայց ոչ բոլոր առարկաներից, հնարավոր է, որ ինչ-որ առարկաներից չլինի: Հնարավոր է նաև, որ մենք մյուս առարկաներում էլ անցնենք կարճ պատասխանների կամ այլ տիպի հարցադրումների, որպեսզի կարողանանք պատահական ընտրելու գործոնը նվազեցնել և հստակ գիտելիք ստուգող առաջադրանքները շատացնել:

–Նշեցիք, որ բովանդակային բողոքարկումներ չեն եղել: Ի՞նչ տիպի բողոքարկումներ են հիմնականում եղել:

– Բովանդակային բողոքարկում գրեթե չունենք, ունենք տեխնիկական բնույթի բողոքարկումներ: Դրանք ի օգուտ դիմորդի անմիջապես լուծվում են: Եվ ունենք խնդրանքներ` վատառողջ լինելու և նման տիպի այլ հարցերով: Բողոքարկման հանձնաժողովները առանձին քննարկում են և պատասխանում գրավոր:

-Թե դիմորդները, թե կրկնուսույցները նշում են, որ ավելի բարդ թեստեր էին ակնկալում. շտեմարաններում առկա շատ բարդ հարցերը թեստերում չեն ընդգրկվել: Թեստերը միտումնավո՞ր են հեշտ կազմվել:

-Չէի ասի, որ հեշտ թեստեր են կազմվել: Դիմորդները, ծնողները և պարապող ուսուցիչները ավելի շատ  անհանգստություն էին հայտնում «հայոց լեզու և գրականություն» առարկայից, որի շուրջ էլ հունվարից ԳԹԿ-ն անընդհատ քննարկումներ է կազմակերպել: Քննարկումների արդյունքում որոշ խուճուճ հարցեր կամ, այսպես ասած, ոչ կոռեկտ ձևակերպված, վիճելի հարցերը բացառվեցին: Ինչ վերաբերում է հարցի բարդ կամ հեշտ  լինելուն, այդ գնահատականը տալիս է միայն վերլուծությունը:

–Իսկ ինչո՞վ է պայմանավորված, որ որոշ առարկաներից արձանագրվել են բարձր գնահատականներ, ինչպիսիք նախկինում չէին արձանագրվել:

-Ինչ վերաբերում է կոնկրետ առարկաներին, որոնց արդյունքները բարձր են, դա կարող է պայմանավորված լինել մի քանի հանգամանքներով, որոնք էլի կհասկանանք վերլուծությունների միջոցով: Օրինակ,  այն, որ «օտար լեզուների» արդյունքները միշտ էլ բարձր են եղել` պայմանավորված  բովանդակության չափով  և տրված պահանջներով: Կարծում եմ, որ շտեմարանների առկայությունն էլ օգնեց այդ երեխաներին, քանի որ այդքան բովանդակությունը կարողացան կոնկրետ  ժամանակում յուրացնել: Ինչ վերաբերում է «կենսաբանությանը», այնտեղ նույնպես բազայի քանակի հետ էր խնդիրը, այս տարի չէին հասցրել համապատասխան բազան ամբողջովին ձևավորել, օրինակ, ունենալ մաթեմատիկայի կամ ֆիզիկայի չափ, դա կլրացվի: «Կենսաբանության» դեպքում կարճ պատասխաններով հարցերը թեստում  ընդամենը  վեցն էին, իսկ «քիմիայից»` 45, այդ տարբերությունը զգացնել է տվել: Երևի թե դա մեզ մոտ քննարկման առարկա կդառնա` հետագայում   վերլուծելու, հասկանալու համար:

Ամեն դեպքում բոլորը գոհ են, թեկուզ բարձր միավորներից:

-Նախորդ տարիներին միշտ հայտարարվում էր, որ թեստերը որակյալ են, եթե միջին գնահատականը միջինի սահմաններում է, մինչդեռ այս տարի մի փոքր տատանում կա դրական ուղղությամբ` հիմնականում առարկայական միջինները բարձրացել են: Արդյո՞ք  սա նշանակում է,  որ թեստերն այս տարի իրենց որակով զիջում են:

-Չէ, թեստերն իրենց որակով չեն զիջում: Մի փոքր նվազել է  անբավարար ստացողների թիվը, ինչը, կարծում եմ, կապված է շտեմարանների առկայության հետ: Այսինքն,   միջին միավորների միջակայքն է խտացել, դրական միավորի շեմը հաղթահարելը հեշտացել է: Սա անակնկալ չէր:

Հիմնական առարկաներից` «հայոց լեզու և գրականություն», «մաթեմատիկա», «ֆիզիկա», խնդիր չենք ունեցել, կորը պահպանվել է նույն ձևով և միջինները «հայոց լեզվի և գրականության» և «ֆիզիկայի» դեպքում իջել են, «ռուսերենի», «մաթեմատիկայի» դեպքում պատկերը գրեթե նույնն է, ինչ նախորդ տարի: Աճը եղել է «կենսաբանությունից», «օտար լեզուներից» և «աշխարհագրությունից», որտեղ մոտ 1,5-2 միավոր բարձրացել է:

-Իսկ երկրորդ փուլի քննական թեստերը նույն բարդությանն են լինելո՞ւ:

-Քննական թեստերը ուղեցույցի հիման վրա են կազմվում  և պահանջները բոլորի համար նույնն են: Ունենք ուղեցույց, չափորոշիչ, ինչին հապատասխան կազմվելու են թեստերը, այսինքն թեստերը կլինեն համարժեք և այդ սահմաններում: Հույս ունենք, որ անակնկալներ առաջին փուլում չեն եղել, երկրորդ փուլում էլ չեն լինի:

-Հունիսի 25-ից մեկնարկել են բանավոր քննությունները: Այս առումով  նորամուծություններ կա՞ն:

-Թե գործընթացի, թե բովանդակության մասով նոր բաներ չունենք, բանավոր քննությունները  նախորդ տարվանից հունիսի 25 հուլիսի 8-ն են անցկացվում` լրացուցիչ քննություններին զուգահեռ: Հուլիսի 15-ին պարզ կդառնա, թե ով որտեղ է ընդունվել:  Նախորդ տարվա շարունակվող նորարարություններից է այն, որ բոլոր այն երեխաները, ովքեր դրական միավորներ են ստացել, բայց որևէ տեղ չեն ընդունվել,  թափուր տեղերի համար կարող են լրացուցիչ փուլին մասնակցել:

–Գնահատականները բարձր են, ուստի դեռևս դժգոհություններ չկան: Բայց երբ մրցույթը լինի և որոշ դիմորդներ անգամ բարձր գնահատականներով իրենց ցանկացած ֆակուլտետը չընդունվեն, ի՞նչ եք կարծում, դժգոհություններ չե՞ն լինի:

-Կապրենք, կտեսնենք: Ամեն դեպքում տեղերի քանակը քիչ չէ, բոլորն էլ կընդունվեն, բոլորն էլ բավարարված կլինեն, կարծում եմ: