Լիբիայի իշխանությունները փող չունեն, որ 2013-ի վերջին եռամսյակի համար պետծառայողներին աշխատավարձ վճարեն: Ինչպես հայտարարել է կառավարության ղեկավար Ալի Զեյդանը, երկրի իշխանությունները չեն կարողանա վճարել պետծառայողներին, քանի դեռ  գրոհայինները Մուամար Քադաֆիի տապալումից հետո զավթած նավահանգիստներն ու նավթի հանքերը չազատեն:

Վարչապետը նշել է նաև, որ երկրի եկամուտները նավթի արդյունահանումից նախկին մակարդակի համեմատ  ընկել են 80%-ով: Մինչ 2011-ի պատերազմը Լիբիան օրական միջինը 1,6 մլն  բարել նավթ էր արդյունահանում, հիմա` օրական 250 հազար բարել, ինչն էլ ֆինանսական ողբալի վիճակի է հասցրել երկիրը:

ԱՄՆ-ի Ֆլորիդա նահանգում 7-ամյա Սթիվեն Լիպարդը տուժել է երկնաքարի բեկորներից: Երեխան խաղում էր տան բակում, երբ ոլոռի հատիկի չափ բեկորները խրվեցին նրա գլխի մեջ: Երբ հայրը որդու գլխի մեջ մանր մետաղական քարեր հայտնաբերեց, սկզբից կարծեց, թե գոլֆի գնդակն է ընկել նրա գլխին, ապա ենթադրեց` խոշոր գիշատիչ թռչուն է հարձակվել: Սակայն  լաբորատոր վերլուծությամբ պարզվեց, որ սուր գլխացավի պատճառը երեխայի գլխին թափված երկնաքարի բեկորներն են:

Հիվանդանոցում երեխայի գլխի բացվածքը կարեցին: Բժիշկները հավատացնում են, որ երեխային ոչինչ չի  սպառնում,  ու շուտով վերքը կսպիանա: Սթիվենը որոշել է պահել տիեզերական քարերի բեկորները:

Մենք սիրում ենք համեմատվել Եվրոպայի հետ, փորձում ենք յուրացնել եվրոպական փորձը, չափանիշներն ու մտածելակերպը, բայց, չգիտես ինչու, վերցնում ենք այն, ինչը պետք չէ, փոխարենը` անտեսում այն, ինչն իսկապես օգտակար է: Իսկ մեր գործարարները, որոնցից յուրաքանչյուրը Հայաստանում գոնե մի խանութ, մի գեղեցկության սրահ, մի ռեստորան կամ սրճարան ունի, եվրոպաներում ման գալիս չեն էլ նկատում, որ այնտեղ օտարալեզու ցուցանակներ գրեթե գոյություն չունեն: Չեն նկատում, որովհետև դրա կարևորությունը չեն գիտակցում:

Մինչդեռ մեր քաղաքում զբոսնելիս օտարերկրացին չի կարող ամեն քայլափոխի չնկատել անթաքույց օտարամոլության վառ օրինակները ` օտարալեզու ցուցանակները, գովազդը, հայտարարությունները, տաքսի ծառայության մեքենաների անհասկանալի ու անհեթեթ անվանումները:

Մեր գործարարների ազգային մտածելակերպի մասին թերևս ատենախոսություններ կարելի է գրել, բայց պետական մտածողությունն էլ գործարարների մտածողությանը չի զիջում (թերևս պատճառն այն է, որ նույնն են): Եթե պետությունն այլ կերպ մտածեր,  ազգային մտածելակերպը շտկելն ընդամենը ժամանակի խնդիր կլիներ:

Պետական կրթական գերատեսչության կազմում գտնվող Լեզվի պետական տեսչության պետի տեղակալ Մարինե Հովյանը նույնպես դժգոհ է իրավիճակից. «Մեր մտածելակերպի մեջ օտարամոլություն կա: Իսկ գործարար աշխարհում այսօր մի որակ է ձևավորվել, որին խորթ են նման բաները: Բայց պիտի հասկանան, որ, ինչպես իրենք են ասում, այդ խուճուճ-մուճուճ տառերն են մեզ պահողը: Ցավոք, շատ անասուններ մտան հայոց լեզվի տաճարը, նրանց թվաց, թե դա ախոռ է, մտան ու ապականեցին…»:

Մարինե Հովյանը, սակայն, կարծում է, որ խնդիրը գալիս է պետական մտածողությունից.  «Ֆրանսիայում 20 տարի առաջ բոլոր օտարալեզու ցուցանակները մի գիշերվա մեջ ապամոնտաժեցին: Այսինքն` պետք է պետությունը միջամտի: Մեր աշխատակազմն ընդամենը 16 հոգի է, որից եթե հանենք պետին, պետի տեղակալին, կրտսեր մասնագետներին, մնում է տասը հոգի: Չունենք տարածքային կառույցներ: Տասը հոգով ամբողջ երկրում նման գործունեություն ինչպե՞ս  իրականացնենք»:

Տեսչության պետի տեղակալը հիշեցնում է, որ 1993 թ. իրենց կառույցը ստեղծել են որպես երկրում պետական միասնական լեզվական քաղաքականություն իրականացնող մարմին, սակայն այսօր դարձել է ընդամենը վերահսկողական, տեսչական գործառույթներ իրականացնող մարմին: «Լեզվական քաղաքականություն մեր երկրում չի իրականացվում, չկա պետական ծրագիր»,- փաստում է նա:

Ժամանակին իրենց կողմից մշակել է նման ծրագիր, սակայն կառույցի կարգավիճակի փոփոխության պատճառով չի իրականացվել, քանի որ ֆինանսական միջոցները բավարար չեն եղել: Այնուամենայնիվ, տեսչությունն այն ներկայացրել է կառավարության դատին, տեղի են ունեցել քննարկումներ, բայց այդպես էլ այն թղթի վրա է մնացել: «Մեր երկրին, փաստորեն, պետք չի լեզվական քաղաքականության ծրագիր: Արդյունքում այսօր ունենք այն, ինչ ունենք, իսկ ապագայում, հավանաբար, կունենանք նաև օտարալեզու դպրոցներ, տարբեր լեզուների հատուկ կարգավիճակ և այլն և այլն»:

Հովյանն անուն չի նշում, սակայն մեջբերում է լեզվի վերաբերյալ մի քննարկման ժամանակ Հայաստանի բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկի խոսքը, որ եթե մի լեզու խանգարում է բիզնեսի շահին, ապա պետք է մտածել այդ լեզվի մասին:

Օտարալեզու ցուցանակների դեմ պայքարը տարիներ ի վեր անարդյունավետ էր մի շարք օրենքներում առկա սողանցքների պատճառով: 2011-ին Լեզվի տեսչությունը ԱԺ ՀՅԴ խմբակցության հետ միասին` ի դեմս պատգամավոր Լիլիթ Գալստյանի, մի շարք փոփոխություններ առաջարկեց «Լեզվի մասին», «Գովազդի մասին» օրենքներում և  Վարչական իրավախախտումների մասին օրենսգրքում: Շատ խնդիրներ տեսականորեն լուծվեցին, համենայն դեպս, գոնե հստակեցվեցին մի շարք հասկացություններ` ինչ բան է լեզվական քաղաքականությունը, գործավարությունը, ցուցանակը, պետական լեզուն, պաշտոնական լեզուն  և այլն: Նախկինում կային դրանց բառարանային սահմանումները, սակայն վարչական դատարանը դրանք լուրջ չէր ընդունում: Բարձրացվեցին նաև  վարչական տուգանքի չափերը և այլն:

Ի՞նչ փոխվեց օրենսդրության բարեփոխումներից հետո: Մեծ հաշվով` ոչինչ: Տնտեսվարողները, միևնույն է, ցանկության դեպքում այսօր էլ գտնում են օրենքը շրջանցելու կամ վարչական դատարանի որոշումները հօգուտ իրենց կայացնելու եղանակներ:

«Վարչական դատարանը ինչ որոշում ուզում է, կայացնում է,- ասում է Հովյանը,- բայց չէ՞ որ նա պետական կառույց է և պետք է պաշտպանի պետության շահը: Վարչական դատարանը պաշտպանում է գործարարի շահը»:

Հայտնի է, որ համաբուժարաններից (պոլիկլինիկա) շատերում մնացել է հիվանդության պատմությունը կամ դեղատոմսերը ռուսերեն գրելու խորհրդային ավանդույթը: Տեսչության պետի տեղակալը պատմում է, որ համաբուժարաններից մեկում արձանագրված խախտման առնչությամբ հայց են ներկայացրել վարչական դատարան` պահանջելով օրենքի համաձայն  պատասխանատվության ենթարկել բուժհաստատության ղեկավարին, սակայն դատարանն անհեթեթ որոշում է կայացրել. «Որոշվեց, որ մենք սխալ մարդու ենք պատասխանատվության կանչում, պետք է տվյալ օրենքը խախտած բժիշկներին առանձին-առանձին դատի տանք: Այսինքն` ինչքան բժիշկ, այնքան հայցադիմում: Դուք պատկերացնո՞ւմ եք` դա ինչ աշխատանք է»:

Միաժամանակ Հովյանը ներկայացնում է այս տարվա ընթացքում տեսչության կողմից վարչական դատարան ներկայացված հայցադիմումների արդյունքները, որոնք տուգանքների առումով ապարդյուն չեն եղել. 20 հայցից 18-ը բավարարվել են, և մոտ 4 մլն 700 հազար դրամ տուգանք է նշանակվել` մուտք արվելով պետական բյուջե:

Տուգանքը` տուգանք, սակայն տնտեսվարողներն ուղղել են խախտումները, թե ոչ, նրանց հայտնի չէ, քանի որ նույն տնտեսվարող սուբյեկտի նկատմամբ  վարույթ իրականացնելու հնարավորություն ունեն տարեկան մեկ անգամ:

Հովյանն ասում է, որ տեսչությունն այսօր «ծանծաղ» գրաֆիկով է աշխատում, որովհետև օրենսդրական խնդիրներ ունի, իրենց կարգավիճակի հարցն էլ հստակ չէ. «Մենք ստուգումներ իրականացնելու իրավասություն չունենք, ընդամենը արձանագրում ենք խախտումը և դիմում վարչական դատարան: Սակայն Հայաստանում մյուս տեսչություններն իրենք են պատիժ նշանակում»:

Ուստի տեսչությունը փաթեթ է ներկայացրել կառավարություն` առաջարկելով փոփոխություններ և լրացումներ կատարել «ՀՀ-ում ստուգումների կազմակերպման և անցկացման մասին» օրենքում, որպեսզի իրենք էլ նման լիազորություն ստանան:

Այս տարի ամռանը քաղաքապետարանի և Լեզվի տեսչության միջև ներքին համագործակցություն է սկսվել, որն Մարինե Հովյանն արդյունավետ է համարում: Քաղաքապետարանի Արտաքին ձևավորման և գովազդի վարչությունը, որը վերահսկում է մայրաքաղաքի արտաքին գովազդը, խոստացել է իր գործունեությունն իրականացնելիս զբաղվել նաև օտարալեզու գովազդային ցուցանակները հեռացնելով: Բազմաթիվ ցուցանակներ հեռացվել են: «Ի զարմանս մեզ` այնպիսի խանութներ, որոնց դեմ մենք տարիներ շարունակ պայքարել էինք,  փոխել են ցուցանակները: Դե պարզ է, քաղաքապետարանը կարողացավ ազդել, որովհետև նրանք քաղաքապետարանից կախում ունեն»,- նկատում է նա:

Սակայն հատուկենտ հաջողված պատմությունները դժվար թե իրավիճակի լուրջ փոփոխության հանգեցնեն: Դրա համար պետք է պետական ու ազգային մտածելակերպի հեղաշրջում, ինչն այսօրվա իրականության մեջ մի քիչ անիրատեսական է:

Անի Գասպարյան

Անկախ

«PR Newswire» կայքում հրապարակված հոդվածում, որը տեղ է գտել նաև թուրքական «Հաբերլերում» խոսվում է Հայաստանում գոյություն ունեցող կաշառակերության մասին՝ նշելով, որ Եվրամիության և Հայաստանի միջև բանակցությունների նոր ձևաչափի համար, անհրաժեշտ է, որ Հայաստանը պայքար սկսի երկրում կաշառակերության դեմ:
Հոդվածում նշվում է, որ բացի ազատ առևտրի գոտի ստեղծելու համաձայնությունից, տնտեսական համագործակցության համար մի շարք արգելքներ գոյություն ունեն, որոնցից մեկը հանդիսանում է Հայաստանի կառավարության շրջանում կաշառակերության բարձր մակարդակը: Վաշինգտոնում հայկական սփյուռքի կենտրոններից մեկում «Հայկական քաղաքական ֆորումի» հրապարակած մի հաշվետվություն համաձայն՝ Հայաստանում տիրող վիճակը անհանգստություն է առաջացնում: Հաշվետվության մեջ նշվում է հետևյալը. «Կաշառակերության պատճառով Հայաստանին սպառնում է կործանում: Այս երկրում սա մնում է ամենամեծ խնդիրներից մեկը»:
Իսկ ահա «Հայկական քաղաքական ֆորումի» անդամ Զավեն Քալաջյանը Հայաստանի հիմնական խնդիրը համարում է իշխանությունների անտարբերությունը հասարակական կարծիքի նկատմամբ: Վերջինիս խոսքերով՝ Հայաստանում առկա կաշառակերությունը առաջին հերթին ձեռնտու է հենց երկրի ղեկավարներին: Քալաջյանը նշել է նաև, որ Հայաստանի կառավարության որոշումները իրականացվում են ոչ թե հօգուտ քաղաքացիների, այլ կոռումպացված դասակարգի օգտին:

Բուլղարիայի իշխանությունները հայտնել են, որ իրենք պարիսպ են կառուցում Թուրքիայի հետ 274կմ երկարություն ունեցող սահմանի 30 կմ-անոց հատվածում, որպեսզի կանգնեցնեն անօրինական ներգաղթը:

Պաշտպանության նախարար Անգել Նայդենովը հինգշաբթի օրը նշել է, որ 3մ բարձրություն ունեցող պատի կառուցումը նախատեսված է ավարտել նախքան փետրվար: Այն հիմնականում կանցնի անտառապատ, բլրապատ տարածքներով, որոնք սահմանապահների տեսադաշտից դուրս են մնում:

Բուլղարիայի իշխանությունները հերքել են այն մեղադրանքները, որ իրենք պատը կառուցում են Սիրիայից և պատերազմից տուժած այլ երկրներից ԵՄ-ի տարածք մուտք գործել ցանկացող փախստականներին հեռու պահելու համար: Երկրին սպասվում է մեծ քանակությամբ ներգաղթյալների հոսք, որոնց տեղավորման համար Բուլղարիայի միջոցները չեն բավականացնում:

Սառը պատերազմի տարիներին Բուլղարիան իր սահմանը պատել էր փշալարով՝ իր քաղաքացիների արտագաղթը դեպի Արևմուտք կասեցնելու համար, սակայն 2004թ-ին ՆԱՏՕ-ին անդամակցելուց հետո բոլոր արգելապատերը հանվել էին:

Նոյեմբերի 28-ին, ժամը 23.14-ին <<ՍՊԾ>> գործակալությունից տեղեկություն է ստացվել, որ տեղական ժամանակով ժամը 22.32-ին (Գրինվիչի ժամանակով՝ 18.32-ին) Վրաստանի տարածքում՝ Գուրջանի քաղաքից 20 կմ արևելք, ՍՊԾ-ի սեյսմոլոգիական ցանցի կողմից գրանցվել է 3,5 մագնիտուդով երկրաշարժ:

Տարեց ճապոնացի տղամարդը, որին ծննդատանը սխալ ծնողների էին հանձնել, հիվանդանոցին հաջողությամբ դատի է տվել ճոխ կյանք ունենալու փոխարեն աղքատ ընտանիքում մեծանալու համար:

60-ամյա տղամարդը նշել է, որ կցանկանար ժամանակի սլաքը հետ պտտել՝ իմանալով, որ իր իրական ծնողները հարուստ են եղել և իր եղբայրները ճոխ կյանքով են ապրել:

Փոխարենը նրան մեծացրել է իր կենսաբանական մայրը չհանդիսացող մի կին, որը ամուսնու մահից հետո պայքարում էր նաև իր մյուս երեխաներին կերակրելու համար:

60 տարի առաջ հիվանդանոցից սխալ ծնողների հանձնված երեխան ծանր կյանք է ունեցել և դարձել է բեռնատարի ամուրի վարորդ:

Այժմ Տոկիոյի շրջանային դատարանը հիվանդանոցից պահանջել է 1953թ-ին տեղի ունեցած սխալի համար որպես վնասի հատուցում տղամարդուն 250,000 ֆունտ վճարել:

Տասնամյակների վաղեմություն ունեցող սխալը պարզվել էր, երբ հարուստ ընտանիքի երեք եղբայրները իրենց ծնողների մահից հետո ԴՆԹ անալիզ էին հանձնել, քանի որ իրենց մեծ եղբայրը բոլորովին նրանց նման չի եղել:

Այնուհետև նրանք ստուգել էին հիվանդանոցի գրանցումները և պարզել իրենց կենսաբանական մեծ եղբոր ինքնությունը:

Այժմ չորս եղբայրները կապ են հաստատել միմյանց հետ անցած տարիները հետ վերադարձնելու համար:

Ադրբեջանի Պետական հանձնաժողովը, որը զբաղվում է երեխաների, կանանց և ընդհանրապես ընտանեկան հարցերով, նշում է, որ Ադրբեջանում ծնողների անպատասխանատվության պատճառով բազմաթիվ երեխաներ հայտնվում փողոցում: Հանձնաժողովի զեկույցում նշվում է, որ շատ դեպքերում դա տեղի է ունենում այն պարագայում, երբ ծնողը միևնույն ժամանակ և աշխատում է և զբաղվում երեխայի խնամքով:

Ստեղծված իրավիճակը շտկելու համար անհրաժեշտ է, որ պետությունը խստացնի և վերահսկի երեխաների հաճախելիությունը դպրոցներ: Ադրբեջանական կառավարությունը ծնողների նման վերաբերմունքից խուսափելու համար, նախատեսում է ուսումնական միջոցառումների իրականացում ծնողների շրջանում և օրենսդրության խստացում: Թուրքական «Հաբերլերի» հաղորդմամբ՝ Ադրբեջանի Պետհանձնաժողովը ներքին գործերի մարմինների հետ միասին արդեն զբաղվում է վերը նշված հարցերի լուծմամբ:
2012 թվականից անցկացվող հարյուրավոր հետազոտություններ և հարցումների պարզվել էր, որ Ադրբեջոնւմ 41 երեխա ապրում է դրսում և զբաղվում անօրինական աշխատանքով: Նրանցից 14-ը բնակեցվել է մանկապարտեզներում, հատուկ դպրոցներում: Միաժամանակ բազմաթիվ դիմումներ են ուղարկվել առողջապահության նախարություն երեխաներին անհրաժեշտ օգնություն տրամադրելու հույսով:

Թուրքիայի զարգացման նախարար Ջևդեթ Յըլմազը հայտարարել է, որ Թուրքիան և Իրանը հնարավոր է ազատ տնտեսական գոտի ստեղծեն: Այս մասին հաղորդում է թուրքական «Հաբեր7»-ը: Նախարարի խոսքերով՝ Անկարան և Թեհրանը լավ հարաբերություններ ունեն բոլոր բնագավառներում, սակայն տնտեսության ոլորտը հետ է մնում մյուսներից: «Թուրքիայի և Իրանի միջև տնտեսական հարաբերությունները, երկրների ունեցած ներուժի համեմատությամբ, ավելի ցածր մակարդակի վրա են»,-նշել է Յըլմազը:

Թուրք նախարարը նաև նշել է, որ Իրանի նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցների թուլացումը կնպաստի տարածաշրջանի, այդ թվում նաև Թուրքիայի զարգացմանը: Ավելի վաղ Թուրքիայում Իրանի դեսպանը հայտարարել էր, որ Իրանի նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցները բացասականորեն են ազդել Անկարայի հետ տնտեսական հարաբերությունների վրա:

Ոստիկանությունը ձերբակալել է 28-ամյա նիգերիացու, որի մոտ հայտնաբերվել է բարձրախոսների մեջ թաքցրած, կես միլիոն դոլար արժողությամբ կոկային, որը նա Նիգերիայի Կանո քաղաք էր բերել Բրազիլիայի Սան Պաոլո քաղաքից:

Հրամանատար Ամբրոզ Ումորուն հայտնել է, որ 3 կգ կոկային տեղափոխող տղամարդը ձերբակալվել է չորեքշաբթի օրը Կանոյի միջազգային օդանավակայանում:

Տղամարդը լրագրողներին հայտնել էր, որ բարձրախոսները Սան Պաոլոյի օդանավակայանում իրեն է տվել մի անծանոթ և խնդրել տեղափոխել Կանո, իսկ ինքը դրանց պարունակության մասին ոչ մի տեղեկություն չի ունեցել:

ՄԱԿ-ի թմրանյութերի և հանցագործության գրասենյակի տվյալներով՝ Հարավային Ամերիկայից Եվրոպա ուղարկվող կոկայինի 25-66 տոկոսը անցնում է արևմտյան Աֆրիկայով:

Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանն այսօր ընդունել է Ռուսաստանի Դաշնության ռազմատեխնիկական համագործակցության դաշնային ծառայության տնօրենի տեղակալ, հայ-ռուսական ռազմատեխնիկական համագործակցության միջկառավարական հանձնաժողովի ռուսական կողմի համանախագահ Կոնստանտին Բիրյուլինին: Նա Հայաստան է ժամանել ս.թ. նոյեմբերի 25-29-ը Երևանում անցկացվող հանձնաժողովի 8-րդ նիստի շրջանակում: Հանձնաժողովի հայկական կողմի համանախագահն է ՀՀ պաշտպանության նախարարի տեղակալ Ալիկ Միրզաբեկյանը:

«Հայաստանն առանձնակի կարևորություն է տալիս հայ-ռուսական ռազմատեխնիկական համագործակցությանը և շահագրգռված է խորացնել այն», – նշել է վարչապետ Սարգսյանը և բարձր գնահատել պարոն Բիրյուլինի անձնական ներդրումը երկկողմ ռազմատեխնիկական հարաբերությունների ամրապնդման գործում:
Իր հերթին Կոնստանտին Բիրյուլինն ընդգծել է, որ Ռուսաստանը կարևորում է Հայաստանի հետ ռազմատեխնիկական գործակցությունը և քայլեր է ձեռնարկում այն զարգացնելու ուղղությամբ:
Զրուցակիցները քննարկել են Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև ռազմատեխնիկական գործակցության ընթացքին և ընդլայնմանը վերաբերող հարցեր: Կոնստանտին Բիրյուլինը և Ալիկ Միրզաբեկյանը վարչապետին են ներկայացրել հայ-ռուսական ռազմատեխնիկական համագործակցության միջկառավարական հանձնաժողովի 8-րդ նիստի աշխատանքների արդյունքները: Նշվել է, որ առկա է լիարժեք փոխըմբռնում ձեռք բերված պայմանավորվածությունների իրագործման հարցում:

Մարզասերներին տեղյակ էինք պահել, որ Թուրքիայի Անթալիա քաղաքում ընթացող շախմատի տղամարդկանց աշխարհի թիմային առաջնության երրորդ տուրում Հայաստանի հավաքականի առաջատար Լևոն Արոնյանը հաղթել է ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչ Հիկարու Նակամուրային:

Եվ ահա, Հայաստան-ԱՄՆ շախմատային հակամարտության մյուս մրցամարտերում գրանցվեցին խաղաղ արդյունքներ:

Հիշեցնենք, որ մրցում էին Սերգեյ Մովսիսյանը և Գատա Կամսկին, Վլադիմիր Հակոբյանը և Ալեքսանդր Օնիշչուկը, Գաբրիել Սարգսյանը և Վարուժան Հակոբյանը:

Այսպիսով, մեր ընտրանին առավելության հասավ 2.5։1։5 հաշվով: Դա մերոնց երկրորդ հաղթանակն է Անթալիայում: